I SA/Wa 2317/18

I SA/Wa 2317/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Dariusz Pirogowicz
Dorota Apostolidis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1010/21 - Wyrok NSA z 2023-03-16
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz - Kluj WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2020 r. sprawy ze skargi W. K., M. L. i G. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2018r.,
nr [...] po rozpatrzeniu odwołań W. K., M. L., G. Z. i A. T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1960 r., nr [...] orzekło, że na własność Państwa przeszły, względnie zostały przejęte nieruchomości położone w [...] - Wsi, powiat [...], w tym m. in. wymieniona w punkcie 231 całość nieruchomości objętej lwh [...] O. K. syna W., M. T., Z. K., P. z T. K., S.T. ż. M., I. T. c. T. oraz wymieniona w punkcie [...] całość nieruchomości objętej lwh [...] O. K. syna W., M. ze S. T., Z. i P. K., S. T., M. T. syna T.
W wyniku postępowania nadzorczego, przeprowadzonego na wniosek udokumentowanych spadkobierców P. K. i Z. K., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r., o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w [...]- Wsi w części stanowiącej w dacie przejęcia własność Z. (Z.) K. i P. (P.) K., wymienionych w punktach 231 i 1083 orzeczenia. W uzasadnieniu zostało wyjaśnione, że kwestionowane orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wnieśli W. K., M. L., G. Z. i A. T. W uzasadnieniu podniesiono m. In. że P. (P.) K. już nie żyła w dniu wydawania kwestionowanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r., a zatem nie mogła być jego adresatem i nie mogło ono przejmować na własność Skarbu Państwa jej nieruchomości skoro zmarła prawie 3 lata przed jego wydaniem. W dalszej części skarżący stwierdzili, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r. w błędny sposób określa przejmowane nieruchomości, a jako wadę rażącą ocenili również to, że jest to orzeczenie zbiorcze, a nie indywidualne. Zgłoszony został również zarzut braku doręczenia orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2018r.,
nr [...] po rozpatrzeniu odwołań W. K., M. L., G. Z. i A. T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że badając orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r. w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wymieniona w punktach 231 i 1083 tego orzeczenia P. K. zmarła w dniu [...] listopada 1957r. jednakże stosowny dokument spadkowy wydany został dopiero w dniu 10 kwietnia 2014 r. - postanowienie Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...]. Wymienienie w orzeczeniu z dnia 25 stycznia 1960 r. zmarłej P. K. nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa, ponieważ miało to na celu tylko i wyłącznie dookreślenie przedmiotu przejęcia przez wskazanie ostatniego znanego organowi właściciela. Podkreślono, że kwestionowane orzeczenie ma charakter przedmiotowy, gdyż dotyczyło przejęcia przez Państwo nieruchomości ziemskich i stanowiło podstawę do wpisu nowego właściciela do ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów.
Podkreślono ponadto, że weryfikowane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r. dotyczy dwóch kategorii nieruchomości. Część z nich, na podstawie tego orzeczenia przeszła na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. nr 59, poz. 318 ze zm.), a część została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, na mocy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339 ze zm.), dalej jako dekret z 1949 r.
Z akt tej sprawy wynika, że Z. K. wraz z P. K. i jej spadkobiercami zostali przesiedleni na tak zwane Ziemie Zachodnie, dlatego nie budzi wątpliwości, że w stosunku do ich byłych nieruchomości miał zastosowanie tylko dekret z 1949 r.
W rezultacie wszelkie zarzuty odwołujących w ocenie Ministra obliczone są na wykazanie rażącego naruszenia przepisów dekretu z 1947 r. i pozostają nieistotne jako niemające związku z ustalonym w sprawie stanem faktycznym i prawnym.
Podkreślono, że, zgodnie z art. 1 dekretu z 1949 r. mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone m. in. w województwie krakowskim w obrębie pasa granicznego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Czyli przesłankami przejęcia było położenie nieruchomości na ściśle określonym obszarze oraz ich niepozostawanie w faktycznym władaniu właścicieli. Przy czym wskazane przesłanki musiały być spełnione łącznie.
Oceniając legalność przejęcia nieruchomości objętych lwh [...] i Iwh [...], stwierdzono, że znajdowały się one w województwie krakowskim, w powiecie nowosądeckim wymienionym w wykazie pasa granicznego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych o pasie granicznym z dnia 10 czerwca 1938 r. (Dz. U. nr 43. poz. 360). Z kolei z treści pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1958 r. oraz z analizy treści zaświadczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. wynika, że Z. K. i P. K. wraz z dziećmi (które stały się spadkobiercami P. K.) zostali przesiedleni na tak zwane Ziemie Zachodnie i nie powrócili na teren powiatu nowosądeckiego. Tym samym orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r. w części kwestionowanej przez skarżących wydane zostało zgodnie z przesłankami materialnoprawnymi z art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów Minister wyjaśnił, że zbiorowy charakter spornego orzeczenia z dnia [...] stycznia 1960 r. nie narusza rażąco prawa. Wielopodmiotowość decyzji i jej zbiorowe wprowadzenie do obrotu prawnego zostały dopuszczone w art. 35 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 34, poz. 341). Podkreślono, że, wbrew twierdzeniu skarżących adresowanie aktów wywłaszczeniowych do wielu osób jednocześnie było konstrukcją typową w ówczesnym ustawodawstwie (por. art. 18 ust. 2 i art. 24 ust 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - Dz. U.R.P. z 1952, nr 4, poz. 31). Dlatego skierowanie orzeczenia do wielu osób jednocześnie nie naruszało rażąco prawa.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w orzeczeniu z dnia [...] stycznia 1960 r. opisało przejmowane nieruchomości przez wskazanie wymienionych w jego treści liczb wykazu hipotecznego i podanie ostatnich znanych organowi właścicieli. Skoro dane wieczystoksięgowe umożliwiają jednoznaczną identyfikację nieruchomości, to powoływanie się na dane geodezyjne nie było już konieczne, szczególnie przy równoprawności kryteriów charakteryzujących nieruchomość.
W ocenie organu nieuprawniony jest również zarzut rażącego naruszenia § 1 rozporządzenia z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany. Wystarczy tu wyjaśnić, że z żadnego dokumentu z akt sprawy, w szczególności z samego orzeczenia PPRN w [...], nie wynika aby granice nieruchomości uważano za zatarte bądź aby istniały podstawy, by uważać je za zatarte. Domniemania odwołujących co do potrzeby zastosowania w sprawie tych regulacji nie znajdują oparcia w materiale dowodowym.
Z kolei ewentualne wady doręczenia orzeczenia mogłyby stanowić przesłankę wznowieniową i w postępowaniu nieważnościowym nie mogą odnieść skutku.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2019 r. wnieśli W. K., M. L., G. Z. i A. T. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa, które miały wpływ na treść skarżonej decyzji:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwach białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte, oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez błędne uznanie, że wady prawne zawarte w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r. na podstawie którego przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gm. kat. [...] w części stanowiącej w chwili przejęcia własność Z. (Z.) K. i P. (P.) K., nie stanowią rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zdaniem MRiRW przedmiotowe orzeczenie zawierało wszystkie niezbędne elementy decyzji określone w wówczas obowiązujących przepisach prawa (tj, przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej polskiej o postępowaniu administracyjnym), w sytuacji gdy:
• odnośnie nieruchomości należących do P. (P.) K. orzeczenie o przejęciu mienia zostało wydane, gdyż P. (P.) K. już nie żyła (zmarła w dniu [...] listopada 1957 r. w [...]), a zatem nie mogła być adresatem przedmiotowej decyzji, a orzeczenie nie mogło przejmować na własność Skarbu Państwa jej nieruchomości, skoro P. (P.) K. zmarła prawie 3 lata przed wydaniem orzeczenia o przejęciu mienia,
• odnośnie określenia przejmowanych nieruchomości w gm. kat [...] organ wydający to orzeczenie ograniczył się jedynie do wskazania numerów liczb wykazu hipotecznego oraz osób wymienionych w tych wykazach hipotecznych, - bez wymienienia konkretnych działek i ich powierzchni oraz bez podziału na nieruchomości należące do osób przesiedlonych do ZSRR i pozostałych osób, nie zważając w zupełności na istniejące wówczas przepisy obowiązującego prawa, które wprost określały elementy obligatoryjne każdego orzeczenia,
• orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r., znak: [...] jako podstawę prawną odnośnie P. (P.) K. i Z. (Z.) K. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) zawierało wskazanie jedynie ogólnie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa mc pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, bez konkretnych przepisów dekiem mających zastosowanie w sprawie, a taki sposób wskazania podstawy prawnej w orzeczeniu jest niewystarczający i w związku z tym stanowi to rażące naruszenie prawa poprzez brak dokładnego wskazania podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem konkretnych przepisów zarówno prawa formalnego (przepisów o postępowaniu administracyjnym) jak i materialnego,
• orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r, znak: [...] wydane zostało na podstawie dwóch różnych podstaw prawnych: dekretu z dnia 05 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa me pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego 1 krakowskiego, co było niedopuszczalne, gdyż poprzez takie wskazanie podstawy prawnej (pomimo tego, że ogólnej) następowało całkowite odindywidualizowanie orzeczenia i zatarcie granicy między dwoma różnymi postępowaniami prowadzonymi na dwóch różnych podstawach prawnych oraz zatarcie różnic między osobami znajdującymi się w różnej sytuacji prawnej, co także stanowiło wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem wówczas obowiązującego prawa, . orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r, znak: [...] odnośnie P. (P.) K. i Z. (Z.) K. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) zostało wydane jako orzeczenie zbiorcze, co jednakże me było dopuszczalne w tym przypadku na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa, gdyż zasadą wynikającą z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym było wydawanie decyzji o charakterze indywidualny, a decyzje zbiorcze mogły być wyrwane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy taki wyjątek był wyraźnie przewidziany w przepisach prawa (co odnośnie P. (P.) K. i Z. (Z.) K. objętego dekretem z dnia 27 lipca 1949 r. nie miało miejsca), a zatem także ta wada orzeczenia jako orzeczenia zbiorczego skutkuje koniecznością uznania orzeczenia za wydane z rażącym naruszeniem prawa,
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) w związku z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. poprzez nie uznania za rażące naruszenie prawa tych przepisów przy wydawaniu orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1960 r.,
w części dotyczącej P. (P.) K. i Z. (Z.) K. objętych przepisami dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. poprzez nie doręczenie w/w osobom wydanego orzeczenia, które pozbawiało ich prawa własności.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W dniu 23 listopada 2018 r. zmarł jeden ze skarżących. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt [...] następcami prawnymi skarżącego A. T. są pozostali skarżący z niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Sąd w całości podzielił ustalony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stan faktyczny sprawy oraz dokonaną przez niego ocenę prawną.
Z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco.
Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym. W postępowaniu dowodowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny.
Skoro zatem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a., to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a..
Podkreślić należy, że w kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka - "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", P i P 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - decydują takie przesłanki jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja.
Analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją nie uzasadnia uznania, że decyzja PPRN w [...] z [...] stycznia 1960 r. jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.. W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza prawidłowość stanowiska organu nadzoru, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a..
Kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja z [...] stycznia 1960 r. została wydana na podstawie dekretu z 6 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz na podstawie dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
W sprawie pozostaje poza sporem, że kwestionowane orzeczenie oparte zostało na ww. dwóch podstawach prawnych i nie wskazywało, który z powołanych w nim dekretów miał zastosowanie do poszczególnych nieruchomości. Było zatem, jak trafnie dostrzegł organ nadzoru, rozstrzygnięciem zbiorczym opartym na obu ww. podstawach prawnych. Bezspornie z akt sprawy wynika, że Z. K. wraz z P. K. i jej spadkobiercami został przesiedlony na tzw. Ziemie Zachodnie. Wobec czego podstawę materialnoprawną decyzji w zakresie gruntów należących uprzednio do niego stanowi dekret z 27 lipca 1949 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 dekretu przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości położonych na obszarze w tym ustępie określonym, a pozostających w użytkowaniu, dzierżawie lub zarządzie osób trzecich, jeżeli właściciel nie zamieszkuje na miejscu.
W ocenie Sądu prawidłowo organy stwierdziły, że nieruchomości położone w Krynicy-Wsi, stanowiące w chwili wydania decyzji o ich przejęciu na rzecz Skarbu Państwa własność wskazanych w pkt 1083 osób lub ich następców prawnych, nie zostały przejęte z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.
Z treści art. 1 ust. 1 dekretu wynika, że wystarczającą przesłanką do wydania prawidłowego orzeczenia o przejęciu nieruchomości w trybie art. 1 dekretu, było ustalenie stanu faktycznego wskazującego, że właściciele nie władają swoją nieruchomością lub nie zamieszkują w miejscu jej położenia. Przy czym, powołane przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., przewidując uprawnienie Skarbu Państwa do przejęcia nieruchomości nie wiązały tego uprawnienia z przyczynami utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli. Bez znaczenia więc dla rozstrzygnięcia sprawy przejęcia nieruchomości była okoliczność, że pozbawienie właścicieli władztwa nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych.
Orzeczenie PPRN w [...] z [...] stycznia 1960 r. zawierało osnowę, którą jest rozstrzygnięcie o przejściu na własność Państwa całości nieruchomości oznaczonej lwh 1678 (oznaczenie hipoteczne), zatem dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia było wystarczające aby możliwe było wykonanie tej decyzji. Jednocześnie decyzja PPRN w [...] z [...] stycznia 1960 r. bezsprzecznie została wprowadzona do obrotu prawnego i nadawała się do wykonania. Innymi słowy Państwo skutecznie odjęło własność gospodarstwa rolnego, uprzednio należącego do Z. i P. K., które rozdysponowało pomiędzy Kolej Gondolową [...] S.A. z siedziba w [...], a w pozostałej części przekazało Uniwersytetowi Rolniczemu im. H. K. w [...]. Przy czym w dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia. Co więcej, dekret z dnia 27 lipca 1949 r. nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia PPRN w [...] z [...] stycznia 1960 r. niekoniecznie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Wobec czego osnowa powołanej decyzji nacjonalizacyjnej niewątpliwie w sposób dostateczny identyfikowała przedmiot przejęcia. Ponadto ponad wszelką wątpliwość przejmowana nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu jego właścicieli w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości, tj. [...] stycznia 1960r. Jak wynika z akt sprawy P. K. zmarła [...] listopada 1957 r. natomiast jej spadkobiercy nie legitymowali się 25 stycznia 1960 r. prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po ww. zmarłej, a tylko taki dokument potwierdzał następstwo prawne po spadkodawcy. Dokument stwierdzający prawo do spadku pochodzi dopiero z 10 kwietnia 2014 r., co słusznie zauważył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W tej sytuacji zastosowanie szczególnego trybu ogłoszenia kwestionowanego orzeczenia w dzienniku wojewódzkim nie naruszało prawa w sposób rażący. W tym przypadku za datę doręczenia orzeczenia uważało się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania dziennika wojewódzkiego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Jednocześnie Sąd zauważa, że gdyby orzeczenie nacjonalizacyjne zostało nawet skierowane do osoby zmarłej, to ewentualne wymienienie w orzeczeniu z [...] stycznia 1960 r. P. K. nie świadczyłoby o wydaniu tego orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Wskazanie w treści decyzji danych właścicieli w tym P. K. miało bowiem na celu wyłącznie dookreślenie przedmiotu przejęcia. Trzeba też mieć na uwadze, że orzeczenie to było orzeczeniem o charakterze przedmiotowym, ponieważ dotyczyło przejęcia przez Państwo nieruchomości ziemskiej i stanowiło podstawę do wpisu nowego właściciela do ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (art. 4 ust. 1 dekretu).
Należy więc zgodzić się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że kwestionowana decyzja z [...] stycznia1960 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Zapadła ona w zgodzie z przesłankami materialnoprawnymi przejęcia spornego mienia przez Państwo, wynikającymi z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Prawidłowe jest stanowisko Ministra, że podstawa faktyczna tego orzeczenia, ma oparcie w okolicznościach wynikających z akt sprawy, a zatem nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.
W art. 1 ust. 1 ww. dekretu wskazano, że mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone na terenach wskazanych w tym przepisie jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Sąd podkreśla, że zebrany materiał dowodowy, w szczególności akt nadania Nr [...] z [...] stycznia 1956 r. Z. K. gospodarstwa rolnego we wsi [...] wraz z domem mieszkalnym, świniarnią i chlewem potwierdza, że Z. K. i następcy prawni zmarłej [...] listopada 1957 r. P. K. nie władali przedmiotowymi nieruchomościami. Rację ma zatem organ nadzoru, że w stosunku do nieruchomości stanowiących byłą własność min. Z. i P. K. spełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Czyni to niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1, 2, 3 i 4 ww. dekretu z 27 lipca 1947 r.
Sąd nie podzielił również zarzutu, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341). W myśl powołanego przepisu w wersji obowiązującej w dacie wydania orzeczenia, każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga. Analiza badanego w trybie nadzoru orzeczenia z [...] stycznia 1960 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Opis przejmowanego mienia odwołuje się do liczb wykazów hipotecznych prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości oraz wskazuje nazwiska właścicieli (współwłaścicieli). Jak trafnie wskazał organ nadzoru, w ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z 11 października 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U Nr 57, poz. 321). Księgi wieczyste są powszechnym, publicznym i jawnym rejestrem służącym ustaleniu stanu prawnego nieruchomości. Opis mienia został zatem dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Za chybiony Sąd uznał również zarzut rażącego naruszenia art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Zebrany materiał archiwalny potwierdza bowiem stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze orzeczenia z [...] stycznia 1960 r. w trybie przepisu szczególnego, tj. § 2 rozporządzenia z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany. Podkreślenia wymaga, że Z orzeczenie z [...] stycznia 1960 r. zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 15 października 1962 r. (Dz. Urz. Nr 11, poz. 139). W sprawie doszło zatem do prawidłowego doręczenia kwestionowanego orzeczenia w szczególnym trybie, który stanowił lex specialis wobec art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. (vide wyrok WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 858/18 z ).
Chybiony okazał się również zarzut dotyczący wydania kwestionowanego orzeczenia jako orzeczenia zbiorczego, czego w ocenie skarżącego nie dopuszczały ówcześnie obowiązujące przepisy prawa. Sąd w pełni podziela zawartą w zaskarżonej decyzji ocenę organu nadzoru, że połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w przypadku kwestionowanego orzeczenia, jest kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość tego orzeczenia.
Reasumując Sąd wskazuje, że podniesione w skardze zarzuty mają charakter bardzo ogólny tym niemniej wiążą się z wadami postępowania. Tymczasem tryb nadzwyczajny stwierdzenie nieważności nie jest dodatkową - trzecią instancją administracyjną. Zarzuty skargi koncentrujące się na uchybieniach procesowych, wadach postępowania, a nie na przesłance stwierdzenia nieważności z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić należy, że przepisem, który może być rażąco naruszony w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu.
W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jednocześnie przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć wyraźne naruszenie, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy zestawienie treści aktu prawnego z treścią przepisu prowadzi do wniosku w sposób nie budzący wątpliwości, że pozostają one w sprzeczności. Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Stąd ocena postępowania dowodowego, a także jego uzupełnienie, może nastąpić jedynie w ramach postępowania odwoławczego, a także w toku postępowania, o którym mowa w art. 145 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2010 r.,
I OSK 1472/09). Stąd Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Nie sposób nie podnieść przy tym, że rażące naruszenie prawa, zwłaszcza w przypadku decyzji wydanej 60 lat temu nie może sprowadzać się do wątpliwości co do prawidłowego zastosowania przepisu, czy ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu zwykłym. W przypadku decyzji wydanych kilkadziesiąt lat temu, w odmiennych warunkach ustrojowych, kulturze prawnej i organizacyjnej, nie jest możliwe proste przenoszenie i zestawienie standardów legalności współcześnie praktykowanych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a.. orzekł jak w sentencji.