I SA/WA 2211/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościdrogi publiczneprzejście mieniasamorząd terytorialnypostępowanie nadzwyczajnestwierdzenie nieważnościk.p.a.ustawa o drogach publicznychustawa - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra odmowną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody dotyczącej nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez Powiat.

Skarżący Zarząd Dróg Powiatowych domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2016 r. w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. mienia Skarbu Państwa (działka nr [...]) przez Powiat. Skarżący argumentował, że działka ta nie stanowiła drogi publicznej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że postępowanie nieważnościowe nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, a organ prawidłowo ocenił brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody.

Skarżący, Zarząd Dróg Powiatowych w [...], złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 września 2023 r., która utrzymała w mocy własną decyzję Ministra z dnia 20 grudnia 2022 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia 28 listopada 2016 r. Decyzja Wojewody dotyczyła stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa stanowiące część drogi powiatowej nr [...] wraz z infrastrukturą techniczną stało się z mocy prawa mieniem Powiatu [...]. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności tej decyzji w części dotyczącej działki nr [...], argumentując, że działka ta nie wchodziła w skład dawnej drogi wojewódzkiej, a znajdowała się poza jej pasem drogowym. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że postępowanie nieważnościowe nie jest postępowaniem merytorycznym, a zgromadzona dokumentacja nie wykazała jednoznacznie, że działka nie stanowiła drogi publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację decyzji pod kątem wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało jednoznacznie, że działka nr [...] nie stanowiła drogi publicznej w dniu 1 stycznia 1999 r. Przedłożone przez skarżącego dokumenty nie były wystarczające do wykazania wady kwalifikowanej decyzji, a wątpliwości co do ustaleń należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy. Organ nadzoru bada jedynie, czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe ma charakter nadzwyczajny i służy jedynie weryfikacji decyzji pod kątem wad kwalifikowanych, a nie ponownemu ustalaniu stanu faktycznego czy wykładni przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 60 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 103 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60 art. 2a § ust. 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Dz. U. Nr 160, poz. 1071

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 2016 r., poz. 814 art. 47

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] spełnia wymogi do przyjęcia, iż jest drogą publiczną. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] spełnia wymogi do przyjęcia, iż jest drogą publiczną.

Godne uwagi sformułowania

celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych [...] stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności wykładni nie można w takim wypadku zasadnie mówić o rażącym naruszeniu prawa postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie miało na celu jedynie ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. w części rozstrzygnięcia o powiatyzacji działki nr [...], nie została dotknięte jedną z kwalifikowanych wad prawnych, o których stanowi przepis art. 156 § 1 k.p.a. istotą postępowania w trybie art. 156 k.p.a. jest li tylko sprawdzenie, czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, co istotne – tkwiących w samej decyzji od momentu jej wydania, głównie o charakterze materialnoprawnym wady nieważności nie można bowiem domniemywać

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący

Łukasz Trochym

sprawozdawca

Anna Milicka-Stojek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu i charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz kryteriów rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejmowaniem mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – ograniczeń postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji to druga instancja? WSA wyjaśnia granice nadzoru administracyjnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2211/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Powiatowych w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 września 2023 r. nr DAP-WN.727.6.2023/WWP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2023 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/organ") utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2022 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] (dalej również jako "Wojewoda") z [...] listopada 2016 r., nr [...] ([...]), w części dotyczącej stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa, stanowiące część drogi powiatowej nr [...] wraz z infrastrukturą techniczną, o urządzonej księdze wieczystej nr [...], obejmujące nieruchomość położoną w miejscowości [...], Gmina [...], oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...] jako działka nr [...] (według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. część działki nr [...] o powierzchni [...] ha), opisane w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], stało się z mocy prawa mieniem Powiatu [...].
Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Ostateczną decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...] ([...]), Wojewoda [...] [...], działając m.in. na podstawie art. 60 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 103 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), oraz art. 47 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 814) stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa stanowiące część drogi powiatowej nr [...] wraz z infrastrukturą techniczną o urządzonej księdze wieczystej nr [...], obejmujące nieruchomość położoną w miejscowości [...], Gmina [...] oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...] jako działki nr: [...] oraz [...] (według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. część działki nr [...]), jak też [...], [...] oraz [...] (według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. część działki nr [...]), opisane w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] sierpnia 2016 r, stało się z mocy prawa mieniem Powiatu [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] wystąpił Zarząd Dróg Powiatowych w [...] (dalej również jako "Skarżący"). We wniosku podniesiono, że obecna działka nr [...], powstała z podziału działki nr [...], nie wchodziła w skład dawnej drogi wojewódzkiej nr [...], aktualnie drogi powiatowej nr [...], ponieważ znajdowała się poza pasem drogowym. Na dowód czego Skarżący przedstawił decyzję Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2013 r., w której stwierdzono, że podziału dokonano na cele związane z wydzieleniem części nieruchomości położonej poza pasem drogowym.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...] ([...]), we wskazanej przez Skarżącego części.
Z takim rozstrzygnięciem sprawy przez Ministra nie zgodził się Skarżący, który wniósł o ponowne jej rozpatrzenie. Do wniosku Skarżący dołączył dokumentację mapową, która jego zdaniem, potwierdza, że już w 1998 r. obecna działka nr [...] znajdowała się poza pasem drogowym ówczesnej drogi wojewódzkiej nr [...].
Decyzją z [...] września 2023 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2022 r., nr [...]. Minister wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej pod katem zaistnienia jednej z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Ponowna analiza zgromadzonej dokumentacji wskazuje, zdaniem Ministra, że przy wydawaniu kontrolowanej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], nie zaistniała żadna z wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek, która skutkowałaby koniecznością orzeczenia nieważności decyzji. Minister wyjaśnił, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby działka aktualnie oznaczona nr [...] nie stanowiła nieruchomości wchodzącej w dniu 1 stycznia 1999 r. w skład drogi wojewódzkiej nr [...]. Natomiast przedłożona przez Skarżącego dokumentacja, tj. decyzja Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2013 r., nr [...], dotycząca podziału działki nr [...], fragment mapy z zaznaczoną działką nr [...] bez wskazania daty jej sporządzenia oraz wydruki mapy zasadniczej dotyczącej działki nr [...] (również bez wskazanej daty jej sporządzenia), nie zaprzeczają, zdaniem Ministra, powyższemu stwierdzeniu. Minister podkreślił przy tym, że odmienne stanowisko strony Skarżącego, zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie poparte żadnymi konkretnymi dowodami (dokumentami), nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że badana decyzja jest obarczona wadą dającą podstawę do wyeliminowania jej z porządku prawnego.
Skargę na powyższą decyzję Ministra z [...] września 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Zarząd Dróg Powiatowych w [...], zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił natomiast:
1. naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania, poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] spełnia wymogi do przyjęcia, iż jest drogą publiczną;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez nieprawidłowe uznanie, iż działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] spełnia wymogi do przyjęcia, iż jest drogą publiczną.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skargi, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie sprawie na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że droga powiatowa nr [...] przebiegu [...] jest zlokalizowana na następujących działkach ewidencyjnych nr: [...] obręb [...], [...] obręb [...], [...] obręb [...], [...] obręb [...] (z podziału działki [...]), [...] obręb [...], [...] obręb [...], [...] obręb [...], oraz [...] obręb [...]. Potwierdzenie tego faktu stanowi dołączona do skargi mapa do celów prawnych, z której wynika zdaniem Skarżącego, że działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była zlokalizowana poza pasem drogowym byłej drogi wojewódzkiej nr [...]. Skarżący wyjaśnił, że działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] jest zlokalizowana poza pasem drogowym ww. drogi powiatowej (byłej drogi wojewódzkiej nr [...]), obok której zlokalizowany jest ciek wodny i dopiero przedmiotowa działka, a więc nie przylega ona bezpośrednio do działek drogowych. Ponadto, w wyniku prac geodezyjnych wykonanych w 1988 r. przez uprawnionego geodetę H. M. potwierdzono, że działka [...] winna wchodzić w skład nieruchomości należącej do posesji nr [...] i [...] w [...].
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, jak też nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzję Ministra nie naruszają obowiązującego prawa.
Dokonując oceny legalności decyzji Ministra, Sąd stwierdza przede wszystkim, że została ona wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029).
Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09).
A zatem, wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa. Ponadto zakres postępowania nadzorczego w sposób istotny odbiega od postępowania zwykłego, w którym gromadzi się materiał w celu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do ponownego ustalania w toku takiego postępowania stanu faktycznego sprawy zakończonej wydaniem kontrolowanej decyzji, tym samym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 k.p.a. nie może bowiem zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. nie jest "trzecią" instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych czy też wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej.
Wskazać należy przy tym, że aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność, o której mowa powinna być oczywista. Wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest zatem stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Co więcej, stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności wykładni. W sposób rażący może bowiem zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsca kontrowersje, wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku zasadnie mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in.: w wyrokach z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3435/15, oraz z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 336/16.
Uwzględniając powyższe poglądy judykatury, które to stanowisko Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje, wskazać należy, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie miało na celu jedynie ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. w części rozstrzygnięcia o powiatyzacji działki nr [...], nie została dotknięte jedną z kwalifikowanych wad prawnych, o których stanowi przepis art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd nie podzieli zatem stanowiska Skarżącego, że obowiązkiem Ministra w ramach prowadzonego postępowania nadzorczego było rozpatrzenie przedmiotowej sprawę niejako "od nowa", bez ograniczenia się jedynie do weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. przesłanek nieważności. Oczekiwaniem Skarżącego było aby Minister odniósł się do wszystkich aspektów niniejszej sprawy, w tym także do tego, czy działka ewidencyjna nr [...] spełnia wymogi do przyjęcia, iż jest drogą publiczną, i dokonał ich dogłębnej merytorycznej oceny, tak jak gdyby działał w postępowaniu zwykłym.
Natomiast istotą postępowania w trybie art. 156 k.p.a. jest li tylko sprawdzenie, czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, co istotne – tkwiących w samej decyzji od momentu jej wydania, głównie o charakterze materialnoprawnym. Odróżnia to tryb stwierdzenia nieważności od trybu wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.), w którym ocenie poddana jest kwalifikowana wadliwość postępowania (kwalifikowane wady procesowe), powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, iż w sprawie tej nie wystąpiła żadna z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. uzasadniających wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc – zasadnie zatem odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. w części dotyczącej działki nr [...].
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Wojewody, została wydana na podstawie m.in. art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej również jako "ustawa"), który w ust. 1 i 3 stanowi, że mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, co stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Stosownie zaś do art. 103 ust. 1 i 3 ww. ustawy, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, do dnia 31 października 1998 r., wykaz dróg krajowych i wojewódzkich, natomiast z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w ust. 1, stają się drogami powiatowymi. Dokonując wykładni przywołanego wyżej art. 60 ust. 1 ustawy, w tym zawartego w tym przepisie pojęcia "władanie", zauważyć należy, że wprowadzona z dniem 1 stycznia 1999 r. regulacja zawarta w art. 2a ustawy o drogach publicznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia prawa własności nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne. Zgodnie z powołanym przepisem, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa (ust. 1). Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (ust. 2). Nie budzi zatem wątpliwości, że nieruchomość zajęta pod drogę publiczną może stanowić od 1 stycznia 1999 r. tylko własność Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Wobec powyższego, w przypadku zastosowania art. 60 ww. ustawy, do potwierdzenia nabycia przez jednostki samorządu terytorialnego mienia Skarbu Państwa, zajętego pod drogi publiczne, należy brać pod uwagę faktyczne władanie i wykorzystanie nieruchomości.
Ze zgromadzonego w aktach sprawy Wojewody materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] o pow. [...] ha, została wydzielona z działki nr [...] o pow. [...] ha, która według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiła użytek – "dr" (droga), co potwierdza wypis z rejestru gruntów (k. 9 akt Wojewody). Z akt sprawy wynika również, że dawna działka nr [...] wchodziła w skład drogi powiatowej (vide: pismo Starostwa Powiatowego w [...] z [...] października 2010 r., k. 27 akt Wojewody). Ponadto, sam Zarząd Dróg Powiatowych w [...] przesłał do Wojewody porozumienie w sprawie przekazania Powiatowi [...] mienia Skarbu Państwa wraz z kartą inwentaryzacyjną zawierającą działki drogowe, w tym działkę nr [...] (vide: pismo z [...] sierpnia 2016 r., k. [...] akt Wojewody).
Jak słusznie wskazał Wojewoda, stosownie do art. 103 ust. 3 ww. ustawy, z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi wojewódzkie, nie wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), stają się drogami powiatowymi. Na tej podstawie droga wojewódzkiej nr [...], jako nie wymieniona w ww. rozporządzeniu, stała się drogą powiatową nr [...]. Podsumowując, skoro w myśl art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych, drogi powiatowe stanowią własność właściwego powiatu, to zasadnie Wojewoda uwzględnił tę okoliczność w przedmiotowym postępowaniu.
Powtórzyć należy raz jeszcze w tym miejscu, że organy administracji prowadzące postępowanie nieważnościowe (w tym przypadku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji) nie są uprawnione do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, a jedynie oceny decyzji z punktu widzenia zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Posiadając takie właśnie uprawnienia organ nadzoru, czyli Minister, zobligowany był do oceny czy postępowanie przeprowadzone przez Wojewodę w postępowaniu zwyczajnym dawało podstawę do wydania decyzji takiej treści. W ocenie Sądu, taka ocena w niniejszej sprawie została przeprowadzona prawidłowo.
W realiach faktycznych niniejszej sprawy, brak jest jednoznacznych oraz niebudzących żadnych wątpliwości wskazań czy dowodów aby uznać, że obecna działka nr [...] w dacie przejęcia na własność Powiatu [...] (1 stycznia 1999 r.) nie stanowiła działki (w ramach dawnej działki nr [...]) wchodzącej w skład drogi powiatową nr [...], a nawet jeśli przyjąć takie domniemanie, to w ramach postępowania nadzorczego jest to niewystarczające to wykazania wady kwalifikowanej kontrolowanej decyzji. Wady nieważności nie można bowiem domniemywać, jak stara się to czynić Skarżący.
Stwierdzenie nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości, na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy, następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. i to właśnie ta data stanowi punkt odniesienia dla ustaleń faktycznych w zakresie władania mieniem Skarbu Państwa. Natomiast przedstawione przez Skarżącego dokumenty oraz mapy, albo nie zawierają wskazania według stanu z jakiej daty zostały sporządzone, albo odnoszą się do okresu zdecydowanie późniejszego niż relewantny 1 stycznia 1999 r., co czyni je nieistotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy nadzorczej. Oceniając zaś załącznik mapowy (nr dz. [...], nr [...] z 1998 r.) do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 15 akt sprawy), to zdaniem Sądu, potwierdza on coś zgoła odmiennego niż stara się wykazać Skarżący, mianowicie sporny grunt obecnej działki nr [...] zawierał się wówczas w granicach działki nr [...], która również na przedmiotowej mapie oznaczona jest jako "dr" czyli droga. Kwestia z kolei tego, co stwierdził uprawiony geodeta A. D. w sporządzonej przez siebie mapie do celów prawnych, która została przyjęta do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2023 r., nie była w ogóle przedmiotem oceny Wojewody w ramach postępowania, w którym wydano kontrolowaną decyzję z [...] listopada 2016 r. – wszak opinia biegłego nie wchodziła w zakres materiału dowodowego, na podstawie którego Wojewoda rozstrzygnął sprawę przekazania mienia (najpewniej nie istniała w dacie wydania kontrolowanej decyzji). Trudno zatem w takim przypadku zarzucić Wojewodzie rażące naruszenie prawa (art. 7, 77, 80 k.p.a.).
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest bowiem kontynuacją postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, ponieważ organ wyższego stopnia nie jest organem orzekającym jako organ III instancji. Istotą tego postępowania – jeżeli chodzi o ocenę decyzji pod kątem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażącego naruszenia prawa) – jest to, aby w oparciu o przepisy prawa stanowiące podstawę prawną kwestionowanej decyzji dokonać jej weryfikacji. Organ nadzoru bada legalność kwestionowanej decyzji w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. Nawet ewentualne naruszenie przepisów postępowania przez organ wojewódzki wydający kwestionowaną decyzję nie może automatycznie oznaczać, że naruszenie takie uznać wypada za rażące. Decyduje tutaj istotność naruszenia. Zwykłe naruszenie nie może być zatem uznane za naruszenie o charakterze rażącym.
Poza tym, jeżeli w ocenie Skarżącego w sprawie przekazania spornego mienia (obecnej działki nr [...]) wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, to zgodnie z przepisami k.p.a. (art. 145 k.p.a.) istnieje odrębny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., czyli wznowienie postępowania. Natomiast jak wynika z akt niniejszej sprawy, Skarżący w piśmie z [...] października 2022 r. wyraził jednoznacznie żądanie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody, a Minister żądaniem tym był związany – wszak dysponentem wniosku jest strona.
Dlatego też, zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, jak też Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Minister przeprowadził bowiem wyczerpujące postępowanie dowodowe i prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, stosownie do wymogów określonych w przepisach art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, które zostały sporządzone zgodnie wymogami wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI