I SA/Wa 2193/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-01-19
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteuwłaszczeniedroga publicznakomercjalizacjaprzedsiębiorstwo państwowestan faktycznyprawo własnościzarząd drogowy

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając, że część gruntu stanowiła drogę publiczną, co uniemożliwia uwłaszczenie.

Spółka Polskie S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka twierdziła, że posiadała grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. i spełniała przesłanki ustawy o komercjalizacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że część spornej działki stanowiła drogę publiczną, co wyklucza możliwość uwłaszczenia z uwagi na naruszenie praw osób trzecich i wyłączenie dróg publicznych z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki Polskie S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka domagała się uwłaszczenia gruntu Skarbu Państwa, argumentując spełnienie przesłanek określonych w ustawie o komercjalizacji, w tym posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Sąd uznał jednak, że kluczowa przesłanka posiadania nie została spełniona, ponieważ część nieruchomości stanowiła drogę publiczną. Zajęcie gruntu pod pas drogowy uniemożliwia uwłaszczenie, gdyż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i ich ustanowienie w użytkowanie wieczyste naruszałoby prawa osób trzecich (zarządcy drogi). Sąd podkreślił, że spółka nie wykazała wyłącznego posiadania gruntu i nie podjęła działań w celu jego podziału geodezyjnego, co było wymagane do wydzielenia części zajętej pod drogę publiczną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa na podstawie ustawy o komercjalizacji jest wyłączone, jeśli część gruntu stanowi drogę publiczną, ponieważ drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i ich uwłaszczenie naruszałoby prawa osób trzecich.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie, gdyż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, a ustanowienie użytkowania wieczystego naruszałoby powszechne prawo do korzystania z drogi i zadania zarządcy drogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

ustawa o komercjalizacji art. 34

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie [...]"

ustawa o komercjalizacji art. 35

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie [...]"

u.d.p. art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

rozporządzenie RM art. 2 § § 2 ust. 1 pkt 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie [...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach

u.d.p. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 10

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 90 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t. art. 4 § ust. 1 i 8

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie [...]

u.d.p. art. 19 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

k.c. art. 232

Kodeks cywilny

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 23

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

dekret art. 1 § ust. 1

Dekret z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej i na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

u.g.n. art. 95 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 96 § ust. 1b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Część nieruchomości stanowi drogę publiczną, co wyłącza możliwość uwłaszczenia z uwagi na naruszenie praw osób trzecich i wyłączenie dróg publicznych z obrotu prawnego.

Odrzucone argumenty

Spełnienie przesłanek z art. 34 ustawy o komercjalizacji, w tym posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a.) poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

grunt stanowiący na dzień 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych nie mógł w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu [...] zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej

Skład orzekający

Bożena Marciniak

członek

Dorota Kozub-Marciniak

sprawozdawca

Gabriela Nowak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i nie podlegają uwłaszczeniu na podstawie ustawy o komercjalizacji, nawet jeśli przedsiębiorstwo państwowe posiadało je w dniu 5 grudnia 1990 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorstw państwowych i procesu uwłaszczenia na podstawie ustawy o komercjalizacji, a także sytuacji, gdy część nieruchomości jest drogą publiczną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, a konflikt między prawem do użytkowania wieczystego a statusem drogi publicznej jest interesujący z praktycznego punktu widzenia.

Droga publiczna blokuje uwłaszczenie: Spółka nie nabyła prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2193/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1473/23 - Wyrok NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610.95.2022.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Polskie [....] S.A. w [...] (dalej, jako: skarżąca lub [...]) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Wojewoda [...], na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie [...]" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146 ze zm., dalej, jako: ustawa o komercjalizacji), oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie [....]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29 ze zm.), decyzją z dnia 1 kwietnia 2022 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [....] o pow. [...] m² (KW [...]) wraz z prawem własności fragmentu linii koleinowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się.
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.
W toku postępowania ustalono na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 27 października 2000 r. stanowiła i obecnie stanowi własność Skarbu Państwa. Prawo własności do przedmiotowego gruntu zostało ujawnione na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej i na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1945 r. Nr 25 poz. 151 ze zm.), a wpis ten został przepisany z księgi wieczystej dawnej Wykaz [...][...].
Kolejną przesłanką z art. 34 ustawy o komercjalizacji jest posiadanie gruntu przez [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. i nie legitymowanie się przez [...] dokumentami o przekazaniu gruntów w formie przewidzianej prawem do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stwierdzenie posiadania przez [...] następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie [...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzaju dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
[...] przedłożyła wyciąg z ewidencji środków trwałych grupy II znajdujących się na działce nr [...] sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., obejmujący linię [...] nr [...] (rok budowy 1900). Dodatkowo złożono do akt sprawy oświadczenie z dnia 8 kwietnia 2016 r. J. P. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Obrotu Nieruchomościami i pana S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych, iż działka nr [...] obręb [...] jest zajęta infrastrukturą [...] składającą się z linii [...] nr [...] [...]-[...] w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie [...] (Dz. U. Nr 86, poz.789).
Organ stwierdził, że posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. tj. wyciągu z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] sporządzonego wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy o komercjalizacji co do przedmiotowych działek. Jednakże w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] jest w części zajęta pod linię [...], natomiast w części stanowi drogę publiczną. Ze znajdujących się w aktach sprawy pism Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w [...] z dnia 21 stycznia 2008 r. oraz Prezydenta Miasta [...] - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - z dnia 8 sierpnia 2012 r. wynika bowiem, że w dacie 5 grudnia 1990 r., i aktualnie działka nr [...], stanowiła część pasa drogowego drogi publicznej gminnej - ul. [...] w [...]. Do ww. pisma z dnia 8 sierpnia 2012 r. załączono kopię uchwały Nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, na podstawie której ul. [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Ponadto w aktach sprawy znajduje się uchwała Nr 0150/588/2001 Rady Miasta [...] z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg i ulic w granicach administracyjnych Miasta [...] do kategorii dróg gminnych, zgodnie z którą ul. [...] w przebiegu od ul. [...] do ul. [...] w [...] stanowi drogę gminną.
Powyższe skutkuje tym, że grunt nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu [...] i nie mógł podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach sądowych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa.
W związku z tym organ I instancji wezwał [...] do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego ww. działki, przeprowadzonego w uzgodnieniu z zarządcą drogi gminnej. Podział powinien oddzielać grunt będący w posiadaniu [...] - zajęty linią [...] od gruntu będącego w zarządzie dróg publicznych.
W odpowiedzi [...] poinformowała organ I instancji, że przystępuje do prac mających na celu wydzielenie z działki nr [...] gruntu zajętego pasem drogowym
Pismem z dnia 22 czerwca 2021 r. Wojewoda [...] zwrócił się do [...] o udzielenie informacji czy podział działki nr [...] został zakończony, a ponadto wezwał do udokumentowania wydzielenia gruntu pod drogę, sprecyzowania przedmiotu postępowania i przedłożenia aktualnych dokumentów geodezyjnych tj. wypisu z ewidencji gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działek mających być przedmiotem postępowania. Jednocześnie organ wyznaczył termin 30 dni na udzielenie odpowiedzi z zastrzeżeniem, iż przypadku braku żądanych informacji i dokumentów zostanie wydana decyzja w oparciu o dokumenty będące w posiadaniu organu.
Wobec nienadesłania dokumentów dotyczących podziału geodezyjnego działki nr [...], Wojewoda [...] pismem z dnia 25 marca 2022 r. zawiadomił, na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., strony postępowania, iż zostało zakończone postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uwłaszczenia [...] przedmiotową działką.
Mając na względzie, iż na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji oraz w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich (zarządcy drogi publicznej gminnej) Minister Rozwoju i Technologii uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m² (KW KA [...]) wraz z prawem własności fragmentu linii [...] oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Z tego względu zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję z dnia 1 kwietnia 2022 r.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, orzeczenie zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
2) naruszenie przepisów postępowania tj. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 34 ustawy o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą tej decyzji stanowią art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie [...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach, które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntów będących własnością Skarbu Państwa, objętych uwłaszczeniem na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu Polskich [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Nabycie prawa, o którym mowa, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 artykułu 34 ustawy, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.
Z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają zatem trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogło zostać uwłaszczone. Są to:
1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntów;
2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. tych gruntów;
3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej.
Przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji.
W tej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa, co ustalono na podstawie księgi wieczystej nr [...]. Jak wskazał organ, prawo własności do przedmiotowego gruntu zostało ujawnione na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej i na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1945 r. Nr 25 poz. 151 ze zm.), a wpis ten został przepisany z księgi wieczystej dawnej Wykaz [...][...]. Tym samym, spełniona została pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Na poparcie spełnienia przesłanki posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r., [...] przedłożyła do akt sprawy: wyciąg z ewidencji środków trwałych grupy II znajdujących się na działce nr [...], sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., obejmujący linię [...] nr [...] (rok budowy 1900). Dodatkowo złożono do akt sprawy oświadczenie z dnia 8 kwietnia 2016 r. J. P. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Obrotu Nieruchomościami i S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych, iż działka nr [...] obręb [...] jest zajęta infrastrukturą [...] składającą się z linii [...] nr [...] [...]-[...] w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie [...] (Dz. U. Nr 86, poz.789).
Jednocześnie w sprawie ustalono, że przedmiotowa nieruchomość w części zajęta jest pod linię [...], natomiast w części stanowi część pasa drogowego drogi publicznej gminnej – ul.[...] w [...] (pisma: Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w [...] z dnia 21 stycznia 2008 r. oraz Prezydenta Miasta [...] - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 8 sierpnia 2012 r., uchwała Nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, uchwała Nr 0150/588/2001 Rady Miasta [...] z dnia 22 lutego 2001 r. w sprawie zaliczenia dróg i ulic w granicach administracyjnych Miasta [....] do kategorii dróg gminnych).
Mając powyższe ustalenia na uwadze należy wskazać, że grunt stanowiący na dzień 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych nie mógł w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu [...], która to okoliczność stanowiła zasadniczą przesłanką dla stania się przez tę nieruchomość przedmiotem użytkowania wieczystego. Tym samym przedłożone do akt oświadczenie wnioskodawcy z dnia 8 kwietnia 2016 r. oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych nie mogą stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt pozostawał w całości posiadaniu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.
W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego na podstawie art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Sąd podziela przywołane przez organ stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, w którym wskazano, że "mając na uwadze, iż w tej dacie przedmiotowy grunt zajęty był pod drogę publiczną (drogę krajową) należało uwzględnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych z drogi takiej korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, zaś zgodnie z art. 19 ust. 5 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, był zarząd miasta. Jednocześnie art. 232 Kodeksu cywilnego stanowi, że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Już proste zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji wyraźnie wskazuje, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co pozwala na stwierdzenie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie [....]", wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich" (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1766/14).
Tym samym organy prawidłowo uznały, że ustalenie przez organ I instancji, że działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r. w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...] w trybie art. 34 ustawy o komercjalizacji.
Podkreślić też należy, iż organ I instancji podjął dodatkowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. i wezwał [...] do przedłożenia projektu geodezyjnego ww. działki, przeprowadzonego w uzgodnieniu z zarządcą drogi gminnej. Podział ten, zdaniem organu, powinien oddzielać grunt będący w posiadaniu [...] – zajęty linią [...] od gruntu będącego w zarządzie dróg publicznych. W odpowiedzi na wezwanie,[...] pismem z dnia 14 maja 2016 r. poinformowało, że przystępuje do prac mających na celu wydzielenie z działki nr [...] gruntu zajętego pasem drogowym. Jednakże, mimo ponownego wezwania w 2021 r. przez Wojewodę [...] m.in. do wskazania czy podział taki został zakończony – skarżący pozostał bierny.
W ocenie Sądu w kontekście powyższego przypomnieć należy, iż nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez [...] lub [...] S.A. (art. 35 ust. 1 ustawy o komercjalizacji). W przypadku podziału nieruchomości w celu określonym w art. 95 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. dla wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, nie przeprowadza się odrębnego postępowania administracyjnego o zatwierdzenie ewidencyjnego podziału nieruchomości, co wynika z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział (art. 96 ust. 1b in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami). Z tego względu to [...] jako inicjator postępowania uwłaszczeniowego winien wykazać spełnianie przesłanek z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, w tym jeśli zachodzi taka potrzeba – jak w tej sprawie - zainicjować sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjnej, spełniającej warunki do traktowania jej jako dokumentacji do celów podziałowych. [...] ma interes faktyczny i prawny we wnioskowaniu o sporządzenie określonych dokumentów geodezyjnych dla potrzeb dokonania uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Podsumowując, stwierdzić trzeba, że organ prawidłowo uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji oraz wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra Rozwoju i Technologii utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości bez określenie zakresu tego posiadania, przesądziło o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.pa.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.pa.).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 374 ze zm.), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w tym trybie nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie. Ponadto, jak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 powołanej ustawy należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI