I SA/Wa 2317/21

I SA/Wa 2317/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1895/22 - Wyrok NSA z 2023-10-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 ust. 1, ust. 1b i art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. dalej: u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. (dalej: Wójt, organ I instancji)
z [...] maja 2021 r., numer: [...].
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z [...] kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu I instancji) J. K. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem R. R., urodzonym [...] marca 1981 r., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] czerwca 2014 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. We wskazaniach podano, że niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie w orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] czerwca 2007 r. i od tej daty istnieje niepełnosprawność.
Jednocześnie z ww. wnioskiem strona w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji Wójta z [...] listopada 2020 r. nr [...] przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na brata na okres od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r.
Decyzją z [...] maja 2021 r. numer: [...] Wójt, działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r., odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad R. R., ponieważ jako siostra nie jest w pierwszej kolejności zobowiązana do alimentacji wobec brata (brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r.) oraz nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. (niepełnosprawność zaistniała później, aniżeli do ukończenia 18 roku życia, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia).
Organ I instancji wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13, na mocy którego przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednak na dzień wydania decyzji organ I instancji zobowiązany jest do przestrzegania zapisu u.ś.r., ponieważ ustawodawca nie dostosował przepisów ustawy do ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Na skutek odwołania strony Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w obecnej sytuacji prawnej, po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, aniżeli wskazano
w ww. przepisie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności.
Odnosząc się do drugiej negatywnej przesłanki skutkującej odmową prawa do przedmiotowego świadczenia, tj. faktu, że rodzice osoby wymagającej opieki żyją i nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił brak przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Kolegium w tym zakresie przyjęło literalną wykładnię tych przepisów, która wyłącza z kręgu osób uprawnionych krewnych w linii bocznej w sytuacji braku kumulatywnego spełnienia przesłanek z ust. 1a art. 17 u.ś.r.
W związku z tym nie mają znaczenia prawnego ustalenia, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, przez co nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie należącej do kategorii określonej w pkt 4 (a do tej kategorii zalicza się skarżąca) uzależnione jest od ustalenia, że rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, są małoletni, stali pobawieni władzy rodzicielskiej lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 1), nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2), nie ma osób, o których mowa w ust 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Uściślenie dokonane przez ustawodawcę w tym przepisie jedynie wymienione w nim okoliczności pozwala uznać za przesłanki stanowiące
o braku możliwości sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej rodzica lub inną osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu, do której to opieki są zobowiązani
w pierwszej kolejności zgodnie z ciążącym na nich obowiązkiem alimentacyjnym.
W ocenie Kolegium organ I instancji nie mógł orzec inaczej, ponieważ brat wnioskodawczyni ma rodziców, którzy nie spełniają przesłanek z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., uprawniających ją do ubiegania się o prawo do świadczenia.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny strony jako zobowiązanej wobec niepełnosprawnego brata w dalszej kolejności z uwagi na stan zdrowia matki skarżącej oraz nadużywanie alkoholu przez jej ojca, Kolegium wskazało, że organy administracji nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Jednocześnie organ odwoławczy nie uwzględnił dokumentacji medycznej rodziców strony załączonej do odwołania, ponieważ uznał, że wyłącznie legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności umożliwiłoby przerzucenie ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem syna na dalszych krewnych. Zatem rodzice osoby wymagającej opieki, mimo posiadanych problemów zdrowotnych, co do zasady, mogą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem.
Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że realizacja obowiązku alimentacyjnego nie musi mieć formy świadczeń osobistych (sprawowania osobistej opieki), lecz może mieć także wymiar finansowy, tj. sfinansowania osoby, która w miejsce rodziców
(i w ramach ich obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem (vide: wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt l OSK 599/20).
Kolegium zauważyło również, że skarżąca posiada uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a w takim przypadku art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Jednak SKO stoi na stanowisku, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, zwłaszcza gdy strona może dokonać wyboru i wyraźnie oświadcza, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Zdaniem Kolegium organ
I instancji winien poinformować skarżącą o konieczności uprzedniego załatwienia wniosku dotyczącego rezygnacji z pobieranego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego) przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe wynika z art. 9 k.p.a., tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej.
Wprawdzie strona, co do zasady, wniosła o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to jednak - w ocenie Kolegium - żądanie to nie zostało wniesione w sposób jednoznaczny. Tym samym należy w pierwszej kolejności wyeliminować
z obrotu prawnego decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, po czym dopiero rozpoznać wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i ustalenia na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od [...] marca 2021 r.. Jednocześnie strona wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a u.ś.r. i niezasadne uznanie, że siostra niepełnosprawnego nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim, pomimo że zobowiązani w pierwszej kolejności rodzice są schorowanymi i zależnymi od osób trzecich emerytami. W uzasadnieniu skargi podniesiono zasadność uznania w niniejszej sprawie wykładni celowościowej
i prokonstytucyjnej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. w miejsce wykładni literalnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś
z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne
z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną
w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o w spieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wymaga odniesienia się do przepisów ustawy
z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.) dotyczących obowiązku alimentacyjnego. I tak, zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kolejność obowiązku alimentacyjnego reguluje art. 129 k.r.o., który wskazuje, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi,
a wstępnych przed rodzeństwem. Jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym
i majątkowym.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że w niniejszej sprawie szczególnie istotny jest przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., który przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, jeżeli rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzależnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu przed osobami spokrewnionymi
w dalszym stopniu.
Jak wynika z akt sprawy do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego R. R., zgodnie z art. 129 k.r.o. i art. 17 ust. 1a u.ś.r., w pierwszej kolejności są uprawnieni jego rodzice. Dokonując jednak wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. należy mieć na uwadze cel regulacji zawartej
w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16, publ. cbosa).
Nie można przy tym pomijać treści art. 132 k.r.o., który przewiduje okoliczność przejęcia obowiązku alimentacyjnego osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności przez osobę zobowiązaną w dalszej kolejności, jeśli osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji nie ustaliły dokładnie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, czym naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z ogólną zasadą prawdy obiektywnej, określoną w art. 7 k.p.a., organy administracji w toku prowadzonego przez nie postępowania zobowiązane są do podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady są przepisy normujące postępowanie dowodowe, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 80 k.p.a., zgodnie z którym cały materiał dowodowy powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. Z kolei rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej winno zapaść w formie decyzji, zawierającej zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne (art. 107 § 3 k.p.a.).
Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie, kierując się ww. zasadami, nie mogą poprzestać jedynie na ustaleniu, że skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy na niepełnosprawnego i wymagającego stałej opieki brata, a jej rodzice nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kontrolowanych przez Sąd decyzji oraz z materiału dowodowego zebranego
w sprawie wynika, że nie zostało w sposób jednoznaczny wyjaśnione, jaki dokładnie jest zakres koniecznej opieki nad R. R., czy jego rodzice są w stanie osobiście świadczyć tę opiekę, jakie dochody uzyskują i czy ewentualnie mogą sfinansować osobę, która w ramach ich obowiązku alimentacyjnego będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem, jeśli sami nie są w stanie tej opieki zagwarantować.
W sprawie bezsporne jest, że taką opiekę świadczy skarżąca, co wynika
z decyzji z [...] listopada 2020 r. o przyznaniu jej z tego tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca podnosiła w odwołaniu, że rodzice nie są w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym bratem. W aktach sprawy jest również jej oświadczenie oraz dokumentacja lekarska rodziców na te okoliczności. Jednak organy nie zweryfikowały podnoszonych przez stronę twierdzeń; przede wszystkim brak w sprawie wywiadu środowiskowego, sporządzonego w trybie art. 23 ust. 4aa u.ś.r., na okoliczność ustalenia niezbędnych przesłanek do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia oraz praktycznych możliwości rodziców objęcia opieką niepełnosprawnego syna.
Po uzupełnieniu i wszechstronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustaleniu, że rodzice skarżącej nie są w stanie sprawować stałej lub długotrwałej opieki nad ich niepełnosprawnym synem organ ponownie winien rozważyć wniosek skarżącej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a u.ś.r. przez pryzmat zasad i wartości konstytucyjnych, takich jak: dobro rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) oraz pomoc państwa osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).
Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie
o świadczeniu pielęgnacyjnym nie powinno opierać się jedynie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1a u.ś.r., gdyż ograniczenia wynikającego z tej regulacji nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun (przy braku orzeczenia
o znacznym stopniu niepełnosprawności) z obiektywnych względów (np. z racji wieku czy stanu zdrowia) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inna osoba (w tym przypadku siostra), która jest zobowiązana do alimentacji wobec niepełnosprawnego brata, ale w drugiej kolejności (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1939/18, wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1974/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 761/21, wszystkie publ. CBOSA).
Formalistyczna wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.
w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Nie można z góry przyjąć, że tylko niepełnosprawny w stopniu znacznym rodzic nie jest zdolny do sprawowania opieki nad dzieckiem tego wymagającym. Brak możliwości sprawowania tej opieki, otwierający drogę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby zobowiązane do alimentacji
w dalszej kolejności, należy wykazać w postępowaniu dowodowym, bez uciekania się jedynie do ustawowego kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 603/21, publ. CBOSA). Takiego postępowania organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły z uwagi na wyłącznie językową wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.
Ponadto Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skarżąca ma prawo do wyboru świadczenia bardziej korzystnego, zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w sytuacji kiedy czyni starania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem Sądu niewątpliwie celem regulacji art. 17 ust. 5 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełnienia warunkujących go przesłanek. Oznacza to wybór przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas otrzymywanego.
W przedmiotowej sprawie we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu nie można czynić skarżącej zarzutu, że wniosek ten jest niejednoznaczny, bo w postaci warunkowej (w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego). Z takiego bowiem sformułowania żądania jak we wniosku z [...] kwietnia 2021 r. wynika zamiar zachowania przez wnioskodawczynię ciągłości pobierania świadczeń i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku inicjującym postępowanie wskazuje na jej pełną świadomość co do konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.
W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane
z naruszeniem przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80
i art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.,
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie ww. przepisów procesowych było konsekwencją nieprawidłowej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. Dlatego uchylono zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustali w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku
z opieką nad swoim bratem, mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku.
Na marginesie należy jeszcze raz przypomnieć organowi I instancji, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U z 2014 r. poz. 1443). Organy administracji publicznej związane są tym orzeczeniem, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia, czy też niepoprawienia tego stanu prawnego przez ustawodawcę.