I SA/WA 2278/23

I SA/Wa 2278/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 6 września 2023 r. nr DO-II.7610.131.2023.BK w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 6 września 2023 r., nr DO-II.7610.131.2023.BK, Minister Rozwoju i Technologii, dalej "minister", na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 - dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 19 czerwca 2023 r. znak NWIV.752.158.2014 odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu oznaczonego jako działka nr [...]o pow. 310 m2, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] oraz odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności fragmentu ww. linii kolejowej nr [...] relacji [...] - [...] wraz z urządzeniami znajdującymi się na tym gruncie – utrzymał tę decyzję w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Wojewoda Śląski, na podstawie art. 105 § k.p.a., decyzją z dnia 7 września 2018r., znak: NWIV.752.158.2014, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności wyżej opisanej oraz stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003r. przez [...] SA z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu.
Spółka [...] S. A. z siedzibą w [...], dalej "Skarżąca" wniosła odwołanie.
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. uchylił ww. decyzję Wojewody Śląskiego.
Następnie Wojewoda Śląski, na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2022 r" poz. 2542), dalej "ustawa o komercjalizacji", decyzją z 19 czerwca 2023 r. znak NWIV.752.158.2014 odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości.
Skarżąca wniosła odwołanie.
Minister ponownie rozpoznając sprawę jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji.
Zgodnie z art. 37a ust 1 i 2 tej ustawy grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] SA, stają się z dniem
1 czerwca 2003r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością [...] SA. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Powołany przepis ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy).
Art. 37a określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a [...] S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A.
Zgodnie z art. 4 pkt 2, obowiązującej w dniu 28 lutego 2003 r. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 96, poz. 591), "linia kolejowa" oznacza tory kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami oraz przyległy pas gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, wraz z zajętymi pod nie gruntami.
Wojewoda Śląski ustalił, iż na mocy decyzji Wojewody Śląskiego Nr 1/2017 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z dnia 8 czerwca 2017 r., znak: IFXIII.747.27.2016 przedmiotowa działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 0,0310 ha i nr [...] o pow. 0,1378 ha. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. znak: DO-IL7610.588.2019.KC uchylając w całości decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 września 2018 r. znak: NWIV.752.158.2014, umarzającą jako bezprzedmiotowe postanowienie w sprawie uwłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazał organowi wojewódzkiemu przeprowadzenie postępowania merytorycznego z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu ww. decyzji Ministra Rozwoju, Praży i Technologii, a przede wszystkim ustalenia czy w stosunku do nowo powstałych działek zostały łącznie spełnione przesłanki, o których mowa w art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r.
Organ wystąpił do skarżącego pismem z 10 marca 2023 r. znak: NWIV.752.158.2014 o uzupełnienie materiału dowodowego, i przedłożenie w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma:
- sprecyzowania przedmiotu postępowania,
- aktualnych dokumentów geodezyjnych tj. wypisu z ewidencji gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działek mających być przedmiotem postępowania,
- kartoteki budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie,
- aktualnej mapy z naniesionym przez zarządcę infrastruktury kolejowej przebiegiem linii kolejowej sporządzonej wg stanu na dzień 28 lutego 2003 r., zawierająca granice działki ewidencyjnej, obustronne granice linii kolejowej wg stanu na 28 lutego 2003 r. oraz podpis osoby uprawnionej do reprezentowania zarządcy linii kolejowej,
- wyjaśnień w formie oświadczenia zawierającego kompleksowe informacje dotyczące infrastruktury kolejowej, tj. oprócz podania jej składników, wraz z wyjaśnieniem czy jest to infrastruktura nieczynna lub infrastruktura prywatna.
Jak wynika z akt sprawy, [...] S.A. w odpowiedzi na powyższe pismo z dnia 10 marca 2023 r. znak: NWIV.752.158.2014, wniosła o ograniczenie przedmiotu wniosku uwłaszczeniowego Nr [...] do działki nr [...], obręb [...] - [...] w [...]. Dodatkowo poinformowała Wojewodę Śląskiego, że wystąpiła o wymagane dokumenty do zarządcy linii kolejowej i zostaną one przekazane niezwłocznie.
Pismem z dnia 1 czerwca 2023 r. Śląski Urząd Wojewódzki w [...] poinformował, iż w związku z upływem czasu i nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów, Wojewoda Śląski pismem z dnia 30 maja 2023 r. znak: NWIV.752.158.2014 zawiadomił strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i podjęciu decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.
Pismem z dnia 7 czerwca 2023 r. [...] S.A. poinformowały, iż zarządca linii kolejowej odmówił przekazania wymaganych dokumentów.
Zdaniem organu II instancji, organ I instancji u sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Co prawda, zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek zbadania wszelkich okoliczności faktycznych, jednakże zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza jednak, iż strona może zachowywać się biernie w jego toku, dlatego też to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Jeżeli strona odmawia przedstawienia żądanego przez organ dokumentu, z posiadania którego wywodzi dla siebie określone uprawnienia, a okoliczności wynikającej z tego dokumentu nie można ustalić w inny sposób, organ może odmówić żądaniu strony, a taka odmowa nie narusza prawa. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współdziałania w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.
Skarżąca miała możliwość przedłożenia dodatkowego materiału dowodowego, także na etapie postępowania odwoławczego, z którego to prawa nie skorzystała. .
Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie wykazał spełnienia przesłanek wynikających z art. 37a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" przedmiotowego gruntu w dniu 28 lutego 2003 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
- art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z dniem 1 czerwca 2003 r. na rzecz Skarbu Państwa ex lege prawa własności oraz na rzecz Spółki [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości.
Wniosła o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 a ustawy o restrukturyzacji. Z art. 37a ust. 1 powołanej ustawy wynikają przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:
- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia nie może stanowić własność Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego;
- grunt ten musiał wchodzić w skład linii kolejowej na datę 28 lutego 2003 r.;
- grunt znajdował się we władaniu [...] na tę samą datę.
Po spełnieniu tych warunków grunt staje się własnością Skarbu Państwa a [...] z mocy prawa staje się użytkownikiem wieczystym tego gruntu i właścicielem posadowionych na nim budynków i innych urządzeń na nim się znajdujących.
Wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie na 1 czerwca 2003 r.
Pierwotnie wnioskiem objęta była działka [...], która stanowiła własność osoby fizycznej na podstawie postanowienia sądu Rejonowego w [...] z 17 maja 1990r., sygn. akt II NS 1457/89 o stwierdzeniu nabycia spadku i postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 10 czerwca 2003 r., sygn. akt I Ns 340/03. Obecnie jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa – co wynika z księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości nr [...]. Podstawę nabycia stanowiła decyzja Wojewody Śląskiego z 8 czerwca 2017 r. nr 1/2017 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Spełniona zatem została przesłanka własności.
Druga z przesłanek to przesłanka wchodzenia nieruchomości w skład linii kolejowej w dniu 1 czerwca 2003 r. Na tę okoliczność skarżąca przedstawiła wyciąg z ewidencji środków trwałych na dzień 28 luty 2003 r. położonych na działce [...] z którego wynika, że środki te to mur oporowy wybudowany w 1990 r. o długości 313,00 m, w km [...], [...] linii nr [...] [...] -[...]. Do wniosku załączona zostały mapa dotycząca działki [...] (przed podziałem w związku z decyzją lokalizacyjną), na której nie ma uwidocznionego żadnego muru oporowego. Mimo wezwania przez organ Skarżąca, choć ograniczyła wniosek, nie przedstawiła żadnej innej mapy z której wynikałby przedmiot ostatecznie sformułowanego wniosku.
Jak wynikało natomiast z wypisu z rejestru gruntów - przeznaczenie działki to tereny mieszkaniowe a nie kolejowe. Urząd Miasta [...] poinformował Śląski Urząd Wojewódzki w [...], pismem z 28 listopada 2014 r., że działka [...], jak wynika z dokumentacji mapowej dostępnej organowi, w przeważającej części jest zabudowana. Znajduje się tam kamienica mieszkalna z lokalami komercyjnymi od frontu, w części środkowej usytuowane są dwie czterokondygnacyjne oficyny, od strony południowej zabudowę zamyka budynek pięciokondygnacyjny. Przy południowej granicy działki znajduje się podwórze wykorzystywane jako miejsca parkingowe i sąsiadujące z torowiskiem kolejowym. Elementy infrastruktury kolejowej stanowią niewielki fragment tej nieruchomości. Także ze zdjęcia z google maps nie da się ustalić przebiegu tego muru. Mapa dołączona do decyzji lokalizacyjnej sporządzona została w 2015 r. Wynika z niej, że działka [...] ma pow. 0,0310 ha. Na mapie tej nie ma uwidocznionych linii kolejowych czy elementów infrastruktury kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 obowiązującej w dniu 28 lutego 2003 r. ustawy o transporcie kolejowym. Nie przedstawiono też przekonujących dowodów na władanie działką przez [...]. Ustawodawca w art. 37 a ustawy o restrukturyzacji nie posługuje się cywilistycznym pojęciem posiadania samoistnego (art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny – t.j. D.U. 2019, poz. 1495 dalej k.c.) ale pojęciem władania. Pojęcie to na gruncie ustawy nie zostało zdefiniowane. Zdaniem Sądu, nie należy go utożsamiać z pojęciem posiadania i to samoistnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Rozumieć go należy jako pozostawanie w faktycznym władztwie, nawet wbrew woli właściciela. Samo dysponowanie wykazem środków trwało to za mało aby przyjąć, że Skarżąca w tym znaczeniu władała przedmiotową nieruchomością, tym bardziej, że zapewne mur oporowy nie zająłby całej działki – tego zresztą też nie wiemy.
Dlatego prawidłowo organ wezwał wnioskującą spółkę o przedstawienie dokumentów geodezyjnych na podstawie których dałoby się ustalić położenie działki i infrastruktury kolejowej tj. z naniesieniem tej infrastruktury, bo tylko wtedy byłoby możliwa ocena żądania [...].
Oczywiście należy zgodzić się ze skarżącą, że zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, to na organie spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego a następnie ocena zebranych dowodów w kontekście określonego przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 80 k.p.a.). To strona jest gospodarzem tego postępowania w tym sensie, że inicjuje to postępowanie. Zobowiązana jest zatem do przedstawienia dowodów z których wywodzi swe żądania. Organ nie może, bez sprecyzowania wniosku, ocenić czy zostały spełnione przesłanki z art. 37a ustawy o komercjalizacji. Organ nie będzie się przecież domyślać w którym miejscu na działce położona jest infrastruktura kolejowa i czy w ogóle tam się znajduje i czy rzeczywiście infrastruktura ta zajmuje całą działkę, bo tylko w takiej sytuacji można by przyjąć, że spełniona została jedna z przesłanek z art. 37 a ustawy o komercjalizacji ( (grunt wchodził w skład linii kolejowej).
Dlatego prawidłowo organ ustalił i ocenił, że z powodu nie wykazania przesłanek z art. 37 a (poza przesłanką właścicielską), nie ma w tym przypadku możliwości wydania decyzji na podstawie art. 37 a ustawy o komercjalizacji przede wszystkim dlatego, że Skarżąca nie sprecyzowała w sposób prawidłowy wniosku poprzez złożenie stosownej mapy z uwidocznieniem przebiegu urządzeń infrastruktury kolejowej.
W ocenie Sądu organ nie dopuścił się naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. gdyż dokumenty na jakich podstawie byłoby możliwe ustalenia spełnienia przesłanek z art. 37a ustawy o komercjalizacji powinien złożyć podmiot zainteresowany rozstrzygnięciem. Organ nie mógł inaczej niż tego dokonał, ocenić dowodów w sprawie skoro skarżąca takich dowodów nie przedstawiała a z tych znajdujących się w aktach nie wynika aby na działce [...] istniała konkretna infrastruktura kolejowa, nie mówiąc już o jej umiejscowieniu.
Powoływany w skardze przepis art. 75 § 1 ab initio określający katalog dowodów, wobec ich braku, nie mógł być naruszony przez organ.
Nawet w skardze do sądu Skarżąca nie wskazała jakich dowodów na okoliczność spełnienia przesłanek z art. 37 a ustawy o komercjalizacji organ nie ocenił. Świadczy to o tym, że tych dowodów było brak.
W konsekwencji braku naruszenia przepisów prawa procesowego nie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego.
Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.