I SA/WA 237/05
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ odwoławczy naruszył prawo, nie rozpatrując merytorycznie sprawy i nie ustalając statusu strony odwołującej się spółdzielni.
Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Starosta orzekł o zwrocie na rzecz B. P., ale Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na zmiany w ustawie o gospodarce nieruchomościami. WSA uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że organ odwoławczy naruszył przepisy proceduralne, nie rozpatrując sprawy merytorycznie i nie wyjaśniając, czy odwołująca się spółdzielnia mieszkaniowa była stroną postępowania. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Wojewoda uchylił decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz B. P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, argumentując koniecznością zastosowania nowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, które weszły w życie w trakcie postępowania odwoławczego. Skarżąca B. P. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego (zasada prawa nie działa wstecz), błędne rozpatrzenie odwołania przez podmiot niebędący stroną oraz naruszenie przepisów k.p.a. WSA uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach (np. rażące naruszenie prawa procesowego przez organ pierwszej instancji lub potrzeba uzupełnienia dowodów w znacznej części). W ocenie WSA, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, a zmiany w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie wymagały ponownego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Sąd wskazał również, że Wojewoda nie zbadał, czy odwołująca się Spółdzielnia Mieszkaniowa posiadała status strony w postępowaniu, co stanowiło naruszenie przepisów k.p.a. W związku z tym, WSA uchylił decyzję Wojewody, nakazując mu ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień proceduralnych.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać sprawę merytorycznie, uwzględniając stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Zastosowanie nowych przepisów, które skutkują jedynie uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych przypadkach i nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie powinien był uchylać decyzji organu pierwszej instancji i przekazywać sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko z powodu zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza gdy zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia. Zastosowanie nowych przepisów w sposób prowadzący do kasacji decyzji narusza zasadę dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 2004 r, Nr 141, poz. 1492 art. 137
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw
Zmieniono przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.
Dz. U. z 2004 r, Nr 141, poz. 1492 art. 229a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw
Wprowadzono przepis ograniczający możliwość zwrotu w sytuacji zrealizowania na nieruchomości innego celu niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność rozstrzygnięcia kasacyjnego przez organ odwoławczy.
PPSA art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu.
u.g.n. art. 137 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 139
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 217 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dz. U. z 2004 r, Nr 141, poz. 1492
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania odwoławczego.
PPSA art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
PPSA art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy naruszył prawo materialne, stosując nowe przepisy podczas postępowania odwoławczego, co narusza zasadę prawa nie działa wstecz. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania podmiotu, który nie był stroną postępowania. Naruszenie przepisów art. 8, 12, 35 § 1-3 k.p.a. Nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody, że konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji z uwagi na zmiany w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. Rozstrzygnięcie kasacyjne jest dopuszczalne wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Organ w toku postępowania odwoławczego nie badał czy wniesiony przez [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. środek zaskarżenia od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...
Skład orzekający
Cezary Pryca
przewodniczący
Maria Tarnowska
członek
Sławomir Antoniuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosowania przepisów przejściowych w postępowaniu administracyjnym, obowiązków organu odwoławczego oraz ustalania statusu strony postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i późniejszymi zmianami legislacyjnymi. Może wymagać dostosowania do aktualnego stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na potencjalne konflikty własnościowe i historyczne obciążenia. Dodatkowo, orzeczenie porusza ważne kwestie proceduralne dotyczące stosowania prawa i obowiązków organów administracji.
“Sąd Administracyjny: Organ odwoławczy nie może uchylać decyzji tylko z powodu zmian w prawie – kluczowa jest merytoryczna ocena sprawy.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 237/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-12-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Cezary Pryca /przewodniczący/ Maria Tarnowska Sławomir Antoniuk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] orzekającej o zwrocie na rzecz B. P. nieruchomości położonej w W. przy ul.[...]., oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z ustaleń organów wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, oznaczona jako "[...]" [...] Nr [...]" została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1977 r., nr [...]. Objęta tą decyzją nieruchomość przeznaczona została, zgodnie z lokalizacją szczegółową z dnia 31 października 1975 r., pod budowę osiedla "[...]". W decyzji o wywłaszczeniu ustalono i przyznano odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości w kwocie [...] zł na rzecz nieustalonych właścicieli przejmowanej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] września 1979 r. Sąd Rejonowy W. Wydział Cywilny [...] stwierdził nabycie przez R. B. przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1976 r. własności działki położonej w W., dzielnica W., miejscowość G., przy ul. [...], niezabudowanej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] o pow. [...] m2 i zapisanej w rejestrze pod nr [...], wchodzącej w skład nieruchomości pod nazwą "[...]." - której księga wieczysta zaginęła (przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...], położoną w obrębie [...]). W dniu 28 grudnia 1990 r. R. B. i B. P. złożyła w Urzędzie Dzielnicy - Gminy W. wniosek o zwrot wywłaszczanej nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...], położona w obrębie [...], miasta W., dzielnicy B. Decyzją z dnia [...] października 2002 r, nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Dzielnicę - Gminę W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w W. przy bocznicy PKP, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. [...] m2, w obrębie ewidencyjnym [...], nieuregulowanej w księdze wieczystej założonej po 1945 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. Sąd Rejonowy W. Wydział Cywilny [...] stwierdził nabycie przez B. P. w całości spadku po R. B. zmarłej dnia 5 grudnia 2002 r. Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 142, art. 216 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w obrębie [...], miasta W., przy ul. [...], na rzecz B. P. oraz zobowiązaniu B. P. do zwrotu na rzecz W. należności stanowiącej zwaloryzowana kwotę odszkodowania, z tytułu wywłaszczenia, w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że z pisma Wydziału Architektury Urzędu Gminy W. z dnia [...] maja 2002 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z pierwszą decyzją Prezydenta W. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oznaczonego znakiem [...] z dnia [...] lutego 1977 r, przeznaczona była pod budowę szkoły i inwestycja ta nie została zrealizowana, co potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu 12 kwietnia 2002 r. Natomiast przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że dnia 3 kwietnia 1998 r., pomiędzy R. B., a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w W., przy ul. [...] [...], podpisana została umowa na służebność gruntów, w związku z przeprowadzeniem inwestycji liniowej na terenie działki Nr [...], obręb [...] w W., Gmina B., tzn. wykonanie wykopu liniowego wąskoprzestrzennego o głębokości 1,5 m, celem przeprowadzenia kanalizacji. Strony ustaliły, że trasa kanalizacji przechodzić będzie wzdłuż toru kolejowego w odległości ok. 6 m.b. od granicy działki. Spółdzielnia zobowiązała się, że po zakończeniu prac przywróci teren do stanu pierwotnego. Oznacza to, że wszelkie działania podjęte przez Spółdzielnię po dacie umowy, związane były z realizacją zobowiązań wynikających z umowy. W umowie tej R. B. zwana była właścicielką. Przedmiotowa umowa związana była z ubieganiem się Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowy inwestycji liniowej związanych z realizacją "[...]". Decyzja Burmistrza Gminy W. [...], dotycząca przedmiotowej sprawy, wydana została dnia [...] listopada 2002 r. Ponadto organ podniósł, że z pisma R. B. i B. P. z dnia [...] grudnia 1990 r. wynika, iż za wywłaszczoną nieruchomość wypłacone zostało w wysokości [...] zł. odszkodowanie, które jako podlegające zwrotowi na rzecz W. obliczono zgodnie z zasadami określonymi w art. 140 ust. 2 i 3 oraz art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wynosi [...] zł. Od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. odwołanie wniósł [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Odwołujący się podniósł, że celem dla realizacji którego, wywłaszczono przedmiotową nieruchomość była budowa osiedla mieszkaniowego w całości, która następuje etapami, natomiast decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] grudnia 1977 r, będąca podstawa wywłaszczenia, nadal zachowuje swoją ważność. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a oraz art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając orzeczenie organ wojewódzki podniósł, że rozstrzygnięcie przez organ pierwszej instancji sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast w dniu 22 września 2004 r., przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r, Nr 141, poz. 1492), mocą której znowelizowano m.in. art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zmieniając w sposób zasadniczy przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej (art. 137 ust. 1 pkt 2) oraz przesłanki zbędności części nieruchomości (art. 137 ust. 2). Wprowadzono również nowy przepis - art. 229a -mający istotne znaczenie w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ograniczający możliwość zwrotu w sytuacji zrealizowania na nieruchomości innego celu niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. W omawianej sprawie zachodzi więc konieczność ponownego jej rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego mającego na celu dokonanie ustaleń, czy zachodzą w tym przypadku przesłanki wynikające z nowych treści powołanych w art. 137 oraz art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy w oparciu o nowe przepisy przez organ drugiej instancji naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), gdyż od decyzji organu odwoławczego nie przysługiwałoby stronom odwołanie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. P. domagając się jej uchylenia i utrzymania w mocy decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [....] kwietnia 2004 r. lub uchylenia zakażonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Skarżąca ww. decyzji Wojewody [...] zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez zastosowanie przy wydaniu zaskarżonej decyzji nowo wydanych przepisów prawa materialnego, które zostały wydane podczas trwania postępowania odwoławczego, gdy decyzja organu pierwszej instancji został wydana na podstawie przepisów wcześniej obowiązujących, czym naruszono zasadę prawo nie działa wstecz, 2) zaskarżona decyzja wydana została w wyniku rozpatrzenia odwołania podmiotu nie będącego stroną tego postępowania, 3) naruszenie przepisów art. 8, 12, 35 § 1 - 3 k.p.a, 4) nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto ustosunkowując się do argumentacji zawartej w skardze wskazał, iż kwestia ponownej interpretacji znowelizowanych przepisów art. 137 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy ponownym jej rozpatrywaniu, jest zgodna ze stanowiskiem przyjętym przez doktrynę prawa oraz orzecznictwo administracyjne, bowiem organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. Odwołanie wniesione przez stronę od decyzji organu pierwszej instancji wywiera ten skutek, że sprawa podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Zakreślając kierunki rozstrzygnięć organu odwoławczego przepis art. 138 k.p.a. w pierwszej kolejności wymienia w § 1 te, które prowadzą bezpośrednio do załatwienia sprawy przez: 1) utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji albo, 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy bądź, 3) uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji względnie umorzenie postępowania odwoławczego, gdy uzasadnione to będzie stanem lub przedmiotem sprawy. Oznacza to, że stosownie do art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tym celu, co wynika wyraźnie z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego rodzaju postępowania organowi, który wydał decyzję. Odstępstwo od powyższych zasad i ograniczenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia dopuszczalne jest na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego: 1) w całości lub 2) w znacznej części. Zgodnie z poglądem doktryny oraz dotychczasowym dorobkiem orzeczniczym sądów administracyjnych zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a przez organ odwoławczy jest uzasadnione wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (np. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 208/99, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r, sygn. akt I SA 430/99, niepublikowany.). Ponadto rozstrzygnięcie kasacyjne jest dopuszczalne, gdy w toku postępowania przed organem drugiej instancji dowody zebrane w pierwszej instancji przestały być aktualne ze względu na zmianę stanu faktycznego (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 26 czerwca 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 854/96, OSP 1998, z. 6, poz. 108). Oceniając zaskarżoną decyzję Wojewody [...] należy stwierdzić, że jej rozstrzygnięcie, polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, niewątpliwie narusza przepis art. 138 § 1 pkt 2. Postępowanie przeprowadzone przed organem pierwszej instancji wykazało, że będąca przedmiotem wniosku zwrotowego nieruchomość niezabudowana, położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] z obrębu [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1977 r., nr [...]) z przeznaczeniem, zgodnie z lokalizacją szczegółową z dnia 31 października 1975 r., pod budowę osiedla "[...]". Organ dodatkowo podniósł, że zgodnie z pierwszą decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oznaczonego znakiem [...] z dnia [...] lutego 1977 r, nieruchomość ta przeznaczona była pod budowę szkoły i inwestycja ta nie została zrealizowana. Oględziny dokonane w dniu 12 kwietnia 2002 r. wykazały, że na tej nieruchomości nie zostały wykonane jakiekolwiek prace związane z realizacją celu wywłaszczenia - budową osiedla. Z treści protokołu z oględzin wynika, iż tren nieruchomości jest niezabudowany, zaśmiecony, znajdują się na nim zwały ziemi porośnięte chwastami. Ten stan rzeczy potwierdza również dokumentacja zdjęciowa stanowiąca załącznik nr [...] do operatu szacunkowego z dnia [...] czerwca 2003 r. Organ pierwszoinstancyjny podniósł również kwestie wykonywania przez R. B. uprawnień właścicielskich związanych z tą nieruchomością. Uznając stan faktyczny sprawy za dostatecznie wyjaśniony Starosta Powiatu W., na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz następcy prawnego dawnego jej właściciela. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu. Brzmienie tego przepisu nie zostało zmienione ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492). Wobec powyższego nie jest uzasadnione stanowisko Wojewody [...] wskazujące na konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, z uwagi na zmianę w toku prowadzonego postępowania odwoławczego przesłanek zwrotowych, wynikających z treści przepisu art. 137 ust 1 pkt 2 oraz 137 ust. 2 oraz wejścia w życie przepisu art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W obecnym kształcie art. 137 brzmi: ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany; ust. 2 jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Natomiast art. 229a. stanowi, że przepis art. 229 (roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje) stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Analiza ww. obecnie obowiązujących przepisów prowadzić musi do wniosku, że w sprawie niniejszej nie zachodzi konieczność uzupełniania materiału dowodowego, a już na pewno nie w całości lub w znacznej jego części. Zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny wskazuje, że na przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie zrealizowano jakiejkolwiek inwestycji, wobec czego przepisy art. 137 ust. 2 i art. 229a ww. ustawy w ogóle nie mają zastosowania. Natomiast przesłanki zwrotowe określone art. 137 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (w nowym brzmieniu) w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, zdają się przesądzać o prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wobec powyższych rozważań należy podnieść, że Wojewoda [...] nie napotkał w postępowaniu odwoławczym na ustawowe przeszkody uniemożliwiające mu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zatem wydanie w tej sprawie rozstrzygnięcia kasacyjnego nastąpiło z naruszeniem prawa. Nadto należy stwierdzić, iż organ w toku postępowania odwoławczego nie badał czy wniesiony przez [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. środek zaskarżenia od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. pochodzi od podmiotu będącego stroną postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne, zarówno pierszoinstancyjne jak i odwoławcze, jest w pierwszej kolejności ustalenie kręgu osób będących stronami tego postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z akt sprawy natomiast nie wynikam, co w skardze podniosła również stracona, aby Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" posiadała tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy postępowanie zwrotowe dotyczy interesu, prawnego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", bowiem decyzja lokalizacyjna z dnia [...] października 1975 r. została wydana inwestorowi Stołecznej Dyrekcji Inwestycji [...] w W.. Jedynie z pisma Urzędu Gminy W. z dnia [...] września 2002 r. wynika, iż Stołecznej Dyrekcji Inwestycji [...] w W. była poprzednikiem prawnym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". W tym zakresie nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, co skutkuje naruszeniem przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W przypadku gdyby odwołanie zostało wniesione przez podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu pranego lub obowiązku, to wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać to odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpatrywania odwołania organ stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie interesu pranego lub obowiązku, to wówczas, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej, dotyczącego niewłaściwego zastosowania w postępowaniu odwoławczym przepisów znowelizowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, podnieść należy, że organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (np. wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r., sygn. akt II SA 49/92 niepublikowany). Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy art. 7, 77 § 1 oraz 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, co skutkować musi jej uchyleniem. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...] w pierwszej kolejności zbada czy [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" posiada przymiot strony w postępowaniu o zwrot przedmiotowej nieruchomości i w zależności od wyniku dokonanych ustaleń umorzy postępowanie odwoławczy lub rozpatrzy odwołanie, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o gospodarce gruntami i przepisów k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę