I SA/Wa 2222/21

I SA/Wa 2222/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r. nr KOC/5085/Go/20 w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 14 lipca 2021 r. nr KOC/5085/Go/20 utrzymało w mocy swoją decyzję z 9 września 2020 r. nr KOC/7081/Go/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 maja 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...];.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 września 2020 r., na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 kpa i art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem", stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 maja 1951 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej udziału w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu związanego z prawem własności lokali nr: [...] znajdujących się w budynku usytuowanym na przedmiotowym gruncie zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jego nieważności w tej części z powodu wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych. W pozostałej części, na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 7 ust. 2 dekretu Kolegium stwierdziło nieważność ww. orzeczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano m.in., że orzeczeniem administracyjnym z 5 maja 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, odmówiło dawnym właścicielom - [...] przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], obecnie działki (stanowiące własność m.st. Warszawy) nr: [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe i został przydzielony do zagospodarowania inwestorowi publicznemu, jako wykonawcy narodowego planu gospodarczego. W związku z tym organ stwierdził, że korzystanie z przedmiotowego gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego.
2 kwietnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek następcy prawnego dawnego właściciela - [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 maja 1951 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu wniosku podniesiono zarzut, że organ I instancji w sposób rażący naruszył art. 7 ust. 2 dekretu, ponieważ nie wykazał, jak tego wymaga powołany przepis, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych jego właścicieli nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (planie zagospodarowania przestrzennego). Ponadto powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 5/08 wskazano, że cele użyteczności publicznej mogły być realizowane także przez podmioty spoza administracji publicznej.
Pismem z 24 sierpnia 2015 r. organ I instancji poinformował, że w budynku położonym przy ul. [...], znajdującym się na części przedmiotowej nieruchomości (dz. nr [...] z obrębu [...]), lokale nr: [...] zostały sprzedane tylko na podstawie umowy notarialnej, bez poprzedzającej jej zawarcie decyzji administracyjnej, a lokale nr: [...] na podstawie decyzji administracyjnej, a następnie w jej wykonaniu, na podstawie umowy notarialnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 15 stycznia 2016 r. nr KOC/4894/G0/15 stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 maja 1951 r., w części dotyczącej udziału w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu związanego z prawem własności lokali nr: [...] znajdujących się w budynku usytuowanym na przedmiotowym gruncie zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże nie mogło stwierdzić jego nieważności w tej części z powodu wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych. W pozostałej części stwierdziło jego nieważność.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 2 sierpnia 2016 r. nr KOC/771/Go/16.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1548/16, po rozpoznaniu skargi [...], stwierdził nieważność decyzji z 2 sierpnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji z 15 stycznia 2016 r., z uwagi na fakt, że zostały one skierowane do osoby nieżyjącej, tj. [...]. Jak wynika zaś z księgi wieczystej nr [...] spadkobiercą [...] jest [...] właścicielka lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w uzasadnieniu decyzji z 9 września 2020 r. wskazało, że kwestionowane orzeczenie obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji (orzeczenia), która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając bowiem swoją odmowę organ dekretowy oparł się nie na obowiązującym planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), ale na planie opracowywanym.
Zdaniem Kolegium z rażącym zaś naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Dodatkowo Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość, w części dotyczącej udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanego z własnością lokali nr: [...] w budynku położonym przy ul. [...], znajdującym się na części przedmiotowej nieruchomości (działce nr [...] z obrębu [...]) została oddana w użytkowanie wieczyste jedynie w drodze umów cywilnoprawnych bez poprzedzających je decyzji administracyjnych w sprawie sprzedaży lokali, tak jak to miało miejsce w przypadku pozostałych lokali oddanych na własność w przedmiotowym budynku, tj. lokali nr: [...].
SKO w Warszawie uznało, że - z uwagi na brak decyzji administracyjnych w sprawie sprzedaży ww. lokali mieszkalnych - badane orzeczenie wywołało w ww. części nieodwracalne skutki prawne. Zachodzi zatem przesłanka negatywna (określona w art. 156 § 2 kpa) do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia w ww. części.
Od powyższej decyzji [...] (właściciel lokalu nr [...]) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując zapadle rozstrzygnięcie w całości. Wnioskodawca wskazał, że decyzja nie uwzględniła nieodwracalnych skutków prawnych w części nieruchomości przy ul. [...] w odniesieniu do jego lokalu nr [...] oraz innych lokali, co do których czynność cywilnoprawna była poprzedzona decyzją administracyjną orzekającą o ich sprzedaży. Zdaniem wnioskodawcy wystąpiły w tym przypadku nieodwracalne skutki prawne w zakresie nabycia lokalu i udziału w użytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zarzucono także m.in., że Kolegium nie wyjaśniło, czy grunt w dacie objęcia nieruchomości w posiadanie był zabudowany, czy skutkiem odmownego orzeczenia dekretowego znajdujące się na gruncie budynki przeszły na własność gminy, czy też z powodu braku zabudowy taki skutek nie wystąpił, czy został złożony wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, czy wnioskowano o prawo zabudowy gruntu, czy grunt pozostaje zabudowany budynkami istniejącymi na nim w dniu objęcia go w posiadanie przez gminę, czy wniosek dekretowy został złożony przez wszystkich właścicieli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 14 lipca 2021 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z 9 września 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w zaskarżonej decyzji Kolegium dokonało prawidłowych ustaleń faktycznych, trafnie zastosowało właściwe przepisy prawa, jak również w sposób prawidłowy uzasadniło rozstrzygnięcie, zgodnie z wymogami stawianymi przez art. 107 § 3 kpa.
Dodatkowo Kolegium podniosło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Zgodnie z art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: - wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, - wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, - dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, - została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, - była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, - w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, - zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Według § 2 tego przepisu nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Organ odwoławczy stwierdził, że przesłanki określone w pkt: 1, 3, 4, 5, 6, 7 art. 156 § 1 kpa nie wystąpiły. Decyzje wydał organ właściwy w ówczesnym stanie prawnym, była ona pierwszą decyzją w tej sprawie, skierowano ją do strony, nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej nieważność z mocy prawa.
Rozważając kwestię wydania orzeczenia dekretowego z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej Kolegium wskazało, że orzeczeniem administracyjnym z 5 maja 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, odmówiło dawnym właścicielom [...] przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], obecnie działki (stanowiące własność m.st. Warszawy) nr: [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe i został przydzielony do zagospodarowania inwestorowi publicznemu, jako wykonawcy narodowego planu gospodarczego. W związku z tym organ stwierdził, że korzystanie z przedmiotowego gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wniosek w trybie art. 7 ust. 2 dekretu został złożony 28 października 1947 r., zaś ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło 2 maja 1947 r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Wniosek został złożony w terminie.
Następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości wynika z: - postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 1981 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabyli: syn [...] oraz żona [...] po 1/2 każde z nich, - postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 1997 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabył syn [...] w całości, - postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabyli: żona [...], syn [...], córka [...] i córka [...] po 1/4 każde z nich, - postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1999 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabyli: syn [...], córka [...] i córka [...] po 1/3 każde z nich, - postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2001 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabył [...] w całości, - postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] października 2003 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po [...] nabył [...] w całości.
Dalej Kolegium podało, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z kolei w ust. 2 tego artykułu przewidziano, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.
Z brzmienia tych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że jedynym kryterium oceny, czy zachodzi przesłanka przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) jest ustalenie, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).
Słusznie wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, że chodzi tu o plan obowiązujący w chwili wydania decyzji (orzeczenia), a nie plan opracowywany, jak to ma miejsce.
Organ odwoławczy przywołał poglądy judykatury odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1780/07 i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2003 r. sygn. akt I SA 2062/01 w których stwierdzono, że odmowa przyznania prawa własności czasowej, z uwagi na brak możliwości pogodzenia przez dotychczasowego właściciela korzystania z gruntu z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego rażąco, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, narusza art. 7 ust. 2 dekretu.
Kolegium wskazało, że podstawą orzekania nie mógł być również "projekt planu" "czy opracowywany plan", ale plan obowiązujący na dzień rozstrzygania sprawy przez organ, uchwalony zgodnie z przepisami prawa (por. postanowienie SN z 12 marca 2010 r. sygn. akt lll CZP 129/09, wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 231/05, wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 97/10, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 5/08).
Podzielając zapatrywania Kolegium i sądów administracyjnych na tę kwestię organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie obarczone jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Uzasadniając bowiem swoją odmowę organ dekretowy oparł się nie na obowiązującym planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), ale na planie opracowywanym.
Jeśli chodzi o pojęcie "rażącego naruszenia prawa" Kolegium wskazało, że w utrwalonym orzecznictwie naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części. Chodzi o sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność decyzji administracyjnej. Chodzi o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. wyrok NSA z 17 września 1997 r. sygn. akt Ill SA 1425/96, wyrok NSA z 11 maja 1994 r. sygn. akt III SA 1705/93, wyrok NSA z 28 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1134/96).
Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że wyeliminowanie wadliwego orzeczenia z obrotu prawnego jest możliwe tylko w takim zakresie, w jakim nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Odnosząc się do tego zagadnienia organ odwoławczy podał, że z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest przepisów prawnych mogących stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności.
W ocenie organu odwoławczego słusznie wskazał organ nadzoru w zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa nieruchomość, w części dotyczącej udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanego z własnością lokali nr: [...] w budynku położonym przy ul. [...], znajdującym się na części przedmiotowej nieruchomości (działce nr [...] z obrębu [...]) została oddana w użytkowanie wieczyste jedynie w drodze umów cywilnoprawnych bez poprzedzających je decyzji administracyjnych w sprawie sprzedaży lokali, tak jak to ma miejsce w przypadku pozostałych lokali oddanych na własność w przedmiotowym budynku, tj. lokali nr: [...].
Zdaniem Kolegium, z uwagi na brak decyzji administracyjnych w sprawie sprzedaży ww. lokali mieszkalnych, badane orzeczenie wywołało w ww. części nieodwracalne skutki prawne. Zachodzi zatem przesłanka negatywna (określona w art. 156 § 2 kpa) do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia w tej części.
SKO w Warszawie wyjaśniło, że organ nadzoru nie dokonuje oceny zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych dotyczących oddania w użytkowanie wieczyste części przedmiotowej nieruchomości gruntowej związanego z prawem własności lokali, które to użytkowanie wieczyste (i sprzedaż lokali) poprzedzone było wydaniem decyzji administracyjnych. Ocena taka może być bowiem dokonana dopiero w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie sprzedaży lokali i oddania związanej z własnością lokalu części ułamkowej prawa użytkowania wieczystego (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1891/07).
Odnosząc się do twierdzeń [...] organ odwoławczy wskazał, że niniejsza decyzja nie rodzi żadnych bezpośrednich skutków prawnych (w sferze prawa własności lokalu i prawa użytkowania wieczystego części gruntu) dla właścicieli lokali wyodrębnionych w przedmiotowym budynku (nabytych na podstawie decyzji administracyjnej). Ewentualna ocena skutków prawych, jak już wyżej wskazano, mogłaby być dokonana jedynie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o sprzedaży lokalu i ustanowieniu związanego z własnością lokalu prawa użytkowania wieczystego części gruntu.
Kolegium podkreśliło, że z uwagi na zawarcie umów cywilnoprawnych w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego i ustanowienia własności lokalu decyzje takie wywołały również nieodwracalne skutki prawne i z tego powodu nie stwierdza się ich nieważności. Dodatkowo - w odniesieniu do twierdzeń wnioskodawcy zawartych w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - kwestie zabudowy gruntu w dacie wydania orzeczenia, czy też jej braku nie należą do zakresu postępowania nadzorczego w sprawie oceny legalności orzeczenia dekretowego. Mogą one mieć znaczenie przy ponownym rozpatrywaniu wniosku dekretowego. Stąd szereg zarzutów wnioskodawcy w tym zakresie nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Umowa sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] została zawarta w formie aktu notarialnego w wykonaniu uprzednio wydanej decyzji administracyjnej orzekającej o sprzedaży lokalu i ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego związanego z tym prawem udziału w gruncie.
Zdaniem Kolegium zarzuty odnośnie nieuwzględnienia nieodwracalnych skutków prawnych w tym zakresie są nietrafione, ponieważ skutki takie nie wystąpiły.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 14 lipca 2021 r. [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 10 § 1 w zw. z art. 81 kpa poprzez brak umożliwienia skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się, a tym samym także przez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu, w tym jako prowadzące do braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ II instancji (z naruszeniem m.in. art. 7, art. 8 i art. 9 kpa), 2) art.10 § 1 w zw. z art. 81 kpa poprzez błędne pominięcie przez organ ll instancji sytuacji braku umożliwienia skarżącemu przez organ I instancji przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się, a tym samym uniemożliwienia czynnego udziału w postępowaniu, a także błędne przyjęcie okoliczności faktycznych za ustalone w postępowaniu przed organem I instancji, w tym jako stanowiące o braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji, a także przez organ ll instancji (wbrew art. 81 kpa), a także przez błędne wydanie decyzji merytorycznej zamiast decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania (wbrew art. 138 § 2 kpa), 3) art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa poprzez brak ustosunkowania się do istoty zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego; przez naruszenie wymogów uzasadnienia decyzji. Wobec tego wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zastosowanie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi względem decyzji z 9 września 2020 r. odnośnie której stawiane są zasadniczo tożsame zarzuty, 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że organ I i II instancji nie zawiadomiły skarżącego o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego, który miał być podstawą rozstrzygnięć. W rezultacie doszło do naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto, do przyjęcia za udowodnione okoliczności faktycznych w ramach materiału dowodowego zgromadzonego przez organy konieczne było zaistnienie stanu, w którym strona miała możliwość wypowiedzenia się co do okoliczności faktycznych, a stan taki nie wystąpił. Zatem błędnie przyjęto za ustalone okoliczności faktyczne i organ II instancji błędnie wydał decyzję merytoryczną zamiast decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji (wbrew art. 138 § 2 kpa).
Skarżący zarzucił, że Kolegium nie ustosunkowało się do istoty zarzutów, zwłaszcza tego, czy w sytuacji gdy grunt nie był gruntem, na którym znajdowały się budynki - to czy poprzez wydanie orzeczenia z 5 maja 1951 r. wystąpił skutek jaki wskazują powoływane orzeczenia WSA w Warszawie (I SA/Wa 1891/07) oraz NSA (OPS 7/96), tj. czy doszło, czy nie doszło wskutek orzeczenia z 5 maja 1951 r. do przewłaszczenia na rzecz gminy budynków znajdujących się na gruncie. Jeśli nie wystąpił wskazany skutek w postaci przewłaszczenia na rzecz gminy budynków znajdujących się na gruncie (z uwagi na brak takich budynków), brak było podstaw i potrzeby do odwracania skutków prawnych decyzji, aby poprzez obecnie wydawaną decyzję (w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie) przywracać stosunek własnościowy do budynku, którego na gruncie nie było.
Ponadto zaskarżony organ nie dokonał oceny znaczenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, zwłaszcza w sytuacji gdy na gruncie nie było budynku, a tym samym gdy w istocie właściwym mógł być wniosek o przyznanie prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
Skarżący podtrzymał też zarzuty wcześniej podniesione w pkt 3-7 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponadto według skarżącego art. 7 ust. 2 dekretu nie reguluje kwestii rozstrzygnięcia/orzeczenia (i jego przesłanek) w postaci "odmowy uwzględnienia wniosku", tj. nie stanowi kiedy można nie przyznać prawa czasowego, a wskazany przepis wyraźnie reguluje kwestię rozstrzygnięcia/orzeczenia (i jego przesłanek) w postaci "uwzględnienia wniosku", tj. stanowi kiedy można przyznać prawo czasowe. Wykładnia wskazanego przepisu może prowadzić do wniosku, że warunkiem uwzględnienia wniosku jest istnienie planu zabudowania - tylko istnienie (obowiązującego) planu pozwalało bowiem na weryfikację, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Tylko istnienie (obowiązującego) planu pozwalało na porównanie/zestawienie 2 przesłanek, tj. czy korzystanie z gruntu (jako 1 przesłanka) da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (jako 2 przesłanka).
W przypadku zatem jaki wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji decyzja odmowna wydana względem dotychczasowego właściciela nie powinna być obecnie uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa bowiem w razie braku istniejącego (obowiązującego) planu nie było możliwe ustalenie, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
W ocenie skarżącego w zaskarżonej decyzji niewłaściwie zastosowano wskazany przepis, w tym ewentualnie z uwagi na niewłaściwą wykładnię wskazanego przepisu.
Ponadto Kolegium nie dokonało rozważań i oceny znaczenia w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 odnośnie art. 156 § 1 i § 2 kpa, w sytuacji prawdopodobnie występującej w niniejszej sprawie, gdy przedwojenny właściciel nie utracił wobec decyzji odmownej praw do budynku (którego na gruncie nie było), a jednocześnie gdy określone uprawnienia uzyskała gmina m. st. Warszawa, tj.: a) potwierdzenie/utrwalenie nieograniczonego (bo łącznie z uprawnieniami do zabudowy) prawa własności po stronie gminy jako właściciela gruntu, b) późniejsza zabudowa dokonana przez gminę (jako realizacja uprawnienia do zabudowy pozostającego po stronie gminy jako właścicielu gruntu).
SKO w Warszawie nie dokonało rozważań i oceny znaczenia w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r. sygn. akt Kp 3/15. Organ ten nie dokonał oceny, czy grunt, którego dotyczy sprawa jest gruntem, odnośnie którego mogą być zastosowane nowe przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku za zgodne z Konstytucją RP. Dotyczy to m.in. podstaw odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz "przedwojennego właściciela“ wskazanych w art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem skarżącego wobec wskazanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego może zachodzić podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W zaskarżonej decyzji nie uwzględniono także skutków związanych z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Skutki związane z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego gruntu (związanego z prawem własności lokalu mieszkalnego skarżącego) w prawo własności mogą prowadzić do przyjęcia obecnie niemożności stwierdzenia nieważności decyzji.
Wobec powyższych naruszeń Kolegium nie dokonało wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy (w tym przy uwzględnieniu wskazanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływu na sprawę), a także naruszyło wymogi uzasadniania decyzji zwłaszcza wobec braku ustosunkowania się do zarzutów i twierdzeń, a także w zakresie w jakim nie wyjaśniło podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosło, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne i nie ma konieczności ponownego jego powielania w odpowiedzi na skargę.
Odnosząc się do skargi Miasta st. Warszawy (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 2223/21, w której WSA w Warszawie postanowieniem z 31 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2223/21 odrzucił skargę Miasta st. Warszawy jako niedopuszczalną, a postanowienie stało się prawomocne), w której Miasto st. Warszawa zarzuciło nieważność decyzji, ponieważ skierowano ją do osób zmarłych - właścicieli lokali, Kolegium podniosło, że w odniesieniu do właściciela lokalu decyzja w ogóle nie rozstrzygała o jego prawach i obowiązkach, a samo wysłanie decyzji na adres osoby zmarłej nie jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do tej osoby. W takich okolicznościach nie sposób uznać, że gdyby wskazani właściciele lokali żyli w dacie wydania ww. decyzji, to nabyliby jakiekolwiek prawa lub nałożone byłyby na nich obowiązki, ponieważ na podstawie decyzji Kolegium nie doszło do nabycia żadnych praw, ani nie nałożono obowiązków. Nie można zatem twierdzić, że przedmiotowa decyzja została do nich "skierowana". Samo wysłanie decyzji na adres osoby zmarłej może być bowiem oceniane jedynie pod kątem nieuczestniczenia w postępowaniu spadkobierców osoby zmarłej, co może być przedmiotem postępowania wznowieniowego, nie zaś postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wynika to z tego, że wady skutkujące nieważnością decyzji są to wady, które "tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywanie jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Warszawa 2012, s. 615). Nieprawidłowo ustalony krąg stron w postępowaniu stanowi podstawę wznowienia postępowania. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 października 2014 r. sygn. akt lV SA/Po 623/14 stwierdzono, że ustalenie kręgu stron postępowania polegające na przeprowadzeniu postępowania odwoławczego bez udziału następców prawnych osoby zmarłej stanowi naruszenie procedury administracyjnej, tzn. art. 10 § 1 i art. 28 kpa oraz art. 28 ust. 2 pr. bud. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Finalnie organ podkreślił, że przesłanka skierowania decyzji do osoby zmarłej nie jest w sposób wyraźny wymieniona jako jedna z podstaw nieważności z art. 156 § 1 kpa. Tę dodatkową przesłankę nieważnościową wypracowało orzecznictwo sądowe. W orzecznictwie sądowym nie ma przy tym jednolitych poglądów w kwestii traktowania wady polegającej na skierowaniu decyzji do osoby zmarłej. Naczelny Sąd Administracyjny w niektórych sprawach traktuje taką sytuację jako podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie podstawę do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (por. wyrok NSA z 10 listopada 1998 r. sygn. akt IV SA 912/97; wyrok NSA z 19 października 2001 r. sygn. akt I SA 2526/99; wyrok NSA z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 1519/13; wyrok NSA z 30 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2036/16).
W piśmie z 26 października 2021 r. [...] wniósł o: 1) uchylenie w całości obydwu decyzji Kolegium oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji w razie stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie przy przyjęciu uczestnictwa osób zmarłych, 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa.
Obecny na rozprawie pełnomocnik [...] wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że kwestionowane decyzje Kolegium są aktami o charakterze rzeczowym. Wobec tego w miejsce osoby zmarłej wchodzą jej spadkobiercy, którzy mogą podnieś zarzut pozbawienia ich udziału w postępowaniu administracyjnym. Orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje skierowanie decyzji do osoby zmarłej jako sytuację wyjątkową. Organ administracji związany jest wpisami w księgach wieczystych, także w zakresie podmiotowym, dlatego winien brać pod uwagę w postępowaniu administracyjnym osoby ujawnione w księgach wieczystych jako strony postępowania.
Obecny na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania sądowego [...] poparł skargę oraz jej wnioski i zarzuty, a także argumentację pisma z 26 października 2021 r. Wskazał, że [...] nie została zawiadomiona przed wydaniem decyzji przez organ w trybie art. 10 kpa. Dodatkowo wskazał, że decyzje SKO w Warszawie zostały skierowane do osób zmarłych. Wskazał na wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 1548/16, w którym stwierdzono nieważność poprzednich decyzji z tego powodu.
Obecny na rozprawie uczestnik postępowania sądowego [...] oświadczył, że pozostawia skargę do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Za trafne Sąd uznał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 maja 1951 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], zostało wydane w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Z treści uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia dekretowego wynika, że powodem wydania negatywnego rozstrzygnięcia było to, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego.
Słusznie zatem uznało Kolegium, że zestawienie motywów rozstrzygnięcia orzeczenia administracyjnego z treścią art. 7 ust. 2 dekretu świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Art. 7 ust. 2 dekretu wymagał bowiem, aby organ dekretowy przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia na dzień wydania orzeczenia: 1) w jaki sposób (kryterium obiektywne) dotychczasowy właściciel korzysta z gruntu; 2) jaki plan zagospodarowania przestrzennego ma moc obowiązującą i jakie przeznaczenie w tym planie przewidziano dla terenu objętego wnioskiem. Dopiero wyjaśnienie powyższych okoliczności dawało organowi dekretowemu podstawę do oceny, czy konkretne zapisy części tekstowej i graficznej planu uniemożliwiają przeddekretowym właścicielom gruntu dalsze z niego korzystanie.
Z treści orzeczenia dekretowego oraz z akt sprawy nie wynika, aby organ z urzędu ustanowił zakres postępowania wyjaśniającego i środków dowodowych, potrzebnych dla należytego ustalenia stanu sprawy, przeprowadził postępowanie mające na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście wskazanych wyżej przesłanek materialnoprawnych, dał możność osobom zainteresowanym zapoznania się ze sprawą, a także złożenia potrzebnych oświadczeń (art. 44 i art. 47 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem – Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), a następnie dokonał swobodnej oceny wyników postępowania wyjaśniającego (art. 50 rozporządzenia) i dał temu wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (art. 75 ust. 2 rozporządzenia).
Skoro zatem w orzeczeniu dekretowym organ rozstrzygnął o losach wniosku dekretowego w sposób zupełnie dowolny, to doszło do sytuacji nieakceptowalnej z punktu widzenia zasady praworządności bowiem pozbawiono dawnych właścicieli sporej nieruchomości możliwości uzyskania prawa własności czasowej do gruntu, a więc prawa o znacznej wartości ekonomicznej.
Odnosząc się zaś do zagadnienia nieodwracalnych skutków prawnych, uregulowanego w art. 156 § 2 kpa trzeba wskazać, że na tle spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w oparciu o art. 7 ust. 2 dekretu w orzecznictwie przyjmuje się, że aby zaistniała przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej musi istnieć bezpośredni związek między tą decyzją, a jej skutkiem. W praktyce związek ten dotyczy sytuacji, gdy ostateczna negatywna dla przeddekretowych właścicieli decyzja dekretowa stworzyła warunki do zbycia gruntu przez Państwo na rzecz osób trzecich, przy czym zbycie to nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w formie aktu notarialnego. Wówczas to występuje przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, ponieważ organ administracji (organ nadzoru) nie jest w stanie w ramach swych kompetencji do odwrócenia zdarzenia o charakterze prawnorzeczowym (cywilnoprawnego zbycia nieruchomości).
Bezpośredni związek w relacji decyzja dekretowa - skutek (cywilnoprawne zbycie nieruchomości) nie zachodzi wówczas, gdy obrót cywilnoprawny nieruchomością lub jej częścią (np. odrębną własnością samodzielnego lokalu wraz z odpowiednim udziałem w nieruchomości wspólnej) poprzedzony został późniejszą decyzją administracyjną o charakterze konstytutywnym, którą ustawa wskazywała jako warunek konieczny do zawarcia umowy cywilnoprawnej zbycia nieruchomości.
Takimi decyzjami były, np. decyzje, o których mowa w § 9-11 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz.U. Nr 13, poz. 120 ze zm.) – decyzje o sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z oddaniem gruntu w odpowiednich udziałach w użytkowanie wieczyste, czy też o których mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) – decyzje o sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z oddaniem gruntu w odpowiednich udziałach w użytkowanie wieczyste.
Sąd podziela stanowisko SKO w Warszawie, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, jeżeli chodzi o lokale mieszkalne nr: [...] (pismo Naczelnika Wydziału Sprzedaży Lokali dla Dzielnicy [...] w Urzędzie Dzielnicy [...] z 24 sierpnia 2015 r.) oraz przypadający im udział w nieruchomości wspólnej, jeżeli chodzi o nieruchomość warszawską, oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], zapisana w Kw nr [...]).
W tej sytuacji nieodwracalne skutki prawne z art. 156 § 2 kpa związane z obrotem cywilnoprawnym możnaby rozpatrywać w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych i o oddaniu gruntu we właściwych udziałach w użytkowanie wieczyste.
Ta przeszkoda do stwierdzenia nieważności nie odnosi się natomiast, w powyższej części, do orzeczenia dekretowego z 5 maja 1951 r. wydanego w trybie art. 7 dekretu.
Na takie rozumienie pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych zwrócono uwagę w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 oraz w uchwale składu pięciu sędziów NSA z 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4-7/98.
Wobec tego, jedynie w części dotyczącej nabycia własności lokali mieszkalnych nr: [...] oraz odpowiadającego im udziału w nieruchomości wspólnej, jeżeli chodzi o nieruchomość warszawską, oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], zapisana w Kw nr [...]), obrót cywilnoprawny był bezpośrednim następstwem orzeczenia dekretowego z 5 maja 1951 r.
Zatem tylko w tym zakresie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające stwierdzenie nieważności tego orzeczenia. W tej sytuacji tylko w tym zakresie możliwe było stwierdzenie, że orzeczenie dekretowe zostało wydane z naruszeniem prawa.
W pozostałym zakresie organ nadzoru prawidłowo stwierdził nieważność kwestionowanego orzeczenia.
Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez SKO w Warszawie naruszone art. 156 § 2 oraz art. 158 § 2 kpa.
Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że przesłanki określone w pkt: 1, 3, 4, 5, 6, 7 art. 156 § 1 kpa nie wystąpiły. Decyzje wydał organ właściwy w ówczesnym stanie prawnym, była ona pierwszą decyzją w tej sprawie, skierowano ją do strony, nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej nieważność z mocy prawa.
Odnosząc się do zarzutów skargi oraz zarzutów uczestnika postępowania [...] (właściciela lokalu nr [...]) podniesionych na rozprawie Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 10 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z kolei art. 81 kpa przewiduje, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.
Jednak zarzut natury proceduralnej, tj. zarzut pozbawienia stron udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, aby był skuteczny, musi mieć charakter realny. Strona musi wykazać, że pozbawienie jej prawa udziału w całym postępowaniu administracyjnym lub istotnej jego części miałoby przełożenie na wynik sprawy. Dotyczy to sytuacji, gdy strona dysponowała konkretnym dowodem (np. dokumentem) mającym istotne znaczenie dla wykazania materialnoprawnych przesłanek rozstrzygnięcia, natomiast poprzez pominięcie jej udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji, tegoż dokumentu nie mogła złożyć, co zaważyło na ocenie przez organ istoty sprawy.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Skarżący i uczestnik postępowania nie wykazali, że przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe, czy to w pierwszej, czy w drugiej instancji, dysponowali dowodami mogącym mieć wpływ na meritum sprawy. Zatem samo naruszenie art. 10 § 1 i art. 81 kpa nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii, czy na spornym gruncie w dacie wydania orzeczenia dekretowego z 1951 r. istniały budynki i czy wskutek wydania tego orzeczenia doszło do nabycia przez gminę m.st. Warszawy budynków i wpływu tych okoliczności na oceniane w dacie wydania zaskarżonej decyzji (2021 r.) zagadnienie wywołania przez orzeczenie dekretowe nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 kpa, Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie ocenie podlegało odmowne orzeczenie dekretowe z 5 maja 1951 r. Orzeczenie to oznaczało brak zgody ówczesnej władzy państwowej na zawarcie w przyszłości z wnioskodawcą umowy o przeniesienie nieruchomości na tzw. własność czasową na podstawie art. 7 ust. 3 dekretu w zw. z art. 101 i następnych dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze zm.). W tej umowie regulowano kwestie dotyczące sposobu korzystania z nieruchomości, w tym dotyczące jego zabudowy (art. 103 i art. 105 Prawa rzeczowego).
Decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej nie regulowała w żaden sposób sytuacji prawnej naniesień znajdujących się na nieruchomości warszawskiej. W zakresie dotyczącym statusu prawnego budynków posadowionych na nieruchomościach warszawskich wypowiadały się przepisy prawa - art. 5 i art. 8 dekretu.
Problem statusu prawnego budynku znajdującego się na nieruchomości warszawskiej może mieć obecnie znaczenie, np. na etapie zawarcia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste [art. 7 ust. 3 dekretu w zw. z art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.) – dalej zwanej "ugn"], czy też w spornych sprawach cywilnych toczących się przed sądami powszechnymi, np. o ustalenie stanu własnościowego budynku lub o wydanie budynku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2002 r. sygn. akt I CKN 739/99; wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 1999 r. sygn. akt I CKN 108/99).
Jeżeli zagadnienie to nie jest sporne wówczas o tym, czy dany budynek spełnia warunki z art. 5 dekretu (istniał na danym gruncie w dacie wejścia w życie dekretu i nadawał się do naprawy) zaświadcza na wniosek osoby mającej w tym interes prawny Prezydent m.st. Warszawy w oparciu o art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 w zw. z art. 218 kpa.
Wobec tego kwestia statusu prawnego budynku (jego istnienia na gruncie w dacie wejścia w życie dekretu, utraty przed przedwojennego właściciela praw do budynku, późniejszej zabudowy gruntu przez gminę m.st. Warszawy) nie miała również znaczenia w niniejszej sprawie nieważnościowej w kontekście oceny znaczenia dla sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13.
Oceniając natomiast zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych na potrzeby sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej organ nadzoru winien ustalić aktualny stan prawny nieruchomości, której to orzeczenie dotyczy. W przypadku prowadzenia dla danej nieruchomości księgi wieczystej stan prawny nieruchomości określa stan wpisów wieczystoksięgowych (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – Dz.U. z 2019 r. poz. 2204).
Dla oceny wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych ma zatem znaczenie obiektywnie istniejący ewidencyjny (wieczystoksięgowy) stan prawny nieruchomości i związek tego stanu z wydanym orzeczeniem dekretowym, tzn. czy obrót cywilnoprawny nieruchomością lub poszczególnymi jej częściami (wyodrębnionymi lokalami wraz z przysługującymi im udziałami w nieruchomości wspólnej) był następstwem orzeczenia dekretowego (nastąpił po jego wydaniu), czy nie był następstwem tego orzeczenia (bo nastąpił po wydaniu późniejszej decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste przypadającego na ten lokal udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu).
Podnoszona w skardze kwestia żądania we wniosku z 20 października 1947 r. ustanowienia prawa zabudowy nie wchodziła w grę bowiem prawo zabudowy zostało zniesione 1 stycznia 1947 r. (art. II pkt 7 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych – Dz.U. Nr 57, poz. 321 ze zm.). W sprawach dekretowych od 1 stycznia 1947 r. można było zawrzeć umowę o przeniesienie nieruchomości na tzw. własność czasową (art. XXXIX § 2 dekretu - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych).
Sąd – co do zasady - podziela stanowisko skarżącego, że brak planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia dekretowego nie stanowił przeszkody do uwzględnienia wniosku dekretowego.
Rzecz jednak w tym, że w niniejszym postępowaniu nieważnościowym kontrolowane było przez SKO w Warszawie konkretne orzeczenie dekretowe i konkretne powody odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego z 20 października 1947 r. W niniejszej sprawie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło uwzględnienia wniosku dekretowego, lecz w ogóle nie ustaliło, czy w dacie wydania orzeczenia obowiązywał jakikolwiek plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu spornej nieruchomości, a dodatkowo odwołało się do jakiegoś (nieokreślonego) planu zagospodarowania przestrzennego, dopiero opracowywanego (nawet niebędącego opracowanym projektem planu jeszcze nieopublikowanym). Takie, a nie inne, podejście organu dekretowego do ważnej dla obywatela sprawy administracyjnej było oceniane przez Kolegium w niniejszej sprawie, a organ nadzoru właściwie je ocenił, jako dowolne i rażąco naganne, bo naruszające w sposób oczywisty przesłanki zastosowania art. 7 ust. 2 dekretu.
Sąd zwraca uwagę, że celem postępowania nieważnościowego, które zakończyło się zaskarżoną decyzją, nie było dokonanie ponownej oceny merytorycznej wniosku dekretowego. W niniejszej sprawie zadanie organu nadzoru nie polegało na dokonaniu rekonstrukcji pewnej sytuacji prowizorycznej celem ustalenia – jakie byłoby rozstrzygnięcie, gdyby organ dekretowy prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. W niniejszej sprawie Kolegium oceniało działalność Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy i jej wynik w tej konkretnej sprawie.
Dla niniejszej sprawy nieważnościowej nie miał znaczenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r. sygn. akt Kp 3/15 bowiem dotyczy on toczących się w trybie zwyczajnym, na podstawie art. 214a i art. 214b ugn, spraw administracyjnych z zakresu tzw. gruntów warszawskich o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub o przeniesienie własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej. Przepis ten nie odnosi się do kontroli legalności w trybie nieważnościowym (nadzwyczajnym) orzeczeń dekretowych wydanych na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów prawa.
Dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia skutki ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r. poz. 2040). Art. 23 tej ustawy przewiduje, że w przypadku uwzględnienia po 1 stycznia 2019 r. wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu, dotyczącego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2, przenosi się prawo własności gruntu. Zatem i ta ustawa nie odnosi się do kontroli legalności w trybie nieważnościowym (nadzwyczajnym) orzeczeń dekretowych wydanych na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów prawa, ale do obecnie rozpatrywanych wniosków dekretowych.
Treść sformułowanych w skardze zarzutów dowodzi tego, że skarżący wadliwie utożsamia ze sobą dwie odrębne sprawy administracyjne, tj. toczącą się w trybie nadzwyczajnym sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego wydanego w 1951 r., którego legalność jest oceniana z perspektywy wad nieważności z art. 156 § 1 kpa i przeszkód do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 2 kpa, z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia (1951 r.) oraz toczącą się w trybie zwyczajnym sprawę o oddanie gruntu warszawskiego w użytkowanie wieczyste lub o przeniesienie prawa własności tego gruntu na osobę uprawnioną, toczącą się w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. W tej ostatniej sprawie mogą, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, znaleźć zastosowanie dodatkowo art. 214a albo art. 214b bądź art. 214c ugn, czy art. 23 ustawy przekształceniowej.
Jeżeli natomiast chodzi o podnoszone w sprawie skierowanie obu decyzji SKO w Warszawie do osób zmarłych – [...] zmarłej [...] października 2005 r. (właściciela lokalu nr [...] – Kw nr [...]) oraz [...] zmarłej [...] września 2016 r. (właściciela lokalu nr [...] – Kw nr [...]) Sąd dostrzegł to, że w niniejszej sprawie nieważnościowej zapadł prawomocny od 17 sierpnia 2018 r. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1548/16. W wyroku tym Sąd stwierdził nieważność poprzednio wydanych w niniejszej sprawie przez Kolegium decyzji z 2 sierpnia 2016 r. i 15 stycznia 2016 r. z tego powodu, że obie decyzje zostały skierowane do osoby nieżyjącej - [...] (właściciela lokalu nr [...] – Kw nr [...]), który zmarł [...] października 2015 r.
Jednakże skład orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę, że wyrok ten był wydany w odmiennym od niniejszego stanie prawnym.
Poza tym powyższy wyrok zapadł w odmiennej od niniejszej sprawy sytuacji faktycznej. Dotyczył oceny sytuacji, gdy zdolność prawną strona postępowania utraciła w trakcie trwania postępowania nieważnościoiwego, a dodatkowo nie brał udziału w postępowaniu nieważnościowym spadkobierca [...], tj. [...] – Kw nr [...]).
Oceniając to zagadnienie w obecnych realiach Sąd nie mógł pominąć tego, że po 2016 r. ustawodawca silnie zamanifestował potrzebę stabilizacji w interesie społecznym stanu prawnego ukształtowanego wiele lat temu ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, co oznacza – zdaniem Sądu - odejście od szerokiego traktowania w postępowaniach nadzwyczajnych przesłanek nieważności decyzji administracyjnych. Otóż 5 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795). Ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie do art. 29 i art. 30 tej ustawy, postulowanej przez orzecznictwo sądowe, przesłanki nieważności decyzji (niewymienionej wyraźnie w art. 156 § 1 kpa), polegającej na skierowaniu decyzji do osoby zmarłej, chociaż w art. 30 stypizował inne powszechne przypadki wad decyzji reprywatyzacyjnych.
Nie można pominąć i tego, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Z art. 2 tej ustawy wynika, że stan prawny wprowadzony tą ustawą ma zastosowanie do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, a tego typu postępowania, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z kolei art. 1 pkt 2 tej ustawy dodał § 3 do art. 158 kpa, który przewiduje, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W ten sposób ustawodawca po 2016 r. konsekwentnie realizuje wytyczne zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, który zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, która leży w interesie społecznym. Wyrok trybunalski wydany w sprawie o sygn. akt P 46/13 kładzie nacisk na, uwidaczniający się na tle znacznego upływu czasu, problem niedookreśloności, nieostrości przesłanki "rażącego naruszenia prawa" i jej różnego rozumienia w praktyce orzeczniczej, konieczności konkretyzacji tej przesłanki na tle określonego stanu faktycznego sprawy, trudności w odróżnieniu tej przesłanki od przesłanek nieważnościowych "wydania decyzji bez podstawy prawnej" i z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, a następnie kwalifikowania jej jako oczywistego naruszenia prawa. Trybunał zwrócił też uwagę, że na skutek niedookreśloności tej przesłanki z upływem czasu wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Trybunał podkreślił, że przesłanka "rażącego naruszenia prawa" jest przesłanką ocenną, a jej stosowanie nie jest ograniczone czasowo. Zarazem jest ona podstawą daleko idącej ingerencji w regułę trwałości decyzji administracyjnej, a tym samym w określoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę pewności prawa i zasadę zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa).
Jest to o tyle istotne, że poza przypadkiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP z 1997 r., prawo do zaskarżania decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych nie ma ochrony konstytucyjnej. Taką ochronę Ustawa zasadnicza przyznaje obywatelowi, jeżeli strona korzysta z prawa do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji (art. 78 ust. 1 Konstytucji RP).
Stan faktyczny niniejszej sprawy obrazuje zaś, że w postępowaniu nieważnościowym brał udział jedyny spadkobierca [...], tj. [...] (prawomocne postanowienie sądu spadku z [...] lutego 2011 r. sygn. akt [...] w aktach administracyjnych). [...] [...] marca 2015 r. przedłożył do akt administracyjnych dowód nabycia spadku po [...] i dokonał czynności przejrzenia akt administracyjnych. Był wskazany jako adresat postanowienia SKO w Warszawie z 16 czerwca 2015 r. nr KOC/793/Go/15, decyzji SKO w Warszawie z 15 stycznia 2016 r. nr KOC/4894/15, decyzji SKO w Warszawie z 2 sierpnia 2016 r. nr KOC/771/Go/16. Zatem błędne wskazanie [...] w rozdzielniku egzemplarzy decyzji SKO w Warszawie z 9 września 2020 r. i 14 lipca 2021 r. nie mogło być ocenione jako rażące naruszenie prawa, polegające na skierowaniu decyzji do osoby zmarłej, skoro w sprawie nieważnościowej brał udział jej spadkobierca.
Jeżeli zaś chodzi o [...] Sąd zwraca uwagę, że strona ta nie zmarła w toku prowadzonego w sprawie postępowania nieważnościowego, lecz po tym, gdy decyzja SKO w Warszawie z 2 sierpnia 2016 r. nr KOC/771/Go/16 stała się ostateczna.
Wobec tego – zdaniem Sądu – te istotne odmienności w zakresie wcześniej ocenianego przez WSA w Warszawie stanu sprawy nieważnościowej, w powiązaniu z nasilającą się tendencją ustawodawcy do stabilizacji w interesie społecznym stanu prawnego ukształtowanego decyzjami administracyjnymi wydanymi wiele lat wcześniej, uzasadniały inną ocenę przez skład orzekający w niniejszej sprawie zagadnienia skierowania decyzji do osoby zmarłej w kontekście wystąpienia wady rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Zdaniem Sądu skoro zawiadomienie z 24 czerwca 2020 r. oraz wydane przez SKO w Warszawie decyzje z 9 września 2020 r. i 14 lipca 2021 r. jedynie wadliwie wymieniają, jako adresatów, osoby zmarłe, a nie rozstrzygają bezpośrednio o ich prawach materialnych (np. przyznaniu prawa, odebraniu lub ograniczeniu prawa, nałożeniu obowiązku), to Sąd uznał, że zarzucane przez [...] w piśmie z [...] października 2021 r. oraz przez uczestnika postępowania sądowego [...] (protokół rozprawy) skierowanie decyzji do osób zmarłych mogłoby być ocenione w kategoriach kwalifikowanej wady postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Jednak takiego zarzutu w niniejszej sprawie nie zgłosiły osoby, których sytuacja ta mogłaby dotyczyć. Takiego zarzutu nie mogą podnosić osoby, które nie są spadkobiercami [...] bowiem przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa ma charakter zindywidualizowany i subiektywny. Może być podniesiona tylko na wniosek osoby, której może dotyczyć (art. 147, art. 184 § 4 kpa).
Podnoszone na rozprawie argumenty uczestników postępowania [...] o rzeczowym charakterze decyzji SKO w Warszawie i o związaniu organ administracji w postępowaniu nieważnościowym wpisami w księgach wieczystych, także w zakresie podmiotowym (co do ujawnionych w księgach wieczystych Kw nr [...] i Kw nr [...] odpowiednio: [...]) nie są przekonywujące.
Sąd zwraca uwagę, że decyzje SKO w Warszawie nie orzekały o prawach rzeczowych do przedmiotowego gruntu warszawskiego, ale o legalności orzeczenia dekretowego z 5 maja 1951 r. Z kolei związanie organu administracji domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece odnosi się do ujawnionych w dziale II księgi wieczystej osób fizycznych, ale istniejących w sensie prawnym, a więc mających zdolność prawną w rozumieniu art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 30 § 1 kpa. Skoro [...] nie żyły w dacie wydania decyzji SKO w Warszawie z 9 września 2020 r. i 14 lipca 2021 r., to organ nie mógł traktować tychże osób jako ujawnionych w księgach wieczystych właścicieli wyodrębnionych w sensie prawnym lokali nr [...].
Zdaniem Sądu zarzut skarżącego i uczestnika postępowania [...] o skierowaniu decyzji do osoby zmarłej można natomiast odnieść do działalności Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, które wydało orzeczenie z 5 maja 1951 r. W orzeczeniu tym organ dekretowy odmówił m.in. [...] przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości hipotecznej nr [...] w sytuacji, gdy przedekretowy właściciel spornego gruntu nie żył. Zmarł bowiem [...] marca 1946 r. w [...] ([...]), co dokumentuje prawomocne postanowienie sądu spadku z [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...]. W tym postępowaniu (dekretowym) wystąpiła zatem klasyczna sytuacja orzeczenia przez organ o prawach osoby zmarłej (odmowa przyznania prawa materialnego osobie nieżyjącej - niemającej zdolności prawnej), dodatkowo skutkująca wydaniem orzeczenia bez udziału w postępowaniu dekretowym chociażby jednego ze spadkobierców tej osoby, który mógłby bronić jego praw w tym postępowaniu, tj. [...]. Tego rodzaju sytuacja kwalifikuje się – zdaniem Sądu – jako wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, której nie dostrzegło SKO w Warszawie oceniając legalność orzeczenia z 5 maja 1951 r., co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy.
Sąd miał na uwadze to, że skarżący wniósł skargę prawdopodobnie obawiając się, że stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej będzie miało negatywny wpływ na przysługujące mu prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z przypadającym doń udziałem w nieruchomości wspólnej, skoro wyodrębnienie lokalu mieszkalnego i jego nabycie cywilnoprawne wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu miało miejsce 10 listopada 1976 r., a więc było poprzedzone decyzją administracyjną o sprzedaży lokalu wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym (Kw nr [...]).
W tożsamej sytuacji pozostaje uczestniczka postępowania [...], skoro wyodrębnienie lokalu mieszkalnego nr [...] i jego nabycie cywilnoprawne wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu miało miejsce 17 stycznia 1977 r., a więc było poprzedzone decyzją administracyjną o sprzedaży lokalu wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym (Kw nr [...]).
W innej sytuacji pozostaje natomiast obecny na rozprawie [...] – właściciel lokali nr [...], skoro nabył prawo własności lokali wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu na podstawie umów cywilnoprawnych odpowiednio: z 12 lutego 1993 r. i 23 marca 1993 r. (odpowiednio: Kw nr [...] i [...]) i w zakresie jego praw Kolegium prawidłowo stwierdziło wydanie kwestionowanego orzeczenia z 1951 r. z naruszeniem prawa (nie stwierdziło w tej części nieważności tego orzeczenia).
Jeżeli chodzi o tę problematykę trzeba wskazać, że właściciele wykupionych lokali nabywający te lokale odpłatnie i w dobrej wierze zasadniczo korzystają z ochrony prawnej, mającej swe źródło w rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wynikającej z art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
W tym kierunku poszedł też ustawodawca znacznie zawężając możliwość odzyskania w naturze utraconej, na mocy art. 1 dekretu, nieruchomości warszawskiej lub jej części. Zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 2 ugn można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, także ze względu na sprzedaż gruntu lub oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich (m.in. właścicieli lokali położonych w budynku posadowionym na gruncie dekretowym). Przepis ten został dodany do ugn 17 września 2016 r. i ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed jego wejściem w życie (art. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. z 2016 r. poz. 1271). Zgodnie zaś z ust. 2 art. 214a ugn przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Na mocy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1709) ust. 2 art. 214a ugn ma zastosowanie do spraw i postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy (do 20 października 2020 r.).
Jednak tego zagadnienia nie dotyczy niniejsza sprawa nieważnościowa bowiem organ administracji nie jest uprawniony do oceny w postępowaniu administracyjnym, czy w konkretnym przypadku dany nabywca lokalu mieszkalnego wraz z odpowiednim udziałem w nieruchomości wspólnej jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, czy też rękojmia ta w jego przypadku nie działa (art. 6-art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Te zagadnienia wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy nieważnościowej.
W ponownie prowadzonym postępowaniu dekretowym na skutek wniosku z 20 października 1947 r., w zakresie tej części spornej nieruchomości, co do której SKO w Warszawie orzekło, w ostatecznej decyzji z 9 września 2020 r., o stwierdzeniu nieważności orzeczenia z 5 maja 1951 r., Prezydent m.st. Warszawy będzie musiał uwzględnić treść art. 214a ugn, jeżeli wniosek dekretowy będą popierali nadal spadkobiercy [...], a organ dekretowy uzna, że nie ma podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Wobec tego Sąd, uznając zarzuty skarżącego i uczestnika postępowania [...] za nieskuteczne, a zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.