I SA/Wa 2218/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-02-11
NSAnieruchomościŚredniawsa
dekret warszawskiodszkodowanienieruchomościgospodarka nieruchomościamiwłasnośćSkarb PaństwabudynkigruntWSAWarszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą odszkodowania za budynki posadowione na gruncie przejętym na mocy dekretu warszawskiego, uznając, że budynki przeszły na własność państwa przed 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.

Skarżący domagali się odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie przejętym na własność gminy m.st. Warszawy na mocy dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, wskazując, że budynki przeszły na własność państwa w 1949 r., a zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie przysługuje tylko za domy jednorodzinne, które przeszły na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i uznając, że kluczowy warunek dotyczący daty przejścia własności nie został spełniony.

Sprawa dotyczyła skargi W. K. i B. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta W., odmawiającą przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie położonym w Warszawie przy ul. [...]. Nieruchomość ta została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w wyniku czego grunty przeszły na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Skarżący domagali się odszkodowania za budynki, wskazując, że poprzednia decyzja z 1971 r. przyznała odszkodowanie za działkę i rośliny, ale nie za budynki. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, opierając się na art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. W tej sprawie ustalono, że budynki przeszły na własność gminy w dniu 26 maja 1949 r., czyli przed wskazaną datą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe. Sąd podkreślił, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. ma charakter szczególny i wymaga ścisłej wykładni, a wszystkie jego przesłanki muszą być spełnione łącznie. W ocenie Sądu, kluczowa przesłanka dotycząca daty przejścia własności budynków na własność państwa nie została spełniona, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania. Sąd odniósł się również do argumentów skarżących dotyczących interpretacji art. 215 u.g.n. oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, uznając je za niezasadne w kontekście ustalonego stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie nie przysługuje, ponieważ zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkiem przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny jest jego przejście na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowa przesłanka dotycząca daty przejścia własności budynków na własność państwa (przed 5 kwietnia 1958 r.) nie została spełniona, co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 215 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przepis ten ma charakter szczególny i wymaga ścisłej wykładni, a jego przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ustawa nie przewiduje odszkodowania za inne budynki niż domy jednorodzinne w kontekście przejęcia gruntów na podstawie dekretu warszawskiego.

Pomocnicze

Dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dekret warszawski art. 5

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dekret warszawski art. 7

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dekret warszawski art. 8

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dekret warszawski art. 9

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dz. U. Nr 14, poz. 130 art. 32 § 2

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r.

Monitor Polski Nr 6 poz. 18 art. § 2 § 1

Uchwała Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w wieczyste użytkowanie

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżących, że art. 215 u.g.n. nie wyłącza odszkodowania za budynki inne niż jednorodzinne. Argument skarżących dotyczący błędnej interpretacji przepisów przez organy i skupienia się na kwestii własności zamiast na pozbawieniu możliwości władania gruntem. Argument skarżących, że decyzja odmawiająca wypłaty odszkodowania została wydana bez podstawy prawnej, zwłaszcza po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania wymaga ścisłą jego wykładnię nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek sytuację taką oceniać można jedynie w kategoriach zaniechania prawodawczego

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący

Dorota Apostolidis

sprawozdawca

Gabriela Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście dekretu warszawskiego i daty przejścia własności budynków na własność państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i konkretnymi datami przejścia własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej problematyki prawnej związanej z dekretami warszawskimi i odszkodowaniami za nieruchomości, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Dekret warszawski nadal generuje spory: czy odszkodowanie za budynki jest możliwe po latach?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2218/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Dorota Apostolidis /sprawozdawca/
Gabriela Nowak
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1696/21 - Wyrok NSA z 2022-06-29
I OZ 290/17 - Postanowienie NSA z 2017-02-08
I OZ 78/18 - Postanowienie NSA z 2018-02-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi W. K. i B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. i W. K. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], odmawiającej przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunty przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy m. W., a od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.
Dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości była E. K., która nabyła przedmiotową nieruchomość na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1942 r., Nr Rep. [...].
Wnioskiem z dnia 22 września 2006 r. B. K. (następczyni prawna dawnego właściciela) wystąpiła o odszkodowanie za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w W. , gdyż w decyzji z dnia [...] października 1971 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za działkę i rośliny, nie odniesiono się natomiast do kwestii odszkodowania za budynki znajdujące się na w/w. gruncie.
W wyniku rozpoznania wniosku odszkodowawczego, decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za budynki, posadowione na przedmiotowym gruncie.
Pismem z dnia 17 marca 2009 r. B. K. i W. K. wniosły odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r., zarzucając organowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz błędnej interpretacji przepisów prawa. W uzasadnieniu wskazano, iż wbrew stwierdzeniu organu I instancji, zawartemu w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2009 r., wniosek o ustalenie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...] został złożony przez dawnego właściciela nieruchomości. Zdaniem strony odwołującej się, niedopuszczalne jest powoływanie się na przepisy, które nie przewidują ustalenia odszkodowania. W ocenie skarżącej niedopuszczalne jest twierdzenie, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują odszkodowanie jedynie za obiekt wyodrębniony architektonicznie jako budynek mieszkalny, a nie przewidują odszkodowania za inne obiekty położone na tej samej nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. K. i W. K. od decyzji Prezydenta Miasta W z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], odmawiającej przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że znajdujące się na gruntach [...] budynki - zgodnie z art. 5 dekretu - pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. Budynki te przechodziły na własność Gminy W. (potem Skarbu Państwa) w przypadku:
- nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu prawa własności czasowej;
- z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o odmowie przyznania tego prawa lub niezłożenia w terminie, przez osobę uprawnioną, wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu przez Gminę.
Wskazano, iż jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy, dawni właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego na podstawie art.7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r.
W przedmiotowej sprawie objęcie nieruchomości w posiadanie Gminy W. nastąpiło w drodze ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę W. z 1948 r. (Dz. Urz. RN i ZM Nr 27 z dnia 25 listopada 1948r.), dołączonego do pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu W. z dnia 12 marca 2010 r. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., co więcej, nie został złożony w ogóle. Następstwem tego faktu było, zgodnie z art. 8 przejście wszystkich budynków znajdujących się na przejętym na rzecz Państwa gruncie na własność gminy, która obowiązana była wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Owo przejście nastąpiło po upływie sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., tj. dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie Gminy W. w dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego, a więc w dniu 26 maja 1949 r. Budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] przeszły zatem na własność gminy W. przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to znaczy przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
Wskazano również, iż poprzedni właściciele nieruchomości przy ul. [...] złożyli wniosek o przyznanie prawa do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie § 2 ust. 1 uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w wieczyste użytkowanie (Monitor Polski Nr 6 poz. 18), która przyznawała przedwojennym właścicielom lub ich następcom prawnym uprawnienie do składania na nowo wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego w pewnym, ograniczonym zakresie. Podniesiono, iż w dniu 29 lipca 1965 r. E. K. wskazując adres zamieszkania jako [...] wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, na której znajduje się budynek składający się z 2 izb mieszkalnych o powierzchni użytkowej 32 m2. W ocenie organu powyższe potwierdza, znajdująca się w aktach własnościowych notatka z dnia 6 kwietnia 1971 r., sporządzona przez przedstawiciela Dyrekcji Rozbudowy Miasta z rozmowy z W. K.
Następnie podniesiono, iż decyzją z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W., przy ul. [...]. Zdaniem organu prowadzi to do konkluzji, iż od dnia 26 maja 1949 r. właścicielem budynków, posadowionych na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...], wskutek spełnienia przytoczonych wyżej warunków przewidzianych w art. 7 i art.8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. jest Gmina m. W.
Z powyższego wynika zdaniem Wojewody, iż przejście budynków położonych przy ul. [...] na własność Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958r., a zatem, pierwsza z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za budynki, o których mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. nie została spełniona.
W ocenie organu, w zaistniałej sytuacji, w której bezspornie ustalone zostało, że budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] przeszły na własność gminy m. W. przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., badanie, czy spełniona została druga z przesłanek odszkodowawczych, wymienionych w art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może mieć wpływu, na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Przy tym, druga z przesłanek koniecznych do przyznania odszkodowania za budynki położone na gruncie nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W., czyli wymóg, aby budynek objęty wnioskiem odszkodowawczym był domem jednorodzinnym mogłaby być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do jednego z budynków, położonych na gruncie przy ul. [...], a mianowicie w odniesieniu do oficyny mieszkalnej, gdyż dwa pozostałe budynki, tj. oficyny o charakterze gospodarczym nie mogły stanowić domów jednorodzinnych.
W przedmiotowej sprawie, z powodu braku spełnienia przesłanki związanej z datą przejścia budynków położonych na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] na własność Skarbu Państwa, organ I instancji zdaniem Wojewody nie mógł podjąć innego rozstrzygnięcia, jak tylko odmówić przyznania odszkodowania za owe budynki.
Zawarte w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] stwierdzenie, że "za pozostałe budynki, które znajdowały się na gruncie przedmiotowej nieruchomości w/w. ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje" w obliczu przesłanek odszkodowania za budynki, zawartych w art. 215 ust. 2 u.g.n. oznacza, że za dwa budynki gospodarcze na przedmiotowym gruncie odszkodowanie nie przysługuje, gdyż nie mają one charakteru domów jednorodzinnych.
Ponadto wskazano, iż zawarty w odwołaniu argument dotyczący niesłuszności stwierdzenia przez organ I instancji, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidywały odszkodowania za budynki inne niż jednorodzinne jest nieadekwatny do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły W. K. i B. K., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., iż Wojewoda utrzymał w mocy odmowną decyzję Prezydenta W. uznając, że grunt przeszedł na własność Skarbu Państwa w 1949r. Jednocześnie organy orzekające nie określiły daty, od kiedy właściciele zostali pozbawieni możliwości władania gruntem, lecz błędnie skoncentrowały się na kwestii własności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia.
Podniesiono również, iż w przedstawionej przez Wojewodę sytuacji, całkowicie błędna jest interpretacja zapisu art. 215 u.g.n., jakoby nie przewidywał on odszkodowania za "inne budynki" skoro mieszczą się one (według kodeksu Napoleona) w pojęciu "działki". Wskazano, iż artykuł 215 ustawy wyróżnia "domy jednorodzinne" po prostu dlatego, że tylko takim obiektom budowlanym nadano status nieruchomości, pomimo iż nieruchomością nie są, a zatem należało w stosunku do nich wprowadzić stosowną regulację. Oczywiście nie oznacza to, że inne - według współczesnej nomenklatury - części składowe nieruchomości, są "wyłączone" przez art. 215 u.g.n. z postępowania administracyjnego. Nie wytrzymuje też krytyki teza, jakoby dotychczasowa praktyka została w swoisty sposób "zalegalizowana" przez Trybunał Konstytucyjny. W ocenie strony skarżącej jest wprost przeciwnie. Trybunał wprawdzie nie uchylił art. 215 ust. 2 u.g.n., ale przede wszystkim dlatego, że nie był do tego uprawniony - nie miał takiego wniosku. Natomiast niewątpliwie potwierdził fakt powszechnie znany, że art. 215 u.g.n. nie reguluje kwestii odszkodowań za grunty przeznaczone według planów zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo nie mieszkaniowe, wysokie budownictwo mieszkalne i budynki niemieszkalne oraz wielomieszkaniowe. Pierwszą i podstawową konsekwencją tego stwierdzenia musi być zdaniem skarżących konstatacja, że "odmowy odszkodowań" za inne domy i działki niż wymienione w art. 215 nie mogą opierać się na tymże przepisie, bowiem przepis ten nie reguluje tej kwestii, a w szczególności nie zawiera ujemnych przesłanek ustalenia odszkodowania dla szeregu stanów faktycznych. Zdaniem skarżących nie ulega więc wątpliwości, że tym bardziej po wyroku Trybunału, decyzja odmawiająca wypłaty odszkodowania za budynek przy ul. [...] wydana została bez żadnej podstawy prawnej, bowiem przepis art. 215 nie reguluje kwestii objętych stanem faktycznym opisanym w decyzji i nie zawiera przesłanek dla podanego w zaskarżonych decyzjach rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.
Na wstępie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji opisana wyżej nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 powołanego dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stał się własnością Skarbu Państwa. Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie - jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę - przepisy powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1994 r. o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z art. 215 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany przepis ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter wskazanego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie, może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Innymi słowy stwierdzenie braku jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. Zaznaczyć trzeba, że z treści powołanego art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż ustalenie odszkodowania za dom jednorodzinny objęty działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została jedynie pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że będący w szczególności przedmiotem niniejszego postępowania budynek, należał w dniu wejścia w życie dekretu do kategorii domów jednorodzinnych, na co wskazuje materiał dokumentacyjny zgromadzony w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie nie została jednakże spełniona druga ze wskazanych wyżej przesłanek, co nie jest kwestionowane przez skarżące. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że budynek znajdujący się na gruncie przy ulicy [...] przeszedł na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa z dniem 26 maja 1949 r. W przedmiotowej sprawie, odwołując się do unormowań dekretowych ( art.7 i 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r.) stwierdzić należy, że wobec nie złożenia wniosku dekretowego przez właściciela gruntu [...], po upływie 6 miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r. - czyli dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie gminy W. w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego tj. w dniu 26 maja 1949 r., wszystkie budynki znajdujące się na przejętym na rzecz państwa gruncie przechodziły na własność Gminy.
Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów byli właściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli ww. wniosku, w związku z czym jak zasadnie przyjęły organy przedmiotowy budynek po upływie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przeszedł na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa. Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie odszkodowania za budynek przejęty na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są więc zgodne z prawem. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości utracił własność posadowionego na niej budynku mieszkalnego przed dniem 5 kwietnia 1958 r. , ponieważ przed tą datą przeszedł on na własność państwa . Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, że przedmiot niniejszej sprawy nie jest objęty pominięciem zakwestionowanym powoływanym wyrokiem TK z dnia 13 czerwca 2011r. sygn. akt SK 41/09 (OTK-A 2011/5/40). Przedmiotowa nieruchomość była objęta działaniem przepisu art. 215 ust. 2, niezależnie od wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym wskazać można podnoszone w piśmiennictwie wątpliwości co do zasadności nieobjęcia przepisem art. 215 ust. 2 stanów faktycznych zaistniałych po 5 kwietnia 1958 r.(por. Mirosław Gdesz [w:] G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", LexisNexis 2012, s. 1046). Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrażony w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 177/11, zgodnie z którym sytuację taką oceniać można jedynie w kategoriach zaniechania prawodawczego, możliwego do usunięcia w drodze autonomicznej kompetencji ustawodawcy. Nie jest to pominięcie ustawodawcze możliwe do objęcia kontrolą konstytucyjną ( por. Sławomira Wronkowska "Kilka uwag o prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo 2008/10/s.9).
W ocenie Sądu, przywołać należy również pozostały, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy i okoliczności związane z faktem złożenia przez następcę prawnego właścicielki przedmiotowej nieruchomości - W. K. wniosku o przyznanie odszkodowania w dniu 6 kwietnia1971 r. Wniosek ten został rozpatrzony, w wyniku czego wydana została w dniu [...] października 1971 r. decyzja Prezydium Rady Narodowej W. ustalająca odszkodowanie za przedmiotową działkę budowlaną i rośliny, na podstawie wskazanych w komparycji decyzji przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W. K. w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie (6 kwietnia 1971r.) złożył oświadczenie, z którego wynika, że na przedmiotowej działce znajdował się drewniany, parterowy budynek mieszkalny o 2 izbach, wybudowany przez zmarłą E. K., który to został rozebrany przez nieznanych sprawców w roku 1970. Od decyzji z dnia [...] października 1971 r. nikt się nie odwołał. Natomiast z wnioskiem z dnia 20 marca 2009 r. o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiły spadkobierczynie W. K. Organy administracji publicznej odmówiły stwierdzenia nieważności powyższej decyzji odszkodowawczej, a skargę złożoną do WSA w Warszawie na takie rozstrzygnięcie, Sąd oddalił wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2110/11. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał min., że przedmiotowa nieruchomość w dniu wydawania decyzji odszkodowawczej była niezabudowana, a fakt ten przyznał sam składający wniosek o odszkodowanie
Wniosek z dnia 22 września 2006 r., który wszczął postępowanie będące przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, dotyczy odszkodowania za budynek mieszkalny , pomieszczenie gospodarcze , ogrodzenie z bramą i furtką położone na tej samej nieruchomości, której dotyczyła decyzja odszkodowawcza z 1971 r. Obecnie podstawą, na której organy oparły swoje rozstrzygnięcia jest przepis art.215 ust.2 u.g.n. Zgodnie z tym uregulowaniem odszkodowanie może być przyznane jedynie za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zatem z przepisu tego wynika, że odszkodowanie ( przy spełnieniu pozostałych warunków) dotyczy jedynie domów jednorodzinnych, natomiast odszkodowania za inne budynki, które znajdowały się na gruncie przedmiotowej nieruchomości ustawa ta nie przewiduje. Rozważania dotyczące orzeczenia TK w zakresie zgodności przepisu art. 215 ust.2 u.g.n. Sąd przedstawił powyżej.
Reasumując, zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły i oceniły przedmiotowy stan faktyczny, właściwie stosując normę prawa materialnego i wyczerpująco uzasadniając to zastosowanie. Tym samym znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami został przez organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowany. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów k.p.a., które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI