Orzeczenie · 2020-11-12

I SA/Wa 233/19

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2020-11-12

NSAnieruchomościwsa

reprywatyzacjanieruchomości warszawskiedekretprawo użytkowania wieczystegoposiadaniekompetencjepostępowanie administracyjneprawo rzeczoweinteres społeczny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] grudnia 2018 r., która uchyliła decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2008 r. w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Sąd uznał, że Komisja błędnie zinterpretowała przesłankę posiadania nieruchomości przez dawnego właściciela, J.R., wskazując, że posiadanie zostało jej przywrócone w 1945 r. Sąd podkreślił, że posiadanie dekretowe nie wymagało faktycznego władania gruntem, a jedynie udokumentowania praw do spadku lub pełnomocnictwa. Ponadto, Sąd stwierdził, że Komisja przekroczyła swoje kompetencje, oceniając ważność umów cywilnoprawnych dotyczących zbycia roszczeń, co należy do jurysdykcji sądów powszechnych. Sąd uznał również, że naruszono prawa procesowe skarżących R.N. i M.K. poprzez uniemożliwienie im czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące naruszenia praw konstytucyjnych i konwencyjnych, uznając, że ingerencja w prawa majątkowe skarżących była uzasadniona interesem publicznym i mieściła się w ramach kontroli sądowej. Sąd uwzględnił również skargę Miasta [...] dotyczącą uzasadnienia decyzji Komisji, wskazując na błędy w interpretacji przesłanki posiadania i kompetencji organów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (4)

Czy Komisja do spraw reprywatyzacji miała kompetencje do oceny ważności umów cywilnoprawnych dotyczących zbycia roszczeń dekretowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ocena ważności umów cywilnoprawnych należy do wyłącznej jurysdykcji sądów powszechnych, a nie organów administracji publicznej ani sądów administracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Komisja przekroczyła swoje kompetencje, wkraczając w domenę prawa cywilnego. Organ administracji nie ma uprawnień do badania ważności umów notarialnych, a jedynie sądy powszechne mogą to czynić.

Jak należy interpretować przesłankę 'posiadania' nieruchomości w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przesłanka posiadania w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, w przypadku przeddekretowego właściciela, nie wymagała faktycznego władania gruntem, a jedynie udokumentowania praw do spadku lub pełnomocnictwa, co zostało spełnione przez J.R.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Komisja błędnie zinterpretowała pojęcie posiadania, wymagając faktycznego władania gruntem. Wskazał, że posiadanie dekretowe dla przeddekretowego właściciela było formalne i wystarczyło udokumentowanie praw, co J.R. uczyniła. Sąd odrzucił wykładnię Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie.

Czy naruszono prawa procesowe skarżących R.N. i M.K. poprzez uniemożliwienie im czynnego udziału w postępowaniu przed Komisją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszono prawa procesowe R.N. poprzez nieuznanie go za stronę postępowania oraz M.K. poprzez szczególne ograniczenia związane z jej tymczasowym aresztowaniem, co skutkowało brakiem możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Komisja nie zapewniła R.N. czynnego udziału w postępowaniu, nie uznając go za stronę, mimo posiadania przez niego udziału w roszczeniach. W przypadku M.K., sąd wskazał na potrzebę zawiadamiania osób tymczasowo aresztowanych drogą pisemną i zapewnienia jawności postępowania.

Czy decyzja reprywatyzacyjna została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie przez Komisję?

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd uznał, że zarzuty Komisji dotyczące naruszenia prawa przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej były niezasadne, w szczególności w zakresie przesłanki posiadania.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję Komisji z innych powodów (błędna interpretacja posiadania, przekroczenie kompetencji, naruszenie praw procesowych), ale nie z powodu wadliwości samej decyzji reprywatyzacyjnej w zakresie, w jakim oceniała ją Komisja.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] grudnia 2018 r. i przekazano sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpoznania.

Przepisy (19)

Główne

ustawa o reprywatyzacji art. 29 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Pozwala na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

ustawa o reprywatyzacji art. 30 § ust. 1 pkt 4a, 4b i 5

Ustawa o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Określa przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, w tym stwierdzenie innych naruszeń przepisów postępowania, wydanie decyzji mimo nieustalenia posiadania nieruchomości, czy przeniesienie roszczeń sprzeczne z interesem społecznym.

dekret warszawski art. 7 § ust. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Określa przesłanki pozytywne do przyznania prawa własności czasowej, w tym posiadanie gruntu przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. b i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku, gdy strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu bez własnej winy.

Pomocnicze

dekret warszawski art. 7 § ust. 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Określa przesłankę negatywną, tj. sprzeczność korzystania z gruntu z planem zabudowy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów z ograniczeniami.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Zasady wykładni oświadczeń woli.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej.

k.c. art. 388 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Wzysk.

Dz.U. 2017 poz 718 art. 3 § ust. 2