I SA/Wa 233/19

I SA/Wa 233/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Bożena Marciniak
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 675/22 - Wyrok NSA z 2025-04-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 718
art. 3  ust. 2,  art. 3  pkt 4,  art. 29  ust. 1  pkt 3,  art. 30  ust. 1  pkt 4a, 4b i 5
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. b i c,  art. 200,  art. 205  par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Miasta [...] oraz M. K. i R. N. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich solidarnie na rzecz M. K. i R. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Stan sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja"), działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ,4b, 5 w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718 ze zm., dalej jako "ustawa"), oraz w zw. z art. 7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret"), uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2008 r. nr [...] i przekazała sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpoznania.
Komisja wydała zaskarżoną decyzję w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...], znajdowała się na terenie działania dekretu. Obecnie w jej skład wchodzą 3 działki ewidencyjne (nr [...],[...], i część działki [...], obręb [...]).
Tytuł własności do ww. nieruchomości [...], zgodnie ze świadectwem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] nr [...] z [...] października 1945 r. przysługiwał J.R.. Orzeczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z [...] października 1945 r. w sprawie Co [...] przywrócono jej posiadanie ww. nieruchomości. Została ona wprowadzona w posiadanie, co potwierdza protokół z [...] grudnia 1948 r. Wojewódzkiego Oddziału Tymczasowego Zarządu Państwowego.
Komisja ustaliła, że objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło 31 lipca 1947 r. tj. z dniem ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z [...] lipca 1947 r. W związku z tym termin do złożenia wniosku dekretowego upływał 13 stycznia 1948 r. Wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony przez adwokat Z. Z. 25 lutego 1948 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. 19 kwietnia 1948 r. Prezydent [...] w sprawie [...] termin ten przywrócił. W tym samym dniu została wydana promesa o warunkowym przyznaniu własności czasowej pod warunkiem m.in. uporządkowania terenu, wybudowania fundamentów do 1 czerwca 1948 r., wykonania budynku w stanie surowym do 31 grudnia 1948 r. i całkowitego wykończenia budynku do 31 grudnia 1949 r.
Orzeczeniem administracyjnym z [...] kwietnia 1949 r. w sprawie l. dz. [...], Prezydent [...] odmówił J. R. przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] i stwierdził, że wszystkie budynki przeszły na własność Gminy [...]. Było to spowodowane tym, że J. R. nie wywiązała się z obowiązków wynikających z promesy.
Decyzją z [...] maja 1949 r. w sprawie [...] Ministerstwo Odbudowy uchyliło ww. orzeczenie orzekając, że budynek uznaje się za nienaprawiony w rozumieniu art. 7 ust. 3 dekretu ponieważ właścicielka wykonała tylko 40% prac o jakich mowa była w promesie.
Orzeczeniem administracyjnym z [...] marca 1952 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Mieszkaniowej ponownie odmówiono J. R. przyznania prawa własności czasowej i stwierdzono, że wszystkie budynki przeszły na własność Gminy [...].
W wykonaniu ww. orzeczenia administracyjnego posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...] objął Skarb Państwa. Na podstawie tego orzeczenia ujawniono również w księdze wieczystej, wpisem z [...] marca 1956 r., prawo własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Następnie grunt wraz z budynkiem (z wyłączeniem 4 sprzedanych lokali) stał się własnością Dzielnicy-Gminy [...] z dniem 27 maja 1990 r., co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 1994 r., nr [...].
J. R. zmarła [...] grudnia 1971 r., a prawa do spadku po niej nabyła jej córka A.F. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] maja 1991 r., sygn. akt [...]). A.F. zmarła [...] maja 2005 r., a prawa do spadku po niej, na mocy testamentu nabył M.S. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] października 2005 r., sygn. akt [...]).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 1999 r., nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1952 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2007 r., nr [...] odmówił ustanowienia M. S. prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości – z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku dekretowego.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2007 r., nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08 uchylił obie ww. decyzje organów wobec braku jednoznacznych ustaleń co do skuteczności złożenia wniosku dekretowego.
Decyzją z [...] października 2008 r., nr [...] (dalej jako "decyzja reprywatyzacyjna"), Prezydent [...]:
- w pkt 1, ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako działka nr ew. [...] w obrębie [...], położonego w [...] przy ul. [...], na rzecz M. S.;
- w pkt. 2 ustalił czynsz symboliczny w wysokości [...] zł netto.
W uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej Prezydent [...] wyjaśnił, że nie doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę na podstawie przepisów wykonawczych do art. 7 dekretu tj. rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 16, poz. 112), dalej jako "rozporządzenie z 1946 r.", stwierdził bowiem brak powiadomienia przez władze komunalne właścicielki nieruchomości dekretowej o przystąpieniu do przejmowania nieruchomości, do czego zobowiązywał § 5 ust. 1 tego rozporządzenia. Powołał się w tym zakresie na znajdujący się w aktach protokół z [...] grudnia 1945 r. (powinno być [...] grudnia 1945 r.), o wprowadzeniu J. R. w posiadanie.
Wobec powyższego Prezydent [...] stwierdził, że objęcie gruntów w posiadanie przez Gminę nastąpiło na podstawie późniejszego rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej z 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie (Dz. U. z 1948 r., Nr 6, poz. 43), dalej jako "rozporządzenie z 1948 r." i ogłoszenia o przejęciu gruntów w posiadanie w Dzienniku Urzędowym nr [...] z [...] listopada 1948 r.
Prezydent [...] ustalił ponadto, że grunt przedmiotowej nieruchomości jest zabudowany budynkiem mieszkalnym murowanym wybudowanym po 1945 r. częściowo ze środków dawnego właściciela oraz częściowo ze środków publicznych. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpić miało z równoczesną sprzedażą budynku. Warunki sprzedaży w tym wysokość ceny oraz termin przekazania miały zostać określone w protokole z rokowań. Zawarto również stwierdzenie o tym, że decyzja nie narusza praw osób trzecich.
Umową w formie aktu notarialnego nr rep A [...] z [...] lipca 2010 r. M.S., reprezentowany przez J. P., zbył udział wynoszący [...] całości przysługujących mu praw i roszczeń wynikających z art. 7 dekretu wraz z udziałem w prawach do budynku i innych praw i roszczeń z innego tytułu do tej nieruchomości po połowie tj. po [...] części: J. P. i [...] z.o.o. za [...] zł. Kolejnym aktem notarialnym nr [...] z tej samej daty, J. P. z przysługującego mu udziału w [...] części sprzedał M. K. [...] udziału za kwotę [...] zł. Dotychczas nie zawarto umowy w formie aktu notarialnego.
Mając na uwadze powyższe Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana:
1) z rażącym naruszeniem zasady prawdy obiektywnej pomimo nieustalenia przez organ spełnienia przesłanki posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasową właścicielkę;
2) z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz poprzez dowolne i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym uznanie, że Zarząd Miejski [...] był w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela na moment ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie;
3) w związku z przeniesieniem roszczeń do nieruchomości [...] pozostającym w rażącej sprzeczności z interesem społecznym – w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmiernie do wartości nieruchomości [...].
W zakresie pierwszej przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej Komisja wskazała, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez ustalenia przez Prezydenta [...] posiadania nieruchomości przez dotychczasowego właściciela, do czego zobowiązywał art. 7 ust. 1 dekretu. W ocenie Komisji, Prezydent [...] nie przeprowadził odpowiedniego postępowania dowodowego w tym zakresie i nie zbadał czy dawni właściciele spełniali przesłankę posiadania. Przede wszystkim nie zwrócił się do Archiwum Państwowego o dokumentację dotyczącą pobytu i działalności osób ubiegających się o prawo własności czasowej – co stanowi inne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Komisja wskazała, że posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku dekretowego było jednym z warunków pozytywnego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa własności czasowej (obok konieczności złożenia wniosku w 6-miesięcznym terminie oraz korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela dającego się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). Komisja powołała się w tej kwestii na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z 19 lipca 2016 r., sygn. Kp 3/15. Wyjaśniła przy tym, że zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 296 § 1 dekretu z 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319), posiadaczem jest ten kto rzeczą faktycznie włada (corpus) z zamiarem władania jako właściciel (animus). Zdaniem Komisji, dla wykazania posiadania gruntu na dzień złożenia wniosku dekretowego konieczne było faktyczne sprawowanie władztwa nad rzeczą. Objęcie gruntu następowało na podstawie aktu formalnego tj. podanie do publicznej wiadomości ogłoszenia Zarządu Miejskiego - § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., nie zaś przez fizyczne objęcie przez władanie przez służby miejskie. Oznacza to, że grunt mógł pozostawać we władaniu faktycznym dotychczasowego właściciela, który z niego korzystał mimo dokonania przez gminę formalnego objęcia w posiadanie. Wymóg posiadania nieruchomości przez jego właściciela jest następstwem wprowadzenia do systemu prawa zasady, że majątkiem opuszczonym jest wszelki majątek (ruchomy i nieruchomy), osób, które w związku z rozpoczęciem II wojny światowej utraciły jego posiadanie a następnie go nie odzyskały (art. 1 ust. 1 ustawy Krajowej Rady Narodowej z 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. Urz. Nr 17, poz. 97 ) i art. 1 ust. 1 dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). Wolą ustawodawcy było zatem, w ocenie Komisji, przyznanie roszczenia restytucyjnego wnioskodawcom, którzy mimo przejścia własności gruntu na podmiot publiczny i mimo formalnego objęcia przezeń gruntu w posiadanie, zachowali faktyczne władztwo nad gruntem. Roszczenie nie przysługiwało dotychczasowemu właścicielowi jeżeli nie władał gruntem dekretowym.
Komisja uznała, że tego rodzaju wady stanowią o naruszeniu zasad prawdy obiektywnej, a postępowanie reprywatyzacyjne nie zostało przeprowadzone w warunkach transparentności z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. Pominięcie okoliczności posiadania gruntu przez byłych właścicieli nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji reprywatyzacyjnej uniemożliwia, zdaniem Komisji, ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. W konsekwencji Komisja wskazała, że stwierdza "inne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy" powołując się na art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy.
W zakresie uznania, że decyzja została wydana przy dowolnym i nie znajdującym uzasadnienia w materiale dowodowym przyjęciu, że Zarząd Miejski [...] był w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu na moment ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, Komisja stwierdziła, że Prezydent [...] nie wykonał wytycznych prawomocnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2007 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...] odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na złożenie wniosku dekretowego po terminie.
Prezydent [...], zdaniem Komisji, nie podjął żadnych działań mających na celu ustalenie czy w momencie ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie Zarząd Miejski posiadał dane pełnomocnika lub jego mocodawcy tak aby mógł ich powiadomić o czynnościach związanych z przystąpieniem do przejmowania gruntu. W ocenie Komisji, Prezydent [...] przyjął, że protokół z [...] grudnia 1945 r. (powinno być [...] grudnia 1945 r.) o wprowadzeniu w posiadanie potwierdza, że adres zamieszkania właściciela nieruchomości był zarządowi znany przed przystąpieniem do objęcia przedmiotowej nieruchomości. Komisja wskazała jednak na protokół z [...] grudnia 1945 r. (powinno być [...] grudnia 1945 r.) o wprowadzeniu w posiadanie J.R., który jednak nie zawierał jej adresu zamieszkania. W ocenie Komisji, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które wskazywałby na jej adres. Dokument pełnomocnictwa został złożony dopiero 25 lutego 1948 r. jako załącznik do wniosku o przywrócenie terminu. Trudno zatem, zdaniem Komisji, uznać, że pełnomocnik profesjonalny nie miał wiedzy o skutkach wejścia w życie dekretu warszawskiego, co potwierdza wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego.
Komisja uznała, że Prezydent [...] nie wykonał wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wadliwie przyjął, że wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony w terminie (według Prezydenta [...] termin upłynął 25 maja 1949 r.).
Następnie Komisji stwierdziła, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] było rażąco sprzeczne z interesem społecznym – nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmiernie do wartości nieruchomości [...]. Komisja dokonała oceny umów zbycia roszczeń i praw z [...] lipca 2010 r. Ustaliła, że wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości tj. działki ew. [...] według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej wynosiła [...] zł. Beneficjent z decyzji reprywatyzacyjnej zbył swe prawa z tej decyzji ([...] części) za [...] zł – na rzecz J. P. i [...] spółki z.o.o. Kolejnym aktem notarialnym z tej samej daty J. P. z przysługującego mu udziału ([...]) sprzedał [...] części M. K. za [...] zł. Oznacza to, że M.S. zbył prawa i roszczenia do połowy nieruchomości za niecałe 1% realnej wartości nieruchomości. Stanowi to o rażącej różnicy pomiędzy świadczeniami stron.
Komisja wskazała następnie, że podstawę prawną uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej stanowiły przepisy art. 29 ust. 1 pkt 3 i art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy.
Jednocześnie Komisja uznała, że nie mamy do czynienia z tzw. nieodwracalnymi skutkami prawnymi decyzji w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy, ponieważ nadal nieruchomość stanowi własność Miasta [...] – co wynika z zapisów księgi wieczystej [...].
W wytycznych co do dalszego postępowania Komisja nakazała Prezydentowi [...] uwzględnić zaprezentowaną przez nią wykładnię prawa i wskazane w decyzji okoliczności tj.:
1) przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia czy istniała przesłanka determinująca pozytywne rozpoznanie wniosku dekretowego w postaci posiadania gruntu przez pierwotnego właściciela;
2) zastosować się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08 i ustalić dzień objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę;
3) przeprowadzić dowody z treści odpisów wszystkich aktów notarialnych stanowiących podstawę przenoszenia roszczeń i praw, uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych i prawnych towarzyszących zawarciu umów przy wzięciu pod uwagę, że roszczenia dotyczyły przedwojennych właścicieli i ich spadkobierców wyzutych z prawa własności, a następnie na tej podstawie dokonać ustaleń co do ważności tych umów i ekwiwalentności świadczeń;
4) rozważyć zwrócenie się z wnioskiem do prokuratora (w trybie art. 7 k.p.c.) o ewentualne wytoczenie powództw przed sądem powszechnym w trybie art. 58 kodeksu cywilnego.
II. Zarzuty podniesione w skargach.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komisji z [...] grudnia 2018 r., nr [...] wywiedli M. K. i R. N. (w zakresie całości decyzji) oraz Miasto [...] (w zakresie uzasadnienia decyzji).
M. K. i R. N. w swojej skardze podnieśli następujące zarzuty:
I. Naruszenia norm ustrojowych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj.:
1) art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznym państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ustaw i norm prawa międzynarodowego, a mianowicie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania stronie skarżącej prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego oraz oparcie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji na przepisach ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych tj. art. 29 w zw. 30 ww. ustawy - stojących w sprzeczności z normą art. 2, art. 8, art. 7, art. 9 oraz art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 21 i art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepisy ustawy o Komisji naruszają obowiązujące ww. normy konstytucyjne, tj. zasadę trójpodziału władzy oraz zasadę demokratycznego państwa prawa i wynikającej z nich zasady jednoznaczności prawa, nie działania prawa wstecz, ochrony praw słusznie nabytych, trwałości decyzji administracyjnych i ochronę nabytej własności;
2) art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U.95.36.175 1998-11-01, zm. Dz.U.98.147.962 sporządzony w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz.U. z dnia 4 kwietnia 1995 r.) w zakresie w jakim zaskarżona decyzja pozbawia stronę ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych.
II. Naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie:
1) art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy, art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji przez rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), kierowaniem się w postępowaniu zasadą praworządności z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i kierowania się w postępowaniu zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.), poprzez uniemożliwienie skarżącemu R. N. jako następcy prawnemu właścicielki nieruchomości wzięcia udziału w postępowaniu prowadzonym przed komisją, nie oznaczając go jako stronę postępowania, a w konsekwencji nie powiadomienie o wszczęciu, trwaniu i zakończeniu postępowania, co stanowi o zaistnieniu w tej sprawie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. zaskarżona decyzja Komisji została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa;
2) art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku, art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy o Komisji przez rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), kierowaniem się w postępowaniu zasadą praworządności z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i kierowania się w postępowaniu zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.), poprzez celowe uniemożliwienie skarżącej M. K. wzięcia udziału w postępowaniu prowadzonym przed komisją, mimo posiadanej z urzędu przez Komisję wiedzy o przebywaniu Skarżącej w areszcie śledczym [...], gdzie nie miała ona możliwości zapoznania się z treścią wydawanych w toku prowadzonego postępowania pism i rozstrzygnięć organu administracyjnego, opublikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, bez doręczenia w trybie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, przy jednoczesnym umożliwieniu w innej sprawie administracyjnej zapoznania się z aktami sprawy stronie postępowania administracyjnego również przebywającej w areszcie śledczym, co stanowi o zaistnieniu w tej sprawie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. zaskarżona decyzja Komisji została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa, w tym z pominięciem § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2016 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania;
3) art. 32 ust. 1 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez bezpodstawne, nieuzasadnione i krzywdzące określenia używane przez Komisję wobec skarżącej M. K., nazywające "zachowaniem o charakterze przestępczym" praktyki odkupowania roszczeń od dawnych właścicieli nieruchomości [...] i dążenie do uzyskiwania od [...] odszkodowań, w sytuacji kiedy czynności takie były przewidziane przepisami prawa, skarżącej w tym zakresie nie został przedstawiony żaden zarzut i nie toczy się żadne postępowanie karne, tj. rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa, prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz zasady bezstronności;
4) art. 29 ust. 3a ustawy o Komisji w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy oceniana w niniejszym postępowaniu decyzja nie zawiera wad kwalifikowanych stanowiących o rażącym naruszeniu prawa, a w konsekwencji naruszenie art. 16 k.p.a. i określonej tam zasady trwałości decyzji administracyjnych;
5) art. 4 ust. 2 ustawy o Komisji poprzez procedowanie i podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przez kolegialny organ administracji publicznej (podmiot reprezentujący administrację rządową) nieprawidłowo obsadzony, z uwagi na to, że aż trzech członków Komisji orzekających w sprawie nie spełnia wymogów ustawowych do zasiadania w tejże Komisji, a zatem podjęte w tym składzie orzeczenie obarczone jest wadą prawną, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że zostały wypełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.;
6) art. 7 k.p.a. poprzez odstąpienie od obowiązującej zasady dążenia do prawdy obiektywnej i prowadzenie postępowania w taki sposób, aby udowodnić z góry założoną tezę, odbiegając od dążenia do wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego podstaw prawnych wydania kwestionowania decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2008 r., nr [...];
7) art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy o Komisji w z art. 38 ust. 1 tej ustawy zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. poprzez wydanie przez organ administracji decyzji administracyjnej nie spełniającej podstawowych kryteriów indywidualnego aktu administracyjnego wobec braku określenia w sentencji, którym stronom postępowania i w jakim zakresie odmówiono przyznania prawa ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, co powoduje, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzja została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa.
III. Naruszenia norm prawa materialnego:
1) art. 156 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec błędnego uznania, iż decyzja Prezydenta [...] z [...] października 2008 r., nr [...] obarczona jest wadą kwalifikowaną powodującą konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, podczas gdy przedmiotowa decyzja została wydana przez właściwy organ, na właściwej podstawie prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron postępowania oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, jak również nie jest też obarczona wadą rażącego naruszenia prawa;
2) art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w zw. z art. 6, art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 oraz art. 81 k.p.a. poprzez wprowadzenie kryterium oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] z [...] października 2008 r., nr [...] opartej na zarzucie zaniechania zbadania przez Prezydenta [...] przesłanki posiadania nieruchomości przez J.R., podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że posiadanie nieruchomości zostało dawnej właścicielce przywrócone w październiku 1945 roku, czego Komisja nie kwestionuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 4-5);
3) art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 6, art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 oraz art. 81 k.p.a. poprzez wprowadzenie kryterium oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] z [...] października 2008 r. nr [...] opartej na zarzucie zaniechania zbadania przez Prezydenta [...] przesłanki złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w prawidłowym terminie i uznanie, że wniosek ten mógł zostać złożony po upływie 6 miesięcznego ustawowego terminu, a zatem nie powinien podlegać rozpatrzeniu, w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość wobec nieskuteczności objęcia w pierwszym terminie na mocy rozporządzenia z 1946r. została objęta w posiadanie przez gminę [...] na podstawie rozporządzenia z 1948 r., na co jednoznacznie wskazywał zebrany materiał dowodowy, w tym wiążące Prezydenta [...] ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w prowadzonym odnośnie do tej nieruchomości postępowaniu za sygn. I SA/Wa 43/08, zawarte w wyroku z 3 kwietnia 2008 roku;
4) art. 65 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 353 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 1 i art. 5 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz sprzecznie z normą art. 3 ust. 1 ustawy o Komisji - poprzez nieuprawnioną i pozbawioną podstaw, także ustrojowych, w zakresie wejścia w uprawnienia do orzekania przez Komisję jako organu sądowego (art. 10 ust. 2 Konstytucji RP) w przedmiocie oceny stosunków umownych skarżących z osobami, z którymi stosunki umowne zostały zawarte bez wniosku tych osób jako stron czynności prawnych, tj. w przedmiocie oceny woli stron czynności prawnych związanych z nabyciem przez Skarżącą praw i roszczeń do nieruchomości na podstawie zawartych umów i w konsekwencji orzeczenie, jako organ (Komisja) do tego niepowołany w rozumieniu art. 10 ust. 2 Konstytucji RP, o ocenie tych stosunków umownych z wyłączeniem woli stron, a także zaniechanie przeprowadzenia w tej materii jakiegokolwiek postępowania dowodowego z udziałem zainteresowanych stron, w kontekście uznania tych czynności za rażąco sprzeczne z interesem społecznym, a tym samym z naruszaniem zasad wynikających z art. 6, art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 oraz art. 81 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji, ewentualnie uchylenie decyzji Komisji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi.
Skarga Miasta [...] dotyczyła samego uzasadnienia decyzji Komisji z [...] grudnia 2018 r. Zaskarżonej decyzji Miasto [...] zarzuciło naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj.
- w tytule pkt III.1. (str.10) w całości;
- w pkt III.1.1. (str.10) "(...) w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku dekretowego, Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego";
- w pkt. III.1.4. (str.11) w całości;
- w pkt. III.1.5. (str.12-13) "Przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu zawiera pozytywne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek dekretowy mógł rozstać rozpoznany na korzyść dotychczasowego właściciela, następców prawnych właściciela lub osób prawa jego reprezentujących. Są nimi: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, złożenie wniosku w przepisanym sześciomiesięcznym terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15 "Określając wynikające z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego przesłanki roszczenia o ustanowienie prawa rzeczowego, nie można pominąć żadnego z elementów treści tych przepisów. Art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, jako uprawnionych wskazuje wprawdzie "dotychczasowego właściciela gruntu" i jego prawnego następcę", jednocześnie jednak możliwość zgłoszenia przez nich wniosku o przyznanie prawa rzeczowego wyraźnie uzależnia od posiadania gruntu; verba legis; "Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu". Przepis uprawnia do złożenia wniosku także osoby "ich prawa reprezentujące", w tym wypadku nie stawiając wymogu posiadania nieruchomości. Z porównania określenia obu kategorii uprawnionych wynika, że druga kategoria uprawnionych do zgłoszenia wniosku obejmuje przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (uprawnieni formalnie) właścicieli i ich następców prawnych (uprawnieni materialnie), którzy - dla skuteczności wniosku - musieli być posiadaczami gruntu". Nadto Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "o pozycji wnioskodawcy decydowała treść art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, z którego można wyczytać obowiązek gminy uwzględnienia wniosku, jeśli zachodzi wskazana w przepisie przesłanka pozytywna (posiadanie gruntu) i nie zachodzi przesłanka negatywna (sprzeczność z planem zabudowy)", (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, MP 2016, poz. 794, www.trybunal.gov.pl, OTK Seria A 2016, poz. 66)";
- w pkt. III. 1.6. (str.13-15) w całości;
- w pkt. III. 1.7. (str.15) w całości;
- w pkt. III. 1.8. (str. 15-16) w całości;
- w pkt. III. 1.9. (str.16) w całości;
- w pkt. III. 1.10. (str.17-18) w całości;
- w pkt. III.1.11. (str.18) w całości;
- w pkt. III.4. (str.27) "(...) decyzja z dnia [...] października 2008 r., nr [...] została wydana pomimo nieustalenia przez Prezydenta [...] posiadania przez dotychczasowego właściciela, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu.";
- w pkt. III. 6.2. (str.29) w całości;
- w pkt. III. 6.3. (str.29) całości, podczas gdy: (a) spełnienie przesłanki posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] nie stanowi warunku sine qua non przyznania prawa użytkowania wieczystego jak to bezzasadnie przyjęła Komisja, wobec czego nie można zarzucić Prezydentowi [...], że nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w postaci spełnienia przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości na chwilę złożenia wniosku dekretowego, (b) prawidłowa wykładnia przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, zgodna z jednolitą linią orzeczniczą prezentowaną od początku obowiązywania dekretu do dnia dzisiejszego przez organy dekretowe i sądy administracyjne, znajdująca także potwierdzenie w doktrynie prawa, wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła byłych właścicieli nieruchomości (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych składanych przez właścicieli), (c) jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), określonej w art. 7 ust. 2 dekretu, (d) w konsekwencji Prezydent [...] nie oceniając kwestii posiadania przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnych nie dopuści! się nieprawidłowości, (e) prawidłowość decyzji Prezydenta [...] winna być oceniana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, a nie na podstawie przepisów wprowadzonych po jej wydaniu, tj. na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
W oparciu o tak sformułowany zarzut Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji w części dotyczącej uzasadnienia we wskazanym zakresie i zasądzenie kosztów postępowania.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Miasto [...] wniosło o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. opinii dr hab. K.Z., adw. H. R. oraz adw. S.Z. z [...] września 2017 r. pt. "Analiza art. 7 dekretu warszawskiego w zakresie przesłanki posiadania" na okoliczność: że przesłanka posiadania wymieniona w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy odnosiła się wyłącznie do następców prawnych dotychczasowych właścicieli.
W odpowiedzi na skargi Komisja wniosła o oddalenie skarg Miasta [...] oraz M. K.. Komisja wniosła również, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o odrzucenie skargi R. N. w całości z uwagi na jej niedopuszczalność.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Pismem z 10 października 2019 r. pełnomocnik Miasta [...] wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej przez Sąd Rejonowy [...] w [...].
Postanowieniem z 25 listopada 2019 r., Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Postanowieniem z 10 listopada 2020 r. Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii prawnej załączonej do skargi Miasta [...], jak też odmówił przeprowadzenia dowodów z wydruku wyroku WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08 oraz kopii wniosku o zabezpieczenie należności pieniężnej z [...] maja 2018 r. oraz dopuścił dowód z kopii aktu notarialnego z [...] maja 2016 r. Repertorium A nr [...], załączonych do skargi M. K. i R. N..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
III. Podstawa prawna decyzji Komisji.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji Komisji stanowiły przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich (Dz. U poz. 718 ze zm., dalej jako "ustawa"). Ustawa ma na celu usuwanie skutków prawnych decyzji dotyczących nieruchomości dekretowych wydanych z naruszeniem prawa. Zadaniem Komisji jest wyjaśnienie nieprawidłowości i uchybień w działaniu organów wydających decyzje dekretowe (art. 3 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że Komisja powinna ocenić decyzję dekretową pod kątem ewentualnych naruszeń prawa przy jej wydawaniu. Ustawodawca przyznał Komisji m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych. Wyposażył też Komisję w szereg uprawnień, w tym uprawienia prokuratorskie o jakich mowa w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie postępowania karnego. Komisja zatem, jako organ administracji publicznej ma nie tylko uprawnienia własne, ale i uprawnienia jaki przysługują organom ścigania – choć w ograniczonym zakresie – co wynika z art. 3 pkt 4 ustawy. Ma zatem całe spektrum środków służących realizacji ustawowych zadań. Z drugiej jednak strony z art. 3 pkt 3 ustawy wynika, że Komisja jest organem administracji publicznej, a nie sądowniczym, co w ocenie Sądu, wyklucza możliwość wkraczania w kompetencje przysługujące sądom powszechnym. Trzeba pamiętać przy tym, że postępowanie przed Komisją jest nadzwyczajnym postępowaniem kontrolnym (nadzorczym), a przepisy tej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia, wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy. Na tej podstawie Komisja uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2008 r. nr [...] i przekazała sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że decyzja dekretowa została wydana z:
1) z rażącym naruszeniem zasady prawdy obiektywnej pomimo nieustalenia przez organ spełnienia przesłanki posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasową właścicielkę;
2) z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz poprzez dowolne i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym uznanie, że Zarząd Miejski [...] był w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela na moment ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie;
3) w związku z przeniesieniem roszczeń do nieruchomości [...] pozostającym w rażącej sprzeczności z interesem społecznym – w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmiernie do wartości nieruchomości [...].
Wskazany przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy pozwala na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej wyłącznie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższe oznacza, że uchylenie decyzji możliwe jest w sytuacji, w której Komisja wykazałaby, że stwierdzone naruszenia prawa przez organ dekretowy mają wpływ na prawidłowość decyzji dekretowej, a nie sytuację w której mogłyby mieć jedynie wpływ na wynik sprawy.
Z kolei w art. 30 ustawy wskazano przesłanki pozwalające na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej, w sytuacji gdy:
1. dowody na których podstawie ustalono istotne okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2. decyzja została wydana w wyniku przestępstwa;
3. wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznane organowi, który je wydał;
4. decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniu prawa;
4a. stwierdzono inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć onoistotny wpływ na wynik sprawy;
4b. decyzja reprywatyzacyjna została wydania mimo nieustalenia posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela lub jej następców prawnych, o których mowa w dekrecie warszawskim;
5. przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] było rażąco sprzeczne z interesem społecznym w szczególności w zamian za świadczenie wzajemnie rażącą niewspółmierne do wartości nieruchomości [...];
6. wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (utrudnienia w korzystaniu z lokali, używanie groźby bezprawnej w stosunku do osób zajmujących lokal).
IV. Przyczyny uchylenia decyzji Komisji.
Zdaniem Sądu, Komisja błędnie wywiodła, że Prezydent [...] nie zbadał przesłanki posiadania. Jak wynika z akt sprawy, J. R. była właścicielką nieruchomości [...] przy [...], co potwierdza świadectwo Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] nr [...] z [...] października 1945 r. Orzeczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z [...] października 1945 r. w sprawie Co [...] przywrócono jej posiadanie ww. nieruchomości. Następnie wprowadzono ją w 1945 r. w posiadanie, co potwierdza protokół z [...] grudnia 1945 r. Wojewódzkiego Oddziału Tymczasowego Zarządu. Oznacza to, zdaniem Sądu, bezprzedmiotowość wywodów Komisji o niewykazaniu spełnienia przesłanki posiadania. Badanie tej przesłanki przez organ dekretowy lub zaniechanie w tym zakresie nie ma w takiej sytuacji jakiegokolwiek znaczenia, gdyż wprowadzenie w posiadanie było niewątpliwe.
Sąd stwierdza również, że pogląd zaprezentowany przez Komisję w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do przesłanki posiadania, jest wadliwy. Komisja w sposób całkowicie błędny przyjęła, że pojęcie "posiadania" użyte w art. 7 ust. 1 dekretu należy łączyć z koniecznością faktycznego władania przedmiotowym gruntem.
Należy zauważyć, że dekret wprowadzono w celu przeprowadzenia odbudowy stolicy z udziałem jej mieszkańców, dalszej jej rozbudowy, do czego potrzebne było szybkie dysponowanie terenami i właściwe ich wykorzystanie. W tej sytuacji grunty na obszarze [...] stały się z mocy prawa, z dniem 21 listopada 1945 r. własnością gminy [...] (art. 1 dekretu). Jedynie budynki nadające się do naprawy pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5 dekretu). Budynki położone na gruncie przechodziły na własność gminy w przypadku niezłożenia wniosku o przyznanie prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy, w terminie 6 miesięcy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu albo w razie nieuwzględnienia tergo wniosku (art. 8 dekretu).
W dacie wejścia w życie dekretu na terenie [...] obowiązywał Kodeks Napoleona (dalej jako "k.n.") oraz prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach z dnia 26 kwietnia 1818 r. (Dz. U. RP z 1928 r. Nr 53, poz. 510) w zakresie regulacji stosunków prawnorzeczowych.
W przypadku przeddekretowego właściciela nieruchomości [...], czyli taką osobę jaką w realiach niniejszej sprawy była J. R., którego prawa własności było zapisane w księdze hipotecznej, mógł on udowodnić swoje prawa, jako strona, w postępowaniu dekretowym przez złożenie stosownego dokumentu z księgi hipotecznej (świadectwa wystawionego przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w [...]). Dekret nie odbierał bowiem dotychczasowemu właścicielowi posiadania nieruchomości. Objęcie gruntu warszawskiego w posiadanie przez gminę [...] miało charakter formalny. Prawo przewidywało domniemanie prawne, że osoba posiada rzecz jako jej samoistny posiadacz (art. 2230 k.n.). Co istotne, gdy na nieruchomości znajdował się w dacie wejścia w życie dekretu budynek nadający się do naprawy dotychczasowy właściciel pozostawał nadal właścicielem budynku. Podobna sytuacja dotyczyła osób reprezentujących prawa dotychczasowego właściciela np. pełnomocnika, zastępcy (np. kuratora dla osoby nieobecnej). Takie osoby mogły wykazać swe prawa w postępowaniu administracyjnym poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub orzeczenia sądowego (art. 11 i art. 13 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem – Dz. U. Nr 36, poz. 41 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 1928 r.").
Z kolei, gdy wnioski dekretowe składane były przez następców prawnych dawnego właściciela musieli oni legitymować się orzeczeniem sądu o wprowadzeniu ich w posiadanie, zgodnie z art. 724 k.n. W ówczesnych przepisach dotyczących spraw spadkowych istniała instytucja tzw. objęcia spadku [art. 724 k.n., art. 29, art. 41 § 1, art. 557 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 29 listopada 1930 r. (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934 ze zm.)]. Wobec takiego stanu prawnego w zakresie praw spadkowych prawodawca założył, że w sytuacji, gdy wnioski dekretowe złożą osoby, które będą podawały się za spadkobierców dotychczasowego właściciela nieruchomości, organ rozpatrujący te wnioski uczyni stroną postępowania osoby, które udowodnią swe prawa do spadku, np. poprzez przedłożenie orzeczenia sądu o wprowadzeniu w posiadanie gruntu. Służyło to ustaleniu, czy dana osoba jest uprawniona do nabycia prawa własności czasowej. Miało to wówczas uzasadnienie bowiem brak wprowadzenia prawnego następcy w posiadanie spadku mógł świadczyć o tym, że spadek ma status tzw. spadku wakującego. Przepis art. 811 k.n. wprowadzał domniemanie, że spadek opuszczony jest spadkiem wakującym. Taka sytuacja rodziła problem, czy kurator będący reprezentantem masy spadkowej (a nie spadkobiercy – art. 813 k.n.) może w ramach swych kompetencji inicjować postępowanie dekretowe, nie mając na to wyraźnej zgody spadkobiercy (przepisy rozporządzenia z 1928 r. nie zawierał odpowiednika art. 30 § 5 k.p.a). Ponadto, treść art. 7 dekretu świadczy o tym, że w pierwszym etapie postępowania o ustanowienie prawa zabudowy, czy wieczystej dzierżawy (administracyjnym) kluczowe znaczenie miało udokumentowanie przez prawnego następcę przesłanki "posiadania", a nie wykazanie faktycznego władania rzeczą. Gdyby tak było przesłanka posiadania byłaby wymieniona w art. 7 ust. 2 dekretu, jako jedna z merytorycznych przesłanek rozstrzygnięcia. Na tym etapie składania wniosku dekretowego, następca prawny dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] winien zatem wykazać, w oparciu o stosowne dokumenty, swą legitymacje czynną do udziału w sprawie. W ocenie Sądu, na tym etapie sprawy nie mogła być rozpatrywana przesłanka posiadania rozumiana w sensie cywilistycznym.
Powyższe wywody prowadzą zatem do wniosku, że w intencji twórcy dekretu posiadanie dekretowe, o którym mowa w art. 7 ust. 1 należało wiązać z prawnymi następcami dotychczasowego właściciela, którzy wykazali się w postępowaniu administracyjnym stosownymi dokumentami o wprowadzeniu ich w posiadanie gruntu. Nie było istotne fizyczne władanie gruntem. Oznacza to również, zdaniem Sądu, że przesłanka posiadania nie była brana pod uwagę gdy o ustanowienie własności czasowej ubiegał się właściciel przeddekretowy.
Sąd nie podziela również wykładni gramatycznej art. 7 ust. 1 dekretu dokonanej przez Komisję, która podnosi, że użycie w nim po słowach "dotychczasowy właściciel gruntu" przecinka oznacza, że sformułowanie "będący w posiadaniu grunt" odnosi się zarówno do właściciela, jak i następcy prawnego. W ocenie Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było zrównanie pozycji właściciela z jego następcą prawnym powinien użyć spójnika "i". Wtedy dyspozycja tego przepisu co do konieczności posiadania odnosiłaby się do zarówno do jednego i drugiego podmiotu. Zdaniem Sądu, z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Ponadto, z przepisów dekretu, wbrew wywodom Komisji, nie wynika, aby prawo do złożenia wniosku dekretowego przysługiwało tylko tym z właścicieli, którzy faktycznie (fizycznie) władali przedmiotowym gruntem.
Zauważyć należy także, że po 1 stycznia 1947 r. przesłanka "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu została pominięta jako wymóg dopuszczalności złożenia wniosku dekretowego. Radykalnej zmianie uległy wtedy przepisy z zakresu prawa spadkowego i prawa rzeczowego. Skutkiem tej zmiany była likwidacja ścisłej zależności między posiadaniem i nabyciem praw spadkowych oraz między posiadaniem i nabyciem oraz wykonywaniem prawa rzeczowego do gruntu. Rezygnacja przez ustawodawcę z instytucji wprowadzenia w posiadanie następcy prawnego dotychczasowego właściciela świadczą zatem o tym, że przesłanka ta utraciła doniosłość prawną.
W związku z tym Sąd w składzie orzekającym nie podziela poglądu zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2016 r., sygn. Kp 3/15, że prawo skutecznego złożenia wniosku dekretowego przyznano jedynie tym osobom, które mimo przejścia własności gruntu na podmiot publiczny zachowały faktyczne władztwo nad gruntem.
Mając na uwadze zaprezentowane powyżej stanowisko, zdaniem Sądu, przeddekretowa właścicielka spornej nieruchomości przy ulicy [...] w [...] – J. R., w dacie złożenia wniosku dekretowego, była jej posiadaczem w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu.
Z powyższych względów, w ocenie Sądu, przyjęcie przez Komisję, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez badania przesłanki posiadania, co uzasadnia jej uchylenie, nie znajduje oparcia ani w przepisach prawa ani w jego wykładni. Czyni to tym samym całkowicie niezasadnymi zarzuty Komisji co do naruszenia przez Prezydenta [...] standardów prowadzenia postępowania administracyjnego poprzez pominięcie przesłanki posiadania.
Przechodząc następnie do oceny kolejnego zarzutu Komisji względem decyzji reprywatyzacyjnej, tj. że decyzja ta doprowadziła do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym w tym z uwagi na to, że nabycie roszczenia nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości, w ocenie Sądu, również w tej części zaskarżona decyzja Komisja narusza obowiązujące prawo.
W realiach niniejszej sprawie do sprzedaży roszczeń doszło po upływie 2 lat od wydania decyzji reprywatyzacyjnej. W ocenie Sądu, istotnie cena za jaką spadkobierca dawnej właścicielki nieruchomości [...] sprzedał roszczenie dekretowe jest obiektywnie niska. Następnie dokonano dalszego obrotu roszczeniami. Wszystko to jednak miało miejsce po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej. W tej sytuacji Komisja uznała, że doszło do sprzedaży roszczeń w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości [...]. W wytycznych skierowanych do Prezydenta [...], Komisja poddała pod rozwagę zasadność wystąpienia z wnioskiem do prokuratora w trybie art. 7 k.p.c., lub ewentualne wytoczenie powództw w trybie art. 58 k.c. do sądu powszechnego. Z drugiej jednak strony, Komisja nakazała organowi poczynienie ustaleń faktycznych co do ważności aktów notarialnych zbycia roszczeń.
Zdaniem Sądu, wytyczne Komisji są wewnętrznie sprzeczne, natomiast organ dekretowy nie ma żadnych kompetencji do badania ważności umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego.
Wskazać należy, że przepis art. 7 ust. 2 dekretu został ustanowiony w celu ochrony interesów majątkowych byłych właścicieli nieruchomości [...] i ich następców prawnych, którzy będąc pozbawieni własności tych nieruchomości, zostali uprawnieni przez ustawodawcę do uzyskania substytut utraconego prawa poprzez przyznanie im innego prawa majątkowego. Należy podkreślić przy tym, że przepisy dekretu nie przewidywały odmowy ustanowienia własności czasowej z uwagi na naruszenie interesu społecznego, słusznego interesu obywatela czy też z uwagi brak ekwiwalentności świadczeń wzajemnych przy umowie sprzedaży roszczeń dekretowych. Ponadto, co istotne, przepis art. 7 ust 2 dekretu nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że w przypadku gdy zostaną spełnione wskazane w tej normie prawnej przesłanki, organ musi wydać decyzję odpowiadającą dyspozytywnej treści tej normy, tj. przyznać prawo własności czasowej, a obecnie – prawo użytkowania wieczystego. Tworzy to zatem sytuację, w której organ wydaje decyzję związaną, ponieważ w przypadku ziszczenia się przesłanek ustanowienia powyższego prawa wobec nieruchomości [...], organ nie może wydać innego rozstrzygnięcia.
Przede wszystkim jednak wskazać należy, że pojęcie "interesu społecznego" jest pojęciem niedookreślonym, co oznacza, że wymaga wykładni w procesie stosowania prawa. Ustawa nie definiuje tego pojęcia. Pochodzenia słowa ,,interes’’ należy upatrywać w łacińskim słowie interesse, które oznacza: ,,być w czymś’’, ,,znajdować się przy czymś’’, ,,być pomiędzy’’, ,,brać udział’’, ,,być obecnym’’ (W. Wołodkiewicz (red.), Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, Warszawa 1986, s. 77; J. Drążkiewicz, Interesy a struktura społeczna, Warszawa 1982, s. 5). Z kolei, w potocznym rozumieniu określenie "społeczny" oznacza "odnoszący się do społeczeństwa lub jego części", "wytworzony przez społeczeństwo i będący jego wspólną własnością", "przeznaczony do obsługiwania społeczeństwa", "pracujący bezinteresownie dla dobra jakiejś społeczności", "dotyczący postaw lub działań większości członków społeczeństwa", "zorganizowany przez jakąś społeczność samodzielnie, bez udziału państwa" (Słownik języka polskiego, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2003). A zatem interes społeczny to, jak się przyjmuje w doktrynie, społecznie zdeterminowane potrzeby, odnoszące się do społeczeństwa jako całości, a nie jedynie do zawężonego kręgu podmiotów. W takim bowiem przypadku mamy do czynienia z interesem indywidualnym.
Podobnie pojęcie "świadczenie rażąco niewspółmierne", jest pojęciem niedookreślonym przez ustawodawcę zarówno na gruncie ustawy jak dekretu.
Należy jednak zauważyć, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). Swoboda umów nie ma zatem charakteru absolutnego i podlega pewnym ograniczeniom, np. w przypadku wyzysku kontrahenta. Jeżeli bowiem jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać – w terminie dwóch lat od dnia zawarcia umowy – zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy (art. 388 § 1 i 2 k.c.).
Z kolei, wobec użycia przez ustawodawcę pojęcia niedookreślonego w aspekcie obowiązującej w umowach wzajemnych ekwiwalentności świadczeń majątkowych należy podkreślić, że ekwiwalentność tę należy oceniać przede wszystkim przez pryzmat oświadczeń woli stron umowy. Przepis art. 65 § 1 k.c. wskazuje, że oświadczenie woli należy tłumaczyć tak jak tego wymagają ze względu na okoliczności sprawy, w których zostały złożone, zasady współżycia społecznego, zwyczaje. Ustalając znaczenie oświadczenia woli należy wyjść od sensu wynikającego z reguł językowych a w dalszej kolejności badać cel umowy. Ten cel nie musi być taki sam dla obu stron. Wystarcza, że cel ten jest ważny dla jednej ze stron a druga o nim wie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 11 września 1997 r., sygn. akt III CZP 39/97). Istotą klauzul generalnych jest możliwość uwzględnienia różnego rodzaju okoliczności faktycznych, które nie mogą być oceniane raz na zawsze i w sposób jednakowy w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt I CK 550/03).
Uwzględniając powyższe uwagi, niezbędne jest ustalenie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych jakie towarzyszyły zawarciu umowy wzajemnej, a nie tylko mechaniczne przeliczenia, tak jak uczyniła to Komisja w niniejszej sprawie, ceny wartości udziału, którą rzeczoznawca ustalił na poziomie 1% wartości nieruchomości gruntowej, do aktualnej wartości nieruchomości.
Niemniej jednak należy mieć na względzie trudności jakie niesie za sobą próba porównania wartości nieruchomości z wartością roszczenia dekretowego o ustanowienie do niej prawa użytkowania wieczystego.
Trzeba także brać pod uwagę, że w takiej sytuacji jak rażąca niewspółmierność świadczeń nie mamy w istocie do czynienia z ochroną interesu społecznego ale raczej interesu zbywcy, ten zaś jest chroniony ugruntowanymi mechanizmami prawa prywatnego (w tym przypadku cywilnego), jak wskazane już powyżej instytucje wad oświadczenia woli czy wyzysku. Poddawanie więc tego rodzaju okoliczności ocenie organu administracji nie mieści się w ramach sprawy administracyjnej, jest to bowiem w istocie sprawa cywilna. Uszło bowiem uwadze Komisji, że zagadnienie oceny skutków prawnych wynikających z umów sprzedaży jest materia prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Zatem, prawa takiej oceny nie ma ani Komisja jako organ administracji, co wynika z art. 3 pkt 3 ustawy, a tym bardziej Prezydent [...]. Nie ma jej także sąd administracyjny, co z kolei potwierdza treść art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Należy bowiem mieć tu na względzie konieczność rozróżnienia pomiędzy drogą cywilną a drogą administracyjną (sprawą cywilną i sprawą administracyjną). Ocena ważności umowy notarialnej zastrzeżona jest dla sądu powszechnego, a nie organu czy sądu administracyjnego, gdyż stanowi domenę prawa cywilnego. Organ administracji nie ma żadnych kompetencji do badania kwestii ważności umów przenoszących prawa do roszczeń dekretowych. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, nakładanie takiego obowiązku na Prezydenta [...] przez Komisje w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe.
Nie można również tracić z pola widzenia uprawień jakimi dysponuję sama Komisja, a przyznanymi jej przez prawodawcę na gruncie ustawy. Ustawodawca wyposażył bowiem Komisję w uprawienia prokuratorskie o jakich mowa w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie postępowania karnego. Komisja zatem, jako organ administracji publicznej ma nie tylko uprawnienia własne, ale i uprawnienia jaki przysługują organom ścigania (art. 3 pkt 4 ustawy). Uprawnienia Komisji do wszczynania postępowań sądowych są więc o wiele silniejszej, niż te z których mógłby skorzystać organ dekretowy. Skoro zatem Komisja uważała, że umowa jest obarczona wadą nieważności, sama mogła z takim powództwem do sądu powszechnego wystąpić. Zważyć należy przy tym, że zgodnie z art. 58 k.c., czynność prawna, a taką jest zawarcie umowy zbycia roszczenia, może być uznana za nieważną gdy jest sprzeczna z ustawą lub ma na celu obejście ustawy. Oznacza to, że przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie przewidują innej, poza wymienioną w tej normie przesłanki uznania nieważności czynności prawnej. Aby mogło dojść do wyeliminowania decyzji reprywatyzacyjnej z tego powodu Komisja musiałaby uzyskać prejudykat w postaci orzeczenia sądu, na podstawie którego stwierdzono by nieważność umowy nabycia roszczenia. W niniejszej sprawie Komisja zaniechała takiego działania. Poza tym kwestią, której zupełnie Komisja nie wzięła pod uwagę formułując przedmiotowe wytyczne jest brak interesu prawnego po stronie Prezydenta [...] do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu notarialnego, co w ocenie Sądu, tworzy obiektywną przeszkodę w realizacji wytycznej Komisji.
Ponadto, wskazać należy także, że do zadań Komisji, o których mowa w art. 3 pkt 2 ustawy, należy wyjaśnianie nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...]. W realiach niniejszej sprawie do sprzedaży roszczeń doszło po upływie 2 lat od wydania decyzji reprywatyzacyjnej, która została skierowana do następcy prawnego dawnej właścicielki dekretowej. Do samego podpisania aktu notarialnego nie doszło. Kwestię tę powinna ocenić Komisja, czego dotychczas nie uczyniła, co ma zasadnicze znaczenie w tej sprawie.
Kolejnym powodem do uchylenia przez Komisje decyzji reprywatyzacyjnej było niewykonanie przez organ dekretowy wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08, którym uchylono poprzednią decyzję dekretową. Sąd administracyjny wskazał w nim na konieczność ustalenia czy w latach 40-tych XX wieku były podejmowane próby zawiadamiania dawnej właścicielki nieruchomości [...] o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie. Z uzasadnienia decyzji reprywatyzacyjnej wynika, że organ, na podstawie protokołu z wprowadzenia właścicielki nieruchomości [...] w posiadanie, wywiódł, że organ miał wiedzą o jej adresie. Komisja natomiast stwierdziła, że nie zostało wykazane aby organ podjął nakazane przez sąd działania.
Abstrahując od wywodów Komisji co do nieprzywracalności terminu do złożenia wniosku dekretowego, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela bez potrzeby powielania argumentów przytoczonych przez Komisję, Sąd nie podziela natomiast poglądu Komisji co do braku oceny przez Prezydenta [...] kwestii dysponowania przez Zarząd Miejski [...] danymi o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela na moment ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie.
Istotnie jednak słuszne jest twierdzenie Komisji, że w wyroku WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08 nie przesądzono o terminowości złożenia wniosku dekretowego. Również Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza o tym czy wniosek został złożony w terminie ani czy organ dekretowy prawidłowo ocenił czynności organu przed objęciem gruntu w posiadanie, jako stanowiące podstawę do uznania daty objęcia nieruchomości w posiadanie przez Państwo. W tym miejscu wskazać należy bowiem, że uchybieniem Komisji w niniejszej sprawie było zaniechanie oceny prawidłowości decyzji dekretowej Prezydenta [...] w tym zakresie, co stanowi o naruszeniu przez Komisję art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy.
Ponadto, Sąd zwraca uwagę, że Prezydent [...], powołując się na protokół wprowadzenia J. R. w posiadanie wskazał, że świadczy on o tym, że jej adres był znany. Na tej podstawie organ dekretowy wyprowadził następnie wniosek o nieskuteczności objęcia w posiadanie gruntu na podstawie rozporządzenia z 1947 r. Zdaniem organu dekretowego, objęcie w posiadanie nastąpiło na podstawie rozporządzenia z 1948 r., a termin na złożenie wniosku upływał 25 maja 1949 r. Złożony przez pełnomocnika J. R. wniosek o przyznanie własności czasowej z 25 lutego 1948 r. uznano zatem za złożony w terminie.
Na marginesie zauważyć należy, że rozporządzenie z 1946 r. przewidywało, że niezależnie od ogłoszenia Zarząd Miejski powinien przesłać właścicielom zawiadomienie o obejmowaniu gruntu w posiadanie z zastrzeżeniem, że zarząd miejski będzie to czynił w miarę posiadanych danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osób prawa jego reprezentujących. Oznacza to, zdaniem Sądu, że dane te powinny być łatwo dostępne Zarządowi Miejskiemu jako organowi. Jeżeli zatem organ był w posiadaniu tych danych lub je bez zbędnego nakładu pracy mógł uzyskać powinien tak uczynić.
Nie zmienia to jednak oceny Sądu, że w toku postępowania przed Komisją został zebrany materiał dowodowy pozwalający na ocenę tej przesłanki, tym bardziej gdy uwzględni się fakt, że w aktach sprawy znajdują się takie dowody jak: pismo Biura [...] do J. R. z 23 maja 1946 r., nr [...], w którym wskazano jej adres, tj.: ul. [...],[...], oraz księgę wieczystą prowadzoną dla dekretowej nieruchomości z adresem J.R. przy [...] w [...], czy też pismo z 21 listopada 1947 r. Zarządu Miejskiego w [...] do J.R. z adresem tej osoby przy ulicy [...] w [...]. Jeżeli zatem Komisja uważa, że przedmiotowa kwestia wymaga doszczegółowienia, może to uczynić we własnym zakresie, korzystając z instrumentów jakie przewidział dla niej ustawodawca. Kwestia odmiennej oceny Komisji w tym zakresie nie stanowi, zdaniem Sądu, podstawy do uznania, że doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez organ dekretowy.
V. Skarga M. K. i R. N.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wniesionej przez M. K. i R.N. dotyczących uniemożliwienie skarżącym wzięcia udziału w postępowaniu przed Komisją, zdaniem Sądu, okazały się one uzasadnione wobec R. N. i M. K.. Nie ma przy tym racji Komisja, że skarga R. N. podlegała odrzuceniu.
Należy wyjaśnić, że w ramach postępowania administracyjnego, organ ma obowiązek umożliwić stronie czynny w nim udział, w tym składanie wniosków dowodowych czy podejmowanie innych czynności procesowych, które z punktu widzenia przedmiotu sprawy oraz interesu strony mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Strona postępowania ma także prawo ustanowić w sprawie pełnomocnika, który będzie ją reprezentował w sytuacji braku możliwości osobistego działania przez stronę. Stanowi to gwarancję transparentności procedury administracyjnej, wyraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 7 k.p.a.) oraz zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania o podejmowanych czynności (art. 9 k.p.a.). Odstąpienie od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, o której mowa w art. 10 k.p.a., możliwe jest tylko w sytuacji gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia albo ze względu na niepowetowaną szkodę materialną, co wynika z art. 10 § 2 k.p.a. Komisja nie zmieściła żadnej wzmianki w aktach sprawy o wystąpieniu takiej okoliczności stosownie do brzmienia art. 10 § 3 k.p.a.
Obowiązek natomiast stosowania powyższych standardów procesowych w postępowaniu przez Komisją wynika z treści art. 38 ustawy. Ponadto należy podkreślić, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustaw, dopuszczalna jest forma posiedzenia niejawnego Komisji, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, jednakże wskazuje się raczej na celowość przeprowadzenia jawnej rozprawy (druk VIII.1056 pkt 3.2.b). W uzasadnieniu projektu ustawy wyraźnie wskazano na konieczność przeprowadzenia przez Komisję posiedzeń jawnych ze zastrzeżeniem, że wyłączenie jawności możliwe będzie jedynie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub ochronę informacji niejawnych a także z uwagi na zagrożenie spokoju i porządku publicznego. Zasadą zatem w postępowaniu przed Komisją jest jawna rozprawa. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Komisji nie wynikają jakiekolwiek argumenty za zastosowaniem trybu niejawnego w przypadku niniejszej sprawy.
Z akt sprawy wynika natomiast, że R.N. nie uczestniczył w ogóle w postępowaniu przed Komisją, ponieważ Komisja nie uznała go za stronę tego postępowania (vide: strona 32 zaskarżonej decyzji). Tymczasem jak wynika z załączonej do skargi kopii aktu notarialnego z [...] maja 2016 r. Repertorium A nr [...], sporządzonego przez notariusza J. R., R. N. jeszcze przed wszczęciem postępowania przez Komisję nabył od [...] sp. z o.o., reprezentowanej przez M. B., cały przysługujący tej spółce udział ([...] części) w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 dekretu wraz z udziałem w prawach do budynku i innych praw i roszczeń z innego tytułu do tej spornej nieruchomości przy ulicy [...] oznaczonej nr hip. [...]. A zatem jako beneficjent decyzji reprywatyzacyjnej, R.N., podobnie jak m.in. M. K., miał interes prawny w udziale w postępowaniu przed Komisją, jak też był uprawiony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym bardziej, że jak sama Komisja wskazała, dotychczas nie zawarto umowy w formie aktu notarialnego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.
Powyższe uchybienie Komisji należy zatem ocenić jako pozbawianie strony możliwości udziału w postępowaniu bez własnej winy, czyli jako podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co z kolei obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Komisji również z tego powodu, stosownie do brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.
Rację należy również przyznać skarżącej M. K., że z uwagi na szczególne ograniczenia związane z izolacją osób tymczasowo aresztowanych, zasadą powinno być zawiadamianie tych osób drogą pisemną o czynnościach w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, w sytuacji w której Komisja miała z urzędu wiedzę, że część stron postępowania, w tym M. K., była pozbawiona wolności, ponieważ przebywała w areszcie tymczasowym, aby zapewnić im możliwość działania – w tym wypadku przede wszystkim przez pełnomocnika – powinna przyjąć w niniejszej sprawie jawny tryb procedowania. Nie stosowanie przez Komisję tych samych zasad procesowych wobec wszystkich stron postępowania, świadczy zdaniem Sądu, o nierównym traktowaniu stron w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego. Jednakże, w ocenie Sądu, M. K. ostatecznie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co skutkuje tym uznaniem, że naruszenie ww. przepisów procedury administracyjnej nie miało w jej przypadku wypływu na treść rozstrzygnięcia.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi R. N. i M. K. dotyczących naruszenia art. 2, art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu 20 marca 1952 r. w zakresie w jakim zaskarżona decyzja pozbawia stronę ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych oraz art. 14 tej Konwencji w zw. z art. 9 Konstytucji RP, w ocenie Sądu, należy uznać je za niezasadne.
Protokół nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzony w Paryżu 20 marca 1952 r. (ratyfikowany przez Rzeczpospolitą Polską w 1994 r.), wskazuje na zasadę poszanowania mienia i poszanowania własności. Jednocześnie z Protokołu tego jasno wynika, że strony przyjmują, że ograniczenie tego prawa jest możliwe wyłącznie w interesie publicznym i zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego. Zapisy tego protokołu znajdują odzwierciedlenie w art. 64 pkt 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z kolei, nadrzędne zasady konstytucyjne wyrażone w art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawa) i art. 7 (zasada działanie na podstawie prawa i w jego granicach) nakładają na organy stosujące prawo obowiązek takiego działania, które będzie zgodne nie tylko z ustawą ale i innymi wiążącymi Polskę aktami, w tym umowami międzynarodowymi. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, ugruntował się natomiast pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Podkreślić należy, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły. Oznacza to, że organy administracji publicznej mogą działać wyłącznie w ramach przysługujących im kompetencji ustawowych. Podstawą władczego działania organu administracji publicznej może być tylko kompletna norma materialna, determinująca wszystkie elementy stosunku administracyjnoprawnego, w tym określająca kompetencje (zdolność, możność) organu administracji publicznej do autorytatywnego zastosowania określonej normy prawa przedmiotowego. Ta zasada wyrażona jest w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 k.p.a. i stanowi gwarancję ochrony obywatela przed nieuprawnioną ingerencją władzy publicznej w sferę praw i obowiązków obywateli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 2276/18, CBOSA).
Dlatego też zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Komisji uchylająca decyzje reprywatyzacyjną i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ dekretowy, choć niewątpliwie ingeruję w sferze nabytych praw majątkowych skarżących, to jednak nie pozbawia skarżących możliwości ochrony tych praw z uwagi na kontrolę sądową.
Z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy, członkowie Komisji powoływani są przez Sejm RP, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że nie ma kompetencji do oceny czy skład Komisji został powołany zgodnie z prawem w tym czy jej członkowie mają kwalifikacje o jakich mowa w art. 4 ust. 2 ustawy. Jedynie Sejm RP jako organ powołujący członków Komisji ma do tego ustawowe uprawnienie.
Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie uwzględnić wniosków dowodowych zawartych w skardze R. N. i M. K. dotyczących dopuszczenia uzupełniających dowodów z dokumentów – wydruku wyroku WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 43/08 oraz kopii wniosku o zabezpieczenie należności pieniężnej z 28 maja 2018 r. załączonych do skargi M. K. i R.N.. Sąd uznał bowiem powyższe dowody za nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
VI. Skarga Miasta [...].
Przechodząc natomiast do oceny zasadności skargi Miasta [...], Sąd wskazuję, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażany był pogląd, że przedmiotem skargi do sądu może być uzasadnienie decyzji (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1982 r., I SA 47/82, nie publ., wyrok z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, z.1, poz. 51, wyrok z dnia 13 lutego 1984 r., II SA 1790/83, OSPiKA 1985, z.4, poz. 72, wyrok z dnia 20 maja 1998 r., I SA 1896/97, LEX nr 44519). Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zyskało aprobatę w doktrynie. W glosie do wyroku z dnia 28 czerwca 1982 r. J. B. podkreślił, że jeżeli tylko stosownie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego decyzja ostateczna powinna zawierać uzasadnienie, to może być ono przedmiotem skargi do sądu w przypadku, gdy narusza prawo swoją treścią. Jest to bowiem element decyzji równouprawniony z jej osnową w wyliczeniu zawartym w art. 107 § 1 k.p.a. (Państwo i Prawo 1985, nr 1, str.150). Natomiast w glosie do wyroku z dnia 30 czerwca 1983 r. J. Z., podzielając pogląd, iż uzasadnienie decyzji jest równoważne jej rozstrzygnięciu, dopiero bowiem rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem stanowi całość przesądzającą o prawach i obowiązkach strony, zaaprobował możliwość zaskarżenia samego uzasadnienia, uściślając jednak, że chodzi w takim przypadku o zaskarżenie decyzji wyłącznie ze względu na jej uzasadnienie, które też może być oceniane z punktu widzenia zgodności z prawem (Nowe Prawo, 1984, nr 5, str.156-158). Takie stanowisko zajmuje również K. R., który uważa, że integralny charakter decyzji skutkuje tym, że skarga może obejmować tylko i wyłącznie decyzję jako całość. Przyjmuje w związku z tym, że zaskarżenie przez stronę "samego" uzasadnienia jest skargą na "całą" decyzję ostateczną ("Glosa", nr 9 z 2004 r., str.40). Brak jedynie zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii, czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej – z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie" (zob. J. Turski, "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji administracyjnej w części obejmującej uzasadnienie lub jego fragmenty", ZNSA 1(70)/2017, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2436/15).
Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że w razie uznania za zasadną skargi dotyczącej tylko uzasadnienia decyzji, sąd nie jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji (względnie niekwestionowane fragmenty uzasadnienia). Zaskarżenie uzasadnienia decyzji oznacza zaskarżenie decyzji jako pewnej całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane. Elementy te wzajemnie się uzupełniają i powinny być oceniane łącznie. Uzasadnienie decyzji nie jest jej częścią, która mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie. Dopuszczalność zaskarżenia uzasadnienia wynika tylko z faktu, iż stanowi ono obowiązkowy składnik decyzji, poddanej kontroli sądu stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Treścią skargi mogą być różne zarzuty dotyczące wyłącznie uzasadnienia, bowiem jego kształt, wyrażone w nim poglądy, przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego i zastosowanie tych przepisów w konkretnym przypadku mają często dla strony istotne znaczenie, niezależnie od samej osnowy rozstrzygnięcia, które może być, tak jak w rozpoznawanej sprawie, korzystne dla skarżących. To z kolei oznacza, że przedmiotem kontroli sądu musi być objęte także jej rozstrzygnięcie. Stwierdzenie zaś, że jest ono prawnie wadliwe (zwłaszcza w kontekście przywołanej na jego poparcie argumentacji uzasadnienia), obliguje sąd do uchylenia w całości zakwestionowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., chyba że wydanie tego rodzaju wyroku oznaczałoby pogorszenie sytuacji prawnej strony skarżącej, a stwierdzone naruszenia prawa nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Wówczas bowiem, ze względu na uregulowany w art. 134 § 2 p.p.s.a. tzw. zakaz reformationis in peius (orzekania na niekorzyść strony skarżącej) sąd musi oddalić skargę. Zobligowany jest także do oddalenia skargi jeżeli poszczególne zakwestionowane w skardze fragmenty uzasadnienia decyzji administracyjnej są wprawdzie wadliwe (błędne), ale nie mają zasadniczego wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2155/19, CBOSA).
Z powodów już wcześniej omówionych, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Komisji jest wadliwa, co legło u podstaw jej uchylenia w całości. Mając to na uwadze, Sąd uwzględnił także skargę Miasta [...] w zakresie uzasadnienia decyzji Komisji, w tym zarzuty odnoszące się do istotnego naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w zw. z art. 7 pkt 2 dekretu poprzez brak podstaw do badania przesłanki posiadania w odniesieniu do przeddekretowej właścicielki oraz konieczności wykazywania przez właścicielkę dekretową fizycznego władztwa nad nieruchomością w dacie złożenia wniosku dekretowego.
Nie mógł natomiast zostać uwzględniony wniosek dowodowy Miasta [...] przedstawiony w skardze, ponieważ wykraczał poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
VII. Wskazania co do dalszego postępowania.
W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja będzie zobligowana wziąć pod uwagę ocenę prawną niniejszej sprawy wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności w zakresie rozumienia pojęcia "posiadanie", o którym mowa w art. 7 dekretu oraz możliwości organów administracji do badania ważności umów cywilnoprawnych przenoszących uprawnienia do roszczeń dekretowych. Następnie Komisja w sposób wszechstronny rozważy całość zgormadzonego w aktach materiału dowodowego w kontekście skuteczności złożenia wniosku dekretowego. Uwzględni przede wszystkim takie dowody jak: pismo Biura [...] do J. R. z [...] maja 1946 r., nr [...], w którym wskazano jej adres, tj.: ul. [...],[...], oraz księgę wieczystą prowadzoną dla dekretowej nieruchomości z adresem J. R. przy [...] w [...], czy też pismo z [...] listopada 1947 r. Zarządu Miejskiego w [...] do J.R. z adresem tej osoby przy ulicy [...]. Komisja podejmie również próbę uzyskania z archiwum akt sądu grodzkiego rozstrzygającego o przywróceniu posiadania J. R. do przedmiotowej nieruchomości, w których zapewne znajduję się adres ww. osoby. Ponowie oceniając niniejszą sprawę, Komisja uwzględni także i to, kompetencja do oceny ważności umowy sprzedaży roszczeń dekretowych zawartej w formie aktu notarialnego zastrzeżona jest wyłącznie dla sądu powszechnego. Komisja uwzględni również R. N. jako stronę postępowania.
VIII. Podstawa prawna wyroku WSA.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Komisji z [...] grudnia 2018 r. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2018 r., poz. 1800), obciążając Komisję obowiązkiem zwrotu Miastu [...] kosztów postępowania sądowego w kwocie 680 zł (wpis od skargi - 200 zł i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika - 480 zł) oraz obciążając Komisję obowiązkiem zwrotu R. N. i M. K. solidarnie kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł tytułem opłaconego wpisu od skargi.
W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.