I SA/Wa 2307/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca M.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1962 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej po jej ojcu, S.K. Wojewoda stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że gospodarstwo nie było opuszczone, lecz dzierżawione. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. Minister argumentował, że postępowanie nadzorcze ma na celu weryfikację legalności decyzji w oparciu o stan prawny i faktyczny z daty jej wydania, a nie ponowne ustalanie stanu faktycznego. Podkreślił, że brak jest dowodów na uprawianie gospodarstwa w 1962 r. i poddawanie go właściwym zabiegom agrotechnicznym, a przedstawione przez skarżącą dowody (umowy dzierżawy z lat 40. i 50.) nie dotyczyły okresu wydania decyzji. Minister wskazał również na wątpliwości co do tożsamości właściciela, co mogło wpłynąć na sposób prowadzenia postępowania przez Prezydium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra. Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe jest ograniczone do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania i nie jest okazją do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza po tak długim czasie. Sąd zwrócił uwagę na niekonsekwencje w zeznaniach świadków i brak reakcji samego S.K. na utratę własności przez blisko 40 lat. Sąd uznał, że przedstawione dowody nie pozwoliły na oczywiste zanegowanie ustaleń faktycznych poczynionych przez Prezydium, a decyzja z 1962 r. nie naruszała rażąco prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność i zakres postępowania nadzorczego w kontekście decyzji wydanych wiele lat temu, ograniczenia dowodowe w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, ocena legalności decyzji historycznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów o postępowaniu nadzorczym i dowodowym ma jednak szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej można prowadzić nowe postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania pierwotnej decyzji, zwłaszcza gdy akta tej decyzji nie zachowały się?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nadzorcze jest ograniczone do oceny legalności decyzji w oparciu o stan prawny i faktyczny z daty jej wydania i nie jest okazją do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem kasacyjnym, a nie merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Dokonuje się oceny legalności decyzji na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym. Prowadzenie nowego postępowania dowodowego po kilkudziesięciu latach, zwłaszcza przy braku akt pierwotnej sprawy, nie jest dopuszczalne i mogłoby prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy.
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 2 ust. 1 ustawy z 1957 r. o zmianie dekretu o reformie rolnej i § 1 rozporządzenia z 1961 r. o gospodarstwach rolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione przez skarżącą dowody nie wykazały rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dowody przedstawione przez skarżącą (umowy dzierżawy z lat 40. i 50., zeznania świadków) nie wykazały, że gospodarstwo było uprawiane w 1962 r. i poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym, co było warunkiem przejęcia gospodarstwa jako opuszczonego. Wątpliwości co do tożsamości właściciela i brak reakcji samego właściciela na utratę własności przez blisko 40 lat również nie pozwalały na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
Czy niedoręczenie decyzji administracyjnej właścicielowi może stanowić podstawę do stwierdzenia jej nieważności?
Odpowiedź sądu
Nie, niedoręczenie decyzji może być co najwyżej przesłanką do wznowienia postępowania, ale nie do stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że zarzut niedoręczenia decyzji S.K. nie może być uwzględniony przy rozpatrywaniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż sprowadza się do przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony).
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa z 13 lipca 1957 roku art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym
Gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa, jeżeli było niezamieszkiwane przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców, a jednocześnie nieuprawiane w całości lub w większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.
rozporządzenie z 5 sierpnia 1961 roku § § 1 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych
Za opuszczone uznawane były gospodarstwa rolne, w których nie mieszkał właściciel, jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym nie były poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, bądź użytkownika lub dzierżawcę.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 99 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Organ I instancji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie był uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia stanu faktycznego na dzień [...] marca 1962 roku. • Organ II instancji zaniechał ustalenia, czy Prezydium przeprowadziło właściwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe. • Odmowa przyznania przymiotu wiarygodności dowodom z zeznań świadków Z.S. i K.S. z uwagi na ich sprzeczność z dokumentem urzędowym. • Decyzja z [...] marca 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 roku. • Błędne przyjęcie, że dla ustalenia zakresu pojęcia "gospodarstwo rolne" należało się odnieść do przepisów dekretu z dnia 30 czerwca 1951 roku czy ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o obrocie nieruchomościami rolnymi. • Błędne przyjęcie, że gospodarstwo stanowiące w dniu wydania kontrolowanej decyzji z [...] marca 1962 roku własność S.K., było gospodarstwem rolnym opuszczonym w rozumieniu § 1 rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 roku. • Uzasadnienie decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa było nieprawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. • W przypadku decyzji wydanych kilkadziesiąt lat temu, w odmiennych warunkach ustrojowych, kulturze prawnej i organizacyjnej, nie jest możliwe proste przenoszenie i zestawienie standardów legalności współcześnie praktykowanych. • Rażące naruszenie prawa, zwłaszcza w przypadku decyzji wydanej przed prawie 60 laty, nie może sprowadzać się do wątpliwości co do prawidłowego zastosowania przepisu, czy ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu zwykłym. • Ustalanie stanu faktycznego jaki istnieć miał przed przeszło pół wiekiem, w sytuacji, w której nie zachowały się akta postępowania zakończonego wydaniem badanej decyzji, oznacza bowiem ponowne rozpoznawanie sprawy a nie jej kontrolowanie w ramach postępowania nadzorczego.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
członek
Anna Wesołowska
przewodniczący sprawozdawca
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność i zakres postępowania nadzorczego w kontekście decyzji wydanych wiele lat temu, ograniczenia dowodowe w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, ocena legalności decyzji historycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów o postępowaniu nadzorczym i dowodowym ma jednak szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznej decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego i skomplikowanego postępowania o stwierdzenie jej nieważności po kilkudziesięciu latach. Pokazuje trudności dowodowe i interpretacyjne związane z prawem z przeszłości.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 60 lat? Sąd rozstrzyga o losach przejętego gospodarstwa rolnego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.