I SA/Wa 2280/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku między rezygnacją z pracy a opieką nad synem, biorąc pod uwagę jej wiek, status emerytalny i stan zdrowia.
Skarżąca H. K. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, jednak organ administracji odmówił, wskazując na posiadanie przez nią prawa do emerytury rolniczej. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że kluczową przesłanką jest rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Sąd uznał, że w przypadku skarżącej, będącej w wieku emerytalnym i posiadającej status emeryta, nie można było przyjąć, że jej niepodejmowanie zatrudnienia wynikało bezpośrednio z konieczności opieki nad synem, a raczej z wieku, stanu zdrowia i otrzymywanej emerytury.
Sprawa dotyczyła skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D. K. Główną przyczyną odmowy było pobieranie przez skarżącą emerytury rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wykazanie przez wnioskodawcę rezygnacji lub niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu, w przypadku H. K., która była w wieku emerytalnym, pobierała emeryturę i miała problemy zdrowotne, nie można było uznać, że jej niepodejmowanie zatrudnienia było bezpośrednio spowodowane koniecznością opieki nad synem. Sąd uznał twierdzenia skarżącej o chęci podjęcia pracy za niewiarygodne w świetle jej oświadczeń o stanie zdrowia i wieku. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia Konstytucji, wskazując, że przepisy te nie kreują roszczeń, a ich realizacja zależy od polityki państwa i dostępnych środków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem spełnienia przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, co w przypadku emeryta może być trudne do wykazania, zwłaszcza jeśli jego wiek, stan zdrowia i otrzymywana emerytura wskazują na brak realnej możliwości podjęcia zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sama okoliczność pobierania emerytury nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak kluczowe jest udowodnienie, że wnioskodawca faktycznie zrezygnował z pracy lub jej nie podjął z powodu konieczności sprawowania opieki. W przypadku emerytki w wieku poprodukcyjnym, zmagającej się z problemami zdrowotnymi, sąd uznał, że niepodejmowanie zatrudnienia wynikało raczej z wieku i stanu zdrowia, a nie z konieczności opieki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa szczególne warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym dotyczące osób posiadających prawo do emerytury.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Pomocnicze
u.u.s.r. art. 33 § 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Podstawa do zawieszenia prawa do emerytury.
u.u.s.r. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Podstawa do wstrzymania wypłaty świadczeń.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis proceduralny związany z okresem pandemii.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że pobieranie emerytury nie pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, został uznany za zasadny co do zasady, ale nie wystarczający do uwzględnienia skargi. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 2, 32 ust. 1, 69, 71 ust. 1) nie zostały wystarczająco uzasadnione lub okazały się nie mieć zastosowania w konkretnej sprawie. Twierdzenia skarżącej o chęci podjęcia pracy zarobkowej w wieku emerytalnym i przy istniejących schorzeniach zostały uznane za niewiarygodne.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotowe świadczenie nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby bliskiej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowana opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Uszło jednak uwadze skarżącej, że problem z uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad trwale niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem D. K. tkwi gdzie indziej. Emeryt – co do zasady - może "dorobić" do niskiej emerytury. Zdaniem NSA sam wiek emeryta nie wyklucza go z możliwości podejmowania pracy zarobkowej.
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Marta Kołtun-Kulik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki rezygnacji z pracy zarobkowej przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne przez osoby w wieku emerytalnym, posiadające problemy zdrowotne i pobierające emeryturę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak złożone mogą być kryteria jego przyznawania, zwłaszcza w kontekście wieku i statusu emerytalnego opiekuna. Wyjaśnia praktyczne aspekty interpretacji przepisów.
“Emerytura a świadczenie pielęgnacyjne: czy wiek i stan zdrowia opiekuna decydują o prawie do wsparcia?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2280/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-02-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Marta Kołtun-Kulik Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2022 r. nr KOA/2468/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania H. K., decyzją z 29 czerwca 2022 r. nr KOA/2468/Sr/22 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 25 kwietnia 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania H. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D.K.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. H. K., podaniem doręczonym 24 marca 2022 r., wniosła do Burmistrza [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym synem D. K.. Burmistrz [...] decyzją z 25 kwietnia 2022 r. odmówił przyznania H. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D. K.. Organ jako powód wydania decyzji odmownej wskazał na brak spełnienia przez wnioskodawczynię warunku ustawowego z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. fakt posiadania prawa do emerytury rolniczej. Od powyższej decyzji H. K. wniosła odwołanie. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię. Wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 29 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 25 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki nabycia prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej zwanej "ustawą". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium wskazało, że urodzony [...] stycznia 1978 r. D. K., syn wnioskodawczyni, na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2013 r. wydanego na stałe został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2 maja 2013 r. Nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Nadto z jego treści wynika, że D. K. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z załączonego do wniosku pisma z 21 marca 2022 r. oraz z treści pisma Prezesa KRUS z [...] marca 2022 r. wynika, że H. K. pobiera emeryturę rolniczą. Kolegium, odnosząc się do przyczyny odmowy przyznania świadczenia z uwagi na fakt pobierania przez H. K. emerytury, wskazał za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy winna prowadzić do umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy zawieszenie pobierania emerytury przez opiekuna osoby niepełnosprawnej będzie zatem relewantne, jeżeli osoba ta w efekcie będzie mogła wykazać, że spełnia konieczne przesłanki pozytywne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1559/21). Kolegium, mając na uwadze powyższe, stanęło na stanowisku, że faktyczna i prawna możliwość zawieszenia przez H. K. prawa do emerytury pozostaje jednak bez wpływu na możliwość przyznania jej przedmiotowego świadczenia. W stanie faktycznym sprawy nie zaistniała bowiem przesłanka podstawowa, określona w art. 17 ust. 1 ustawy, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest nią: niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowe świadczenie nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby bliskiej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba sprawująca opiekę. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby i jej stan zdrowia. Nie można bowiem pomijać, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie przez wnioskodawców opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowana opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane osobom w wieku produkcyjnym, które z uwagi na zaistniałe okoliczności życiowe - tj. choroba bliskiej osoby - zmuszone są do zaprzestania pracy albo umyślnie powstrzymują się od jej poszukiwania. W trosce o opiekunów osób z niepełnosprawnościami ustanowiono świadczenie pielęgnacyjne, które co najmniej w części rekompensuje to, że poprzez sprawowaną opiekę ich sytuacja majątkowa doznaje uszczerbku, a która jest uzależniona wyłącznie od ich aktywności zawodowej. Wskazana teza nie może mieć odniesienia do osób w wieku poprodukcyjnym, które z racji posiadana uprawnienia do emerytury otrzymują stałe i pewne świadczenie. Wolą ustawodawcy było zabezpieczenie osób rezygnujących z aktywności zawodowej, w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium doświadczenie życiowe nakazuje poddać w wątpliwość, by [...] -letnia kobieta chciałaby obecnie realnie podjąć zatrudnienie i niepodejmuje go tylko dlatego, by sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem. Reasumując wskazać należy, że w sprawie nie zaistniał związek pomiędzy niepodejmowaniem przez H. K. zatrudnienia z racji sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym synem D.K., a co za tym idzie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 29 czerwca 2022 r. H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy poprzez jego nieprawidłową wykładnię, naruszającą zasady wyrażone w Konstytucji RP - równości wobec prawa (art. 32 ust.1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), skutkującą pozbawieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej, niż to świadczenie, opiekującej się niepełnosprawnym w stopniu znacznym dzieckiem, w sytuacji gdy prawidłowo zinterpretowany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, z zastosowaniem wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, powinien znaleźć zastosowanie w ten sposób, że opiekun ma prawo wyboru świadczenia, które chce pobierać - czy emeryturę, czy świadczenie pielęgnacyjne; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 i 4, art. 80, art. 79a kpa poprzez: a) naruszenie wymogu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, praworządnego, sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, bez podjęcia przez organy administracji jakichkolwiek czynności dowodowych w tym zakresie, że skoro skarżąca ma [...] lat i pobiera emeryturę, to wątpliwe jest by chciała obecnie realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje go tylko dlatego, by sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem w związku z czym nie zaistniał związek pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad synem, b) zaniechanie poinformowania skarżącej o możliwości wyboru świadczenia i złożenia w tym celu w organie rentowym wniosku o zawieszenie emerytury oraz przedłożenia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, skoro przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, że skarżąca pobiera emeryturę. Wobec tego skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Trafny jest – co do zasady – zaprezentowany w skardze pogląd H. K., że sama okoliczność posiadania prawa do emerytury przez skarżącą nie pozbawia emeryta prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2022 r. poz. 933 ze zm.), a następnie poprzez uzyskanie decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń (art. 36 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy). Uszło jednak uwadze skarżącej, że problem z uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad trwale niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem D. K. tkwi gdzie indziej. W niniejszej sprawie pierwszoplanowe znaczenie miało to, czy w stosunku do H. K. została spełniona, wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy, przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania przez wnioskodawczynię pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem legitymującym się od 2013 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a wcześniej od 1997 r. orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej (równoważnym orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności – art. 3 pkt 21 lit. d ustawy). Jeżeli chodzi o to zagadnienie trzeba wskazać, że H. K., w dacie wydania zaskarżonej decyzji była [...] -latką, a więc osobą w wieku emerytalnym. Zatem w jej przypadku istotne znaczenie mogą mieć wypowiedzi judykatury dotyczące przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej emerytów. Jeżeli chodzi o to zagadnienie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że nabycie przez emeryta prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może nastąpić z pominięciem spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 2507/20, I OSK2601/20, I OSK 208/21, I OSK 260/21, I OSK 537/21, I OSK 484/21) zwrócił uwagę, że emeryt – co do zasady - może "dorobić" do niskiej emerytury. Zdaniem NSA sam wiek emeryta nie wyklucza go z możliwości podejmowania pracy zarobkowej. Poza tym NSA wskazał, że oceniając "możliwości zatrudnieniowe" emeryta, trzeba ustalić, czy w przypadku konkretnego wnioskodawcy-emeryta ziściła się przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej". Takie okoliczności łącznie skumulowane jak wiek emeryta, jego stan zdrowia, a także inne okoliczności, w szczególności wzajemna relacja (chronologiczna i przyczynowo-skutkowa) takich zdarzeń jak: uzyskanie przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, rezygnacja przez wnioskodawcę z pracy zarobkowej/niepodejmowanie pracy zarobkowej, nabycie prawa do emerytury przez osobę sprawującą opiekę - mogą doprowadzić do wniosku, że dany wnioskodawca nie spełni przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie wymogu rezygnacji lub niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że D. K. (urodzony w 1978 r.) jest inwalidą od dzieciństwa (inwalidztwo powstało przed 16 rokiem życia), natomiast I grupę inwalidzką uzyskał w 1997 r. (orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z [...] lutego 1997 r.). Na skutek wniosku z 2 maja 2013 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] czerwca 2013 r. ustalił D. K. na stałe znaczny stopnień niepełnosprawności. Ustalono, że niepełnosprawność w stopniu znacznym istnieje od 2 maja 2013 r. Powiatowy Zespół uznał, że syn skarżącej może być zatrudniony na stanowisku przystosowanym. W skardze skarżąca podała, że póki to było możliwe łączyła pracę w gospodarstwie rolnym z opieką nad niepełnosprawnym synem, lecz jego stan zdrowia z każdym rokiem ulegał pogorszeniu. Skarżąca wskazała w skardze, że przeszła na emeryturę 1 lipca 2015 r. w wieku [...] lat. H. K. ma status emeryta, ponieważ pobiera emeryturę rolniczą (decyzja Prezesa KRUS z [...] marca 2022 r.). Z kolei wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na urzędowym formularzu H. K. złożyła 24 marca 2022 r. W piśmie uzupełniającym wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego H. K. wskazała, że ma [...], wszczepiony [...], bóle [...] ([...]), bóle i obrzęki nóg. Z kolei w skardze wskazała, że nadal jest osobą zdolną do pracy, ma wciąż chęci i możliwości zarobkowe, mogłaby zarobkowo opiekować się inną osobą, podjąć się lżejszych prac, niż opieka nad synem, np. pieczą nad dzieckiem w wieku przedszkolnym, czy szkolnym. Aktywności zawodowej nie podejmuje z powodu konieczności opieki nad synem. Rację należało przyznać Kolegium, że okoliczności niniejszej sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia, że rezygnacja, czy niepodejmowanie pracy zarobkowej przez H. K. pozostawało w ścisłym i bezpośrednim związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem D. K.. Syn skarżącej od wielu lat jest osobą niepełnosprawną (był nią już w latach 90-tych XX w.). Od 1997 r. jest sobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do momentu przejścia na emeryturę w 2015 r. w wieku [...] lat skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym, a pracę godziła z opieką nad synem. Wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero w 2022 r. będąc w wieku [...] lat. Na etapie postępowania administracyjnego skarżąca (nie mając wiedzy jaki będzie wynik sprawy i jakie argumenty będą postawą do wydania decyzji) twierdziła, że jest poważnie schorowana ([...], zwyrodnienia i [...], obrzęki i bóle nóg). Opisane wyżej okoliczności i zasady doświadczenia życiowego pozwalały zatem stwierdzić organowi odwoławczemu, że niepodejmowanie zatrudnienia przez H. K. było podyktowane jej wiekiem, z czym wiązał się status emeryta i świadczenie emerytalne, a także trapiącymi ją poważnymi schorzeniami wieloukładowymi (układu naczyniowego, układu ruchu). Twierdzenia zawarte w skardze na temat chęci podjęcia przez skarżącą pracy w 2022 r. Sąd uznał za niewiarygodne. Stanowisko skarżącej na temat jej zdolności do zatrudnienia i pozostawania w gotowości do zatrudnienia pozostaje w jaskrawej opozycji do oświadczenia z pisma uzupełniającego wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego o trapiących ją wieloukładowych poważnych schorzeniach. Skarżąca po uzyskaniu zaskarżonej decyzji i po zapoznaniu się z motywami rozstrzygnięcia zupełnie inaczej przedstawia swą sytuację osobistą. Powołane w skarze argumenty dotyczące możliwości podjęcia zatrudnienia jako opiekunka dzieci w wieku przedszkolnym, czy szkolnym są wątpliwe, mając na uwadze stan zdrowia skarżącej. Opieka nad małym dzieckiem wymaga dobrego stanu zdrowia opiekuna, aby dziecku zagwarantować odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Opieka nad dzieckiem wymaga tego, aby w pewnych sytuacjach, dziecko podnieść, przytrzymać, pobiec za dzieckiem, uczestniczyć w grach i zabawach z dzieckiem, itd. Opieka nad dzieckiem może zatem okazać się sporym wyzwaniem dla opiekuna i wcale nie tak lekką pracą, zwłaszcza, że zdarza się, że dzieci często nie współpracują z opiekunem, trzeba dotrzeć do nich w odpowiedni sposób, a nawet zdyscyplinować, aby zachowywały się odpowiednio, posprzątać po ich aktywności, uczestniczyć w rozwiązywaniu konfliktów jakie pojawiają się w kontakcie z innymi dziećmi lub ich opiekunami, szybko zareagować w sytuacji niebezpiecznej. To zaś wymaga pozostawania w dobrej kondycji psychofizycznej. Jeżeli chodzi wskazywane w skardze zarzuty naruszenia art. 2, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP Sąd zwraca uwagę, że nie odniósł się do zarzutów dwóch pierwszych wzorców konstytucyjnych, ponieważ w skardze nie uzasadniono na czym w tej konkretnej sprawie miałoby polegać wskazywane naruszenie. Jeżeli natomiast chodzi o zarzut naruszenia art. 69 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP trzeba wskazać, że zgodnie z pierwszym przepisem osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Z kolei zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Skarżąca pomija jednak to, że normy te nie kreują po stronie obywatela żadnego roszczenia prawnie chronionego. Praw określonych w art. 69 i art. 71 można dochodzić w granicach określonych w ustawie (art. 81 Konstytucji RP). Z powyższego wynika, że to Państwo decyduje o tym, jaki model świadczeń rodzinnych wprowadza do obowiązującego systemu prawnego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby w ramach kontroli działalności administracji publicznej dokonywać modyfikacji proponowanych przez Państwo rozwiązań z zakresu świadczeń rodzinnych. Tego rodzaju obszar stosunków społecznych regulowany przez prawo jest skorelowany ze stanem środków publicznych jakimi dysponuje Państwo i wobec tego jest elementem określonej polityki Państwa. Biorąc powyższe pod uwagę i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI