I SA/WA 1067/22
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r., uznając, że nowe przepisy KPA wprowadzające 30-letni termin na wszczęcie takiego postępowania są zgodne z prawem.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r. dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu w Warszawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, powołując się na nowe przepisy KPA wprowadzające 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że nowe przepisy, mimo potencjalnych wątpliwości konstytucyjnych, są proporcjonalne i mają na celu stabilizację stanu prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. dotyczącego prawa własności czasowej do gruntu w Warszawie. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. w styczniu 2017 r., jednak SKO umorzyło postępowanie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego, który wprowadził zasadę, że postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, umarza się z mocy prawa. Decyzja z 1950 r. została doręczona w 1950 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono w 2017 r., co przekroczyło 30-letni termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że nowe przepisy KPA, mimo że mogą budzić wątpliwości konstytucyjne dotyczące zasady niedziałania prawa wstecz i ochrony praw nabytych, są proporcjonalne i mają na celu stabilizację stanu prawnego, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. Sąd wskazał również, że jeśli TK uzna przepis za niezgodny z Konstytucją, skarżący będą mogli żądać wznowienia postępowania. Argumentacja skarżących oparta na naruszeniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności została odrzucona, a sąd uznał, że decyzja o umorzeniu nie narusza prawa do rzetelnego procesu sądowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nawet w odniesieniu do postępowań toczących się, jest proporcjonalne i służy stabilizacji stanu prawnego, zgodnie z celem wyroku TK z 2015 r.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że choć nowe przepisy mogą budzić wątpliwości konstytucyjne, to ich celem jest stabilizacja stanów prawnych i gospodarczych, a ustawodawca ma prawo wprowadzać ograniczenia czasowe dla wzruszania decyzji administracyjnych, o ile są one proporcjonalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy (16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
K.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 K.p.a., upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
K.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, która była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy po znacznym upływie czasu.
Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowe przepisy KPA wprowadzające 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji są zgodne z prawem i służą stabilizacji prawnej. Umorzenie postępowania na podstawie tych przepisów nie narusza prawa do rzetelnego procesu ani prawa własności.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej narusza zasadę demokratycznego państwa prawa, ochrony interesów strony, ochrony zaufania obywatela do Państwa, zasadę proporcjonalności oraz zasadę niedziałania prawa wstecz. Przepis narusza zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Przepis narusza prawo do ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). Przepis narusza zasadę pewności prawa i zaufania obywateli do Państwa. Niewydanie decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z 1950 r. narusza zasadę demokratycznego państwa prawa. Umorzenie postępowania narusza zakaz dyskryminacji i prawo do ochrony własności (art. 14 EKPC, art. 1 Protokołu Nr 1). Umorzenie postępowania narusza prawo do rzetelnego procesu sądowego (art. 6 ust. 1 EKPC).
Godne uwagi sformułowania
postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (...) wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (...) i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 16 września 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący
Dorota Kozub-Marciniak
sprawozdawca
Gabriela Nowak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących terminów do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zgodność tych przepisów z Konstytucją i EKPC, oraz zasada stabilizacji prawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i nowelizacją KPA z 2021 r. Wartość precedensowa może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nowelizacją KPA i jej wpływem na możliwość dochodzenia praw z przeszłości, co ma znaczenie dla wielu obywateli i prawników. Wątpliwości konstytucyjne dodają jej głębi.
“Czy 30 lat to za długo? Sąd rozstrzyga o ważności starych decyzji administracyjnych po zmianie prawa.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 1067/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-09-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-04-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/ Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/ Gabriela Nowak Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1884/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-27 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 ust. 2 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi M. L., A. L., M. D., E. R. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 lutego 2022 r. nr KOC/5131/Go/18 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. Uzasadnienie M. L., A. L., M. D., E. R. i B. S. (dalej, jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Stan sprawy przedstawia się następująco. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], dawne oznaczenie "[...]" nr hip. [...], podlegała przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Zgodnie z art. 1 dekretu z dniem 21 października 1945 r. wszystkie grunty na obszarze m.st. Warszawy, a zatem również i ww. nieruchomość przeszły na własność gminy m. st. Warszawy (później Skarbu Państwa). W dniu 16 lutego 1949 r. został złożony do Zarządu Miejskiego [...] wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1950 r. Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej ww. nieruchomości. Orzeczeniem to zostało doręczone w dniu 24 sierpnia 1950 r. W dniu [...] lutego 19565 r. Sąd Powiatowy [...] w [...] Wydział III Ksiąg Publicznych dokonał wpisu przeniesienia prawa własności ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 18 stycznia 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1950 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji do czasu przedstawienia przez skarżących wskazanych przez organ dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. organ podjął zawieszone postępowanie, a w dniu 14 czerwca 2021 r. zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu. Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając w oparciu o art. 158 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej, jako: ustawa zmieniająca), stwierdziło, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść wskazanych przepisów i podał, że kwestionowane w trybie nadzoru orzeczenie z 1950 r. zostało doręczone w dniu 24 sierpnia 1950 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1950 r. został złożony w dniu 18 stycznia 2017 r. W świetle art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodzili się i reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji gdy: • przepis ustawy zmieniającej narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną ww. przepisie Konstytucji RP, zasadę ochrony interesów strony w toku postępowania oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do Państwa poprzez dokonanie znaczącej zmiany przepisów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego; • przepis ustawy zmieniającej narusza zasadę proporcjonalności poprzez użycie przez ustawodawcę nieproporcjonalnych środków do realizacji celu założonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13; - co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. "[...]" nr hip. [...], ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej; art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis ustawy zmieniającej jest niezgodny z zasadą równości wyrażoną ww. przepisie Konstytucji RP poprzez różnicowanie sytuacji obywateli Państwa Polskiego, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. "[...], ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej; art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis ustawy zmieniającej doprowadził do pozbawienia ochrony prawnej praw majątkowych skarżącej oraz do materialnoprawnego zróżnicowania statusów własności, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej ul. [...], ozn. "[...], ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej; art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis ustawy zmieniającej narusza zasadę pewności prawa i zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez nie prawa poprzez dokonanie znaczącej zmiany przepisów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. "[...], ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej; art. 156 § 2 K.p.a. (brzmieniu obowiązującym od 16 września 2021 r.) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez niewydanie decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] lipca 1950 r., w sytuacji, gdy przepis ten narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną ww. przepisie Konstytucji poprzez naruszenie zasad rzetelnego procesu legislacyjnego tj. dokonania zmian w procedurze administracyjnej bez przeprowadzenia debaty publicznej oraz wysłuchania opinii środowisk zainteresowanych w sprawie, co skutkowało naruszeniem zasady zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa i w konsekwencji pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. "[...]; art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. [dalej jako: Konwencja Europejska] w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy przepis ustawy zmieniającej narusza zasadę zakazu dyskryminacji w zakresie ochrony prawa własności mienia skarżących wyrażonych w Konwencji Europejskiej, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. "[...], ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej; art. 6 ust. 1 Konwencji Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez umorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy działanie organu tj. wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o przepis ustawy zmieniającej narusza prawo skarżącej do rzetelnego procesu sądowego określonego w Konwencji Europejskiej oraz prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (...) wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (...) i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 16 września 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z kolei wg art. 158 § 3 K.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 K.p.a., upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (przepis ten został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego przez art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dniem 16 września 2021 r.). Z treści przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 powołanej ustawy zmieniającej wynika, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1), a więc przepisy nowe. Powyższe oznacza, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i niezakończone przed 16 września 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62), w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 K.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wskazano także, że TK przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie TK ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 Kodeksu cywilnego). Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Uwzględniając realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanej decyzji z 1950 r. z uwagi na brzmienie przepisów ustawy zmieniającej. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie powołanej ustawy (16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenie nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 K.p.a.). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 K.p.a.). Skoro decyzja z 1950 r. doręczona została w dniu 24 sierpnia 1950 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożony został w dniu 18 stycznia 2018 r. (ustalenia te nie są kwestionowane przez skarżących) to za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu o umorzeniu z mocy prawa postępowania nadzorczego na podstawie powołanych przepisów. W odniesieniu do argumentacji skargi nakierowanej na wykazanie niekonstytucyjności normy wynikającej z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, należy wskazać, że choć rozwiązanie to może budzić wątpliwości natury konstytucyjnej, jako godzące w zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak ochrona zaufania jednostki do państwa, zasadą ochrony praw słusznie nabytych oraz ochrony interesów w toku, zasadą proporcjonalności, a także zasadą niedziałania prawa wstecz to acquis constitutionnel wypracowane w okresie obowiązywania Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny, praktykę i doktrynę prawa dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Zauważa się bowiem, że nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK z 15 września 1998 r., K 10/98, z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08). W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do Państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki. Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia wnioskodawcy budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do żądania wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a K.p.a.). Odnosząc się z kolei do argumentacji skargi opartej na wyprowadzeniu wadliwości decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 14 Konwencji Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, podnieść należy, że złamanie zakazu dyskryminacji ustalonego w Konwencji wymaga rozważenia i zbadania w kontekście proporcjonalności wyborów dokonanych przez organy krajowe. Na brak lekceważenia konkretnego kontekstu krajowego w tym aspekcie zwracał uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku (Šaltinytė) z 26 października 2021 r. (32934/19). W uwarunkowaniach niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w sprawie Pye przeciwko Wielkiej Brytanii Europejski Trybunał Praw Człowieka zajął się kwestią zgodności regulacji dotyczących przedawnienia powództw o zwrot nieruchomości z art. 1 Protokołu nr 1. Przypomniał, że istnienie okresów przedawnienia w sprawach dotyczących szkód na osobie jest wspólną cechą systemów prawnych państw Konwencji. Służą one rozmaitym ważnym celom, w szczególności zapewnieniu pewności prawnej i ostateczności orzeczeń oraz ochronie ewentualnych pozwanych przed roszczeniami na tle wydarzeń z odległej przeszłości (wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). Uzasadnieniem ich istnienia jest m.in. to, że trudno byłoby zwalczać niesprawiedliwości i zapobiegać niesprawiedliwościom, do których mogłoby dojść, gdyby sądy musiały rozstrzygać w sprawach wydarzeń z odległej przeszłości na podstawie dowodów, które wraz z upływem czasu stają się coraz mniej wiarygodne i kompletne. Mając na uwadze powyższe oraz okolicznościach tej konkretnej sprawy, Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wydana w sprawie decyzja o umorzeniu postępowania godziła w ustalone art. 6 ust. 1 Konwencji Europejskiej prawo do rzetelnego procesu sądowego. Kwestia ubiegania się o odszkodowanie w postępowaniu cywilnym nie może determinować stosowania obowiązującego prawa przez organy administracji. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawy i działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), o czym zawiadomiono strony i ich pełnomocników umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w tym trybie nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Ponadto, jak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę