I SA/WA 2211/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-06-17
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczenieczasowe zajęcielinia energetycznadecyzja administracyjnastwierdzenie nieważnościprawo rzeczowepostępowanie administracyjneustawa wywłaszczeniowa

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1983 r. zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości pod budowę linii energetycznej.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji z 1983 r. zezwalającej na czasowe zajęcie jego nieruchomości pod budowę linii energetycznej 400 kV, argumentując m.in. brak podstawy prawnej i rażące naruszenie prawa. Organy administracji oraz WSA uznały, że decyzja z 1983 r. została wydana na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, a brak kompletnej dokumentacji archiwalnej po tak długim czasie nie pozwala na domniemanie wad skutkujących nieważnością.

Skarżący A. G. wniósł skargę na decyzję Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2020 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. Decyzja z 1983 r. zezwalała Zakładowi Energetycznemu na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego pod budowę linii 400 kV. Skarżący zarzucał m.in. wydanie decyzji z 1983 r. bez podstawy prawnej, rażące naruszenie prawa oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak powiadomienia o postępowaniu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych i nadzwyczajny charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Stwierdzono, że decyzja z 1983 r. miała podstawę prawną w art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Brak kompletnej dokumentacji archiwalnej po blisko 40 latach nie pozwala na domniemanie wad skutkujących nieważnością, a ewentualne braki należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Sąd uznał również, że Zakład Energetyczny miał zdolność do występowania w postępowaniu, działając w ramach większego przedsiębiorstwa państwowego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a., uznano za niezasadne, podobnie jak zarzut rażącego naruszenia prawa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja z 1983 r. miała podstawę prawną w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, a brak kompletnej dokumentacji archiwalnej po tak długim czasie nie pozwala na domniemanie wad skutkujących nieważnością.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja z 1983 r. była oparta na art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, a brak akt archiwalnych po blisko 40 latach nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

ustawa wywłaszczeniowa art. 35

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Przepis ten zezwalał organom administracji państwowej, instytucjom i przedsiębiorstwom państwowym na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową, urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z przewodów, w tym linii energetycznych. Skutkiem było ograniczenie prawa własności przez ustanowienie obowiązku znoszenia przez właściciela stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych.

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Decyzja z 1983 r. została wydana bez podstawy prawnej. Decyzja z 1983 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) poprzez wydanie jej wobec Zakładu Energetycznego, który nie mógł być stroną postępowania. Decyzja z 1983 r. została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. z powodu braku powiadomienia o postępowaniu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez przyjęcie, że brak dokumentacji archiwalnej uniemożliwia stwierdzenie wad, oraz nieuprawnione przyjęcie domniemania, że Zakład Energetyczny działał w imieniu przedsiębiorstwa państwowego. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody, podczas gdy organ odwoławczy powinien uchylić decyzję Wojewody i stwierdzić nieważność decyzji Naczelnika.

Godne uwagi sformułowania

zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania wady rażącego naruszenia prawa nie można domniemywać, musi ona być wykazana w sposób bezsporny nie można domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie nie zachowanie się akt wywłaszczeniowych po blisko 40 latach od wydania decyzji, nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został nigdy sporządzony

Skład orzekający

Dorota Apostolidis

przewodniczący

Iwona Ścieszka

asesor

Joanna Skiba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zasada trwałości decyzji ostatecznych, postępowanie w przypadku braku akt archiwalnych, stosowanie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 80. XX wieku, choć zasady interpretacji przepisów o nieważności i trwałości decyzji mają charakter uniwersalny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o legalność decyzji wywłaszczeniowej sprzed lat, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.

Nieważność decyzji sprzed 40 lat? Sąd bada legalność wywłaszczenia pod budowę linii energetycznej.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 2211/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Apostolidis /przewodniczący/
Iwona Ścieszka
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1300/22 - Wyrok NSA z 2023-03-08
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r., nr [...].
Decyzja Ministra Rozwoju wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 1983 r., nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w [...], na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10,poz. 64), zezwolił Zakładowi Energetycznemu w [...] na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...], położonej we wsi [...], będącej własnością A. G., w związku z budową linii 400 kV na nieruchomościach prywatnych położonych na terenie gminy [...] we wsi (...) [...], (...) umożliwiającej tranzyt mocy energetycznej.
Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. A. G. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r.
W następstwie zainicjowanego tym wnioskiem postępowania, Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rozwoju z [...] sierpnia 2020 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r., oceniając, że nie jest ona obarczona wskazanymi przez inicjatora postępowania kwalifikowanymi wadami prawnymi, jak też pozostałymi wadami z art. 156 § 1 k.p.a.
W motywach decyzji organy wyjaśniły, że mimo poszukiwań w Archiwum Narodowym w [...] Oddział w [...], Urzędu Miasta i Gminy w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Urzędu Marszałkowskiego w [...], spółki [...] S. A., spółki P. S. E. Operator S.A., spółki [...] Dystrybucja S. A., spółki [...] S. A. nie udało się odnaleźć pełnego materiału dowodowego.
Jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu nadzorczym, Naczelnik Miasta i Gminy w [...] w dniu 5 maja 1983 r. wydał zbiorczą decyzję administracyjną nr [...] zezwalającą Zakładowi Energetycznemu w [...] ul. [...] na czasowe zajęcie oznaczonych w niej nieruchomości prywatnych znajdujących się na terenie gminy [...] celem budowy linii 400 kV.
Jednocześnie w tym samym dniu wydane zostały pod tą samą sygnaturą egzemplarze decyzji dotyczące poszczególnych nieruchomości, m. in. dla nieruchomości oznaczonej jako parcela [...], stanowiącej własność A. G. Zgodnie z treścią zbiorczej decyzji z dnia [...] maja 1983 r. nr [...], stała się ona prawomocna w dniu [...] października 1983 r.
Przechodząc zaś do merytorycznej kontroli decyzji, organy zwracały uwagę, że skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Kwestionowana decyzja, mimo że brak w niej dosłownego wyrażenia zgody na założenie i przeprowadzenie urządzeń przesyłowych przez teren przedmiotowej nieruchomości, niewątpliwie odnosi się właśnie do tego elementu realizacji inwestycji liniowej, określonego w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, który był wskazany jako podstawa jej wydania. W ocenie Ministra Rozwoju oczywistym jest, że nawet czasowe zajęcie nieruchomości związane z budową urządzeń przesyłowych oznacza trwałą ingerencję w teren, co w rezultacie oznacza ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a także, że jej właściciel znosić musi nałożone na niego ograniczenia w przysługującym mu prawie własności i w tym zakresie nie może z niego korzystać, co stanowi wyczerpanie definicji art. 35 przedmiotowej ustawy. W związku z czym bezspornym jest, że był on podstawą prawną do wydania zaskarżanej decyzji.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Ministra Rozwoju, kwestionowana decyzja z dnia [...] maja 1983 r., spełnia przesłanki wynikające z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r.
W związku z podnoszoną w odwołaniu argumentacją, że decyzja z dnia [...] maja 983 r., została wydana bez podstawy prawnej Minister zauważył, że podstawą do jej wydania był art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, a nadto z analizy akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że celem zajęcia nieruchomości skarżącego, a także pozostałych gruntów oznaczonych w decyzji, była budowa linii 400 kV. Równocześnie organ uznał za bezpodstawny zarzut odnoszący się do braku upoważnienia Naczelnika Miasta i Gminy w [...] do wydania decyzji z dnia [...] maja 1983 r., gdyż uprawnienie to wynika wprost z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej.
Organ krańcowo także zwrócił uwagę, że postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenia planu realizacyjnego było postępowaniem, które poprzedzało postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] maja 1983 r., nr [...], dotyczące wydania zezwolenia na zakładanie i instalowanie urządzeń przemysłowych na prywatnych nieruchomościach. W związku, że były to dwa odrębne postępowania administracyjne, każde zakończone oddzielną decyzją administracyjną. Mimo że wydanie decyzji zatwierdzającej lokalizację oraz plan realizacyjny inwestycji było warunkiem koniecznym w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, nie można uznać, że organ wywłaszczeniowy miał uprawnienia do badania zgodności z prawem tej decyzji w ramach prowadzonego postępowania.
Odnosząc się do zarzutu kwestionującego zdolność Zakładu Energetycznego w [...] do występowania w charakterze strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] maja 1983 r. Minister wskazał, że zakład ten w dacie wydania ww. decyzji wchodził w skład wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Energetyczne Okręgu Południowego, co zostało odpowiednio wykazane w decyzji Wojewody [...]. Prawidłowo zatem przyjął Wojewoda [...], że mimo bycia oznaczonym w decyzji jako strona, Zakład Energetyczny w [...] działał w imieniu Zakładów Energetycznych Okręgu Południowego, na podstawie wewnętrznych pełnomocnictw.
Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne Ministra Rozwoju uznał, że kwestionowana decyzja nie zawiera wad mogących powodować naruszenie prawa w stopniu rażącym rozumianym zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 KPA.
Na decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł A. G. zarzucając jej, naruszenie:
a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a) p.p.s.a) tj.:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z poźn. zm.),
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...] w sytuacji, gdy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...] została wydana bez podstawy prawnej;
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z poźn. zm.)
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...], w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z poźn. zm.)(dalej jako: ustawa wywłaszczeniowa) polegającym na wydaniu decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako [...] nr [...] w stosunku do Zakładu Energetycznego w [...], który w dacie wydania przedmiotowej decyzji nie mógł być stroną tego postępowania (wnioskodawcą), gdyż nie posiadał statusu żadnego z podmiotów wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, którym mogło być wydane tego rodzaju zezwolenie;
3. naruszenie 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z poźn. zm.) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a.
- poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...] w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności,
o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. polegającym na wydaniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...] o czasowym zajęciu terenu w związku z budową linii 400 kV pomimo braku powiadomienia o postępowaniu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wszystkich osób, których interesów ono dotyczyło, a w konsekwencji wydanie tej decyzji wobec Skarżącego pomimo, że z winy organu nie uczestniczył on w postępowaniu o zatwierdzenie planu realizacyjnego, co skutkowało brakiem spełnienia wobec niego warunku z art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, dotyczącego zgodności robót z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową:
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.) tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że brak dokumentacji archiwalnej postępowania uniemożliwia stwierdzenie wad orzeczenia skutkujących stwierdzeniem jego nieważności oraz nieuprawnione przyjęcie domniemania, że Zakład Energetyczny w [...] działał w imieniu i na rzecz
wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego "[...]", w sytuacji, gdy brak było przesłanek do przyjęcia takiego założenia;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić ww. decyzję Wojewody [...] i stwierdzić nieważność decyzji Naczelnika i Miasta Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. nr [...] o zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu w [...] ul. [...] na czasowe zajęcie terenu - nieruchomości oznaczonej jako [...] nr [...].
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Przedmiotem badania w rozpoznawanej sprawie była decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] maja 1983 r. o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości. Ocena Sądu sprowadzała się zatem do rozważenia podstaw stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji objętej tym trybem i prawidłowości przeprowadzenia postępowania w tym zakresie.
Przed przedstawieniem przyczyn, które zdecydowały o takiej ocenie sądu, na wstępie konieczne jest poczynienie kilka ogólnych uwag. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że rozpatrując przedstawioną sprawę sąd miał na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z kolei postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to postępowanie nadzwyczajne, samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma własny przedmiot, inny niż ten w postępowaniu zwykłym. W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem postępowania jest sprawa procesowa, a nie sprawa administracyjna w ujęciu materialnym (por. np. B. A., Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "[...]" 2001, z. 8, s. 31; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GSK 279/09 oraz z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1979/14 - CBOSA).
Należy także podnieść, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z tym, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W celu zgromadzenia akt archiwalnych sprawy, Wojewoda [...] wystąpił do Archiwum Narodowego w [...] Oddział w [...], Urzędu Miasta i Gminy w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Urzędu Marszałkowskiego w [...], spółki [...] S.A. oraz spółki P. S. E. Operator S.A, do spółki [...] Dystrybucja S. A. oraz spółki [...] S.A.
Jednak ta szeroka kwarenda nie przyniosła oczekiwanych rezultatów i w trakcie prowadzenia postępowania nadzorczego przed organem wojewódzkim udało się zgromadzić jedynie szczątkową dokumentację archiwalną dotyczącą przedmiotowego postępowania. W wyniku powyższych czynności organ zebrał wszelki możliwy do odnalezienia po blisko 40 latach od wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który umożliwia dokonanie oceny legalności kwestionowanej decyzji z [...] maja 1983 r. Tym samym organ, pomimo dołożenia należytej staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, nie był w stanie odnaleźć kompletnych akt administracyjnych. Podkreślić należy, że niezachowanie się akt wywłaszczeniowych po blisko 40 latach od wydania decyzji, nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został nigdy sporządzony. Takie domniemanie godziłoby bowiem w zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 k.p.a. W oparciu o treść zasady trwałości decyzji ostatecznych w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się i utrwalił pogląd, że w przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia (decyzji) po upływie znacznego okresu czasu , ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, LEX nr 149467 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1763/11; z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 191/13; z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1997/15 publik. CBOSA). Zatem zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przez organy art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie można uznać za zasadny.
Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że prawidłowo odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącego decyzji z dnia [...] maja 1983 r. Powyższa decyzja, zezwalająca na czasowe zajęcie terenu w związku z budową linii 400 KV gruntów skarżącego, wydana została na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy oraz stanem faktycznym i prawnym należało ocenić kwestionowane orzeczenie, wydane na podstawie art. 35 tej ustawy.
Przepis ten w ust 1, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było – jak zasadnie wskazywały organy - ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Decyzja taka mogła być wydana, gdy inwestycja, która miała być realizowana na nieruchomości dotyczyła określonej kategorii obiektów wskazanych w przepisie oraz była zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że tego rodzaju obiektów (budowa linii energetycznej 400 kV) dotyczyła decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...]. Ponadto wskazać należy, że decyzja wydana w trybie ww. art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. musiała być zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Artykuł 35 ustawy z 12 marca 1958 r. przewidywał szczególny tryb wywłaszczenia polegający na ograniczeniu własności nieruchomości przez ustanowienie w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) określonych praw na rzecz wskazanych jednostek administracji i gospodarki państwowej. Wydanie decyzji na podstawie art. 35 ustawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania ugodowego. Szczególny tryb wywłaszczenia (art. 35 ustawy) w odróżnieniu od trybu ogólnego nie mógł być stosowany na potrzeby innych podmiotów niż wymienione w art. 35 ustawy. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Biura Planowania Przestrzennego Architektury i Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] stycznia 1982 r. nr [...], ustalająca miejsce i warunki realizacji inwestycji i zatwierdzająca pod względem urbanizacyjnym plan realizacyjny linii elektroenergetycznej napowietrznej 400 kV
[...] na odcinku od [...] do wschodnich granic województwa miejskiego [...]. Tę decyzję z kolei wydano w oparciu o uproszczone plany zagospodarowania przestrzennego gmin, przez które miała przechodzić inwestycja. Ponadto z kopii decyzji Naczelnika Gminy [...], orzekającej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomi celem realizacji inwestycji - budowy linii wysokiego napięcia 400 kV [...] – [...] wynika, że ważność decyzji z [...] stycznia 1982 została przedłużona pismem Biura Planowania Przestrzennego z [...] kwietnia 1983 r. Te okoliczności uprawniały zatem do wyprowadzenia wniosku, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny była ważna, a w konsekwencji wywoływała skutki prawne. Spełnione zostały zatem określone w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej materialnoprawne podstawy wydania decyzji zezwalającej przedsiębiorstwu energetycznemu na realizację na terenie przedmiotowej nieruchomości ww. inwestycji. W tej sytuacji nie sposób zarzucić decyzji udzielającej owego zezwolenia, naruszenia ww. przepisu, a tym bardziej naruszenia go w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że przez brak podstawy prawnej, jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., rozumieć należy, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada. Jak wynika z treści decyzji z dnia [...] maja 1983 r., znak [...], właściwy organ, jakim w niniejszej sprawie był Naczelnik Miasta i Gminy w [...], zezwolił na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej na czasowe zajęcie m. in. przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...], położonej we wsi [...], w związku z realizacją określonej w tej decyzji inwestycji linii elektroenergetycznej napowietrznej 400 kV. Zatem istniała podstawa prawna do wydania powyższej decyzji. Natomiast lakoniczność decyzji Naczelnika wskazująca - pomimo swoich niedostatków - sposób rozstrzygnięcia, nie pozwala stwierdzić, że wydając zezwolenie organ wydał je bez podstawy prawnej.
Nie jest też zasadne kwestionowanie zdolności Zakładu Energetycznego [...] w [...] do występowania w charakterze strony postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 1983 r. Organy, a w szczególności Wojewoda [...], przedstawiły jaki był status Zakładu Energetycznego [...] w [...] i prawidłowo wywiodły, że w dacie wydania skarżonej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [... tj. w dn. [...] maja 1983 r., wchodził on w skład wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Istotnie w kwestionowanej decyzji jako strona powołany został Zakład Energetyczny [...], ul [...] , ale powyższe nie oznacza, że nie mógł on działać w ramach pełnomocnictw udzielanych wewnątrz przedsiębiorstwa. A przedsiębiorstwo państwowe było już wymienione w art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. wymienione jako podmiot, który mógł wystąpić ze stosownym wnioskiem. W tym miejsce należy jeszcze raz przypomnieć, że wady rażącego naruszenia prawa nie można domniemywać, musi ona być wykazana w sposób bezsporny.
Wreszcie za niezasadny należy uznać zarzut dotyczący rażącego naruszenia prawa tj. art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz art. 7 i 77 k.p.a., gdyż skarżący nie był powiadomiony o wydaniu decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenia planu realizacyjnego było postępowaniem poprzedzającym postępowanie administracyjne dotyczące wydania zezwolenia na zakładanie i instalowanie urządzeń przesyłowych na nieruchomościach prywatnych. Musiało jedynie poprzedzać postępowanie zakończone wydaniem decyzji z [...] maja 1983 r. Mamy zatem do czynienia z dwoma odrębnymi postępowaniami administracyjnymi, z których każde zostało zakończone osobną decyzją administracyjną. Kwestionowanie prawidłowości wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1982 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej - linii elektroenergetycznej napowietrznej 400kV [...], w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dn.[...] maja 1983 r., nie mogło w tej sytuacji mieć miejsca
Reasumując, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, przy jednoczesnym niezachowaniu kompletnych akt z postępowania prowadzonego w trybie zwykłym nie sposób z całą pewnością stwierdzić, że przy podejmowaniu decyzji - mającej oparcie w treści normatywnej obowiązującego wówczas art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. - nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie stwierdzono także by była ona obarczona którąkolwiek z pozostałych wad z art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, kierując się zasadą trwałości decyzji, organ nadzoru zobligowany był do odmowy stwierdzenia jej nieważności. Postępując zatem w ten sposób Wojewoda [...], jak też utrzymujący jego decyzję w mocy Minister Rozwoju nie naruszyli prawa materialnego, ani zasad ogólnych procedury administracyjnej, czy też reguł postępowania dowodowego. Motywy podjętej decyzji zostały przedstawione w jej uzasadnieniu w sposób umożliwiający rekonstrukcję racji decyzyjnych organu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę