I SA/Wa 231/21

I SA/Wa 231/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 488/23 - Wyrok NSA z 2026-02-12
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Bożena Marciniak Asesor: WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. i E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. i E. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...]
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził A.K. i E. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził A. K. i E. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r.
Wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1788/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. i A. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej E. K. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1788/12, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 maja 2015r., sygn. akt I OSK 1551/13, skargę kasacyjną oddalił.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. J. K., jako pełnomocnik A. K. i E. K., zwrócił się do Wojewody [...] o zmianę decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Z treści ww. podania wynika, że wnioskodawcy kwestionują powierzchnię nieruchomości, przyjętą przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., powołując się m.in. na pismo wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka [...] Wydziału Geodezji w [...] Administracji Naczelnika Powiatu [...] z dnia [...] października 2003 r.
Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Wojewoda [...] odmówił zmiany wyżej opisanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. W ocenie organu I instancji przyznanie stronom uprawnienia do żądania zmiany decyzji ostatecznej tylko dlatego, że po latach stwierdziły, że nie zgadzają się z treścią decyzji pierwotnej w zakresie powierzchni nieruchomości pozostawionej, nie stanowi dostatecznego umotywowania istnienia słusznego interesu do żądania zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r.
Od powyżej decyzji strony złożyły odwołanie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści wniosku o zmianę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., jak również z treści odwołania od zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący oczekują potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione przez A.S. i A. S. w miejscowości [...], nieruchomości o większej powierzchni niż przyjął to Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. W rzeczywistości Strony zmierzają do podważenia oceny stanu faktycznego, która legła u podstaw kwestionowanej decyzji, a której to prawidłowość potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1551/13. Argumentacja tego rodzaju nie może zatem zmierzać do zmiany decyzji na zasadzie art. 155 k.p.a., albowiem koliduje z istotą postępowania uregulowanego tym przepisem, a dodatkowo - w okolicznościach niniejszej sprawy - także z zasadą związania prawomocnym orzeczeniem sądu, zawartą w art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Organ odwoławczy podkreślił, że jakkolwiek zmianie lub uchyleniu w trybie art. 155 k.p.a. mogą podlegać decyzje niewadliwie, jak i obarczone niekwalifikowanymi wadami prawnymi, to w orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że postępowanie prowadzone w trybie 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia - czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może zaś polegać na ponownym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Przyjmując odmienny punkt widzenia za prawidłowy, postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne wobec zwykłego postępowania i byłoby w rzeczy samej niedopuszczalnym rozpoznaniem sprawy w III instancji.
Powyższe okoliczności wskazują na prawidłowość stanowiska organu I instancji, iż nie można uznać słuszności interesu A. K. i E. K. w dochodzeniu zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. Nie można bowiem w oparciu o art. 155 k.p.a. prowadzić ponownego postępowania wyjaśniającego, co do istoty sprawy, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2020 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. wnieśli A. K. i E. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Minister Spaw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd uznał, że decyzja ta odpowiada prawu, nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, a skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. i A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...].
Na wstępie konieczne jest poczynienie kilku uwag ogólnych. Postępowanie określone w art. 155 k.p.a. stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujący przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami, które nie uzasadniają wszczęcia postępowań nadzwyczajnych dotyczących wznowienia postępowania (art. 145 i następne k.p.a.) oraz stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 i następne k.p.a.).
Trzeba też podkreślić, że trybu z art. 155 k.p.a., nie można traktować jako służącego ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania zwyczajnego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, że okolicznością niesporną jest fakt nabycia przez Skarżących prawa do rekompensaty na podstawie decyzji z Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. i zgoda Skarżących na zmianę tej decyzji.
Następnie zauważyć należy, że organ administracyjny w zaskarżonej decyzji przedstawił sposób rozumienia pojęć słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, którą to wykładnię sąd rozpoznający sprawę podziela. Organ wyjaśnił bowiem, że słuszny interes strony to interes zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Z zaskarżonej decyzji wynika, że interes społeczny w tej sprawie należy rozumieć jako dążenie do stabilizacji stosunków prawnych powstałych na skutek wydania decyzji rozstrzygających co do rekompensaty za mienie zabużańskie. Nie można uznać za słuszny interes strony lub interes społeczny w rozumieniu art. 155 k.p.a. subiektywnego przeświadczenia strony o doznanej krzywdzie ani domaganie się przez nią ponownych ustaleń stanu faktycznego, z którymi się nie godzi.
Sąd podziela pogląd organów obu instancji, że fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadą wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych (wyrok Sądu Najwyższego z 1.01.1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 opublik. OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu, w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dlatego w interesie społecznym jest by ostateczne, niewadliwe decyzje, funkcjonujące w obiegu prawnym były zmieniane tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Wskazać w tym miejscu należy, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. była przedmiotem zaskarżenia w trybie instancji i decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał ąa w mocy. Następnie decyzja organu II instancji była przedmiotem skargi do sądu wojewódzkiego, który to sąd skargę oddalił. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku sądu I instancji. Skarżący skorzystali więc z całej procedury odwoławczej przysługującej im w postępowaniu administracyjnym oraz sądowym.
Z treści wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. wynika, że strony w dalszym ciągu kwestionują powierzchnię nieruchomości przyjętą przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że inicjując niniejsze postępowanie Skarżący w istocie zmierzają do podważania wydanych w sprawie decyzji i prawomocnych wyroków. Ich wniosek zmierza bowiem do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych, które były podstawą wydania kwestionowanej decyzji z 2012 r.
W teorii postępowania sądowoadministracyjnego jest prezentowane uzasadnione stanowisko, że skutek pozytywny prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, to jest wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego (zob. np. T. Woś, w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 976 i n.; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 435). Strony (uczestnicy) postępowania sądowoadministracyjnego, w tym skarżone organy i strony postępowania administracyjnego, inne organy administracji publicznej, kolejne składy sądów administracyjnych wszystkich instancji oraz inne sądy i podmioty prawne nie mogą zatem nie tylko wydawać aktów i podejmować czynności sprzecznych z prawomocnym orzeczeniem i prawomocną oceną prawną sądu administracyjnego (np. w formie decyzji administracyjnych lub wyroków), lecz także nie mogą żądać ponownego wszczęcia postępowania lub badania w toku już wszczętego postępowania tych zagadnień faktycznych i prawnych, które zostały prawomocnie ocenione przez sąd administracyjny i legły u podstaw wydanego orzeczenia.
Trzeba pamiętać, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego rozciąga się także na ocenę prawną z niego wynikającą i leżącą u podstaw tego orzeczenia (art. 170 w zw. z art. 153 p.p.s.a.), niezależnie od tego, czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego jest orzeczeniem uwzględniającym, czy też oddalającym skargę. Związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest bowiem logiczną konsekwencją związania treścią tego wyroku, która obejmuje nie tylko jego sentencję, lecz także i przede wszystkim jego uzasadnienie.
Przywołane wyżej zasady związania prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych oraz ocenami prawnymi z nich wynikającymi muszą zostać odpowiednio odniesione do sprawy będącej przedmiotem skargi.
W prawomocnym wyroku z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. akt I OSK 155/13), oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1788/12) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że powstały między wnioskodawcami a organami spór co do powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A. S. i A. S. nie mógł być w świetle dokumentacji aktowej sprawy rozstrzygnięty po myśli skarżących. Organy prawidłowo przyjęły, że ustalenia w tym względzie winny nastąpić w oparciu o notarialny akt darowizny z dnia [...] lutego 1936 r., którym L. S. darował swoim bratanicom – A.S. i A. S. w częściach równych nieruchomość wiejską o łącznej powierzchni [...] ha [...] m2. Dane co do powierzchni pozostawionej przez spadkodawczynie Skarżących nieruchomości nie mogły być skorygowane na korzyść Skarżących w oparciu o pismo Wydziału Geodezji w [...] z dnia [...] października 2003 r., w którym powołano się ogólnie na dokumenty archiwalne i testament notarialny M. S. z dnia [...] lipca 1891 r., którego jednym z trzech synów był dokonujący w 1936 r. darowizny którym L. S..
Jak wyżej wskazano, przesłanką istotną z punktu widzenia oceny wniosku o zmianę decyzji ostatecznej jest istnienie po stronie wnioskodawcy "słusznego interesu" przemawiającego za zmianą decyzji. Nie chodzi tylko o to, czy zmiana, która dokonywana jest w trybie art. 155 k.p.a. jest korzystna dla strony i czy odpowiada jej oczekiwaniom. Słuszny interes strony zachodzi bowiem dopiero wtedy, gdy za uwzględnieniem oczekiwań strony przemawiają szczególne okoliczności odbiegające od sytuacji standardowych. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo uznały, iż nie jest uzasadniona zmiana decyzji w oparciu o okoliczności podane przez Skarżących we wniosku z 2020 r. Organ trafnie powołał się na tak istotne z punktu widzenia interesu społecznego okoliczności jak wynikająca z art. 170 p.p.s.a. zasada związania prawomocnym wyrokiem. Zasadnie także zwrócono uwagę, że postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. nie może polegać na ponownym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Powyższe oznacza w ocenie Sądu, iż organ ustalił wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz zbadał materiał dowodowy, nie pomijając istotnych okoliczności faktycznych, które miały wpływ na jej wynik. Także uzasadnienie decyzji przekonująco wyjaśnia racje organu, wskazuje wszystkie ramy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując żadnych podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.