I SA/Wa 2227/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, uznając skarżące Towarzystwo za nieposiadające interesu prawnego.
Skarżące Towarzystwo wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że Towarzystwo nie wykazało następstwa prawnego po pierwotnej właścicielce. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że Towarzystwo nie wykazało swojego interesu prawnego w postępowaniu, co jest warunkiem koniecznym do jego wszczęcia.
Przedmiotem sprawy była skarga Towarzystwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z 2015 r. Decyzją tą odmówiono Towarzystwu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...] i [...], objętego dekretem z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Kolegium umorzyło postępowanie, uznając, że Towarzystwo nie przedstawiło dokumentów potwierdzających jego następstwo prawne po B. de L., która była spadkobierczynią przeddekretowej właścicielki H. L. W ocenie Kolegium, brak wykazania interesu prawnego uniemożliwiał skuteczne zainicjowanie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację kwalifikowanych wad decyzji, a nie ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy skarżące Towarzystwo posiadało status strony w postępowaniu zwykłym, co wymagało wykazania interesu prawnego wynikającego z norm prawa materialnego. Sąd stwierdził, że Towarzystwo nie wykazało takiego interesu, opierając się jedynie na interesie faktycznym, a istniejące prawomocne postanowienia sądowe dotyczące następstwa prawnego nie zostały przez Towarzystwo skutecznie podważone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Towarzystwo [...] nie wykazało swojego interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, co jest niewystarczające do skutecznego zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko SKO, że Towarzystwo nie przedstawiło dokumentów potwierdzających jego następstwo prawne po pierwotnej właścicielce, a tym samym nie wykazało interesu prawnego wymaganego przez art. 28 k.p.a. do wszczęcia postępowania nadzorczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
dekret art. 7 § ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Stronami postępowania dekretowego są byli właściciele gruntu lub ich następcy prawni.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, w tym skierowania jej do osoby niebędącej stroną.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, wymagająca posiadania interesu prawnego lub obowiązku.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.k.w.h.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy art. 20 § ust. 1
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 1025 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 927 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach art. 4 i 5
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach art. 10a
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 679 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1-7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżące Towarzystwo nie wykazało swojego interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, ponieważ nie przedstawiło dokumentów potwierdzających następstwo prawne po pierwotnej właścicielce gruntu. Interes faktyczny, którym legitymuje się Towarzystwo, nie jest wystarczający do uznania go za stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracji publicznej, jak również sąd administracyjny jest związany, na mocy art. 365 § 1 k.p.c., ustaleniami prawnymi wynikającymi z prawomocnych orzeczeń sądowych. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania i musi być aktualny.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Nina Beczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak wykazania interesu prawnego uniemożliwia skuteczne zainicjowanie postępowania administracyjnego, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, nawet w sprawach dotyczących gruntów warszawskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dekretowych i wymogów dowodowych w zakresie następstwa prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z dekretami warszawskimi i ustalaniem następstwa prawnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Kluczowe znaczenie interesu prawnego w sprawach dekretowych – WSA oddala skargę z powodu braku dowodów następstwa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2227/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-04-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/ Łukasz Trochym /sprawozdawca/ Nina Beczek Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] (zwanego dalej również "Towarzystwem lub [...]"), reprezentowanego przez r. pr. K. W., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (zwanego dalej także jako "Kolegium" lub "Organ") z 4 września 2023 r., nr [...], wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r., nr [...], którą odmówiono [...] Towarzystwu [...] z siedzibą w [...] (zwanemu dalej również "[...] Towarzystwem lub [...]") ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i [...], w zakresie dotyczącym działek ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], dawny numer hipoteczny [...] (zwanej dalej także "Nieruchomością [...]"). Decyzję będącą przedmiotem skargi wydano w następującym stanie sprawy. Nieruchomość [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływanego dalej jako "dekret"). Zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 2 września 1946 r. wskazuje, że Nieruchomość [...] uregulowana była na nazwisko H. L. i zawierała powierzchnię 282,56 sążni kwadratowych. Na podstawie art. 1 dekretu Nieruchomość [...] z dniem 21 listopada 1945 r. przeszła na własność gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa. Decyzjami wydanymi przez Wojewodę [...] w dniach: 25 września 1991 r., nr [...]; 6 marca 1992 r., nr [...] oraz 22 stycznia 1993 r., nr 34397, potwierdzono że wskazany powyżej grunt stał się w części, z mocy prawa, własnością Gminy [...], co nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195 ze zm.) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się w części własnością Gminy [...]. Następnie na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. z 2002r. Nr 41, poz. 361 ze zm.) grunt przedmiotowej nieruchomości w części stał się własnością Miasta [...]. Wnioskiem z dnia 26 stycznia 1948 r. działający w imieniu B. de L. pełnomocnik wystąpił o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Objęcie gruntu nastąpiło poprzez ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z 31 lipca 1947 r., co oznacza, że termin na złożenie wniosku w trybie art. 7 dekretu upływał 31 stycznia 1948 r. Wniosek złożono zatem z zachowaniem terminu. Pismami z 13 sierpnia 2014 r. oraz 20 października 2014 r. [...] Towarzystwo zgłosiło swój udział w postępowaniu, przedstawiając postanowienia: 1) Sądu Powiatowego dla Miasta [...] Wydział [...] z 19 listopada 1959 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po H. de L. nabyła w całości jej córka - B. de L.; 2) Sądu Powiatowego dla Miasta [...] Wydział [...] z 16 stycznia 1970 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po B. de L. nabyło Towarzystwo [...] w [...]. Prezydent [...] w toku postępowania ustalił, że dawna nieruchomość hipoteczna nr [...] wchodzi obecnie w skład działek nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Decyzją nr [...] z 30 kwietnia 2015 r. w zakresie dotyczącym niniejszego postępowania wymaga wskazania, że Prezydent [...] odmówił [...] Towarzystwu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu Nieruchomości [...] w zakresie dotyczącym działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezydent [...] wskazał, iż co prawda spadkobierca dawnej właścicielki mógłby w zakresie działki nr [...] korzystać z gruntu w sposób zgodny z jego aktualnym przeznaczeniem w planie miejscowym, jednakże wobec tego, że działka ewidencyjna nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym właścicieli wykupionych lokali w budynku przy ulicy [...], stanowi to okoliczność uniemożliwiającą ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że budynek wskazany powyżej został wybudowany w 1958 roku a więc po dniu wejścia w życie dekretu, co prowadzi do zaistnienia nieusuwalnej przez organ administracyjny przeszkody prawnej, która spowodowała konieczność wydania decyzji orzekającej w tej części o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Względem działki ewidencyjnej nr [...] Prezydent [...] wyjaśnił, że stanowi ona drogę publiczną - ulicę [...], zatem również stanowi to okoliczność niedającą pogodzić korzystania z gruntu przez spadkobiercę dawnej właścicielki z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od decyzji Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r. [...] nie złożyło odwołania. Następnie, 18 października 2018 r., wpłynął wniosek Towarzystwa, reprezentowanego przez pełnomocnika, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] nr [...] z 30 kwietnia 2015 r. orzekającej o odmowie ustanowienia na rzecz [...] prawa użytkowania wieczystego do Nieruchomości [...]. Decyzją z 4 września 2023 r., nr [...] Kolegium na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako "k.p.a.") umorzyło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r., nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał na cel postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, który w ocenie Kolegium sprowadzał się do udzielenia odpowiedzi na pytanie kto powinien być uznany za stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r. W ocenie Kolegium, [...] nie przedstawiło dokumentów, z których wynika, że jest następcą prawnym B. de L.. Dalej organ wyjaśnił znaczenie art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., powoływanej dalej jako "k.c.") dla prowadzonego postępowania, dalej przywołując przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2023 r., poz. 146, powoływanej dalej jako "u.k.w.h.") dla wykazania, że z akt sprawy wynika, iż Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wpisał w dziale II KW nr [...] i nr [...] [...] jako właścicieli w 1/4 części w miejsce B. de L., na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z 16 stycznia 1970 r., sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z 19 listopada 1959 r., sygn. akt [...], to jest na podstawie tożsamych postanowień, które są podstawą ustalenia praw [...] Towarzystwa w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r., nr [...]. Organ wskazał, że skoro sąd ten przyjął następstwo prawne [...] Towarzystwa po Towarzystwie [...] w [...], to jako organ administracji publicznej nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym wpisów w księdze wieczystej. Skargę na decyzję Kolegium z 4 września 2023 r., nr [...] wniosło [...] pismem z 16 października 2023 r., jednocześnie zarzucając jej na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a.: 1) naruszenie przepisów prawa, tj. art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 927 § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 1932 r., Nr 94, poz. 808, ze zm.) w zw. z art. 10a ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r., poz. 210 t.j.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że w sprawie: a) Towarzystwo nie legitymuje się interesem prawnym, a tym samym Kolegium prawidłowo umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe, albowiem w postanowieniu spadkowym Sądu Powiatowego dla m. [...] z 16 stycznia 1970 r., sygn. akt [...], wymieniono Towarzystwo [...] w [...], a nie Towarzystwo, b) decyzja Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r., nr [...] została skierowana do strony w sprawie, tj. [...] Towarzystwa, która wykazała swój interes prawny poprzez przedstawienie tytułu prawnorzeczowego w postaci postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z 19 listopada 1959 r., sygn. akt [...] oraz postanowienia spadkowego Sądu Powiatowego dla m. [...] z 16 stycznia 1970 r., sygn. akt [...], c) Towarzystwo nie jest następcą prawnym po H. de L., gdyż bezpośrednim następcą prawnym jest Towarzystwo [...] w [...], a tym samym aktualnie [...] Towarzystwo, które, jako stowarzyszenie, jest następcą prawnym ww. oddziału w [...]; w sytuacji gdy: d) [...] Towarzystwo nie jest następcą prawnym Towarzystwa [...] w [...], e) Towarzystwo [...] w [...] nie miało osobowości prawnej na dzień otwarcia spadku po H. de L.. Oddział w [...] był jedynie jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, a tym samym nie miał możliwości samodzielnego nabywania majątku, w tym pochodzącego ze spadkobrania, gdyż takie uprawnienie, w dacie otwarcia spadku po H. de L., przysługiwało wyłącznie Towarzystwu jako podmiotowi posiadającemu wówczas osobowość prawną, tym samym to Towarzystwo, a nie [...] Towarzystwo, legitymuje się odpowiednim tytułem prawnym w zakresie Nieruchomości [...], co w następstwie winno skutkować uznaniem, iż to wobec Towarzystwa, posiadającego interes prawny, winna zostać wydana decyzja Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r., a nie wobec [...] Towarzystwa, które w sprawie obejmującej ww. decyzję nie legitymowało się jakimkolwiek interesem prawnym, a wyłącznie interesem faktycznym; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 5 u.k.w.h. w zw. z art. 6 ust 1 i 2 u.k.w.h. w zw. z art. 8 u.k.w.h. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Kolegium, że zasada jawności materialnej ksiąg wieczystych (i domniemanie z niej wynikające) oraz wpisy do księgi wieczystej prowadzonej dla [...] nieruchomości przy ul. [...] (odpowiednio KW nr [...] oraz KW nr [...]), oraz przy ul. [...] (KW nr [...]) - które o nieruchomości również stanowiły współwłasność H. de L. - legitymowały Organ do przyjęcia, iż decyzja Prezydenta [...] z 30 kwietnia 2015 r. w odniesieniu do zupełnie innej nieruchomości, tj. Nieruchomości [...] - została skierowana do podmiotu będącego stroną w postępowaniu dekretowym (tj. wobec [...] Towarzystwa). Wobec tak przedstawionych zarzutów, [...] obszernie uzasadniło każdy z nich – w szczególności zaznaczając kwestie dotyczące statusu prawnego [...] w [...], [...] oraz samego Towarzystwa; uregulowań wynikających z u.k.w.h., zwłaszcza dotyczących rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, powołując przy tym nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt [...], jednocześnie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium, jak również o przeprowadzenie rozprawy w rozpoznawanej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania. Kolegium w treści odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Jeżeli w toku tak przeprowadzonego postępowania nie zostanie ustalone wystąpienie choćby jednej okoliczności, o których stanowią wymienione powyżej przepisy prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odnosząc się do charakterystyki sprawy, wyjaśnienia wymaga, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, lecz przeprowadzeniem weryfikacji czy dana decyzja jest dotknięta kwalifikowanymi wadami wskazanymi w art. 156 § 1-7 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jednocześnie w myśl art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Ocena legalności decyzji dokonywana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, odnosi się do aktu już prawomocnego, funkcjonującego w obrocie prawnym i korzystającego z domniemania jej legalności. Celem przeprowadzenia postępowania nadzorczego przez organ jest zatem ocena czy w przeprowadzonym postępowaniu, podlegającym ocenie, zaistniały takie nieprawidłowości wynikające ze zgromadzonego w nim materiału dowodowego, które należy uznać za spełniające przesłanki do uznania ich za wadę kwalifikowaną postępowania, wymienioną w przywołanym powyżej artykule. Granice tak przeprowadzanego postępowania skutkują tym, że organ nadzoru nie gromadzi już nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Wskazania w tym miejscu wymaga, że odmowa wszczęcia postępowania następująca na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie może nastąpić, gdy strona wnioskująca o wszczęcie postępowania powołuje się na swój interes prawny w jego wszczęciu, i nie jest on (interes prawny) możliwy do ustalenia na podstawie informacji zawartych w samym wniosku, czyli w sytuacji gdy interes prawny strony nie jest oczywisty. Skutkiem tego jest konieczność przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, co też w rozpoznawanej sprawie miało miejsce, a ostatecznie doprowadziło Kolegium do prawidłowego wniosku, czyli rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § k.p.a. Natomiast, w postępowaniu w trybie "nieważnościowym" przymiot strony, która może skutecznie zainicjować takie postępowania, przysługuje podmiotowi, który był stroną postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, jak też każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok SN z 26 maja 2000 r., I CKN 1183/99, LEX nr 51631; zob. też wyroki NSA: z 10 maja 2002 r., IV SA 1124/00, LEX nr 657038; z 26 stycznia 2010 r., II OSK 176/09, LEX nr 597373; z 25 maja 2011 r., II GSK 585/10, LEX nr 1081597). Zasadniczą kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w niniejszym postępowaniu było zatem wyjaśnienie czy [...] można uznać za stronę postępowania administracyjnego, która jest uprawniona do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z 30 kwietnia 2015 r., nr [...]. Stroną postępowania, zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny winien zatem wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym, w określonym stanie faktycznym, podmiot może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego praw i obowiązków przed naruszeniem, które dokonać może ten akt. Ostatecznie żądanie takiego podmiotu zmierza do doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W realiach niniejszej sprawy, która dotyczy kontroli w trybie nadzoru decyzji Prezydenta z 30 kwietnia 2015 r., nr [...], którą rozpatrzono wniosek dekretowy z 26 stycznia 1948 r. złożony przez B. de L. do Nieruchomości [...], należy doprecyzować, że stanowiący podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie – art. 7 ust. 1 dekretu – stanowi, że stronami tego postępowania są byli właściciele przedmiotowego gruntu lub ich następcy prawni. Niewątpliwie zatem tylko z udziałem tych podmiotów może być prawidłowo prowadzone postępowanie dekretowe i jedynie w stosunku do tych osób może być wydana decyzja w sprawie. Tak zarysowane pojmowanie interesu prawnego w sposób ukazany powyżej, należy odróżnić od interesu faktycznego, którego wykazanie jest niewystarczające do uznania za stronę postępowania administracyjnego. Interes faktyczny bowiem, to taka sytuacja, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności. Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej sprawy, stwierdzić trzeba że Towarzystwo nie wykazało istnienia po swojej stronie interesu prawnego, umożliwiającego złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] nr [...] z 30 kwietnia 2015 r. orzekającej o odmowie ustanowienia na rzecz [...] prawa użytkowania wieczystego do Nieruchomości [...]. Sąd orzekający podziela stanowisko Kolegium dotyczące nieprzedstawienia przez [...] dokumentów, z treści których wynika następstwo prawne po zmarłej B. de L., następczyni prawnej przeddekretowej właścicielki Nieruchomości [...] – H. L.. Z akt sprawy wynika bowiem, że na podstawie zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z 2 września 1946 r. przedmiotowa nieruchomość, oznaczona nr hip. [...], uregulowana była na nazwisko H. L. i zawierała powierzchni 282,56 sążni kwadratowych. Zgromadzony materiał dowodowy w ocenianej przez Kolegium sprawie zawiera natomiast dwa prawomocne postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] z 19 listopada 1959 r. (sygn. akt [...]) oraz z 16 stycznia 1970 r. (sygn. akt [...]), na podstawie których spadek po H. L. nabyła w całości córka B. de L. (postanowienie z 19 listopada 1959 r., sygn. akt [...]), natomiast spadek po B. de L. nabyło Towarzystwo [...] w [...] (postanowienie z dnia 16 stycznia 1970 r., sygn. akt [...]). Wyjaśnić przy tym należy, że następstwo prawne powinno być wykazane stosownym dokumentem, a w przypadku śmierci byłego właściciela powinno to być postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (ewentualnie akt poświadczenia dziedziczenia). Wskazane postanowienia spadkowe służyły również za podstawę ustaleń dokonanych przez Prezydenta [...] w toku postępowania zakończonego wydaniem rozstrzygnięcia z 30 kwietnia 2015 r., nr [...], dotyczących następstwa prawnego po zmarłych H. L. oraz B. de L.. Jak wynika z akt sprawy tytułem takim Towarzystwo nie legitymowało ani w momencie wydania kwestionowanej decyzji przez Prezydenta, ani w chwili wyrokowania przez Sąd. Zauważyć należy również, że Towarzystwo nie legitymuję się jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do Nieruchomości [...]. Odnotować należy również w tym miejscu, że w zakresie kwestionowanym przez Towarzystwo, nadal w obrocie prawnym funkcjonuję prawomocne postanowienie Sądu Wojewódzkiego w [...] w istocie stwierdzono, że statut [...] Towarzystwa jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania określone ustawą. Skutkiem tego, zarejestrowane w 1990 r. [...], uznane zostało (zgodnie z brzmieniem § 10 jego statutu) za następcę prawnego Towarzystwa [...] w [...]. Następnie, Sąd Najwyższy, rozpatrując rewizję Zarządu Głównego Towarzystwa od ww. postanowienia Sądu Wojewódzkiego w [...] – oddalił rewizję (postanowienie SN z 4 stycznia 1991 r., sygn. akt [...]). Zdaniem Sądu, są to istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, które organ słusznie uwzględnił dokonując jej oceny. Organ administracji publicznej, jak również sąd administracyjny jest związany, na mocy art. 365 § 1 k.p.c., ustaleniami prawnymi wynikającymi z prawomocnych orzeczeń sądowych. Ponadto, zgodnie z art. 679 § 1 k.p.c., dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Stąd też zarzuty [...] odnoszące się do kwestii skuteczności spadkobrania po B. de L. przez Towarzystwo [...] w [...], jak również kwestionowanie z tego powodu statusu [...], jako następcy prawnego Towarzystwa [...] w [...], należy uznać za przedwczesne. Zdaniem Sądu, dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego (lub ich zmiana) funkcjonujących orzeczeń sądowych w tej materii, umożliwiłoby [...] podjęcie próby wykazania następstwa prawnego po przeddekretowej właścicielce Nieruchomości [...], co stanowi istotną okoliczność w świetle przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, a w kolejnej fazie także ewentualne uzyskanie legitymacji do wystąpienia z żądaniem zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] nr [...] z 30 kwietnia 2015 r. Obecnie natomiast, Towarzystwo [...] w [...] jedynie antycypuje brak interesu prawnego po stronie [...] Towarzystwa [...]. Samo zaś Towarzystwo nie jest w stanie aktualnie wykazać legitymacji do skutecznego żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Sąd wyjaśnia przy tym, że przedmiotem dociekań nie jest istnienie interesu prawnego [...] lecz istnienie interesu prawnego [...], gdyż to właśnie Towarzystwo żąda przeprowadzenia postępowania w sprawie nadzorczej. Zdaniem Sądu, nie został on jednak przez [...] skutecznie wykazany, niezależnie od zarzutów kierowanych pod adresem [...] Towarzystwa. W istocie [...] posiada jak na razie interes faktyczny, a to za mało aby móc powiedzieć, że Towarzystwo ma uprawnienie do występowania w tym postępowaniu jako jego strona. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania i musi być aktualny, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku [...]. Tym samym mające, według Towarzystwa, znaczenie w postępowaniu nadzorczym wydanie przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w dniu 20 kwietnia 2022 r. wyroku w sprawie o sygn. akt [...] (zwłaszcza treść jego uzasadnienia) nie może stanowić dokumentu potwierdzającego istnienie po stronie [...] interesu prawnego w niniejszej sprawie. Wszak dotyczy ono zupełnie innej nieruchomości (znajdującej się w [...]) niż Nieruchomość [...]. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów. Kolegium dokonało oceny interesu prawnego [...] w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym Nieruchomości [...], jednocześnie w należyty sposób uzasadniło zajęte w sprawie stanowisko. Kolegium prawidłowo podjęło decyzję o dalszym nieprowadzeniu, a zatem nierozstrzyganiu co do istnienia konkretnych przesłanek nieważnościowych ocenianego postępowania. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI