I SA/Wa 2278/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-08-11
NSAnieruchomościWysokawsa
gospodarka mieniemnieruchomościużytkowanie wieczystedrogi publiczneprzedsiębiorstwo państwowePKPuwłaszczenieprawa osób trzecichzarząd drogą

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki kolejowej na decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając, że uwłaszczenie naruszałoby prawa osób trzecich, tj. zarządcy drogi publicznej.

Spółka kolejowa domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajdowała się infrastruktura kolejowa. Organy administracji odmówiły, wskazując, że grunt ten stanowił drogę publiczną, a jego uwłaszczenie naruszałoby prawa zarządcy drogi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że przesłanka braku naruszenia praw osób trzecich nie została spełniona.

Sprawa dotyczyła skargi spółki P. [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Spółka wnioskowała o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", powołując się na posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. i fakt, że znajdowała się na nim infrastruktura kolejowa. Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznały, że mimo spełnienia przesłanek własności Skarbu Państwa i posiadania gruntu przez spółkę, nie można było stwierdzić nabycia użytkowania wieczystego, ponieważ grunt ten w dniu 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. stanowił pas drogowy drogi publicznej (ul. [...]), zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego naruszałoby prawa osób trzecich, w tym zarządcy drogi (Prezydenta Miasta [...]), co jest sprzeczne z art. 34 ust. 4 ustawy. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie takie nie jest możliwe, ponieważ naruszałoby to prawa osób trzecich, w szczególności zarządcy drogi publicznej, co jest sprzeczne z art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo spełnienia przesłanek posiadania gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe i jego własności Skarbu Państwa, kluczowe jest, aby nabycie użytkowania wieczystego nie naruszało praw osób trzecich. Ponieważ grunt stanowił pas drogowy drogi publicznej, jego uwłaszczenie uniemożliwiłoby zarządcy drogi wykonywanie jego ustawowych zadań, co stanowi naruszenie praw osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

ustawa art. 34 § 1

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Określa przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów przez przedsiębiorstwo państwowe, w tym wymóg posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. i brak dokumentów o przekazaniu.

ustawa art. 34 § 4

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Stanowi, że nabycie praw użytkowania wieczystego i własności nie może naruszać praw osób trzecich.

Pomocnicze

ustawa art. 34 § 3

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Określa nabycie z mocy prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.

rozporządzenie art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach

Określa rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie gruntu przez PKP.

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pierwotna podstawa prawna wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego.

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogi publicznej i zasady korzystania z niej.

u.d.p. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Określa zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny (oddalenie skargi).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Grunt stanowił pas drogowy drogi publicznej, a jego uwłaszczenie naruszałoby prawa osób trzecich (zarządcy drogi).

Odrzucone argumenty

Spełnienie przesłanek z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP (własność Skarbu Państwa, posiadanie przez PKP, brak dokumentów o przekazaniu) powinno skutkować stwierdzeniem nabycia użytkowania wieczystego. Organy błędnie uznały, że doszło do naruszenia praw osób trzecich. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (zarzuty procesowe skargi).

Godne uwagi sformułowania

Nabycie praw [...] nie może naruszać praw osób trzecich. Ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań.

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Durzyńska

członek

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP w kontekście uwłaszczenia gruntów stanowiących drogi publiczne oraz kolizji praw osób trzecich z prawami przedsiębiorstw państwowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia gruntów przez przedsiębiorstwa państwowe na podstawie ustawy o komercjalizacji PKP. Konieczność analizy stanu prawnego gruntu w dacie wejścia w życie ustawy (27.10.2000 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem do infrastruktury kolejowej a prawem publicznym do korzystania z dróg. Pokazuje, jak ważne jest badanie stanu prawnego gruntu i praw osób trzecich przy uwłaszczeniu.

Kolej nie może uwłaszczyć się na drodze publicznej – sąd wyjaśnia granice prawa własności.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2278/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I OSK 830/23 - Wyrok NSA z 2024-09-12
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 19 lipca 2021 r. nr DO-II.7610.252.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją nr DO-II.7610.252.2021.JL z 19 lipca 2021 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w W. (dalej jako skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 28 maja 2021 r., nr NWIV.752.12.2.2021, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 5 stycznia 1999 r. (data wpływu do organu) przedsiębiorstwo państwowe [...] w W. na postawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) wystąpiło do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w M., obręb S. obejmującej m.in. działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.
Pismem z 20 czerwca 2016 r. skarżąca wystąpiła o zmianę podstawy prawnej prowadzonego postępowania wszczętego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami na art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zakresie m. in. działek nr [...] i nr [...].
Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją nr NWIV.752.12.2.2021 z 28 maja 2021 r. - działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), dalej jako ustawa, oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) - odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w M., obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...].
Pismem z 21 czerwca 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, iż organ wojewódzki błędnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 19 lipca 2021 r. nr DO-II.7610.252.2021.JL utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - wskazując, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest przysługujące Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym.
Podniósł, że organ I instancji ustalił, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Podstawę ujawnienia własności Skarbu Państwa stanowi Traktat Wersalski z 29 czerwca 1919 r. oraz ustawa sejmowa z dnia 14 lipca 1920 r. i 16 czerwca 1922 r. (D.P.P. nr 46 poz. 388).
Zauważył, że powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą.
W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że kolejną przesłanką - zgodnie
z art. 34 ustawy - jest posiadanie gruntu przez [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. Jednocześnie ww. przepis art. 34 ustawy przewiduje wymóg, aby [...] nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorców państwowych.
Zauważył, że na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki skarżąca przedłożyła wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 18 maja 2016 r., wyciąg z ewidencji środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. potwierdzający, iż na przedmiotowych działkach znajdują się linia kolejowa nr [...], sieć trakcyjna w st. [...], urządzenia przekaźnikowe typu E st. [...] nastawnia MwB i wiadukt kolejowy w km 21,780 - co zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. potwierdza posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej działek nr [...] i nr [...].
Zaznaczył również, iż w myśl art. 34 ust. 4 ustawy nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Dodał, że w związku z tym, iż stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, w trybie art. 34 ust. 1 ustawy, następuje z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r., tj. z dniem 27 października 2000 r. - to uwłaszczenie nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich istniejących w tej właśnie dacie.
Według Ministra analiza akt sprawy wykazała, że teren przedmiotowych działek nr [...] i nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu 27 października 2000 r., wchodził w skład drogi publicznej ul. [...], która została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich Uchwałą Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3 poz. 16) i obecnie stanowi część drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] ([...]) - [...] ([...]) – [...] ([...]) w M.
Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo Prezydenta Miasta [...] z 17 marca 2014 r., nr GN-1.6841.1.2014.SK i oświadczenie II Zastępcy Prezydenta Miasta [...] - inż. J. W. z 7 lutego 2014 r. oraz pismo Urzędu Miasta [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej Zespół Administracji Drogowej z 12 lutego 2014 r., nr GM-IV.7211.1.30.2014.BP.
Skoro zatem działki nr [...] i nr [...], stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych [art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.)], to nie mogły podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego.
Stosownie bowiem do art. 22 ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe.
Minister wskazał, iż stwierdzenie nabycia przez skarżącą użytkowania wieczystego na gruncie położonym w M., obręb ewidencyjny [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, w trybie art. 34 ustawy, w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy wymóg poszanowania praw osób trzecich, w tym przypadku prawa zarządcy drogi krajowej nr [...], położonej w granicy miasta na prawach powiatu - Prezydenta Miasta [...].
W związku z tym stwierdził, że obowiązany jest utrzymać w mocy decyzję organu
I instancji - z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich.
Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. w W. zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 34 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz skarżącej z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości;
b) art. 34 ust. 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nietrafnym przyjęciu, ze uwłaszczenie skarżącej przedmiotową nieruchomości narusza prawa osób trzecich (zarządców drogi).
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o oddalenie skargi - podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 19 lipca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 28 maja 2021 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w M., obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...].
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), dalej jako ustawa.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (ust. 1). Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...] (ust. 3). Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4).
Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogło zostać uwłaszczone. Przy czym przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Co oznacza, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy.
Z przepisu art. 34 ust. 1 ustawy wynika, że przedmiotem uwłaszczenia mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa.
Jak wynika z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla nieruchomości obejmującej między innymi przedmiotowe działki nr [...] i nr [...], w dziale II jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] – wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.
Zaś jako podstawę wpisu własności Skarbu Państwa wskazano traktat wersalski
z 29 czerwca 1919 r. oraz ustawę sejmową z 14 lipca 1920 r. i ustawę z 16 czerwca 1922 r. (D.P.P. nr 46, poz. 388).
Oznacza to więc, że zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r., przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa.
Kolejną przesłanką uwłaszczenia wynikającą z art. 34 ust. 1 ustawy jest posiadanie gruntu przez [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. Przy czym równocześnie [...] nie może legitymować się dokumentami o przekazaniu mu gruntów w formie prawem przewidzianej do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych
Wskazać należy, że sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntów będących własnością Skarbu Państwa, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy, w tym rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach, określa rozporządzenie Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29).
Zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia potwierdzenia posiadania przez PKP gruntów, dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) odpisu z księgi wieczystej, zaświadczenia z księgi wieczystej zamkniętej lub ze zbioru dokumentów dla nieruchomości, jeżeli treść takiego odpisu lub zaświadczenia świadczy o posiadaniu gruntów przez PKP, 2) wypisu z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości), 3) wypisu z ewidencji środków trwałych, prowadzonej przez przedsiębiorstwo PKP, dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem, 4) umowy najmu, dzierżawy, użyczenia lub innej umowy, 5) decyzji lokalizacyjnej, 6) pozwolenia na budowę, 7) dokumentu poświadczającego fakt ponoszenia przez PKP opłat z tytułu użytkowania nieruchomości lub zarządu nieruchomością albo płacenia podatków od nieruchomości, 8) innych dokumentów potwierdzających realizację inwestycji na posiadanym gruncie i świadczących o poniesieniu przez PKP własnych środków finansowych na finansowanie budowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz modernizacji lub likwidacji budynków, innych urządzeń i lokali, w szczególności takich, jak: a) sprawozdania dotyczące finansowania inwestycji, b) decyzje o przekazaniu środków finansowych na inwestycje, c) umowy o współfinansowaniu kosztów inwestycji, d) orzeczenia i protokoły z badania bilansów.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca na wykazanie spełnienia tej przesłanki uwłaszczenia przedstawiła:
a) wypis z rejestru gruntów sporządzony na dzień 18 maja 2016 r., z którego wynika, że działka nr [...] oznaczona symbolem "dr" stanowi teren zamknięty na podstawie decyzji nr 3 Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 24 marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. U. Ministra Infrastruktury i Rozwoju poz. 25). Działka nr [...] również jest oznaczona symbolem "dr",
b) wyciąg z Ewidencji Środków Trwałych na dzień 5 grudnia 1990 r. położonych w M., z którego wynika, że na działce nr [...] znajduje się linia kolejowa nr [...], a na działce nr [...] znajduje się linia kolejowa nr [...], sieć trakcyjna w st. M., urządzenia przekaźnikowe typu E st. M. nastawnia MwB i wiadukt kolejowy w km [...],
c) oświadczenie Zastępcy Dyrektora ds. Obrotu Nieruchomościami i Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych [...] S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w K. z 20 czerwca 2016 r., z którego wynika, że działki nr [...] i nr [...] zajęte są pod infrastrukturę kolejową składającą się z linii kolejowej nr [...] [...].
Nie ulega wątpliwości, że w świetle § 2 powołanego rozporządzenia powyższe dokumenty (lit. a i b) potwierdzają posiadania przez [...] przedmiotowych działek.
Słusznie zatem Minister stwierdził, że skarżąca potwierdziła posiadanie przedmiotowych działek przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. i w konsekwencji wykazała spełnienie drugiej przesłanki uwłaszczenia.
Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3 ustawy, nie może naruszać praw osób trzecich.
Wskazać przy tym należy, że uwłaszczenie w trybie art. 34 ust. 1 ustawy następuje z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 października 2000 r., a więc uwłaszczenie nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich istniejących w tej właśnie dacie.
Organy orzekające w sprawie ustaliły, że przedmiotowe działki nr [...] i [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r., wchodziły w skład drogi publicznej - ul [...], która na mocy uchwały Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3 poz. 16) została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich i znajdowała się w zarządzie właściwego organu drogowego. Obecnie stanowi ona część drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] ([...]) - [...] ([...]) - [...] ([...]) w M.
Powyższe ustalenia organów orzekających znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, albowiem w aktach sprawy znajdują się:
a) wydane na podstawie książki drogi pismo Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta [...] z 12 lutego 2014 r. - mgr inż. U. D., z którego wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...] i nr [...] stanowiły i nadal stanowią pas drogowy drogi publicznej ul. [...];
b) wydane na podstawie książki drogi oświadczenie II Zastępcy Prezydenta Miasta [...] - inż. J. W. z 7 lutego 2014 r., z którego wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...] i nr [...] stanowiły i nadal stanowią pas drogowy drogi publicznej ul. [...], która stanowi część drogi wojewódzkiej nr [...] w M.
W oświadczeniu tym wskazano też, że droga relacji [...] ([...]) - [...] ([...]) - [...] ([...]) oznaczona numerem [...], figurowała w wykazie dróg krajowych stanowiących załącznik do uchwały nr [...] Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3, poz. 16). Droga nr [...] ([...] - [...]) ujęta została w załączniku nr [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. nr 160, poz. 1071) w wykazie dróg wojewódzkich;
c) pismo Prezydenta Miasta [...] z 17 marca 2014 r., z którego także wynika, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...] i nr [...] stanowiły i nadal stanowią pas drogowy drogi publicznej ul. [...];
d) wydruk z [...] (mapka) obrazujący położenie działek nr [...] i nr [...] w pasie drogi ul. [...] (drogi wojewódzkiej).
Przy czym podkreślenia wymaga, że skarżąca w żaden sposób nie podważyła mocy i wiarygodności dowodowej powyższej dokumentacji - nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu, który obalałby ustalenia organów orzekających w tym zakresie.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16 - ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co pozwala na stwierdzenie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich.
Zatem Minister trafnie stwierdził, że uwłaszczenie skarżącej w trybie art. 34 ustawy na przedmiotowych działkach naruszałoby - wynikającą z ust. 4 tego art. -konieczność poszanowania praw osób trzecich, a więc prawa zarządcy drogi krajowej nr [...], tj. Prezydenta Miasta [...].
W warunkach rozpoznawanej sprawy nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej - niezależnie od spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie.
Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, są całkowicie nieuzasadnione - albowiem organy obu instancji orzekające w sprawie dokonały wszechstronnej, wnikliwej i rzetelnej oceny stanu faktycznego sprawy i w sposób prawidłowy oceniły wystąpienie przesłanek określonych w art. 34 ustawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI