I SA/Wa 2202/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-02-24
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościdroga publicznanabycie z mocy prawawładztwo publicznoprawneSkarb Państwaustawa wprowadzającaadministracja publicznaprawo rzeczowepostępowanie administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową, uznając spełnienie przesłanek władztwa publicznoprawnego i zajęcia pod drogę.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową. Skarżąca kwestionowała fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i władztwo Skarbu Państwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinia geodezyjna i metryka ulicy, potwierdza zajęcie działki pod pas drogowy oraz że istniało władztwo publicznoprawne Skarbu Państwa, co uzasadnia nabycie własności z mocy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi spółki [...] Sp. z o. o. Nieruchomości Sp. komandytowa na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lipca 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2017 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zajętej pod drogę krajową ul. [...] w [...]. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności faktu zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i władztwa Skarbu Państwa. Sąd uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się ich własnością. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy, w tym opinia geodezyjna i metryka ulicy, potwierdza zajęcie działki nr [...] pod pas drogowy drogi krajowej nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. Ponadto, sąd uznał, że przesłanka władztwa publicznoprawnego została spełniona, czego dowodem są m.in. dokumenty dotyczące robót remontowych i utrzymaniowych związanych z oświetleniem ulicznym, co potwierdza sprawowanie faktycznego zarządu nad nieruchomością. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spełnione są kumulatywnie przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, władania nią przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz braku tytułu własności publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że materiał dowodowy potwierdza zarówno zajęcie działki pod pas drogowy drogi krajowej, jak i sprawowanie przez Skarb Państwa władztwa publicznoprawnego nad tą nieruchomością w relewantnym dniu, co uzasadnia nabycie własności z mocy prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Przepisy wprowadzające art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Kluczowe są przesłanki zajęcia pod drogę publiczną i władania przez podmiot publicznoprawny.

Pomocnicze

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogi publicznej, wymagająca zaliczenia do jednej z kategorii dróg publicznych i możliwości powszechnego korzystania.

u.d.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Oddalenie skargi.

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Władztwo publicznoprawne Skarbu Państwa nad nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. Nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r.

Odrzucone argumenty

Brak wystarczających dowodów na zajęcie całej działki pod drogę publiczną. Brak wystarczających dowodów na władztwo Skarbu Państwa nad nieruchomością po roku 1982. Sam fakt znalezienia się działki w liniach rozgraniczających pas drogowy nie jest wystarczający do nabycia własności.

Godne uwagi sformułowania

nieruchomości zajęte pod drogi publiczne władanie tym gruntem w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego faktyczne sprawowanie władztwa, zbliżone do posiadania utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie itp. związane z szeroko rozumianym zarządzaniem drogą publiczną domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych

Skład orzekający

Łukasz Trochym

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Lenart

członek

Bożena Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej, w szczególności w kontekście dróg publicznych i władztwa publicznoprawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z przejmowaniem nieruchomości pod drogi publiczne w związku z reformą administracji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nabycia własności nieruchomości z mocy prawa, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli gruntów i jednostek samorządu terytorialnego. Interpretacja przepisów dotyczących władztwa publicznoprawnego jest kluczowa.

Kiedy państwo może przejąć Twoją ziemię pod drogę? Kluczowe orzeczenie o nabyciu własności z mocy prawa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2202/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Elżbieta Lenart
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Bożena Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. Nieruchomości Sp. komandytowa w L. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej jako "Minister/organ") utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), stwierdzającą nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, obręb [...], położonej w [...], zajętej pod drogę krajową ul. [...] w [...], objętej księgą wieczystą nr [...].
Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], Wojewoda stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa, prawa własności opisanej powyżej nieruchomości.
Decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił w całości ww. decyzję Wojewody i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Wojewoda ponownie stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], położonej w [...], zajętej pod drogę krajową ul. [...] w [...], objętej księgą wieczystą nr [...].
Od powyższej decyzji Wojewody odwołanie wniosła [...] sp. z o.o. Nieruchomości sp.k. z siedzibą w [...], nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem.
Po rozpatrzeniu wniesionego w niniejszej sprawie odwołania, Minister decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2017 r., nr [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił przede wszystkim, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego – była bowiem własnością prywatną W. J., W. C., P. K. oraz A. P. (C). Ponadto, organ wskazał, że w ww. dacie ul. [...] w [...], usytuowana w ciągu drogi nr [...] relacji [...] – [...] – [...], stanowiła drogę publiczną, co ustalono na podstawie treści uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z [...] r. Nr [...], poz. [...]), zgodnie z którą droga nr [...] relacji [...] – [...] – [...], została zaliczona do kategorii dróg krajowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. 1998 nr [...], poz. [...]), na mocy którego przedmiotowa droga z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostała drogą krajową.
Z kolei, fakt zajęcia spornej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. jednoznacznie wskazuje, zdaniem Ministra, opinia geodezyjna A. G. (posiadającej uprawnienia geodezyjne), sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania, wynika, iż działka nr [...] o pow. [...] ha była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] w [...]. Z treści powyższej opinii wynika, że w aktach organu wojewódzkiego znajduje się metryka ulicy S. K., założona w 1988 r. Treść metryki z kolei wskazuje, że ulica K. przebiega od ul. [...][...] (obecnie Aleja [...][...][...]) do ul. [...] (obecnie ul. [...]), jest to ulica ogólnodostępna, pełniąca funkcję ulicy głównej tranzytowej. Została oddana do użytkowania w latach 1968-1971. Z opisu technicznego wynika, że ulica [....] stanowi fragment ciągu drogi krajowej nr [...] w [...] . Posiada dwie jezdnie szerokości [...] m na odcinku od ul. [...][. . . ] (obecnie Al. ] ) do [...], na którym zlokalizowana jest działka nr [...] oraz szerokości [...] m, na odcinku od ul. [.. . ] do ul. [...] (obecnie ul. [.. .] ), rozdzielone pasem terenu o zmiennej szerokości [...] m. Na odcinku od ul. [...][...] (obecnie Al. [...]) do [...], na którym zlokalizowana jest działka nr [...], w pasie dzielącym jezdnie prowadzone jest dwutorowe torowisko tramwajowe. Chodniki o szerokości zmiennej 3-5 m, oddzielone od jezdni pasem zieleni posiadają nawierzchnię z płyt betonowych. Średnia szerokość w liniach rozgraniczających i w liniach ogrodzeń lub istniejącej zabudowy wynosi [...] m. Nawierzchnię ulicy stanowi asfalt, krawężniki betonowe. Odwodnienie ulicy przy pomocy kratek ściekowych podłączonych do kanalizacji. W pasie drogi zlokalizowane było uzbrojenie inżynierskie jak: kanalizacja ogólnospławna, wodociąg, gaz, przewody telekomunikacyjne, przewody elektroenergetyczne. Na fragment planu sytuacyjnego w skali 1:500, stanowiącego załącznik graficzny do metryki ulicy, kolorem niebieskim naniesiono granice działki nr [...]. Teren działki zajęty był wówczas pod pas zieleni w pasie jezdnym, torowisko tramwajowe, jeden z pasów jezdni o nawierzchni bitumicznej, pas zieleni w chodniku oraz chodnik o nawierzchni z płyt betonowych. Ponadto na planie zostały wrysowane linie rozgraniczające ulicy, teren całej działki nr [...] znajduje się granicach linii rozgraniczających ulicy [...]. Organ wyjaśnił także, że analiza ortofotomap z lat 1994-2015 wskazuje, że na przestrzeni lat stan zagospodarowania terenu przedmiotowej działki nr [...] nie uległ zmianie i jest zgodny ze stanem wynikającym z załącznika graficznego do metryki ulicy [...], tj. był zajęty pod torowisko tramwajowe, jeden z pasów jezdni, pas zieleni w chodniku oraz chodnik. Odnosząc się do kwestii ogrodzenia podniesionej w decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2013 r., organ wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie wraz z bramą wjazdową i furtką znajdowało się w pobliżu granicy obecnych działek nr [...] i [...], a nie na działce nr [...]. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie wynika, aby w dniu 31 grudnia 1998 r. na granicy działek nr [...] i [...] było usytuowane jakiekolwiek ogrodzenie. Ponadto, szkic polowy z pomiaru inwentaryzacyjnego z [...] kwietnia 2012 r. wskazuje, że ogrodzenie w granicy działek [...] i [...] zostało wybudowane najprawdopodobniej w 2012 r., a przynajmniej wówczas zostało pomierzone i wniesione na mapę zasadniczą.
Natomiast, w zakresie spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego, Minister przyjął, iż na fakt władztwa publicznoprawnego wskazują przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty (oświadczenia), które szczegółowo wymienił. Wyjaśnił także, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Minister uznał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Pismem z [...] sierpnia 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra wniosła [...] sp. z o.o. Nieruchomości sp.k. z siedzibą w [...] (dalej jako "Skarżąca"), reprezentowana przez adwokata, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozstrzygnięcia sprawy tj.:
1) art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie, że sporna działka w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa i była wykorzystywana pod drogę publiczną, w sytuacji, gdy zgromadzone w sprawie dokumenty nie potwierdzają tego faktu;
2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji, na jakich dowodach oparto twierdzenie, że Skarb Państwa władał nieruchomością po roku 1982, skoro zgromadzone w postępowaniu dowody nie dają podstaw do takich wniosków;
3) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji organu I instancji pomimo, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 77 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez nie wyjaśnienie kwestii władania nieruchomością po roku 1982.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że organ I instancji błędnie uznał, że działka [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. była w całości zajęta pod drogę publiczną, w sytuacji, gdy dokumenty nadesłane przez Zarząd Dróg i Transportu w [...]wskazywały jedynie, że zarządca drogi wykonywał prace związane z naprawą oświetlenia, ale prace te po pierwsze były wykonane tylko w roku 1982, a po drugie były wykonywane w obrębie samej jezdni. W ocenie Skarżącej, nie wykazano aby pozostała cześć spornej działki tj. pas zieleni za jezdnią oraz chodnik znajdowały się we władaniu Skarbu Państwa na dzień 31 grudnia 1998 r. Sam fakt, że działka znajdowała się w obrębie linii rozgraniczających drogi publicznej nie jest wystarczający, czy tożsamy z uznaniem, że teren ten także znajdował się we władaniu Skarbu Państwa po roku 1982. Zdaniem Skarżącej fakt, że sporna działka znajduje się w obrębie linii rozgraniczających pas drogowy (przesłanka zajęcia pod drogę) nie jest samodzielna podstawą do nabycia własności działki, jeżeli niej jest spełniona przesłanka władania działką. Podobnie za taki dowód nie może być uznane oświadczenia Zarządu Dróg i Transportu z [...] czerwca 2012 r. i [...] lipca 2012 r., że przedmiotowa działka była zajęta pod torowisko tramwajowe, zachodnią jezdnię, chodnik i pas zieleni, jeżeli nie zostało poparte innymi dowodami.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. 2021 poz. 2095 ze zm.), innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (dalej jako "Przepisy wprowadzające"), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Przesłankami, od których kumulatywnego spełnienia uzależniony jest skutek przejścia prawa własności z mocy samego prawa na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, są zatem:
1) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną;
2) władanie tym gruntem w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz;
3) brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do tej nieruchomości.
Sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym, fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Natomiast władanie oznacza faktyczne sprawowanie władztwa, zbliżone do posiadania, przy czym do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie służącego podmiotowi publicznoprawnemu jakiegokolwiek tytułu do nieruchomości. W świetle omawianej regulacji podstawowe znaczenie ma jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały faktyczne czynności, takie jak np. utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie itp. związane z szeroko rozumianym zarządzaniem drogą publiczną. Ustawodawca skutki nabycia własności nieruchomości z mocy prawa odniósł bowiem do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności publicznej (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 marca 2000 r. sygn. akt P 5/99).
Przepisy wprowadzające weszły w życie z dniem ogłoszenia, to jest z dniem 29 października 1998 r. Nie zawierają one jednak definicji drogi publicznej, należy zatem posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. – Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm., dalej jako "ustawa o drogach publicznych") i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych (art. 7 ust. 2) do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej.
Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (por. także wyrok NSA z 30 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 513/00, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, do których odnosi się art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających, determinuje więc stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Pasem drogi jest zaś zgodnie z tym przepisem wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Zważyć przy tym należy, że w świetle ww. przepisu analogicznie jak "pasa drogi" zdefiniowane zostało pojęcie "droga". Zatem stan faktyczny istniejący na gruncie w dniu 31 grudnia 1998 r. winien być oceniany przez pryzmat powyższej definicji.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż działka nr [...], która została nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego – stanowiła bowiem w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób prywatnych. Skarżąca nabyła jej własność na podstawie umowy przeniesienia przedsiębiorstwa z [...] sierpnia 2012 r., Rep. A nr [...] (vide: dokumenty będące podstawą wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...], której wydruk znajduje się aktach sprawy).
Okolicznością bezsporną jest również to, że w dacie 31 grudnia 1998 r. ul. [...] w [...] znajdowała się w ciągu drogi krajowej nr [...] relacji [...] – [...] – [...] (vide: uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych - M.P. z 1986 r. Nr [...], poz. [...]; oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich - Dz.U. 1998 nr [...], poz. [...]).
Analizując uzasadnienie decyzji organu, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy w powyższym zakresie.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala również na przyjęcie faktu zajęcia spornej działki nr [...] pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Powyższa ocena organów nie nosi przy tym, zdaniem Sądu, cech dowolności czy arbitralności, jest swobodna i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Fakt, że Skarżąca nie podziela tego stanowiska organów nie może wpłynąć na ocenę Sądu, który uznaję obie zaskarżone decyzje za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie Sądu orzekającego, Minister prawidłowo uznał bowiem, że przesłankę faktycznej zajętości całości objętej zaskarżoną decyzją działki nr [...] pod pas drogowy drogi krajowej nr [...] dowodzi całokształt znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w tym opinia geodezyjna A. G., sporządzona [...] grudnia 2020 r. na potrzeby niniejszego postępowania oraz metryka ulicy [...] w [...] wraz z załącznikiem graficznym obrazującym przebieg ww. ulicy w terenie, odzwierciedlający stan faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r. Z dokumentów tych zaś jasno wynika, że działka nr [...], tak jak słusznie przyjął to Minister, według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., faktycznie była zajęta pod pas drogowy (jezdnia o nawierzchni bitumicznej, pasy zieleni, torowisko tramwajowe oraz chodnik z płyt betonowych znajdujące się w pasie drogowym) drogi krajowej nr [...] relacji [...] – [...] – [...] (na odcinku ul. [...] w [...]). Kwestia ta, zdaniem Sądu, nie może zatem budzić żadnych wątpliwości. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi w tym zakresie.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie została spełniona również druga przesłanka – władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową działką. Sąd wyjaśnia przy tym, że dla spełnienia tej przesłanki istotne jest to by Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego władającą nieruchomości zajętą pod drogę publiczną, wykonywała faktyczne czynności związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami i.t.p., a nie posiadała ten grunt w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Taką wykładnie użytego w przepisie art. 73 Przepisów wprowadzających zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Sąd orzekający w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 1441/00, Lex nr 137831; wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 375/09, Lex nr 563402). Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie – co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania na nieruchomości zajętej pasem drogowym przez właściciela gruntu prac pielęgnacyjnych polegających np. na koszeniu trawy, sprzątaniu czy odśnieżaniu. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie drogi publicznej, nie stanowi wszak samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.
Powyższa aktywność właściciela nieruchomości nie wyłącza bowiem możliwości władania tym terenem przez podmiot publiczny, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce. Tym bardziej gdy weźmie się pod uwagę zgromadzone w aktach sprawy inne dokumenty świadczące o sprawowanym władztwie publicznoprawnym nad spornym gruntem, mianowicie: umowę nr [...] z [...] kwietnia 1982 r. na wykonanie robót remontowych, polegających na wymianie opraw oświetlenia ulicznego przy ul. [...] (odcinek ul. [...] - ul. [...][...]) wraz z protokołem odbioru wykonanych robót, fakturę nr [...] z [...] lipca 1982 r. z protokołem odbioru wykonanych robót oraz kosztorysem budowlanym, fakturę nr [...] z [...] kwietnia 1982 r. z protokołem odbioru wykonanych robót oraz kosztorysem budowlanym, oraz protokół przekazania - przejęcia środka trwałego nr [...], dotyczący oświetlenia ulicznego ul. [...]. Powyższe dowody, poza samym oświadczeniami Zarządu Dróg i Transportu w [...] z [...] czerwca oraz [...] lipca 2012 r., zdaniem Sądu, w sposób jednoznaczny wskazują na wykonywanie władztwa publicznego na spornym gruncie jeszcze na długo przez relewantną datą 31 grudnia 1998 r. Nie ma tutaj istotnego znaczenia, jak podnosi Skarżącą, brak wykazania powyższych czynności konkretnie na dzień 31 grudnia 1998 r. Co ważne, czynności utrzymaniowe dotyczące drogi publicznej zlokalizowanej na działce nr [...], zarządca drogi niewątpliwie wykonywał przed 31 grudnia 1998 r., co determinuje uznanie o spełnieniu w tej sprawie przesłanki władztwa publicznoprawnego.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły wartość dowodową ww. dokumentów, które powinny zostać ocenione w kontekście wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. Ocena tych dokumentów, powinna zatem obejmować ich wiarygodność w kontekście pozostałych dowodów zebranych w sprawie (art. 80 k.p.a.), w całokształcie materiału dowodowego (77 § 1 k.p.a.). Warto też stwierdzić, że rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu, Minister sprostał powyższym wymaganiom. Skoro działka nr [...] bezspornie znajdowała się w pasie drogowym drogi publicznej (jednej z głównych ulic [...] – ulicy [...]) nie sposób jest zatem uznać, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na tę działkę.
Trzeba pamiętać, że skuteczność wykazania spełnienia przesłanek z art. 73 ust. Przepisów wprowadzających nie wymaga w każdym wypadku przedłożenia konkretnego dokumentu, z którego ta okoliczność wynika wprost. Nie wymaga tego też przepis art. 73 Przepisów wprowadzających. Oznacza to, że dopuszczalne jest wykazanie tej okoliczności każdym dowodem, także na podstawie przeprowadzenia procesu dowodzenia i wnioskowania na podstawie innych dowodów, które w powiązaniu ze sobą pozwalają na przyjęcie, że tego rodzaju teza została udowodniona dowodami pośrednimi. W ocenie Sądu, taka przekonująca argumentacja w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć organów obu instancji się znalazła.
Zatem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku Skarżącej, pozwalał na uznanie, że w stosunku do spornej działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. były spełnione wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających. W okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie więc, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI