I SA/Wa 2317/23

I SA/Wa 2317/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Kamil Kowalewski
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 września 2023 r., nr DNI.gn.625.22.2022, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako "Minister/organ"), utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 22 lutego 2022 r., nr WIN-III.7511.1.12.2021.MCz, odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku M. P. (dalej również jako "Skarżąca") w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej również jako "PPRN w [...]") z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, na podstawie której doszło do przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego Nr 10, położonego w [...], obejmującego działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] o pow. 9,43 ha oraz udział wynoszący 50/100 części w działce ewidencyjnej nr [...] wraz z zabudowaniami, dla których prowadzone były przez Sąd Powiatowy w [...] księgi wieczyste Nr [...] i [...].
Zaskarżone postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca w dniu 15 października 2021 r. złożyła do Wojewody, za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w [...], wniosek, zawarty w piśmie z 11 października 2021 r., o stwierdzenie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63 z naruszeniem prawa. Wyjaśniła, że jest następcą prawnym dawnych współwłaścicieli przejętego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego – W. P. i M. P..
Pismem z 12 listopada 2021 r. Wojewoda wezwał Skarżącą do wykazania interesu prawnego w żądaniu wszczęcia niniejszego postępowania poprzez przedłożenie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po W. P. i M. P.. Pismem z 18 listopada 2021 r. Skarżąca przesłała do Wojewody kopie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 24 maja 2004 r., sygn. akt Ns [...], w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W. P.. Pismami z 23 listopada 2021 r., 7 grudnia 2021 r. oraz 30 grudnia 2021 r. Wojewoda wystąpił kolejno do Starosty [...], Wójta Gminy [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie całości posiadanej dokumentacji w sprawie przejętego, na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63, gospodarstwa rolnego. W nawiązaniu do tych wystąpień Wojewody, wspomniane organy udzieliły odpowiedzi, a Archiwum Państwowe w [...] przekazało za pismem z 19 stycznia 2022 r. uwierzytelnioną kopię kontrolowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63.
Następnie postanowieniem z 22 lutego 2022 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., art. 157 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a., Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu organ powołał się na okoliczność, że dnia 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r., z której art. 1 pkt 2 wynika, że do art. 158 k.p.a. dodano § 3, który uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. Wojewoda wskazał, że od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji PPRN w [...] upłynęło 30 lat, z tego względu - w świetle art. 158 § 3 k.p.a. - wnioskowane postępowanie nie może zostać wszczęte.
W zażaleniu Skarżąca podniosła m.in., że skoro złożyła wniosek o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, to w tej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 158 k.p.a. w zmienionym brzmieniu, ponieważ Skarżąca nie żądała stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazała również, że Wojewoda przeprowadził w sprawie liczne czynności procesowe zanim odmówił wszczęcia postępowania, dlatego też zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. z powołaniem się na oczywiste przeszkody w jego prowadzeniu jest dowolną interpretacją tego przepisu przez Wojewodę.
Postanowieniem z 28 września 2023 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogło być wszczęte. Organ wyjaśnił, że przesłanką do wydania postanowienia Wojewody w trybie art. 61a § 1 k.p.a. było zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, zdaniem Ministra, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W ocenie Ministra, taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ wskazał następnie, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Ustawa ta wprowadziła zmiany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 1 ust. 2 ustawy stanowi, że w art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego dodaje się § 3 w brzmieniu: Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika z kolei, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r. uprawomocniła się w dniu 10 kwietnia 1963 r. - co potwierdza w ocenie Ministra znajdująca się na tej decyzji pieczęć z klauzulą prawomocności. Na tej podstawie Minister uznał, że doręczenie tej decyzji musiało nastąpić przed jej uprawomocnieniem, a więc przed 10 kwietnia 1963 r. Równocześnie wskazał, iż wniosek M. P. o stwierdzenie wydania decyzji PPRN w [...] z 16 marca 1963 r. z rażącym naruszeniem prawa wpłynął do Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 15 października 2021 r., tj. po 58 latach od doręczenia decyzji z 16 marca 1963 roku, a następnie został przekazany do rozpatrzenia, zgodnie z właściwością Wojewodzie [...] przy piśmie z 21 października 2021 r.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Minister podał, że podjęte przez Wojewodę działania polegały jedynie na uzupełnieniu akt postępowania administracyjnego zakończonego o kwestionowaną decyzją PPRN w [...] z 16 marca 1963 r. Wojewoda nie był bowiem organem, który prowadził postępowanie w sprawie przejęcia, a więc rzeczone akta nie znajdowały się w jego zasobach archiwalnych. Dopiero po zgromadzeniu niezbędnej dokumentacji organ administracji jest w stanie ocenić, czy jest właściwy do rozpatrzenia wniosku, jak również to, czy prowadzenie żądanego przez wnioskodawcę postępowania jest w ogóle dopuszczalne. W ocenie Ministra, Wojewoda [...] występując o akta administracyjne sprawy nie naruszył więc art. 61a § 1 k.p.a. Minister wyjaśnił również, że nie istnieje odrębny tryb postępowania dotyczący stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Potwierdza to dyspozycja zawarta w art. 158 § 2 k.p.a. która stanowi, że rozstrzygnięcie stwierdzające wydanie decyzji z naruszeniem prawa może zostać wydane m.in. wtedy, gdy zostanie spełniona przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a., tj. gdy od dnia doręczenia/ogłoszenia decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą upłynęło już dziesięć lat albo, gdy owa wadliwa decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z brzmienia wskazanych wyżej przepisów wynika, zdaniem Ministra, że w toku procedury administracyjnej organ administracji musi w pierwszej kolejności zbadać, czy decyzja administracyjna dotknięta jest którąś z ciężkich wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. i może to zrobić tylko w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie przepisów art. 61a § 1 i art. 158 § 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skargi podniosła natomiast, z powołaniem się na orzecznictwo sądowe, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Tymczasem Wojewoda dokonywał czynności w ramach postępowania dowodowego i wyjaśniającego. W efekcie poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe i wyjaśniające trwało ponad trzy miesiące. Trudno zatem stwierdzić, zdaniem Skarżącej, że brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymagał prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Z kolei przepis art. 158 § 3 k.p.a. jednoznacznie stwierdza, w ocenie Skarżącej, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednak wbrew zasadzie clara non sunt interpretanda i wbrew wykładni językowej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonał wykładni rozszerzającej tego przepisu. Skarżąca wskazała, że zasadniczym celem ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. poz. 1491) było dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz.U. poz. 702). Wynika to wprost z uzasadnienia projektu tej ustawy. Zatem zamiarem ustawodawcy nie było uniemożliwienie dokonania oceny decyzji administracyjnej jako wydanej z naruszeniem prawa lecz oparta na przepisie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona nabytych w związku z wydaniem wadliwej decyzji praw lub ekspektatyw. W związku z tym wykładnia dokonana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi nie tylko do wyniku sprzecznego z wykładnią językową lecz także z wykładnią celowościową. Przeciwnie, przyznanie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest realizacją zapisanej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady demokratycznego państwa prawnego, którą chronił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r.
Końcowo Skarżąca wskazała, że biorąc pod uwagę brzmienie przepisu art. 25 k.p.a., obowiązujące w dniu 16 marca 1963 r., M. P. nie można było odmówić przymiotu strony postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było przejęcie należącego do niej gospodarstwa rolnego. Zatem decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r. winna być doręczona także jej, natomiast doręczenie takie nigdy nie nastąpiło. Z tego względu nie można uznać, zdaniem Skarżącej, że termin trzydziestu lat liczony od daty doręczenia już upłynął, albowiem nie rozpoczął on swego biegu.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
W ocenie Sadu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Ministra z 28 września 2023 r., podobnie jak poprzedzające je postanowienie Wojewody z 22 lutego 2022 r., nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zasadnie bowiem przyjęły, że zaistniały podstawy do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w celu dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. poz. 1491, dalej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.") oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.).
Zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. odnosi się zatem do kwestii prowadzenia (wszczęcia) postępowania nieważnościowego w ogóle jako takiego. Zdaniem Sądu, jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa. Na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wprowadzono zatem dodatkową, obok dotychczasowych zawartych w art. 61a k.p.a., przesłankę negatywną dla samego wszczęcia postępowania nieważnościowego (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego).
Nie ma zatem racji Skarżąca zarzucając organowi naruszenie art. 158 § 3 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, ponieważ po pierwsze – tego rodzaju rozstrzygnięcie jest jedną z form rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (obok samego stwierdzenia nieważności decyzji) i następuję w ramach jednego i tego samego postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, na co wskazuję już sama systematyka przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a po drugie – może nastąpić jedynie w sytuacji zaistnienia przeszkody w stwierdzeniu nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 (art. 158 § 3 k.p.a.). Niezależnie zatem od sposobu sfomułowania treści żądania przez Skarżącą, wniosek z 11 października 2021 r. de facto dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, na co słusznie uwagę zwrócił Minister w zaskarżonym postanowieniu.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. przewiduje ponadto, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.). Z brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika z kolei, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).
W realiach niniejszej sprawy wniosek Skarżącej złożony został 15 października 2021 r., a więc już po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., czyli 16 września 2021 r., co oznacza, że zastosowanie w tym przypadku wspomnianego przepisu art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie było możliwe.
Mając zatem na względzie fakt, że będąca przedmiotem wniosku Skarżącej decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, została doręczona stronom (w tym W. P.) przed 10 kwietnia 1963 r. (z tym bowiem dniem decyzja stała się prawomocna i wykonalna, co wynika z adnotacji zawartej na pierwszej stronie decyzji), a wniosek Skarżącej został złożony do Wojewody (za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w [...]) 15 października 2021 r., to przyjąć należało w tej sprawie, że istnieje podstawa do odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, z uwagi na brzmienie art. 158 § 3 k.p.a.
Wskazać należy bowiem, że choć w rozpatrywanej sprawie, Wojewodzie nie udało się zgromadzić kompletnych, oryginalnych akta archiwalne sprawy, w ramach której wydana została wspomniana decyzja z 1963 r., to jednak niewątpliwym jest, że z adnotacji na pierwszej stronie przedmiotowej decyzji wynika fakt jej prawomocności od dnia 10 kwietnia 1963 r., a więc również fakt jej doręczenia (wejścia do obrotu prawnego) przed tą datą. Z kolei, biorąc pod uwagę moment złożenia przez Skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności tejże decyzji, czyli 15 października 2021 r. (data złożenia żądania wszczęcia postępowania do Starostwa Powiatowego w [...] – vide: art. 61 § 3 w zw. z 65 § 2 k.p.a.), skutkuje to tym uznaniem, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, z uwagi na upływ czasu, o którym mowa w art. 158 § 3 k.p.a. Wszak 30 lat od daty doręczenie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] upłynęło najpóźniej w kwietniu 1993 r., natomiast Skarżąca wniosek nieważnościowy złożyła 15 października 2021 r., a więc ba długo po upływie wspomnianego terminu.
Wyjaśnić przy tym należy, że dyspozycja przepisu art. 158 § 3 k.p.a. nie kreuje przesłanki zastosowania tego przepisu w postaci konieczności doręczenia (ogłoszenia) decyzji wszystkim stronom postępowania – w przepisie tym jest tylko mowa o "doręczeniu lub ogłoszeniu decyzji". Skoro zatem decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, jest prawomocna i została wykonana (w dniu 26 kwietnia 1964 r. stanowiła bowiem podstawę wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi, co wynika z treści zamkniętej księgi wieczystej nr [...]), to nie sposób podzielić stanowiska Skarżącej, że skutek w postaci wejścia do obrotu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63 nie mógł nastąpić w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak jej doręczenia M.P.. Abstrahując zupełnie od kwestii zasadności doręczenia decyzji M. P., co nie jest przedmiotem oceny Sądu, istotna jest tutaj obiektywna okoliczność wejścia do obrotu prawnego kwestionowanej decyzji, a temu na podstawie zgromadzonych dokumentów w aktach sprawy nie sposób zaprzeczyć. Sama Skarżąca przyznała zresztą w uzasadnieniu zażalenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., nr R.V.-11/105/63, została doręczona W. P.. Z kolei, pojęcie "wykonanie" decyzji (orzeczenia) należy rozumieć szeroko jako oznaczające wywoływanie skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, a z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd nie podzielił również stanowiska Skarżącej w kontekście zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 61a § 1 k.p.a. Sąd pragnie wyjaśnić, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej, a tym bardziej sąd administracyjny, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Kwestia zatem czy zostały spełnione przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego, nie mają żadnego znaczenia w kontekście oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodzi niewątpliwa i oczywista przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania nieważnościowego w postaci upływu trzydziestu lat od dnia wejścia do obrotu prawnego kwestionowanej decyzji (vide art. 158 § 3 k.p.a.).
Wskazać przy tym należy, że faktem jest iż zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., za datą wszczęcia postępowania na żądanie strony uważa się dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że aby Wojewoda mógł dokonać oceny zasadności zastosowania w sprawie przepisu art. 158 § 3 k.p.a., który jak już wskazano wymienia, obok wymienionych w art. 61a k.p.a., kolejną przesłankę negatywną wszczęcia postępowania, to niezbędnie wymaganym było aby dysponował całością akt archiwalnych dotyczących kwestionowanej decyzji. W tym też celu Wojewoda wystąpił do kolejnych organów i instytucji, również z tego powodu, że Starostwo Powiatowe w [...] poinformowało, że nie dysponuję przedmiotowymi aktami (vide: pismo z 3 grudnia 2021 r.), natomiast Urząd Gminy w [...] w piśmie z 27 grudnia 2021 r. odpowiedział, że akta osiedleńcze z Gminy [...] zostały przekazane do Archiwum Państwowego w [...]. W wyniku zapytanie skierowanego 30 grudnia 2021 r., Wojewoda uzyskał z Archiwum Państwowego w [...] jedynie uwierzytelnioną kopię kontrolowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63, ale co istotne – z klauzulą prawomocności. Takiej klauzuli nie zawierał bowiem egzemplarz wspomnianej decyzji przedstawiony przez Skarżącą przy piśmie z 18 listopada 2021 r. Co warte podkreślenia, po otrzymaniu z Archiwum Państwowego w [...] uwierzytelnionej kopii decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63, co miało miejsce 26 stycznia 2022 r., Wojewoda niezwłocznie bo już 22 lutego 2022 r., wydał postanowienie nr WIN-III.7511.1.12.2021.MCz, odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej.
Jak wynika zatem z powyżej przedstawionej chronologii zdarzeń, okres trzech miesięcy, przez który zdaniem Skarżącej, Wojewoda prowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, w istocie wynikał jedynie z konieczności podjęcia niezbędnych działań celem uzyskania akt archiwalnych dotyczących decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 16 marca 1963 r., R.V.-11/105/63, a nie prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) – jak twierdzi Skarżąca.
Odmawiając wszczęcia postępowania Wojewoda nie naruszył więc przepisów art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 158 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.