I SA/WA 2281/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego ojcu, uznając zasadność jego skargi w kontekście opieki naprzemiennej i złożenia wniosku jako pierwszego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego ojcu, mimo że złożył on wniosek jako pierwszy i sprawował opiekę naprzemienną nad dziećmi. Organy administracji odmówiły świadczenia, powołując się na wcześniejsze przyznanie go matce oraz niewywiązywanie się ojca z obowiązku alimentacyjnego. Sąd administracyjny uchylił decyzję, wskazując, że kluczowe jest pierwsze złożenie wniosku i istnienie orzeczenia o opiece naprzemiennej, a kwestia alimentów nie jest decydująca dla przyznania świadczenia wychowawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na okres od czerwca 2021 r. do maja 2022 r. Ojciec złożył wniosek jako pierwszy, a organy ustaliły, że oboje rodzice sprawują opiekę naprzemienną. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że zostało ono już przyznane matce i że ojciec uchyla się od obowiązku alimentacyjnego. Sąd uznał skargę za zasadną. Podkreślono, że zgodnie z przepisami, w przypadku zbiegu prawa do świadczenia, wypłaca się je temu, kto pierwszy złożył wniosek, a przy opiece naprzemiennej świadczenie dzieli się po połowie, jeśli istnieje orzeczenie sądu. Sąd stwierdził, że organy nieprawidłowo oceniły sprawę, skupiając się na obowiązku alimentacyjnym, który nie jest decydujący dla przyznania świadczenia wychowawczego w kontekście opieki naprzemiennej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem przepisów o opiece naprzemiennej i pierwszeństwie złożenia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ojcu może przysługiwać świadczenie wychowawcze, jeśli złożył wniosek jako pierwszy i istnieje orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej, a kwestia zaległości alimentacyjnych nie jest decydująca.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest pierwsze złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze oraz istnienie orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej. Niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego nie wyklucza prawa do świadczenia wychowawczego w sytuacji opieki naprzemiennej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 5 § 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 22
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 27
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 133 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pierwszeństwo w złożeniu wniosku o świadczenie wychowawcze przez ojca. Istnienie orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej. Niewłaściwa ocena organów administracji w kontekście obowiązku alimentacyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o przyznaniu świadczenia matce jako decydujące. Argumenty organów o niewywiązywaniu się ojca z obowiązku alimentacyjnego jako przeszkoda do przyznania świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
nie jest rolą organów administracji publicznej ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną. obowiązek alimentacyjny nie może być obojętny z punktu widzenia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego. Cele alimentacji i świadczenia wychowawczego są bardzo zbliżone.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
sprawozdawca
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego w kontekście opieki naprzemiennej, pierwszeństwa złożenia wniosku oraz znaczenia obowiązku alimentacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest istnienie orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej i kolejność składania wniosków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z przyznawaniem świadczeń rodzinnych w skomplikowanych sytuacjach rodzicielskich, co jest częstym problemem dla wielu rodzin.
“Ojciec wygrał walkę o świadczenie wychowawcze dzięki opiece naprzemiennej i pierwszemu wnioskowi!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2281/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-04-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dorota Kozub-Marciniak Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/ Monika Sawa /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent stażysta Kamila Lewikowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2022 r. nr KOA/1057/Sw/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Radzymina z 7 lutego 2022 r. nr OPS-DŚR.526.DEC.4.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego M. G. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 24 czerwca 2022 r., nr KOA/1057/Sw/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2022 r., nr [...] odmawiającej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na S. G., S. G. i R. G. na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że wyżej wskazaną decyzją Burmistrz [...] odmówił M. G. świadczenia wychowawczego na troje dzieci. Organ I instancji wskazał, że wnioskodawca oświadczył na piśmie, iż w 2019 r. złożył pozew o rozwód oraz, że opiekę nad dziećmi sprawuje wraz żoną w równym stopniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa wyżej w wysokości [...]zł miesięcznie na dziecko. Od powyższej reguły jest wyjątek zawarty w art. 5 ust. 2a ustawy, który przewiduje, że kwota świadczenia może być podzielona po połowie między rodziców, jeśli zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców i jest ona sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach. Podczas weryfikacji w Centralnej Ewidencji Beneficjentów ustalono, że wniosek w sprawie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci, na ten sam okres świadczeniowy, złożyła 29 kwietnia 2021 r. ich matka, a Burmistrz [...] informacją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] ustalił P. R. prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. W związku ze zbiegiem prawa do świadczenia wychowawczego zachodziła konieczność zastosowania w sprawie art. 22 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Burmistrz wskazał, że z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych: w miejscu zamieszkania ojca dzieci (8.06.2021 r. oraz 13.10.2021 r. przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) oraz w miejscu zamieszkania ich matki (8.06.2021 r. i 14.10.2021 r. przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) wynika, że rodzice w równym stopniu sprawują opiekę nad dziećmi. Ponadto M. G. zobowiązany jest przez sąd do płacenia alimentów na rzecz dzieci, z których się nie wywiązuje, w związku z czym P. G. pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Pismem z 1 lutego 2022 r. M. G. oświadczył, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że Sąd Okręgowy [...] w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...] ustalił w trybie zabezpieczenia, że rodzice będą sprawować opiekę naprzemienną nad swoimi małoletnimi dziećmi. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., sygn. akt [...] zawiesił postępowanie alimentacyjne za okres od 19 października 2020 r. Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji M. G. nie przedłożył w/w postanowień. Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...]. Burmistrz [...] uchylił prawo do świadczenia wychowawczego P.R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 5 stycznia 2022 r., nr KOA/4728/Sw/21 uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że M. G. uchyla się od płacenia alimentów, co skutkowało egzekucją komorniczą i wypłatą na rzecz dzieci środków z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Burmistrza [...] wobec wcześniejszego przyznania świadczenia wychowawczego matce dzieci, brak jest możliwości przyznania świadczenia ojcu bez wcześniejszego uchylenia przyznanych już świadczeń. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie pozwalają na przyznanie prawa do świadczenia jednocześnie jednemu i drugiemu rodzicowi poza sytuacją, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu opieka nad dziećmi sprawowana jest naprzemiennie. Jednak warunkiem uznania sprawowania opieki naprzemiennej jest legitymowanie się orzeczeniem sądu o takiej opiece. Od decyzji Burmistrza [...] odwołanie złożył M. G.. Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. dalej: ustawa). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieki nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2a ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. W myśl art. 13 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio, m.in. na wniosek matki lub ojca. Podmiot, który wnosi o wypłatę tego świadczenia musi sprawować nad dzieckiem faktyczną rzeczywistą opiekę, uczestniczyć w jego wychowywaniu, czy też zaspokajać potrzeby życiowe podopiecznego. W ocenie Kolegium dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie mają ustalenia poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w decyzji z 5 stycznia 2022 r., którą uchylono w całości decyzję Burmistrza [...] z [...] listopada 2021 r. uchylającą P. R. prawo do świadczenia wychowawczego i umorzono w całości postępowanie organu I instancji. W powyższej decyzji Kolegium w istocie wyjaśniło powody, dla których M. G. nie spełnia warunków koniecznych do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. W przywołanej decyzji Kolegium wskazało m.in, że obowiązek alimentacyjny został nałożony na M. G. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...]. Wynika z niego zabezpieczenie w postaci zobowiązania M. G. do zapłaty miesięcznej raty alimentacyjnej w wysokości [...]zł na każde z dzieci. Nic nie wskazuje, aby obowiązek ten był uchylony. Ojciec uchyla się od alimentacji. Z wywiadu przeprowadzonego z matką dzieci wynika, że nadal pobiera ona świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Alimenty ściąga komornik, który nałożył na ojca grzywnę za niezłożenie wykazu majątku (postanowienie z [...] maja 2021 r., sygn. akt [...]). Kolegium wskazało na przepis art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego wynika, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jak widać z powyższego, obowiązek alimentacyjny dotyczy utrzymania i wychowania. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Cele alimentacji i świadczenia wychowawczego są bardzo zbliżone. Wynikają z tego samego stosunku pokrewieństwa między dzieckiem a rodzicami. Oznacza to też, że naruszanie obowiązku alimentacyjnego przez rodzica nie może być obojętne z punktu widzenia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego. Jeżeli bowiem rodzic nie alimentuje dziecka zgodnie z obowiązkiem, to jest to równoznaczne z tym, że nie łoży na jego utrzymanie i wychowanie. W związku z tym nie ponosi wydatków związanych z wychowywaniem, co jest warunkiem koniecznym przyznania świadczenia wychowawczego. Kolegium wskazało, że nie ignoruje tego, że ojciec faktycznie ponosił rozmaite wydatki związane z pobytem dzieci w jego miejscu zamieszkania. W przekonaniu Kolegium wydatki na wychowywanie dzieci w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy nie mogą być jednak dowolnie określane przez rodzica, ale muszą wynikać z treści obowiązku alimentacyjnego. Kolegium podniosło, że w razie konfliktu rodziców o zasady opieki i ponoszenia wydatków na dzieci, wyłącznie właściwym do formułowania treści obowiązku alimentacyjnego jest sąd. W sprawie niniejszej rażące niewywiązywanie się z tego obowiązku przez ojca dzieci, skutkujące egzekucją komorniczą i wypłatą na rzecz dzieci środków z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że koszty utrzymania dzieci nie rozkładają się równo między rodziców. Sądownie orzeczony obowiązek alimentacji istnieje od uprawomocnienia się postanowienia zabezpieczającego z [...] lipca 2020 r. (klauzula wykonalności z dnia [...] września 2020 r.). Wniosek o świadczenie wychowawcze został przez matkę dzieci złożony 29 kwietnia 2021 r., zaś świadczenie zostało przyznane informacją z 30 kwietnia 2021 r. na okres od 1 czerwca 2021 r. Według informacji o stanie zadłużenia z 14 czerwca 2021 r. alimenty zaległe wynosiły [...]zł. Oznacza to, że w dniu rozpoczęcia okresu świadczeniowego ojciec dzieci miał kilkumiesięczną zaległość alimentacyjną i w związku z tym nie przysługiwało mu prawo do świadczenia wychowawczego. Skoro ojcu dzieci nie przysługiwało świadczenie wychowawcze, to jedyną uprawnioną była ich matka. W związku z tym organ I instancji nie miał podstaw do uchylenia jej tego prawa na mocy art. 27 ustawy. Konsekwentnie nie zachodził również zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 22 ustawy. Kolegium doszło do wniosku, że nie było podstaw stosować art. 27 ustawy. Nie było też podstaw prowadzić dalej postępowania, wobec czego Kolegium umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie uchylenia P. G. prawa do świadczenia wychowawczego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 czerwca 2022 r. złożył M. G.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a jedynie jego części, co w połączeniu z niewystarczającą argumentacją w uzasadnieniu decyzji prowadzi do naruszenia zasad praworządności oraz skutkuje nie uwzględnieniem słusznego interesu obywatela; 2. art. 10 kpa, poprzez brak umożliwienia odwołującemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; 3. art. 8 kpa oraz art. 11 kpa, w ten sposób, że Kolegium nie uzasadniło w prawidłowy i wyczerpujący sposób swojego stanowiska, w szczególności nie wykazano dlaczego organ nie wziął pod uwagę, że rodzice sprawują nad dziećmi opiekę w równym stopniu, co wynika z orzeczenia Sądu Okręgowego [...] w [...]. Odwołujący sprawuje opiekę naprzemienną w porównywalnych i powtarzających się okresach, przez co wadliwa i niezrozumiała decyzja, nie spełnia wymogu pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa; 4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, że odwołujący nie ponosi wydatków związanych z wychowaniem dzieci, podczas gdy sprawuje opiekę naprzemienną w systemie cotygodniowym, ponosząc w tych okresach wydatki związane z wychowaniem dzieci, a zatem spełnia warunek konieczny do przyznania świadczenia wychowawczego; 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi sytuacja pozwalająca na przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy opieka nad dziećmi jest sprawowana przez odwołującego i matkę dzieci naprzemiennie, w równym stopniu; 6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na przyjęciu, że naruszenie obowiązku alimentacyjnego przez rodzica nie może być obojętne z punktu widzenia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy z treści obowiązujących przepisów prawa nie wynika, aby realizowanie obowiązku alimentacyjnego miało wpływ na przyznanie świadczenia wychowawczego; 7. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odwołującemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., w sytuacji gdy dzieci znajdują się pod opieką odwołującego co najmniej 2 tygodnie w ciągu każdego miesiąca kalendarzowego, a celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dzieci, w tym opieką nad nimi i zaspokojeniem ich potrzeb życiowych; 8. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że odwołującemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego sytuacji, gdy złożył on wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego 1 lutego 2021 r., a P. G. 29 kwietnia 2021 r. w związku z czym, w przypadku zbiegu prawa rodziców dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie świadczenie wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek; 9. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2a ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że odwołującemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., w sytuacji gdy dzieci są pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu, pomiędzy którymi od kilku lat toczy się postępowanie w sprawie o rozwód - sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, co zostało ustalone przez organ I instancji w toku postępowania. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie przez Sąd co do istoty sprawy, poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia wychowawczego na dzieci w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania oraz dowodu z dokumentów wymienionych w skardze. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. ograniczył wnioski dowodowe, do dowodu wskazanego w pkt 2 ppkt c), tj. pisma z 10 sierpnia 2022 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w [...] o przyspieszenie rozpoznania wniosku z 10 lutego 2022 r. o uchylenie postanowienia z [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...] w związku z realizowaną przez skarżącego opieką naprzemienną nad dziećmi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie Sąd dopuścił dowód z wyżej powołanego pisma na okoliczności wskazane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że 1 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1981). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej w sprawach świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej odwołania dotyczące decyzji wydanych na podstawie przepisów przed zmianą ustawy są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych. Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego 1 lutego 2021 r., wobec czego w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy sprzed jej zmianą. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wobec treści tych przepisów nie ulega wątpliwości, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Natomiast stosownie do art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organ I instancji ustalił, m.in. na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, że obydwoje rodzice w równym stopniu sprawują opiekę nad dziećmi. Nie było to także kwestionowane przez Kolegium. Może to więc oznaczać (przy ponownej ocenie przesłanek ustawowych w stanie fatycznym sprawy), że spełnione zostały wobec skarżącego przesłanki do zastosowania przepis art. 22 ustawy w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, co najmniej w okresie do 15 grudnia 2021 r. Natomiast jak wynika z akt sprawy 28 grudnia 2021 r. wpłynął do organu I instancji odpis postanowienia Sądu Okręgowego [...] z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...]. W pkt 2 tego postanowienia Sąd ustalił na czas toczącego się postępowania w sprawie o rozwód opiekę naprzemienną rodziców nad trojgiem ich dzieci. Jak wynika z treści postanowienia opieka ta sprawowana jest w porównywalnych i powtarzających się okresach przez oboje rodziców. Oznacza to, że od 16 grudnia 2021 r. została spełniona przesłanka z art. 5 ust. 2a ustawy. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym brzmienie art. 5 ust. 2a ustawy jest jasne i nie wymaga interpretacji, wobec jednoznacznego stwierdzenia, że wyłącznym wymogiem podzielenia świadczenia wychowawczego na obydwojga rodziców jest legitymowanie się orzeczeniem sądu ustanawiającym opiekę naprzemienną (wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 395/21). Nie jest rolą organów administracji publicznej ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną. Zważyć przy tym należy, że opieka naprzemienna związana jest ze wspólnym wykonywaniem przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej i utrzymywaniem kontaktów z dzieckiem. Nie jest utożsamiana z obowiązkiem alimentacyjnym (art. 133 § 1 k.r.o.). Wobec tego wywody organów dotyczące obowiązku alimentacyjnego nie mają w niniejszej sprawie znaczenia. Zauważyć przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w przeważającej części sprowadza się do przytoczenia treści decyzji organu I instancji i zacytowania obszernych fragmentów uzasadnienia decyzji Kolegium z 5 stycznia 2021 r., którą organ uchylił decyzję Burmistrza [...] z [...] listopada 2021 r. w przedmiocie uchylenia świadczenia wychowawczego przyznanego P. G. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Tymczasem obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty w jej całokształcie, a także odniesienie się do zarzutów odwołania. W niniejszej sprawie Kolegium nie sprostało powyższym wymogom, co uzasadnia zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 kpa. Należy podzielić stanowisko organów, że gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już decyzja przyznająca drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko (te same dzieci) i na ten sam okres, to późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi nie jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r. w sprawie I OSK 1401/20). Wobec tego w ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozważy środki prawne, jakie należy podjąć w ukształtowanym w niniejszej sprawie stanie faktycznym i prawnym, aby w stosunku do skarżącego mogła być wydana decyzja. Jeżeli organ uzna, że zebrany w sprawie materiał dowodowy będzie wystarczający do wydania decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego, przy czym od 16 grudnia 2021 r. z uwzględnieniem treści przepisu art. 5 ust. 2a ustawy, zaś za okres wcześniejszy w zależności od poczynionych ustaleń, a jednocześnie przeszkodą do przyznania świadczenia jest fakt wypłacenia świadczeń matce dzieci, wówczas powinien zawiadomić organ właściwy w sprawie, celem ewentualnego wszczęcia postępowania o ustalenie i zwrot nienależnie pobranych świadczeń przez matkę dzieci. W przypadku wszczęcia tego postępowania rozważy zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. 28 ust. 1 ustawy do czasu zakończenia tamtego postępowania. Po zakończeniu wyżej wskazanego postępowania podejmie zawieszone postępowanie i w zależności od wyniku tamtego postępowanie wyda decyzję w przedmiocie wniosku skarżącego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ppsa oraz art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI