I SA/Wa 2372/10

I SA/Wa 2372/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 153,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 r. sprawy ze skargi S. K., R. K., I. R., B. K. oraz J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących S. K., R. K., I. R., B. K. oraz J. A. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 1999 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] orzekającą o odmowie ustanowienia, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), prawa użytkowania wieczystego do części dawnej nieruchomości [...] oznaczonej nr hip. [...], stanowiącej część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, a w stosunku do pozostałej części o powierzchni [...] m2 – orzekającą o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy (w tym zakresie) organowi właściwemu.
W dniu 10 lipca 2003 r. S. K., jedna z następczyń prawnych byłych właścicieli dawnej nieruchomości, wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji "dekretowej" oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego podnosząc, że w decyzjach tych organy błędnie ustaliły rozliczenie powierzchni dawnej nieruchomości [...]. Na dowód powyższego przedłożyła pismo Starostwa Powiatu W. z dnia [...] września 2002 r., z którego wynikało, że działka skomunalizowana, stanowiąca własność miasta (w stosunku do której organy orzekły o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego) ma inną powierzchnię niż określona w kwestionowanych decyzjach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności zakwestionowanych decyzji. SKO przeprowadziło postępowanie wyjaśniające ustalając, że dokonane przez Prezydenta W. rozliczenie nieruchomości hipotecznej na wyrysie dla działki nr [...] zostało wykonane jedynie graficznie i wykazano w nim [...] m2 z nieruchomości hip. Nr [...]. Wyrys ten posłużył też do złożenia wniosku w Sądzie Rejonowym o urządzenie księgi wieczystej. Po odnowieniu ewidencji gruntów w 1996 r. okazało się, że działka nr [...] (dawna działka nr [...]) zawiera w sobie [...] m2 z nieruchomości hipotecznej [...]. Pozostałe [...] m2 wchodzą w skład działki Skarbu Państwa o numerze [...], stanowiącej ul. [...]. Organ przyjmując, że rozliczenie powierzchni nieruchomości hip. Nr [...] opierało się na rozliczeniu dokonanym przez geodetę uprawnionego (choć rozliczenie to okazało się w istocie rzeczy błędne) uznał, że wada ta nie miała charakteru kwalifikowanego w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a.
Rozpatrując sprawę ponownie, na skutek wniosku S. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy własna decyzję z dnia [...] października 2006 r. SKO dokonało powtórnej analizy zebranego materiału dowodowego i nie stwierdziło, aby zaistniały nowe okoliczności, stanowiące przesłankę do zmiany wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności SKO stwierdziło, że w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując oceny istnienia przesłanek określonych w w/w przepisie, organ orzekający bada stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. W przedmiotowej sprawie Kolegium podniosło, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1998 r. zostały wydane na podstawie art. 7 powołanego wyżej dekretu z dnia 2 października 1945 r., który umożliwiał dotychczasowemu właścicielowi gruntu zgłoszenie - w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę - wniosku o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za symboliczna opłatą, a gmina winna uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wg planu zabudowania.
W kwestionowanych decyzjach przyjęto, iż z dawnej nieruchomości hipotecznej o powierzchni [...] sążni2 ([...] m2) część jej, o powierzchni [...] m2, wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], będącej własnością Gminy W. [...]. Pozostała zaś część dawnej nieruchomości jest własnością Skarbu Państwa i zajmuje powierzchnię [...] m2. Prezydent W. wydając w 1998 r. decyzję opierał się na rozliczeniu powierzchni dokonanym przez uprawnionego geodetę - według stanu istniejącego w dniu [...] marca 1996 r., potwierdzonego opisem i mapą znajdującymi się w aktach sprawy.
W prowadzonym postępowaniu nadzorczym Kolegium ustaliło, że dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] została wydana przez Wojewodę W. w dniu [...] czerwca 1995 r. decyzja komunalizacyjna nr [...], a po odnowieniu ewidencji gruntów grunt ten został oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]. Następnie decyzją z dnia [...] października 1998 r. dokonano podziału tej działki, w wyniku czego wydzielono działki o numerach: [...] i jak wynikało to z przekazanego do Kolegium wypisu z ewidencji gruntów - w dniu [...] kwietnia 1999 r. dawna nieruchomość hipoteczna stanowiła już część działki nr [...], stanowiącej własność Gminy W. [...], po czym w latach późniejszych nastąpiły dalsze podziały. Natomiast dawna działka nr [...] (przy ul. [...]), stanowiąca własność Skarbu Państwa, po odnowieniu ewidencji gruntów została oznaczona jako działka [...] i jak wynikało z rozliczenia powierzchni dokonanego przez uprawnionego geodetę według stanu prawnego na dzień [...] marca 1996 r. - dawna nieruchomość hipoteczna stanowiła też część tej działki.
Powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie organ nadzorczy przyznał, że istotnie, w odniesieniu do gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr [...] ozn. Nr hip. [...], w zakresie rozliczenia powierzchni wystąpiły rozbieżności, jednakże wada ta nie mogła być potraktowana jako rażąco naruszająca prawo (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.), albowiem zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa administracyjnego cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Oznacza to, że postępowanie nadzorcze prowadzi się według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Dokonane natomiast rozliczenie powierzchni dawnej nieruchomości hipotecznej, aczkolwiek odmienne od dotychczasowego rozliczenia z dnia [...] marca 1996 r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę, nie było znane organowi, a zatem nie mogło być ocenione jako kwalifikowana wada decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1998 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. Rozbieżność w powierzchni gruntu stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia obu decyzji może natomiast – według organu – stanowić przesłankę, o jakiej mowa w art. 145 § l pkt 5 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ uznał też za chybiony zarzut dotyczący nieobjęcia kwestionowanymi decyzjami całej dawnej nieruchomości [...] o powierzchni [...] m2. Skoro organy uczyniły przedmiotem rozpoznania wniosek tylko w części dotyczącej gruntu będącego własnością jednostki samorządu terytorialnego i w tym zakresie rozstrzygnęły sprawę co do istoty, a w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa przekazały sprawę celem rozpatrzenia do właściwego organu, brak było podstaw, by takie rozstrzygnięcie kwestionować.
Niezależnie od podniesionych przez stronę argumentów Kolegium zaakcentowało, iż dokonało również wszechstronnej oceny obu przedmiotowych decyzji, pod kątem przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji i nie znalazło innych podstaw do stwierdzenia ich nieważności.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium w W. z dnia [...] lutego 2007 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła S. K. Skarżąca twierdziła, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) oczekiwał na rozpoznanie przez 50 lat, a zatem w tym okresie organy administracji państwowej mogły uporządkować kwestie powierzchni gruntu, zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto, zdaniem skarżącej, gdyby wniosek został rozpoznany wcześniej, to treść poprzednio obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego pozwalałaby na rozstrzygnięcie sprawy na korzyść byłego właściciela.
W piśmie uzupełniającym skargę skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne podniosła również, że przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej samo przez się nie oznacza jeszcze, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem. Odmowa uwzględnienia wniosku, bez wyraźnego wskazania celu publicznego, stanowiła naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśniła przy tym, że własnością W. nie jest grunt o powierzchni [...] m2 (jak wynikało to z kwestionowanych decyzji), a grunt o powierzchni [...] m2 będący [...], aktualnie wydzierżawionym przedsiębiorstwu [...]. Natomiast własnością Skarbu Państwa pozostaje powierzchnia tylko [...] m2 a nie [...] m2, jak podano we wspomnianych wyżej decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2008 r. I SA/Wa 1453/07 uchylił zaskarżona decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, uznając skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego przede wszystkim akcentowała kwestię różnicy w rozliczeniu powierzchni dawnej nieruchomości [...] oznaczonej nr hip. [...] na grunt będący własnością komunalną i grunt stanowiący własność Skarbu Państwa, dokonanym przez Prezydenta W., w odniesieniu do rozliczenia przyjętego w ewidencji gruntów. Kolegium podkreśliło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sprawę rozpoznało również w aspekcie pełnej regulacji, zawartej w art. 156 § 1 k.p.a. Tym niemniej Sąd – nie będąc związany granicami skargi – uznał, że przedmiotowa sprawa nie została przez organ rzetelnie wyjaśniona.
Sąd zauważył, iż z treści pisma Urzędu W. – Biura Geodezji i Katastru Delegatura [...] z dnia 16 marca 2006 r. wynika, że obręb [...] nie zawierał pierwotnie rozliczenia nieruchomości hipotecznych w działkach ewidencyjnych. Rozliczenie tego rodzaju nieruchomości dla działki nr [...] zostało wykonane jedynie graficznie. Wykazano wówczas, że w skład obecnej działki nr [...] wchodzi [...] m2 gruntu pochodzącego z nieruchomości oznaczonej nr hip. [...]. Wyrys ten posłużył też do sporządzenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego. Sytuacja zmieniła się w 1996 r., kiedy to odnowiono ewidencję gruntów dla w/w obrębu i rozliczenie nieruchomości hipotecznych zostało wówczas wykazane na podstawie współrzędnych pozyskanych z materiałów archiwalnych. Nieruchomość oznaczona nr hip. [...] została wtedy wykazana w części – co do powierzchni [...] m2 ramach działki nr [...], będącej własnością gminy, zaś co do pozostałej części tj. co do powierzchni [...] m2, w ramach działki nr [...], będącej własnością Skarbu Państwa. Zatem w dacie wydawania obu kwestionowanych decyzji, stan ujawniony w ewidencji gruntów był już inny niż przyjmowały to obie w/w kwestionowane decyzje.
Zdaniem sadu mogłoby to wskazywać, że w takiej sytuacji winien mieć zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak sugerowało to zresztą Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie wnikając bowiem w motywy rozstrzygnięcia o odmowie uwzględnienia wniosku dekretowego, można by twierdzić, że w zaistniałej sytuacji wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zwrócić jednak trzeba uwagę, że rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji Kolegium ustaliło, iż odmowa przyznania stronom prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości [...] stanowiącej własność miasta W. spowodowana była tym, że w planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie orzekania, grunt ten był przeznaczony pod układ komunikacyjny. W uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 1999 r. powyższą odmowę uzasadniono nieco inaczej, choć też ogólnie. Wskazano, że sporny teren przeznaczony został pod centralne funkcje miasta ([...]) i [...]. Jak wynika jednak z akt administracyjnych, w dacie wydawania kwestionowanych decyzji obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta W. zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady W. z dnia [...] września 1992 r. w sprawie zmiany perspektywicznego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy [...] (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...] , poz. [...]), z którego wynikało, iż grunt przy ul. [...] położony był w obszarze [...] centralnego zespołu [...]. W obszarze tym preferowana była lokalizacja funkcji usługowych [...] stopnia stanowiących uzupełnienie programu obszaru ścisłego centrum w zakresie administracji, współpracy gospodarczej, placówek [...], ale preferowano również zespoły mieszkaniowe stowarzyszone z programem urządzeń obsługi mieszkańców. Ponadto, co jest istotne, w obszarze tym dopuszczało się utrzymanie i lokalizowanie innych funkcji nie kolidujących z funkcjami preferowanymi (vide: pismo Urzędu Gminy W. [...] Wydział Zagospodarowania Przestrzennego z dnia [...] października 1997 r.).
Biorąc to pod uwagę, stwierdzenie w postępowaniu nadzorczym, że odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego była uzasadniona, bo przedmiotowy grunt (będący własnością Gminy) w planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w 1998 r. był przeznaczony pod węzeł komunikacyjny nie jest zgodne z pełną treścią wspomnianego planu i tym samym stwierdzenie to nie może dowodzić wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Przyczyny zaś odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego podane w uzasadnieniu obu kwestionowanych decyzji określone zostały bardzo ogólnikowo i należałoby dokładnie zbadać, czy rzeczywiście to z podanych w tych decyzjach powodów, wniosek ten nie mógł być uwzględniony (oczywiście, co do terenu stanowiącego plac). Aktualnie – jak twierdzi skarżąca – teren ten dzierżawiony jest przez przedsiębiorstwo [...], zatem raczej nie może stanowić [...].
Znamienne było również to, że organ rozpoznający wniosek dekretowy, początkowo badał możliwość wydzielenia z działki oznaczonej poprzednio nr [...] powierzchni odpowiadającej części dawnej nieruchomości [...]. Dopiero uzyskawszy opinię, że teren o powierzchni [...] m2 nie może stanowić odrębnej, samodzielnej działki przyjął, iż niedopuszczalne było uwzględnienie wniosku i stanowisko to uzasadnił, jak wspomniano, przeznaczeniem gruntu pod centralne funkcje miasta i układ [...]. Zatem zakres prowadzonego postępowania dowodowego może sugerować, że przyczyną odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego, co do gruntu skomunalizowanego było nie tyle jego przeznaczenie w planie zagospodarowania, co być może zbyt mała jego wielkość. Z tego względu, skoro okazało się, że powierzchnia dawnej nieruchomości [...] w większej części wchodzi w skład gruntu skomunalizowanego, niż przyjął to Prezydent W. w decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r. i Kolegium w decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r., to przy ponownym rozpoznaniu sprawy należałoby dogłębnie wyjaśnić, czy w dniu [...] kwietnia 1999 r. działka o powierzchni [...] m2 mogła być działką samodzielną, która mogła by – w świetle regulacji zawartej w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – stanowić przedmiot użytkowania wieczystego następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości oznaczonej nr hip. [...]. Jeśli by się bowiem okazało, że przy tak określonym przeznaczeniu gruntu, jak przewidywał to obowiązujący w dniu [...] kwietnia 1999 r. plan zagospodarowania, było jednak możliwe uwzględnienie wniosku, zwłaszcza jeśli działka była w istocie rzeczy większa niż wówczas przyjmowano, to okoliczność ta winna zostać rozważona w kategoriach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozpoznając ponownie sprawę po wyroku WSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W.. z dnia [...] kwietnia 1998 r. orzekającej o odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2 położonego w W. przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...], stanowiącego obecnie cz. działki ew. nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz orzekającej o umorzeniu postępowania w stosunku do gruntu o pow. [...] m2, stanowiącego pozostałą część nieruchomości ozn. Nr hip. [...] i przekazaniu sprawy w tym zakresie Kierownikowi Urzędu Rejonowego w W. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. nr [...].
W uzasadnieniu podano, iż wykonując zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1453/07 Kolegium pismem z dnia 16 lipca 2009 r. wystąpiło do Prezydenta W. o ustalenie, czy w dniu [...] kwietnia 1999 r. działka o pow. [...] m2 mogła być działką samodzielną, która w świetle regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – mogła stanowić przedmiot użytkowania wieczystego następców prawnych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości oznaczonej nr hip [...].
W odpowiedzi na powyższe Prezydent W. wskazał, iż przedmiotowa działka o pow. [...] m2 stanowiącej część nieruchomości hipotecznej [...] położonej przy ul. [...] będącej obecnie częścią działki ew. [...] z obr. [...] nie mogła stanowić samodzielnej działki budowlanej. W planie miejscowym działka znajdowała się w liniach rozgraniczających ulicy [...] oraz w niewielkiej części w strefie centralnych funkcji miasta.
Zatem, w ocenie Kolegium, nie zachodzą okoliczności, które mogą być uznane jako kwalifikowana wada, skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1998 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. nr [...].
Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez S. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2010 r. Podniosło w niej, iż stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku z dnia 9 października 2008 r. WSA podzielił stanowisko Kolegium, że w sytuacji, gdy w dacie wydawania obu kwestionowanych decyzji, stan ujawniony w ewidencji gruntów był już inny niż przyjmowały to obie kwestionowane decyzje – winien mieć zastosowanie przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu nie wnikając w motywy rozstrzygnięcia o odmowie uwzględnienia wniosku dekretowego, można twierdzić, że w zaistniałej sytuacji wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
W kwestionowanych decyzjach Kolegium wskazywało, że niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W konsekwencji SKO uznało, że podstawą stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji nie mogą być różnice w powierzchniach nieruchomości komunalnej wynikające z kwestionowanych decyzji, w stosunku do stanu ujawnionego w ewidencji gruntów.
Jednocześnie jednak WSA orzekł, że skoro okazało się, że powierzchnia dawnej nieruchomości w większej części wchodzi w skład gruntu skomunalizowanego, niż przyjął to organ I instancji w decyzji z 1998 r. i Kolegium w decyzji 1999 r., to przy ponownym rozpoznaniu sprawy należałoby dogłębnie wyjaśnić, czy w dniu [...] kwietnia 1999 r. działka o powierzchni [...] m2 mogła być działką samodzielną, która mogła by – w świetle regulacji zawartej w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – stanowić przedmiot użytkowania wieczystego następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Zdaniem Sądu jeśli by się okazało, że przy tak określonym przeznaczeniu gruntu, jak przewidywał to obowiązujący w 1999 r. plan zagospodarowania, było jednak możliwe uwzględnienie wniosku, zwłaszcza jeśli działka była w istocie rzeczy większą niż wówczas przyjmowano, to okoliczność ta winna zostać rozważona w kategoriach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W wykonaniu wskazań Sądu Kolegium ustaliło, że nieruchomość komunalna nie stanowiła samodzielnej działki budowlanej w dniu [...] kwietnia 1999 r. Uwzględniając fakt, iż przesłanki wznowienia postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji i biorąc pod uwagę wiążące wskazania WSA Kolegium przyjęło, iż skoro także nieruchomość o powierzchni [...] m2 nie stanowiła samodzielnej działki budowlanej, to kwestionowane decyzje odmawiające przyznania prawa użytkowania wieczystego nie były obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości: S. K., R. K., I. R., B. K. oraz J. A. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek dekretowy został rozpatrzony po 50 latach, a orzeczenie nie obejmowało całej powierzchni dawnej nieruchomości, która wynosiła [...] m2. W takiej sytuacji skarżący czują się okradzeni. W piśmie procesowym z dnia 23 września 2011 r. skarżący podnieśli dodatkowo, że SKO nie wykonało w pełni wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 9 października 2008 r., gdyż w ogóle nie zbadało, czy przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, rzeczywiście nie pozwalało na korzystanie z niej przez następców byłych właścicieli.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona. Przyjmując jako własne ustalenia, jakie poczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1453/07, uznać należy za zasadny zarzut skarżących, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wykonało w pełni wytycznych zawartych w tym wyroku, czym naruszyło art. 153 P.p.s.a.
We wspomnianym wyroku sąd wskazał przede wszystkim, iż "skoro okazało się, że powierzchnia dawnej nieruchomości [...] w większej części wchodzi w skład gruntu skomunalizowanego, niż przyjął to Prezydent W. w decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r. i Kolegium w decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r., to przy ponownym rozpoznaniu sprawy należałoby dogłębnie wyjaśnić, czy w dniu [...] kwietnia 1999 r. działka o powierzchni [...] m2 mogła być działką samodzielną, która mogła by – w świetle regulacji zawartej w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – stanowić przedmiot użytkowania wieczystego następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości oznaczonej nr hip. [...]. Jeśli by się bowiem okazało, że przy tak określonym przeznaczeniu gruntu, jak przewidywał to obowiązujący w dniu [...] kwietnia 1999 r. plan zagospodarowania, było jednak możliwe uwzględnienie wniosku, zwłaszcza jeśli działka była w istocie rzeczy większa niż wówczas przyjmowano, to okoliczność ta winna zostać rozważona w kategoriach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a."
Kolegium w zaskarżonej decyzji zbyt dużą wagę przypisało użytemu przez sąd stwierdzeniu o samodzielności działki o powierzchni [...] m2, gdy tymczasem w istocie chodziło o to, jaka część z tej działki jest zajęta pod ul. [...] (według decyzji z [...] kwietnia 1998 r. i decyzji z [...] kwietnia 1999 r. "[...]"), a jaka część stanowi plac dzierżawiony – według twierdzeń skarżących – przez przedsiębiorstwo [...]. Sąd w wyroku z 9 października 2008 r. wyraźnie stwierdził, iż zbadać należy, "czy rzeczywiście to z podanych w tych decyzjach powodów, wniosek ten nie mógł być uwzględniony (oczywiście, co do terenu stanowiącego plac)", wcześniej zauważając, iż "stwierdzenie w postępowaniu nadzorczym, że odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego była uzasadniona, bo przedmiotowy grunt (będący własnością Gminy) w planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w 1998 r. był przeznaczony pod węzeł komunikacyjny nie jest zgodne z pełną treścią wspomnianego planu i tym samym stwierdzenie to nie może dowodzić wszechstronnego wyjaśnienia sprawy".
Zauważyć należy, że w teczce akt administracyjnych zatytułowanej "[...]" na karcie [...] znajduje się kopia mapy ewidencyjnej (przekazana przy piśmie Urzędu W. z dnia 9.02.2004 r.), na której zaznaczono granice działki nr [...] (część dawnej działki nr [...]), granice działki nr [...] (ul. [...]), granice dawnej nieruchomości hipotecznej [...] oraz linię rozgraniczającą ul. [...]. Z tej mapy wynika, że około połowa powierzchni z [...] m2 skomunalizowanej dawnej nieruchomości [...], znajduje się poza linią rozgraniczającą ul. [...], aktualną na dzień [...] kwietnia 1999 r. Nie odpowiada to więc twierdzeniu, jakie zawarł Urząd W. w piśmie z dnia 16 września 2009 r. przesłanym do SKO przy piśmie z dnia 24 września 2009 r., iż "nieruchomość znajdowała się w liniach rozgraniczających (...) ul. [...] oraz w niewielkiej części w strefie centralnych funkcji miasta – [...]". Ze wskazanej mapy jasno wynika, że powierzchnia poza linią rozgraniczającą ulicy nie stanowi "niewielkiej części", ale około połowy gruntu o pow. [...] m2. Jaka dokładnie jest to część, czy stanowi ona plac, o którym wspominają skarżący, a jeśli tak, to czy w tej części (stanowiącej ewentualnie plac) przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, którego treść przywołał sąd w wyroku z dnia 8 października 2008 r., da się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości w tej części przez następców prawnych byłych właścicieli, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi, czy może to stanowić podstawę do ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji, organ w ogóle nie zbadał. W tej części postępowanie będzie musiało być przeprowadzone ponownie po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku.
Może się bowiem okazać, że owe [...] m2, o jakich orzekał Prezydent W. w decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r., stanowiło powierzchnię poza linią rozgraniczającą ul. [...], a organ nie badał jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego, jak zauważył sąd w wyroku z dnia 8 października 2008 r., lecz odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego ze względu na zbyt małą powierzchnię działki. "Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) jedynym kryterium rozpoznania prawa wieczystej dzierżawy był brak sprzeczności w dotychczasowym korzystaniu z gruntu przez właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowy. Na tej podstawie organ administracyjny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia tego prawa jest zobowiązany do uwzględnienia rzeczywistego przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego i jednoznacznego ocenienia czy wykorzystanie nieruchomości dało się pogodzić z przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego i dopiero wtedy będzie mógł uznać, że doszło bądź też nie do wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa" (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. I OSK 329/07, LEX nr 440649).
W tej sytuacji sąd uznał, że poprzez naruszenie art. 153 P.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dalszym ciągu nie wyjaśniło sprawy w dostateczny sposób, czym naruszyło także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 200 P.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.