I SA/Wa 2371/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
rekompensatamienie zabużańskienieruchomościpostępowanie administracyjneustawa o rekompensaciewartość mienianastępstwo prawnegranice RP

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju, uznając, że wartość nabytej nieruchomości przekroczyła dopuszczalny limit.

Skarżący J. M. domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. S. poza granicami RP. Sprawa dotyczyła złożonego postępowania administracyjnego, w którym ustalano wartość pozostawionego mienia oraz wartość nieruchomości nabytej przez poprzednika prawnego skarżącego w ramach realizacji prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty, wskazując, że wartość nabytej nieruchomości przekroczyła 20% wartości mienia pozostawionego, co zgodnie z ustawą uniemożliwia dalszą realizację prawa.

Skarżący J. M. wniósł skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa miała długą historię postępowania administracyjnego, sięgającą 1998 roku, z licznymi wnioskami, wezwaniami i zmianami decyzji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy wartość nieruchomości nabytej przez poprzednika prawnego skarżącego, S. S. (syna A. S.), w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nie przekroczyła 20% wartości mienia pozostawionego przez A. S. poza granicami RP. Organ administracji, po analizie operatów szacunkowych, stwierdził, że wartość nabytej nieruchomości przekroczyła ten limit. Dodatkowo, organ odwoławczy uznał, że wartość spalonych budynków, wskazanych w zaświadczeniu z 1946 r., nie może być uwzględniona przy szacowaniu wartości mienia pozostawionego, ponieważ nie istniały one w momencie opuszczania terytorium RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i częściowa realizacja tego prawa przez jednego z uprawnionych wpływa na zakres rekompensaty przysługującej pozostałym. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, w tym archiwalny opis pozostawionego mienia, potwierdzał ustalenia organu co do powierzchni i wartości mienia pozostawionego. Sąd uznał, że wartość nabytej przez S. S. nieruchomości przekroczyła dopuszczalny limit 20% wartości mienia pozostawionego, co skutkowało słusznym wydaniem decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wartość nabytej nieruchomości nie może przekroczyć 20% wartości mienia pozostawionego, a jej przekroczenie skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Uzasadnienie

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty stanowi, że wartość nabytej nieruchomości jest pomniejszana o wartość mienia pozostawionego, a całkowita rekompensata nie może przekroczyć 20% wartości mienia pozostawionego. W przypadku przekroczenia tego limitu, prawo do dalszej rekompensaty wygasa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa z 2005 r. art. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Określa przesłanki przyznania prawa do rekompensaty (obywatelstwo polskie, zamieszkiwanie na byłym terytorium RP, opuszczenie z przyczyn wojennych).

ustawa z 2005 r. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do rekompensaty przysługuje spadkobiercom w przypadku śmierci właściciela.

ustawa z 2005 r. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Postępowanie wszczynane jest na wniosek strony.

ustawa z 2005 r. art. 6 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

W przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty (nabycie nieruchomości), wartość nabytego prawa pomniejsza wysokość świadczenia.

ustawa z 2005 r. art. 11 § ust. 5

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wartość mienia pozostawionego określa się według stanu na dzień jego pozostawienia.

ustawa z 2005 r. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

ustawa z 2005 r. art. 13 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wartość nabytego prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego pomniejsza wysokość zaliczanej kwoty i świadczenia pieniężnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

ustawa z 2005 r. art. 6 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wymienia przykładowe źródła dowodowe potwierdzające pozostawienie mienia.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

K.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakaz działania na podstawie przepisów prawa.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek procedowania w sposób budzący zaufanie.

K.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Szczególna moc dowodowa dokumentów urzędowych.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

K.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy składowe uzasadnienia decyzji administracyjnej.

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego art. 5 § ust. 2

Przepis nieobowiązujący w momencie wydania orzeczenia, ale podnoszony w zarzutach skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość nabytej nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego przekroczyła 20% wartości mienia pozostawionego poza granicami RP. Wartość spalonych budynków nie może być uwzględniona przy szacowaniu mienia pozostawionego, gdyż nie istniały one w momencie opuszczania terytorium RP.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących oceny dowodów, procedury i uzasadnienia decyzji. Twierdzenia o błędnym ustaleniu powierzchni nieruchomości pozostawionej przez A. S. Argumentacja dotycząca przykładowego charakteru dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 ustawy z 2005 r.

Godne uwagi sformułowania

prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP częściowa realizacja przez jedną z osób uprawnionych prawa do rekompensaty (...) wpływa na zakres rekompensaty przysługujących pozostałym uprawnionym

Skład orzekający

Monika Sawa

przewodniczący

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w szczególności dotyczących limitu 20% wartości mienia pozostawionego oraz wpływu częściowej realizacji prawa przez jednego z uprawnionych na prawa pozostałych. Kluczowe dla spraw spadkowych po osobach, które utraciły mienie na Kresach Wschodnich."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o rekompensacie i stanu prawnego z okresu jej obowiązywania. Wymaga spełnienia konkretnych przesłanek dotyczących obywatelstwa, zamieszkania i przyczyn opuszczenia terytorium RP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego problemu mienia zabużańskiego i prawa do rekompensaty, co może być interesujące dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej i jej skutkami. Skomplikowany stan faktyczny i długotrwałość postępowania dodają jej charakteru.

Mienie zabużańskie: Czy po latach można odzyskać rekompensatę za utracony majątek? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię limitu 20%.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2371/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2022/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
J. M. (dalej także, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 15 września 1998 r. do Urzędu Rejonowego w [...] wpłynął wniosek S. S. o "zarejestrowanie wartości pozostawionej nieruchomości poza granicami obecnego obszaru państwa. Nieruchomość stanowi 10 ha ziemi położonej w miejscowości [...], pow. [...] (obecnie Republika [...]) (...)."
Urząd Rejonowy w [...] pismem z dnia [...] września 1998 r., poinformował S. S. o zarejestrowaniu wniosku pod numerem [...].
W dniu 23 listopada 2015 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek S. S. z dnia 23 listopada 2015 r. o ujawnienie w rejestrze oraz o realizację prawa do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego.
W. L. pismem z dnia 16 grudnia 2015 r., wystąpił do Starosty [...] i Prezydenta Miasta [...] w celu ustalenia, czy S. S. zrealizował prawo do rekompensaty.
L. W. pismem z dnia 23 lutego 2016 r., wezwał S. S. do sprecyzowania wniosku.
Pismem z dnia 19 września 2017 r., W. L. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o przesłanie uwierzytelnionych kopii całości akt sprawy związanej z postępowaniem zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1988 r., znak [...] wydaną przez Urząd Miejski w [...] na nazwisko S. i H. S. w sprawie zmiany za zgodą stron decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] i zaliczenia na poczet jego ceny wartości mienia pozostawionego poza granicami RP, tj. decyzji Urzędu Miejskiego w [...], znak: [...] z [...] grudnia 1987 r.
Prezydent Miasta [...] przesłał w załączeniu uwierzytelnione kopie m. in. następujących dokumentów:
• opinii z dnia 30 grudnia 1987 r. w sprawie obliczenia wartości nieruchomości gruntowych pozostawionych przez A. S. w miejscowości [...] koło [...],
• opisu mienia pozostawionego, z którego wynika, że A. S. pozostawił w miejscowości [...] nieruchomość gruntową o powierzchni 10 ha,
• prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po A. S., zmarłym w dniu [...] listopada 1972 r., ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie ustawy nabyli: córka J. L. z domu S. w 1/3 części, córka T. C. z domu S. w 1/3 części, syn S. S.,
• oświadczenia J. L. z dnia 31 maja 1988 r., z którego wynika, że ww. oświadczyła, że: "zrzekam się spadku po rodzicach, A. S. zmarłym w 1972 roku w [...] i B. S., zmarłej w 1952 r. w [...] na rzecz brata S. S. (...). Oświadczam również, że z tego tytułu nie będę rościła żadnych pretensji.",
• oświadczenia T. C. z domu S. z dnia 31 maja 1988 r. z podpisem poświadczonym notarialnie, w którym oświadczyła, że: "(...) zrzekam się należnej mi przysługującej części rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami PRL, tj. ZSRR Rekompensata dotyczy spadku po zmarłym ojcu A. S.. Swoją część daruję bratu S. S. w całości.",
• zaświadczenia Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] marca 1988 r., z którego wynika, że J. C. wraz z żoną T. C. zamieszkiwali w [...] przy ul. [...] od dnia 12 listopada 1957 r. w mieszkaniu komunalnym,
• oświadczenia S. S. z dnia 7 czerwca 1988 r. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym stwierdził, że: "ani ja, ani siostry, ani mój O. A. nie pobrali żadnej nieruchomości na terenie kraju za pozostawione nieruchomości na terenie ZSRR przez O. A..",
• protokołu przesłuchania strony - S. S. z dnia 11 czerwca 1988 r. przed inspektorami w sprawie pozostawienia mienia nieruchomego na terenach niewchodzących obecnie w skład Państwa Polskiego, z którego wynika, że: "w roku 1946 ojciec obywatela pozostawił w miejscowości [...], obecnie w granicach [...] nieruchomość jak w dostarczonych aktach. Jednocześnie przesłuchany oświadcza, iż z przysługującego mu prawa do zarachowania, ekwiwalentu nie korzystał i żadnego ekwiwalentu za jakiekolwiek mienie pozostawione za granica nie otrzymał ani jego siostry. Przesłuchany oświadczył, że ojciec przybył do Polski w 1946 r. wraz z córkami O. J. i T. S. do miejscowości [...], gdzie zamieszkał u krewnych O. L. mieszkał do 1948 r., następnie przeprowadził się do [...] do syna S. S., gdzie mieszkał z nim przy ul. [...]",
• pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] lutego 1988 r., skierowanego do S. S. w sprawie informacji o sporządzeniu umowy sprzedaży nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],
• pisma S. S. z dnia 16 czerwca 1988 r do Urzędu Miejskiego w [...] w sprawie zmiany decyzji z [...] grudnia 1987 r. za zgodą stron z uwagi na zaliczenie mieszkania przy ul. [...] za pozostawione mienie na terenie ZSRR,
• decyzji Kierownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1987 r., znak: [...], z której wynika, że Kierownik Urzędu Miejskiego w [...] orzekł o oddaniu w użytkowanie wieczyste - gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 obejmującego działkę nr [...] na rzecz S. S. i H. S. do współużytkowania w [...] na okres 99 lat. Z ww. decyzji wynika, że na ww. działce znajduje się dom wielomieszkaniowy. W ww. decyzji ustalono opłatę roczną za wieczyste użytkowanie gruntu w wysokości [...]zł na rzecz S. S. i H. S.. Ponadto z decyzji wynika, że Kierownik Urzędu Miejskiego w [...] sprzedał S. S. i H. S. na odrębną własność lokal mieszkalny nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. J. K. nr [...]. Cenę lokalu ustalono na kwotę [...] zł, cena udziału w częściach wspólnych budynku i urządzeniach wspólnych określona w [...] częściach wynosiła [...] zł, przy czym zastosowano 10 % zniżki z tytułu ZBOWiD, a zatem całkowita cena wyniosła [...] zł,
• decyzji Kierownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., znak: [...] w sprawie zmiany za zgodą stron decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu w budynku wielomieszkaniowym, z której wynika, że decyzja Kierownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1987 r., została zmieniona "w części dotyczącej zapłaty ceny nabycia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] w sposób następujący: na poczet opłat określonych w pkt 3 decyzji zaliczyć wartość mienia pozostawionego poza granicami kraju. Skreślić pkt 9 i 10, a w ich miejsce wpisać: na poczet ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego wynoszącej łącznie po zastosowaniu zniżki 10 % z tyt. ZBOWID, [...] zł zaliczyć wartość pozostawionego mienia poza granicami kraju oszacowanego przez biegłego na kwotę [...]zł (...).",
• pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] czewrca 1988 r., skierowanego do S. S. i H. S., z którego wynika, że zostanie sporządzona umowa sprzedaży nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],
• pisma Urzędu Miasta w [...] z dnia [...] lipca 1988 r., skierowanego do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z którego wynika, że: "umową notarialną z dnia [...].06.1988 r. sprzedano lokal nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...] na rzecz Pana S. S.",
• protokołu zdawczo - odbiorczego lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] z dnia 15 lipca 1988 r., z którego wynika, że S. S. przejął lokal na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 1988 r.
W. L. pismem z dnia 27 września 2017 r., wezwał J. M. do uzupełnienia wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pisma.
W dniu 20 listopada 2017 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika J. M. z dnia 17 listopada 2017 r. wraz z następującymi dokumentami:
• pełnomocnictwem z dnia 11 listopada 2017 r., z którego wynika, że skarżący ustanowił swoim pełnomocnikiem radcę prawnego P. K.,
• uwierzytelnioną fotokopię zaświadczenia Nr [...] "na prawo do ewakuacji" z dnia [...] lutego 1946 r., z którego wynika, że okaziciel w/w dokumentu A. S., urodzony w 1888 r. w miejscowości [...], narodowości polskiej, zamieszkały ostatnio w miejscowości [...], rejon [...], "ewakuuje się" do województwa [...],
• uwierzytelnioną fotokopię odpisu arkusza ewakuacyjnego z 27 lutego 1946 r., ż którego wynika, że A. S., ur. w 1888 r., zamieszkały w miejscowości [...] zgodnie z postanowieniem Okręgowego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i Przedstawiciela Rządu Białoruskiej SRR, "ewakuuje się" do Polski do województwa [...] razem z członkami rodziny: córka J. S. ur. w 1924 r. i córka T. S. ur. w 1928 r.,
• uwierzytelnioną kopię prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...] z którego wynika, że spadek po S. S., zmarłym w dniu [...] czerwca 2016 r., ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie testamentu holograficznego nabył J. M.,
• uwierzytelnioną fotokopię Legitymacji Nr [...] Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 1968 r., z której wynika, że A. S. był uprawniony do biletu ulgowego,
• zaświadczenie o poprzednich miejscach adresach z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] wydane przez Prezydenta Miasta [...], z którego wynika, że J. M., syn. J. i A. z domu S. , ur. w dniu [...] grudnia 1988 r. był zameldowany w [...] od dnia [...] lutego 1989 r. do nadal,
• zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], z którego wynika, że A. S., ur. w dn. [...] września 1888 r. w miejscowości [...], pow. [...], zmarł w dniu [...] listopada 1972 r. w [...]. Do roku 1939 r. oraz w czasie okupacji zamieszkiwał w miejscowości [...], pow. [...]. Na terytorium RP zamieszkiwał: od dnia [...] marca 1946 r. do [...] lutego 1955 r. w [...], ul. [...], pow. [...], od dnia [...] lutego 1955 r. brak daty wymeldowania w [...], ul. [...], od dnia [...] września 1964 r. do śmierci pod adresem [...], ul. [...],
• oświadczenie J. M. z dnia [...] października 2017 r. w sprawie [...],w którym stwierdził, że: "Pan A. S., zamieszkiwał w [...] przy ul. [...], [...]",
• oświadczenie skarżącego z [...] października 2017 r. w sprawie [...], w którym stwierdził, że: "prawo do rekompensaty po A. S. zostało częściowo zrealizowane, zaś dokumenty o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy zostały przekazane Wojewodzie [...] w związku z pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], uwierzytelnioną kopię dowodu osobistego J. M., z którego wynika, że jest obywatelem polskim,
• uwierzytelnioną fotokopię odpisu skróconego aktu urodzenia, z którego wynika, że S. S., urodził się w dniu [...] maja 1926 r. w miejscowości [...], z ojca A. S. i matki B. S. z domu Z. ,
• uwierzytelnioną fotokopię wyciągu z aktu zgonu, z którego wynika, że A. S., urodzony w dniu [...] września 1888 r., zmarł w dniu [...] listopada 1972 r. w [...],
• uwierzytelnioną fotokopię wyrysu z planu parcelacji części majątku [...] w gminie [...], powiacie [...], województwie [...], parcela nr [...],
• uwierzytelnioną kopię świadectwa z wykazu hipotecznego, z którego wynika, że A. S. był właścicielem parceli nr [...] o obszarze [...] ha [...] m z uroczyska [...] z [...] w powiecie [...], gminie [...],
• uwierzytelnioną kopię wypisu aktu notarialnego Nr [...] za rok 1927 z księgi hipotecznej nr [...] pod nr [...] Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 1927 r. Z wypisu wynika, że A. S. zamieszkały w miasteczku [...] w gminie [...] nabył na własność ze składu [...] parcelę gruntu nr [...] o obszarze [...].
W. L. pismem z dnia 30 listopada 2017 r., wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego miejsce lub miejsca zamieszkania S. S.. W odpowiedzi Prezydent Miasta [...] poinformował, że S. S. zamieszkiwał w [...] od dnia [...] lipca 1963 r. do dnia [...] czerwca 2016 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] uznał, że skarżący spełnia wymogi, określone w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej, jako: ustawa lub ustawa z 2005 r.) i wezwał J. M. do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego oraz do dołączenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez A. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], tj. ziemi ogółem [...] ha, w tym ziemi ornej [...] ha, [...] ha łąki, [...] ha pastwiska oraz [...] ha nieużytków, operatu szacunkowego operatu szacunkowego określającego wartość nabytych przez S. i H. S. praw do nieruchomości określonych aktem notarialnym rep. [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. w ramach realizacji prawa do rekompensaty.
W dniu 10 stycznia 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o zawieszenie postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...]. zawiesił postępowanie administracyjne.
W dniu 14 stycznia 2020 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o podjęcie zawieszonego postępowania, do którego dołączono uwierzytelnione kopie następujących dokumentów:
• operatu szacunkowego określenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, usytuowanego w budynku mieszkalnym, położonym w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], na działce gruntowej nr [...] o prawie użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 2019 r., z którego wynika, że wartość nieruchomości wynosiła [...]zł,
• operatu szacunkowego określającego wartość mienia zabużańskiego pozostawionego przez A. S. w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., z którego wynika, że wartość nieruchomości wynosiła [...]zł.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...] podjął zawieszone postępowanie administracyjne i wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego przedłożone przez Stronę operaty szacunkowe w sprawie dokonania korekty błędów znajdujących się w ww. operatach.
W dniu 10 lutego 2020 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęły nowe uwierzytelnione kopie operatów szacunkowych:
• operatu szacunkowego określenia wartości rynkowej lokalu mieszkalnego, usytuowanego w budynku mieszkalnym, położonym w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], na działce gruntowej nr [...] o prawie użytkowania wieczystego z dnia [...] stycznia 2020 r., z którego wynika, że wartość nieruchomości wynosiła [...] zł,
• operatu szacunkowego określającego wartość mienia zabużańskiego pozostawionego przez A. S. w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] z dnia [...].01.2020 r., z którego wynika, że wartość nieruchomości wynosiła [...] zł.
[...]. decyzją z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wartość nieruchomości położonej w [...] nabytej przez poprzednika prawnego J. M. (S. S.) w ramach realizacji prawa do rekompensaty przewyższa wartość prawa do rekompensaty określonego w art. 13 ust. 2 ustawy z 2005 r., zatem organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W dniu 3 kwietnia 2020 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek skarżącego o uzupełnienie rozstrzygnięcia "poprzez uzupełnienie pouczenia w zakresie ewentualnego prawa do zrzeczenia się odwołania oraz skutkach zrzeczenia się tego prawa".
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2020 r., W. L. odmówił uzupełnienia ww. decyzji.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2020 r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję z dnia [...] marca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji i uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w całości.
W dniu 20 sierpnia 2020 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z żądaniem sprostowania rozstrzygnięcia w zakresie pouczenia prawa do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego na w/w decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił sprostowania pouczenia zamieszczonego w ww. decyzji.
Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 lipca 2020 r., skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2589/20 uchylił zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r., znak: DAP-WOSRFR-7280-45/2021/KB Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. uzupełnioną postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ II instancji w uzasadnieniu ww. decyzji stwierdził, że stronami postępowania prowadzonego z wniosku S. S., oprócz J. M. powinny być J. L. (lub jej następcy prawni) i T. C. (lub jej następcy prawni). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien przede wszystkim ustalić, czy dokument przedłożony przez pełnomocnika strony w postępowaniu odwoławczym wpłynie na okoliczność związaną z wartością mienia pozostawionego przez A. S. w miejscowości [...], a tym samym na fakt ewentualnego przekroczenia przez S. S. przy nabyciu nieruchomości w [...] 20 % wartości mienia pozostawionego. Ponadto organ I instancji winien rozważyć wszystkie zebrane dowody z osobna, jak i w ich wzajemnej korelacji, a następnie należycie uzasadnić zajęte stanowisko zarówno w odniesieniu do przyjętych ustaleń faktycznych, jak i dokonanej subsumpcji prawnej, w zgodzie z art. 107 § 3 K.p.a.
[...] pismem z dnia [...] marca 2022 r., wezwał skarżącego do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu w języku obcym oraz tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia Rady Wiejskiej [...] Rejon [...] z dnia [...] stycznia 1946 r. Nr [...].
W dniu 12 kwietnia 2022 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z załączonymi uwierzytelnionymi kopiami następujących dokumentów:
• odręcznego pisma w języku obcym z dnia [...] stycznia 1946 r., Nr [...] z czerwoną pieczęcią,
• tłumaczenie przysięgłe ww. zaświadczenia "Niniejsze zaświadczenie wydaje się obywatelowi wsi L. A., gdzie stwierdza się, że jest on pogorzelcem w wyniku działań wojennych w 1944 r. (spalił się dom mieszkalny - 12 metrów długości, szerokość długości "wysokość" 2,80 metrów, spichlerz - długość 16 metrów, szerokość 6,5 metra, szopa dla bydła - długość 10 metrów, szerokość 6,5 metra, składzik na węgiel - długość 6 metrów szerokość 5 metrów) co niniejszym potwierdza się."
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., znak: [...] zmienił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. w ten sposób, że dodał pkt 14 na stronie 3 uzasadnienia w brzmieniu: "potwierdzone za zgodność z oryginałem (przez pełnomocnika strony będącego radca prawnym Pana P. K. dnia [...].04.2022 r.) odpis dokumentu w języku obcym oraz odpis tłumaczenia przysięgłego ww. dokumentu - tj. zaświadczenia Rady Wiejskiej [...], Rejom [...], [...]01.1946 r., Nr [...] - przez tłumacza przysięgłego D. O. z [...] (Rep. [...].) - wydanego "obywatelowi wsi L. A. [...], gdzie stwierdza się, że jest on pogorzelcem w wyniku działań wojennych w 1944 r. (Spalił się dom mieszkalny - 12 metrów długości, szerokość długości "wysokość" 2,80 metrów, spichlerz - długość 16 metrów, szerokość 6,5 metra, szopa dla bydła - długość 10 metrów, szerokość 6,5 metra, składzik na węgiel - długość 6 metrów, szerokość 5 metrów).". Ponadto z w/w postanowienia wynika, że: "pozostałe ustalenia pozostają bez zmian."
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., znak: [...] [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], gmina [...], województwo [...].
Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji.
Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu 15 września 1998 r. S. S. złożył do Urzędu Rejonowego w [...] wniosek o zarejestrowanie wartości pozostawionej nieruchomości położonej w miejscowości [...] poza obecnymi granicami rzeczypospolitej Polskiej. Następnie w dniu 23 listopada 2015 r. ponownie złożył wniosek do Wojewody [...] o ujawnienie w rejestrze oraz o realizację prawa do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego. Organ uznał, że S. S. złożył wniosek w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r.
Dalej podniesiono, że z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był A. S.. Następcami prawnymi A. S. stali się: J. L. z domu S. , T. C. z domu S. i S. S.. Następcą prawnym S. S. stał się J. M..
Z uwagi na fakt, iż poprzednik J. M., S. S. dokonał częściowej realizacji prawa do rekompensaty, nabywając nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr [...] m [...], jedyną stroną postępowania w przedmiotowej sprawie jest skarżący.
Minister wskazał dalej, że A. S. był przed wybuchem II Wojny Światowej właścicielem nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowości [...], gmina [...] i pozostawił tą nieruchomość. Ponadto z akt sprawy wynika, że A. S. zamieszkiwał przed wybuchem II Wojny Światowej na byłym terytorium RP, opuścił to terytorium w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. i przybył na obecne terytorium z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej. Zatem organ odwoławczy przychylił się do ustaleń poczynionych przez organ I instancji dotyczących osoby byłego właściciela nieruchomości położonej w miejscowości [...] A. S..
Z akt sprawy wynika też zdaniem Ministra, że następca prawny A. S., tj. S. S. nabył od Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa do rekompensaty nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. [...] rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] uznał, że J. M. spełnił wymogi, określone w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 2005 r., a następnie, uwzględniając dokumentację sprawy, dokonał zmiany ww. postanowienia.
Zdaniem Ministra, organ I instancji zastosował się do zalecenia wskazanego w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. i wziął pod uwagę przedłożony przez stronę postępowania nowy dowód w sprawie, tj. uwierzytelnioną kopię tłumaczenia przysięgłego dokumentu w języku obcym z dnia 19 stycznia 1946 r. - zaświadczenia Rady Wiejskiej [...], rejon [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1946 r. Jednakże wzięcie pod uwagę jako dowodu w sprawie w/w zaświadczenia, w ocenie organu odwoławczego, nie wpłynęło na ocenę wartości mienia pozostawionego przez A. S. na byłym terytorium RP, położonej w miejscowości [...] (art. 11 ust. 5 ustawy).
Dalej Minister wskazał, że z akt sprawy wynika że nieruchomości budynkowe były spalone w wyniku działań wojennych. A. S. opuścił byłe terytorium RP po dniu 27 lutego 1946 r., zaś ww. zaświadczenie zostało wydane w dniu 14 stycznia 1946 r. Zatem w chwili opuszczenia byłego terytorium RP przez A. S. budynki opisane w ww. zaświadczeniu nie istniały, a tym samym zgodnie z art. 11 ust. 5 ustawy z 2005 r., ich wartość nie może być ujęta w operacie szacunkowym nieruchomości pozostawionej przez A. S. w miejscowości [...].
Organ odwoławczy wskazał, iż fakt przekroczenia przez wnioskodawcę przy realizacji prawa do rekompensaty 20 % wartości mienia pozostawionego powoduje, że dalsza realizacja prawa do rekompensaty jest niemożliwa, a organ prowadzący postępowanie zobligowany jest do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Jak wyjaśnił organ, postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy z 2005 r. jest postępowaniem administracyjnym dwuetapowym. W pierwszym etapie postępowania organy administracji publicznej badają, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 2, 3 i 5 ust. 1 i 2 ustawy. W drugim etapie postępowania po ustaleniu spełnienia przesłanek określonych w art. 2,3 i 5 ust. 1 i 2 ustawy, organ wydaje postanowienie o spełnieniu ww. przesłanek i w postanowieniu wzywa strony do przedłożenia m. in. operatów szacunkowych, w celu ustalenia, czy wartość mienia nabytego w ramach realizacji prawa do rekompensaty nie przekracza 20 % wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 13 ust. 2 ustawy z 2005 r.). W niniejszej sprawie organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia dwóch operatów szacunkowych: nieruchomości pozostawionej przez A. S. i nieruchomości nabytej przez następcę prawnego A. S. w ramach realizacji prawa do rekompensaty. Jednakże z przedłożonych przez stronę postępowania operatów szacunkowych wynika, że wartość nabytego przez następcę prawnego A. S. nieruchomości przekracza 20 % wartości mienia pozostawionego przez A. S. w miejscowości [...]. Zatem organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przy czym organ I instancji uwzględnił jako dowód w sprawie zaświadczenie nr [...] z dnia [...] stycznia 1946 r. i dokonał zmiany wcześniejszego postanowienia - postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. Jednakże z uwagi na fakt, iż wartość nieruchomości pozostawionej, określa się według stanu na dzień ich pozostawienia, w operacie szacunkowym pozostawionej nieruchomości nie mogą być uwzględnione nieruchomości, które na dzień opuszczenia byłego terytorium RP przez A. S. nie istniały wskutek spalenia. Nadto, fakt włączenia jako dowodu do akt sprawy zaświadczenia nr [...] z [...] stycznia 1946 r., nie wpłynął na określenie wartości nieruchomości pozostawionej przez A. S., ani na fakt, iż A. S. i jego następcy prawni spełnili przesłanki określone w art. 2, 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r.
Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia w przedmiocie uznania, iż skarżący spełnia wymogi, o których mowa w art. 2, 3 i 5 ustawy z 2005 r., warunkujące przyznanie rekompensaty, pozostawiając do rozstrzygnięcia organom kwestię obliczenia powierzchni mienia pozostawionego poza granicami RP. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy z 2005 r. w zakresie jakim w przepisach tych zawarto jedynie przykładowe wyliczenie dowodów poświadczających pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie nadając żadnemu z nich prymatu bądź szczególnej mocy dowodowej; poprzez odmowę ich zastosowania w niniejszym postępowaniu oraz zastosowaniu w to miejsce art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 (nieobowiązującej od 2005 r.) ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.);
2. art. 6 K.p.a. - w zakresie jakim nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie przepisów prawa, w tym w prowadzić postępowanie w oparciu o aktualny stan prawny;
3. art. 76 § 1 K.p.a. - w zakresie jakim nadaje się szczególny moc dowodową dokumentom urzędowym;
4. art. 8 K.p.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) - w zakresie jakim nakazuje organom administracji publicznej procedować w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
5. art. 77 § 1, w związku z art. 7 K.p.a. - w zakresie jakim nakazuje organom administracji publicznej w wyczerpujący sposób rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w toku postępowania administracyjnego podejmować z urzędu lub na wniosek stron czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
6. art. 80 i 81 K.p.a. - w zakresie jakim zobowiązuje organ administracji publicznej do oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu (a nie jedynie części) materiału dowodowego oraz zobowiązuje organ administracji publicznej przed uznaniem danej okoliczności za udowodnioną do umożliwienia się wypowiedzenia stronie co do przeprowadzonych dowodów;
7. art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a. - w zakresie jakim określa elementy składowe uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej wskazując, że winno ono zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co ma czynić zadość obowiązuj wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (tj. zasadzie przekonywania).
Skarżący formułując zarzuty i wnioski skargi wskazał, że należy wziąć pod uwagę, że:
• niniejsze postępowanie zostało wszczęte blisko 24 lata temu - 15 września 1998 r., co wywołuje m.in. konieczność stosowania przepisów K.p.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 1 czerwca 2017 r. (art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 935);
• w sprawie zapadł (prawomocny) wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SAB/Go 69/17, stwierdzający bezczynność organów administracji publicznej mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
• w sprawie organ I instancji nie dochował terminów określonych w art. 35 § 2 K.p.a., a organ wyższego stopnia - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, przez blisko 1,5 miesiąca rozpoznawał zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) de facto dążąc do jego umorzenia jako bezprzedmiotowe;
• zgromadzone w aktach sprawy materiały jednoznacznie wskazują, iż A. S. [...] pozostawił poza obecnymi granicami państwowymi, w związku z II Wojną Światową mienie stanowiące przyczynek do ubiegania się o prawo do rekompensaty.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów, koncentrując się na błędnym, zdaniem skarżącego, ustaleniu powierzchni nieruchomości pozostawianej poza obecnymi granicami RP, co miało wpływ na obliczenie jej wartości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2023 r. skarżący przedstawił dodatkowe stanowisko na poparcie stawianych zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on łącznie wymagania określone w pkt 1 i pkt 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, wskazanym przez pozostałych, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (art. 3 ust. 2 ustawy).
Postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy).
W myśl z art. 13 ust. 2 ustawy z 2005 r. zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (tj. w przypadku osoby, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 powołanej ustawy (art. 13 ust. 3).
Z powołanych przepisów wynika zatem, że za daną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami RP osoby uprawnione nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli zaś za dany pozostawiony majątek została już poprzednio przyznana rekompensata, to - stosownie do powołanego art. 13 ust. 3 ustawy - wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego powinna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W orzecznictwie sądowoadministracyjym podkreśla się, że prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. W konsekwencji oznacza to, że częściowa realizacja przez jedną z osób uprawnionych prawa do rekompensaty (do zaliczenia) wpływa na zakres rekompensaty przysługujących pozostałym uprawnionym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2164/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 244/17, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2151/14).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości zarówno fakt pozostawienia przez poprzednika prawnego skarżącego (następstwo prawne jest bezsporne i wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie) nieruchomości poza obecnymi granicami RP, jak i spełnienie określonych w ustawie z 2005 r. przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu rekompensaty, co zostało potwierdzone postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., zmienionym postanowieniem tego organu z dnia 14 kwietnia 2022 r. Skarżący stara się co prawda wykazać, że organy w sposób nieprawidłowy określiły powierzchnię nieruchomości pozostawionej przez A. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], jednakże przeczy temu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (wyżej opisany), a w szczególności wypis archiwalnego opisu pozostawionego mienia przez A. S. [...], z którego bezspornie wynika, że A. S. w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...] pozostawił nieruchomość: ziemi ogółem [...] ha, w tym ornej 4,80 ha, 3,50 ha łąki, 1 ha pastwiska oraz 0,70 ha nieużytków (dokument podpisany m.in. przez A. S.). Twierdzenia skarżącego podważające wiarygodność tego dokumentu (wręcz twierdzenia, że dokument ten został sfałszowany) są gołosłowne.
W kontekście stanowiska skarżącego, przypomnieć trzeba, że w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty istotne jest ustalenie stanu majątkowego na dzień opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rację ma skarżący, że w art. 6 ust. 4 pkt 1-3 ustawy z 2005 r. wymieniono jedynie przykładowo, jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości. Koniecznym jest jednak przy tym wskazanie, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10 i z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 900/12). To ona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.
W tej sprawie organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, dokonał oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, dając prymat dowodowi jakim jest wypis archiwalnego opisu pozostawionego mienia przez A. S. [...]. Nie oznacza to jednak, jak przyjmuje skarżący, że pozostałe dowody nie zostały przez organ wzięte pod uwagę. Wskazane w uzasadnieniu skargi dokumenty stanowią część akt administracyjnych i jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podlegały ocenie organu. Okoliczność, że dokona ocena organu nie wychodzi na przeciw oczekiwaniom skarżącego, nie może jako taka stanowić podstawy do uchylenia decyzji.
Z akt sprawy wynika też, czego nie kwestionuje skarżący, że prawo do realizacji rekompensaty zostało już zrealizowane przez poprzednika prawnego skarżącego S. S., jednocześnie jednego z następców prawny dawnego właściciela pozostawionej nieruchomości. Z decyzji Kierownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1987 r., znak: [...] wynika, że orzeczono o oddaniu w użytkowanie wieczyste - gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 obejmującego działkę nr [...] na rzecz S. S. i H. S. do współużytkowania w [...] na okres 99 lat. Z ww. decyzji wynika też, że na ww. działce znajduje się dom wielomieszkaniowy. Nadto został sprzedany S. S. i H. S. na odrębną własność lokal mieszkalny nr [...] w tym budynku (akt notarialny z dnia [...] czerwca 1988 r.). Cenę lokalu ustalono na kwotę [...]zł, cena udziału w częściach wspólnych budynku i urządzeniach wspólnych określona w 8/100 częściach wynosiła [...]zł, przy czym zastosowano 10 % zniżki z tytułu ZBOWiD, a zatem całkowita cena wyniosła [...]zł. Następnie decyzją Kierownika Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r., znak: [...] zmieniono za zgodą stron ww. decyzję "w części dotyczącej zapłaty ceny nabycia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] w sposób następujący: na poczet opłat określonych w pkt 3 decyzji zaliczyć wartość mienia pozostawionego poza granicami kraju.".
Oczywiste więc jest, że zgodnie z powołanym wyżej art. 13 ust. 3 ustawy z 2005 r. kwotę stanowiącą 20% wartości pozostawionej nieruchomości należałoby – co do zasady - pomniejszyć o kwotę zrealizowanego przez S. S. prawa. Jak jednak wykazano w tej sprawie wartość nabytego przez następcę prawnego A. S. nieruchomości przekracza 20% wartości mienia pozostawionego przez A. S. w miejscowości [...] (patrz operaty szacunkowe z dnia [...] stycznia 2020 r.). Zatem słuszne jest stanowisko organu, że zaistniały podstawy do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że z powołanego art. 13 ust. 3 ustawy z 2005 r. w sposób jednoznaczny wynika, że nabycie na podstawie odrębnych regulacji prawnych mienia Skarbu Państwa powoduje, że przy ustaleniu prawa do rekompensaty wartość nabytego prawa zostaje obligatoryjnie uwzględniona przy obliczeniu wartości rekompensaty. Roszczenie o przyznanie prawa do rekompensaty wygasa lub ulega pomniejszeniu w sytuacji, w której którykolwiek z uprawnionych skorzystał z niego wcześniej (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2163/17).
Podsumowując brak jest podstaw prawnych do uznania, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organ dokonał wykładni przepisów prawa materialnego, która znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnić trzeba, że także i one nie są zasadne. W ocenie Sądu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje kwestia uwzględnienia przez sądy administracyjne w przeszłości skarg na bezczynność organów orzekających w tej sprawie. Postępowania sądowe w przedmiocie bezczynności organu stanowią odrębny od niniejszej sprawy przedmiot wyrokowania, a uznanie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet z rażącym naruszeniem prawa, nie ma znaczenia prawnego dla oceny legalności wydanej w końcu decyzji administracyjnej. Wyjaśnić nadto trzeba, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne zobowiązane są do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
Mając powyższych na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI