I SA/WA 2205/21

I SA/Wa 2205/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-19
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Joanna Skiba
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1045/23 - Wyrok NSA z 2024-07-02
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 179a;  art. 183  par. 2 pkt 2;  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 98 par. 1; art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2205/21 w sprawie ze skargi L. O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 2 z dnia 17 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2205/21; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 2 kwietnia 2021 r., nr SN.VIII.TH.7725-1-1954-07 i umarza postępowanie administracyjne; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w pierwszej instancji; 5. odstępuje od zasądzenia od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. O. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2205/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi L.O. na postanowienie nr 2 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 czerwca 2021 r., nr DAP-WOSR-7281-15/2021/AM, w pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody Małopolskiego z 2 kwietnia 2021 r., nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne, w pkt 2 zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego L.O. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz w pkt 3 odstąpił od zasądzenia od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego L.O. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Postanowieniem Nr 2 z 17 czerwca 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Małopolskiego z 2 kwietnia 2021 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Organ wskazał, że pomimo skutecznego doręczenia ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego postanowienia z 8 lutego 2016 r. o zawieszeniu postępowania, które zawierało pouczenie o treści art. 98 § 2 k.p.a., L.O. nie wniósł w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Zdaniem Ministra, spowodowało to konieczność odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, co słusznie uczynił organ pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie podzielił przy tym zarzutu niewydania przez Wojewodę Małopolskiego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania wraz z przekazaniem podania Wojewodzie Mazowieckiemu. Minister przywołał definicję bezprzedmiotowości postępowania i wskazał, że na etapie wniesienia podania, w tym na etapie uznania braku swojej właściwości przez Wojewodę Małopolskiego, taka bezprzedmiotowość jeszcze nie występowała. Nie zachodził bowiem brak któregoś z elementów materialnoprawnego stosunku prawnego, co ewentualnie mogłoby uniemożliwić wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Ewentualny brak właściwości organu administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, nie uzasadnia umorzenia postępowania. Powoduje tylko, że wówczas właściwym trybem jest tryb wynikający z art. 65 § 1 k.p.a., a więc nakazujący niezwłoczne przekazanie podania do organu właściwego z jednoczesnym zawiadomieniem o tym wnoszącego podanie. Powyższego zaś obowiązku Wojewoda Małopolski dopełnił.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł L.O., reprezentowany przez adwokata T.L., zarzucając mu naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i uznanie, że postępowanie:
a) po przekazaniu podania Wojewodzie Mazowieckiemu przez Wojewodę Małopolskiego (za pismem z 14 września 2018 r.) pozostaje nadal zawieszone, pomimo że powinno było zostać umorzone ze względu na bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przed Wojewodą Małopolskim (stwierdzenie przez Wojewodę Małopolskiego swojej niewłaściwości miejscowej do rozpoznania podania skarżącego);
b) pozostawało nadal zawieszone pomimo tego, że dopuszczone do postępowania zostały inne strony, a organ pierwszej instancji nie uzyskał oświadczenia innych stron tego postępowania w zakresie braku sprzeciwu wobec żądanego przez skarżącego zawieszenia postępowania;
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie tj. przyjęcie, że skarżący był uprawniony do złożenia wniosku o podjęcie postępowania przed upływem trzech lat od dnia zawieszenia postępowania, to jest do 8 lutego 2019 r., w sytuacji gdy Wojewoda Małopolski, przekazując podanie Wojewodzie Mazowieckiemu, był zobowiązany do umorzenia postępowania administracyjnego, a następnie po uznaniu go za organ właściwy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien był wszcząć postępowanie na nowo, co prowadzi do wniosku, że od momentu przekazania podania Wojewodzie Mazowieckiemu postępowanie nie zostało jeszcze wszczęte ani przez Wojewodę Mazowieckiego ani również, po wskazaniu przez Ministra organu właściwego, przez Wojewodę Małopolskiego, a zatem nie było i nie mogło być nawet zawieszone na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., bowiem tego rodzaju zawieszenie może nastąpić wyłącznie w toku postępowania na wniosek strony, a takiego wniosku ze względu na zaniechanie wszczęcia postępowania przez Wojewodę Małopolskiego skarżący nie składał;
3) art. 125 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie zaskarżonego postanowienia pozostałym stronom postępowania, co z kolei uniemożliwiło tym osobom zajęcie stanowiska w przedmiocie wydanego orzeczenia oraz pozbawiło je możliwości złożenia skargi do WSA w Warszawie na ten akt, co rzutuje na nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji procesowej skarżącego względem pozostałych stron postępowania;
4) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Wojewody Małopolskiego, pomimo że w "postępowaniu" prowadzonym przez Wojewodę Małopolskiego (po uznaniu go za organ właściwy do rozpoznania podania skarżącego):
a) skarżący nie składał wniosku o zawieszenie tego "postępowania" (de facto nadal nie wszczętego), w związku z czym postępowanie to nie było i nie mogło być zawieszone na wniosek strony (art. 98 § 1 k.p.a.);
b) Wojewoda Małopolski nie wydał postanowienia o zawieszeniu "postępowania" na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., co prowadzi do wniosku, że strony nie mogły złożyć skutecznego wniosku o podjęcie postępowania na podstawie art. 98 § 2 k.p.a., a fakt że postępowanie nic zostało nawet wszczęte zobowiązywał organ do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie (podjęcia postępowania) na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., z innych uzasadnionych przyczyn;
- w związku z czym organ bezpodstawnie zaniechał wydania orzeczenia o uchyleniu kwestionowanego postanowienia organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania zażaleniowego;
5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie jego niezastosowania (przez organ pierwszej instancji), które polegało na zaniechaniu odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia postępowania zawieszonego na wniosek strony, albowiem organ pierwszej instancji nie wszczął postępowania (po wskazaniu go jako organ właściwy przez Ministra), w związku z czym organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie, bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dopuszczają możliwości podjęcia postępowania, które nie zostało zawieszone.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Wniósł także o rozpoznanie sprawy co do istoty z uwzględnieniem wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji w całości, określenie wytycznych co do wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wyrokiem z 17 marca 2022 r., I SA/Wa 2205/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w pkt 1 zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody Małopolskiego z 2 kwietnia 2021 r. i umorzył postępowanie administracyjne, w pkt 2 zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego L.O. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz w pkt 3 odstąpił od zasądzenia od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego L.O. zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że uwzględnił skargę choć z zupełnie innych przyczyn niż w niej podniesione. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone postanowieniem Wojewody Małopolskiego z 8 lutego 2016 r. na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 98 § 2 k.p.a. w przypadku gdy żadna ze stron nie zwróci się w terminie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o jego podjęcie żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe i konieczne jest wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Sąd zauważył, że jak wynika z akt sprawy takiej decyzji w sprawie nie wydano. Nie wpływa to jednak na konsekwencje jakie spowodował brak aktywności skarżącego przez okres trzech lat od daty wydania, na jego wniosek, postanowienia o zawieszeniu postępowania. W żadnym bowiem wypadku nie jest możliwe aby po upływie przewidzianego w art. 98 § 2 k.p.a. trzyletniego terminu, w którym skarżący nie wykazał żadnej aktywności, zainicjowane jego wnioskiem postępowanie mogło się nadal toczyć. Zatem, wobec upływu powyższego terminu i niezłożenia w tym okresie przez skarżącego wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania zaistniały okoliczności wypełniające hipotezę normy prawnej zawartą w art. 98 § 2 k.p.a. Tym samym za nieskuteczne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 98 § 1 i § 2 k.p.a., art. 125 § 1 k.p.a., art. 144 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a. dotyczące niewypełniania przez organy, po przekazaniu podania, obowiązków wynikających z przepisów k.p.a., w tym niewydania przez Wojewodę Małopolskiego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania wraz z przekazaniem podania, a także niezapewnienia pozostałym stronom możliwości zajęcia stanowiska w sprawie.
Jednocześnie Sąd wskazał, że wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie mógł być skuteczny, gdyż postępowanie w sprawie już się nie toczyło. Wobec powyższego, wydając postanowienie o odmowie podjęcia postępowania organ naruszył art. 98 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uczyniło to koniecznym uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Przy tym, z uwagi na wycofanie żądania wszczęcia postępowania (art. 98 § 2 k.p.a.), Sąd uznał, że zaistniała obiektywna przyczyna umorzenia postępowania przewidziana w art. 105 § 1 k.p.a. Postępowanie należało zatem umorzyć w oparciu o art. 145 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z 17 marca 2022 r. wniósł M.O., reprezentowany przez radcę prawnego J. S, zarzucając powyższemu wyrokowi naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że organ dokonał prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny w oparciu o kryteria wynikające z art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu, przy obliczaniu okresu zawieszenia postępowania administracyjnego na wniosek, okresu quasi zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu na podstawie art. 23 k.p.a.,
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 19 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a tym samym błędne uznanie, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, wszczęte na wniosek L.O., zostało skutecznie umorzone, podczas gdy w dacie wydania decyzji o umorzeniu postępowania, tj. w dacie 12 kwietnia 2019 r., organem rozpatrującym sprawę był Wojewoda Mazowiecki, a nie Wojewoda Małopolski, który umorzył sprawę.
Powołując się na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z 17 marca 2022 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W toku postępowania międzyinstancyjnego pismem z 7 lipca 2022 r. Sąd wezwał radcę prawnego J. S. do wskazania czy skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu M.O. czy L.O., gdyż stroną niniejszego postępowania był L.O.
W odpowiedzi na powyższe pismem z 29 lipca 2022 r. M.O., reprezentowany przez adwokata J. Z. jako zastępcy generalnego adwokat J. S., poinformował Sąd, że skarżącym kasacyjnie jest M.O. Ponadto wskazał, że L.O., będący stroną postępowania przed sądem pierwszej instancji, zmarł 22 sierpnia 2021 r., a spadek po nim w całości nabył M.O., na potwierdzenie czego załączył poświadczony za zgodność wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] września 2021 r. Rep. A nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej zwanej "p.p.s.a.", jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Stosownie do art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci (art. 8 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny). Rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest ustalić, czy podmiot postępowania ma zdolność sądową oraz czy nie doszło do następstwa prawnego. W przypadku następstwa prawnego sąd obowiązany jest zapewnić następcom prawnym udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała przewidziana w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2205/21. Z przesłanego w toku postępowania międzyinstancyjnego pisma pełnomocnika M.O. z 29 lipca 2022 r. oraz dołączonego do niego aktu poświadczenia dziedziczenia wynika bowiem, że w dniu 22 sierpnia 2021 r. zmarła strona postępowania, tj. skarżący L.O.. Skierowanie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przy tym w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego brak wiedzy Sądu pierwszej instancji o śmierci strony postępowania (tu: skarżącego) w dniu wydania zaskarżonego wyroku nie może mieć w tym kontekście żadnego znaczenia. Skierowanie bowiem rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyn podanych wyżej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 179a p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Konsekwencją uchylenia zaskarżonego wyroku z 17 marca 2022 r. jest obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd uwzględnił skargę, choć z innych powodów niż w niej wskazane i w tym zakresie podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w wyroku z 17 marca 2022 r.
Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienia dotyczyły odmowy podjęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. O. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku [...], obj. whl [...], położonego w gminie [...], pow. [...], woj. [...], które zostało zawieszone postanowieniem Wojewody Małopolskiego z 8 lutego 2016 r., nr [...] oraz [...].
Z akt sprawy wynika, że w tym samym dniu (8 lutego 2016 r.) Wojewoda Małopolski wydał również postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez E.O., w postaci folwarku [...] oraz w miejscowości [...], położonych poza obecnymi granicami [...], w gminie [...], pow. [...], woj. [...] (k. 186 akt administracyjnych [...]).
Postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. O. zostało wydane na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z kolei stosownie do art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
W ocenie Sądu, treść powołanych norm nie budzi większych wątpliwości interpretacyjnych. W piśmiennictwie sporne pozostaje jedynie to, w jaki sposób w takim przypadku powinno zostać zakończone postępowanie, które było zawieszone. Część autorów przyjmuje, że w tego rodzaju sytuacji sprawę traktuje się jako "niebyłą", to znaczy następuje przywrócenie do stanu sprzed wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wycofanie żądania wszczęcia postępowania następuje z mocy samej ustawy. Nie wymaga zatem już wydania przez organ żadnej decyzji, a jedynie wystarczy uczynienie adnotacji w aktach sprawy, z której wynikałoby, że żądanie wszczęcia postępowania należy traktować jako niebyłe (por. W Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 174). Większość jednak przedstawicieli piśmiennictwa wyraża pogląd, że w takiej sytuacji konieczne jest wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Postępowanie administracyjne musi bowiem zawsze kończyć decyzja (art. 104 § 1 k.p.a.), która rozstrzyga sprawę merytorycznie albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 11, , str. 382 i 383). Ten ostatni pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie.
Analiza akt sprawy potwierdza, że w niniejszej sprawie (dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami [...] przez K. O. [...] majątku [...], obj. whl [...], położonego w gminie [...], pow. [...], woj. [...]) nie doszło do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Taką decyzję Wojewoda Małopolski wydał jedynie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez E.O. poza obecnymi granicami [...], w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. (decyzja z 12 kwietnia 2019 r., nr [...]). Zdaniem Sądu, sama jednak okoliczność niewydania w niniejszej sprawie decyzji o umorzeniu postępowania nie wpływa na konsekwencje, jakie spowodował w niej brak aktywności L.O. przez okres trzech lat od daty wydania, na jego wniosek, postanowienia o zawieszeniu postępowania wszczętego przez L.O. wnioskami z 2004 i 2005 r. W żadnym bowiem wypadku nie jest możliwe aby po upływie wynikającego z art. 98 § 2 k.p.a. trzyletniego terminu, w którym L.O. nie wykazał żadnej aktywności, zainicjowane jego wnioskiem postępowanie mogło się nadal toczyć. Tym samym, wobec upływu powyższego terminu i niezłożenia w tym okresie przez L.O. wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, a w konsekwencji zaistnienia okoliczności wypełniających hipotezę normy prawnej zawartej w art. 98 § 2 k.p.a., nie mogły odnieść oczekiwanego skutku podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z 98 § 1 i § 2 k.p.a., art. 125 § 1 k.p.a., art. 144 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a. dotyczące niewypełniania przez organy, po przekazaniu przez Wojewodę Małopolskiego podania Wojewodzie Mazowieckiemu, obowiązków wynikających z przepisów k.p.a., w tym niewydania przez Wojewodę Małopolskiego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania wraz z przekazaniem podania, a także niezapewnienie pozostałym stronom możliwości zajęcia stanowiska w sprawie. Okoliczności te nie mogły mieć bowiem, jak już wskazano powyżej, jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.
Złożenie zatem przez pełnomocnika L.O., po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a., wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie mogło być skuteczne, gdyż postępowanie w sprawie już się nie toczyło. Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego nie wszczyna odrębnej sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a. Tym samym taki wniosek może być zgłoszony wyłącznie w ramach toczącego się postępowania. W tej sytuacji orzekając o odmowie podjęcia postępowania organy istotnie naruszyły art. 98 § 2 k.p.a. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie, jak też zawierające to samo naruszenie postanowienie organu pierwszej instancji, podlegać musiało uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Przy tym, z uwagi na wycofanie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, o czym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., dalsze prowadzenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty stało się bezprzedmiotowe. Powyższe stanowi zaś przesłankę do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji oznacza brak możliwości wydania decyzji merytorycznej. Jak już wskazano powyżej w niniejszej sprawie wystąpiła obiektywna przyczyna bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Prowadzić to musi do umorzenia postępowania administracyjnego, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.
Z podanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a, zaś w pkt 2 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w pkt 3 sentencji zapadło na podstawie art. 179a p.p.s.a. w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W ocenie Sądu, taki szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Jak już bowiem wskazano wyżej, jedyną przyczyną zastosowania w rozpoznawanej sprawie trybu przewidzianego w art. 179a p.p.s.a było ujawnienie, w toku postępowania międzyinstancyjnego, że skarżący (L.O.) nie żył w dniu wydania wyroku z 17 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2205/21. Przy tym, jak wynika z dokumentacji załączonej do pisma skarżącego kasacyjnie z 29 lipca 2022 r., strona ta zmarła w dniu 22 sierpnia 2021 r. r., a więc na przeszło pół roku przed datą wydania wyroku z 17 marca 2022 r. Zastosowanie trybu autokontroli wynika zatem z zawinionych okoliczności leżących po stronie ówczesnego pełnomocnika L.O., który nie dochował należytej staranności tak aby w dniu rozprawy, tj. w dniu 17 marca 2022 r., dysponować aktualnymi informacjami dotyczącymi zdolności sądowej swojego mocodawcy.
Z kolei orzeczenie o kosztach postępowania sądowego w pierwszej instancji (pkt 4 i 5 sentencji) zostało wydane na podstawie art. 200 w związku z art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Orzekając w tym zakresie Sąd zasądził od organu na rzecz M.O. (który wstąpił w postępowaniu sądowym w miejsce L.O.) zwrot części kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 100 złotych (pkt 4 sentencji). Sąd nie przyznał natomiast pełnomocnikowi M.O. wynagrodzenia będącego częścią kosztów postępowania sądowego, gdyż skarga została uwzględniona z zupełnie innych przyczyn niż w niej podniesione (pkt 5 sentencji). Z kolei rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.