I SA/WA 2313/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...]. Sprawa dotyczyła zastosowania art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", który przewiduje nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa własności gruntów wchodzących w skład linii kolejowych, pozostających we władaniu PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r., które nie stanowiły własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. Jednocześnie grunty te miały stać się przedmiotem użytkowania wieczystego PKP S.A. Sąd uznał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości na dzień 28 lutego 2003 r. Właściciel nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej zmarł w 1976 r., a postępowanie spadkowe nie zostało uregulowane, co stworzyło nieuregulowany stan prawny. Sąd podkreślił, że nabycie praw w trybie art. 37a ust. 5 ustawy nie może naruszać praw osób trzecich, a nieuregulowany stan prawny uniemożliwia uwłaszczenie. Ponadto, Sąd podzielił stanowisko Ministra, że PKP S.A. nie wykazało w sposób wystarczający, iż na spornych działkach znajdowała się linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym, ani że grunty te były we władaniu PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r. Oświadczenia przedstawicieli PKP S.A. uznano za niewystarczające dowody. Sąd zwrócił uwagę, że urządzenia elektroenergetyczne znajdujące się na działkach należą do PKP Energetyka S.A., a prawo własności do kabla światłowodowego rości sobie inna spółka. Wskazano również, że z dokumentów wynikało, iż spornym gruntem władali inni podmioty, a PKP występowało jedynie o zgody na wejście na teren.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stanu prawnego nieruchomości w postępowaniach uwłaszczeniowych, wymagania dowodowe w sprawach dotyczących mienia kolejowego, znaczenie nieuregulowanego stanu prawnego dla nabycia z mocy prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem mienia kolejowego na podstawie przepisów przejściowych. Wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego na konkretny dzień (28.02.2003 r.).
Zagadnienia prawne (3)
Czy grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające we władaniu PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r., które nie stanowiły własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A., nabywają z mocy prawa własność Skarbu Państwa i użytkowanie wieczyste PKP S.A. na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem spełnienia wszystkich przesłanek, w tym nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości oraz udowodnienia, że na gruncie znajdowała się linia kolejowa w rozumieniu przepisów i że grunt był we władaniu PKP S.A.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieuregulowany stan prawny nieruchomości (zmarły właściciel bez spadkobierców) uniemożliwia uwłaszczenie, gdyż nie może ono naruszać praw osób trzecich. Ponadto, PKP S.A. nie wykazało w sposób wystarczający, że na spornych działkach znajdowała się linia kolejowa ani że były one we władaniu PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r.
Jakie dowody są wystarczające do potwierdzenia, że na gruncie znajdowała się linia kolejowa i że był on we władaniu PKP S.A. w rozumieniu art. 37a ustawy o komercjalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oświadczenia przedstawicieli PKP S.A. nie są wystarczające; wymagana jest dokumentacja potwierdzająca charakter urządzeń i faktyczne władanie gruntem.
Uzasadnienie
Sąd uznał oświadczenia PKP S.A. za niewystarczające dowody, wskazując na potrzebę przedstawienia dokumentacji potwierdzającej, że urządzenia służyły do prowadzenia ruchu kolejowego, a nie np. ruchu bocznicowego czy tylko utrzymania linii. Wskazano również na inne podmioty posiadające prawa do urządzeń na gruncie oraz na innych użytkowników gruntu.
Czy nieuregulowany stan prawny nieruchomości (zmarły właściciel bez ustalonych spadkobierców) stanowi przeszkodę w stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności przez Skarb Państwa i użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieuregulowany stan prawny uniemożliwia uwłaszczenie, ponieważ nabycie to nie może naruszać praw osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 37a ust. 5 ustawy stanowi, iż nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich. W sytuacji, gdy stan prawny nieruchomości jest nieuregulowany, istnieje ryzyko naruszenia potencjalnych praw spadkobierców, co uniemożliwia uwłaszczenie.
Przepisy (22)
Główne
u.o.k.r.i.p.p.p.k.p. art. 37a § 1-6
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis ten służy do regulacji stanu prawnego mienia, do którego PKP S.A. nie legitymowało się 1 czerwca 2003 r. prawem własności bądź użytkowania wieczystego, a które faktycznie było zajęte 28 lutego 2003 r. pod linie kolejowe i pozostawało we władaniu PKP S.A. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
u.t.k. art. 4 § 2, 4, 13
Ustawa o transporcie kolejowym
Definiuje pojęcia "linia kolejowa", "pas gruntu" oraz "infrastruktura kolejowa".
u.t.k. art. 9 § 2
Ustawa o transporcie kolejowym
Dotyczy definicji ruchu kolejowego (przewóz osób i rzeczy).
u.t.k. art. 10 § 4
Ustawa o transporcie kolejowym
Dotyczy definicji ruchu kolejowego (przewóz osób i rzeczy).
u.t.k. art. 12
Ustawa o transporcie kolejowym
Dotyczy definicji ruchu kolejowego (przewóz osób i rzeczy).
u.t.k. art. 38 § 2 pkt 1
Ustawa o transporcie kolejowym
Dotyczy definicji ruchu kolejowego (przewóz osób i rzeczy).
u.o.k.r.i.p.p.p.k.p. art. 34
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących posiadania nieruchomości.
u.o.k.r.i.p.p.p.k.p. art. 35
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących posiadania nieruchomości.
u.o.k.r.i.p.p.p.k.p. art. 34a
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących komunalizacji.
u.s.t.i.o.p.s. art. 5
Ustawa o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących komunalizacji.
u.k.w.i.h. art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących domniemania prawnego z księgi wieczystej.
u.s.t.i.o.p.s. art. 18
Ustawa o samorządzie terytorialnym i o pracownikach samorządowych
Podstawa prawna dla zarzutów skargi dotyczących komunalizacji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo stron do zapoznania się z materiałem dowodowym.
k.p.a. art. 76 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uznanie księgi wieczystej za dokument urzędowy.
k.p.a. art. 76 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dokonywanie ustaleń sprzecznych z dokumentem urzędowym.
k.p.a. art. 79a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Informowanie stron o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący tymczasowych regulacji w postępowaniu sądowym.
k.k. art. 233 § 1
Kodeks karny
Odpowiedzialność karna za składanie fałszywych zeznań.
rozp. RM art. 2 § 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2000 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach
Rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów przez PKP S.A.
rozp. MTiGM
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego
Określa rodzaje budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieuregulowany stan prawny nieruchomości uniemożliwia uwłaszczenie z mocy prawa. • PKP S.A. nie wykazało w sposób wystarczający, że na spornych działkach znajdowała się linia kolejowa w rozumieniu przepisów. • PKP S.A. nie wykazało w sposób wystarczający, że sporne działki były we władaniu PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r. • Oświadczenia PKP S.A. nie stanowią wystarczającego dowodu na spełnienie przesłanek uwłaszczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 34, 35, 5, 3, 34a ustawy o komercjalizacji i przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym. • Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 35 ust. 3 ustawy o komercjalizacji, § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM, art. 76 § 1 i 3 kpa, art. 79a § 1 kpa. • Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 18 ustawy o samorządzie terytorialnym.
Godne uwagi sformułowania
Stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem uwłaszczeniowym musi być uregulowany. • Nabycie praw w tym trybie nie może naruszać praw osób trzecich. • Oświadczenie nie jest bowiem wystarczającym dokumentem potwierdzającym opisane w nim okoliczności, gdyż pochodzi od podmiotu będącego beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanym w sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy oświadczenie jest na dużym poziomie ogólności. • Organ orzekający nie może domniemywać zaistnienia przesłanek wynikających z tego przepisu, skoro skutkiem ich potwierdzenia jest odjęcie prawa własności nieruchomości jej dotychczasowym właścicielom.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący
Joanna Skiba
członek
Przemysław Żmich
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu prawnego nieruchomości w postępowaniach uwłaszczeniowych, wymagania dowodowe w sprawach dotyczących mienia kolejowego, znaczenie nieuregulowanego stanu prawnego dla nabycia z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem mienia kolejowego na podstawie przepisów przejściowych. Wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego na konkretny dzień (28.02.2003 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego procesu uwłaszczenia mienia kolejowego, który ujawnia problemy z ustaleniem stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, a także z interpretacją przepisów przejściowych. Pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie posiadania i charakteru wykorzystania gruntu.
“PKP S.A. straciło szansę na uwłaszczenie gruntów kolejowych przez błędy formalne i nieuregulowany stan prawny.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.