I SA/WA 2190/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-20
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościopłata adiacenckapodział nieruchomościwycena nieruchomościoperat szacunkowypostępowanie administracyjnewsagospodarka mieniem

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o opłacie adiacenckiej, uznając, że organ bezkrytycznie przyjął operat szacunkowy i nie wyjaśnił prawidłowo wartości nieruchomości przed ponownym podziałem.

Spółka zaskarżyła decyzję o opłacie adiacenckiej naliczonej po ponownym podziale nieruchomości, twierdząc, że opłata została już uiszczona po wcześniejszym podziale tej samej nieruchomości. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, bezkrytycznie przyjmując operat szacunkowy i nie wyjaśniając prawidłowo koncepcji wyceny wartości nieruchomości przed ponownym podziałem. W szczególności, sąd wskazał na błąd w metodologii wyceny wartości nieruchomości przed podziałem jako sumy działek powstałych z poprzedniego podziału.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując, że opłata adiacencka za wzrost wartości nieruchomości spowodowany podziałem została już uiszczona w związku z wcześniejszym podziałem tej samej nieruchomości. Sąd stwierdził, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania dowodowego, w szczególności art. 7, 8, 77 i 80 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd podkreślił, że organy bezkrytycznie przyjęły operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, nie przedstawiając uzasadnienia dla zastosowanej koncepcji wyceny, mimo że skarżąca spółka podnosiła w tym zakresie zarzuty. W ocenie Sądu, określenie wartości nieruchomości przed podziałem jako sumy działek powstałych z poprzedniego podziału było metodologicznie błędne. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem dokonanych przez siebie ustaleń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ naruszył przepisy postępowania, bezkrytycznie przyjmując operat szacunkowy i nie wyjaśniając prawidłowo koncepcji wyceny wartości nieruchomości przed ponownym podziałem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wycena nieruchomości przed podziałem jako suma działek powstałych z poprzedniego podziału była metodologicznie błędna, a organy nie uzasadniły prawidłowo przyjętej koncepcji wyceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 98a § 1b

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 4 § 11

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 4 § 16

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata adiacencka została już uiszczona po wcześniejszym podziale tej samej nieruchomości. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając stanu faktycznego i nie oceniając operatu szacunkowego. Koncepcja wyceny nieruchomości przed podziałem jako sumy działek powstałych z poprzedniego podziału jest metodologicznie błędna.

Godne uwagi sformułowania

organy administracyjne bezkrytycznie przyjęły sporządzony przez rzeczoznawcę operat szacunkowy obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna określenie wartości nieruchomości przed podziałem jako sumy działek powstałych z poprzedniego podziału – pozostaje metodologicznie błędne

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Pirogowicz

członek

Anna Falkiewicz-Kluj

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłaty adiacenckiej przy ponownym podziale nieruchomości, obowiązki organów w zakresie oceny operatów szacunkowych i uzasadniania wycen."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego podziału nieruchomości, która była już wcześniej dzielona i obciążona opłatą adiacencką.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy częstego problemu w obrocie nieruchomościami - wielokrotnego naliczania opłat. Sąd zwraca uwagę na błędy proceduralne organów, co jest cenne dla praktyków.

Czy można dwukrotnie naliczyć opłatę adiacencką za ten sam podział nieruchomości? WSA odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 275 310 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2190/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Dariusz Pirogowicz
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 98a ust. 1b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" Spółki z o. o. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 września 2023 r. nr KOC/3932/Ac/23 w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję nr [...] Prezydenta [...] z dnia 16 maja 2023 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "[...]" Spółki z o. o. z siedzibą w O. kwotę 2754 (dwa tysiące siedemset pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 września 2023 r. sygn. KOC/3932/Ac/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 16 maja 2023 r. nr 95/2023 w przedmiocie ustalenia od [....] Sp. z o.o. w O. (dalej jako skarżąca/spółka) opłaty adiacenckiej w kwocie 275 310 złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej KW nr [....] położonej w dzielnicy [....] przy ul. [....] i ul. [....] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr: [....] , [....], [....], [....], [....] z obrębu [....] oraz działki nr [....],[....], [....], [....], [....] z obrębu [....] na skutek podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr [....] z dnia 21.02.2019 r. Wartość nieruchomości przed podziałem organ ustalił na 8.493.900 zł, a po podziale na 9.391.600 zł, stąd wartość nieruchomości wg organu wzrosła o 275.310 zł (kwota ta wg Sądu stanowi omyłkę pisarką organu), co uwzględniając uchwałę nr [....] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie stawki procentowej opłaty adiacenckiej (30%) dało opłatę w wysokości 275.310 zł. SKO przywołało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy dotyczące wyceny, art. 157 ust. 1 ugn i wskazało, że skoro skarżąca spółka nie przedstawiła kontroperatu organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, nie sformułowała również żadnych zarzutów co do prawidłowości operatu, to nie ma podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji organu I instancji.
Odnośnie do zarzutów odwołania i kwestii nakładów poniesionych na infrastrukturę techniczną SKO podniosło, że skarżąca spółka powołuje się na ustalenie opłaty adiacenckiej w trybie art. 145 ugn, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Wg SKO przywołany przez skarżącą przepis art. 148 ust. 4 ugn nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem dotyczy zaliczenia nakładów na budowę urządzeń infrastruktury technicznej na poczet opłaty adiacenckiej ustalanej w trybie art. 145 ugn tj. z tytułu stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej.
W skardze na ww decyzję spółka zarzuciła SKO:
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7 i 77 § 1, 80 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż zachodziła konieczność ponownego naliczenia opłaty adiacenckiej w sytuacji, gdy skarżąca uiściła już opłatę adiacencką w dniu 21.10.2015, a więc przedmiotowa sprawa dotyczy tego samego stanu faktycznego w którym skarżąca uiściła już należną opłatę adiacencką.
- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania art. 148 ust. 4 ugn poprzez nieuwzględnienie poniesionych przez niego kosztów budowy kanalizacji i przyłączy i uznanie, że powołany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem dotyczy zaliczenia nakładów na budowę urządzeń infrastruktury technicznej na poczet opłaty adiacenckiej ustalanej w trybie art. 145 ugn z tytułu stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej. Wskazując na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa oraz art. 135 ppsa spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ww nieruchomość decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 19 lipca 2013 r. nr [....] została już podzielona i z tego tytułu Na skutek decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [....] z dnia 9 października 2015 r. spółka uiściła już opłatę adiacencką w wysokości 2.529,90 zł w związku ze wzrostem wartości nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [....] i [....] z obrębu [....] oraz działki nr [....], [....], [....], [....], [....], [....], [....],[....], [....], [....], [....] i [....] z obrębu [....]. Natomiast decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 21 lutego 2019 r. nr [....] dokonano ponownego podziału działek powstałych z podziału zatwierdzonego decyzją z 2013r. Stąd, wg spółki, art. 98a ust. 1 ugn nie może stanowić podstawy do naliczenia opłaty adiacenckiej w sytuacji, gdy podział tej samej nieruchomości w taki sam lub bardzo zbliżony sposób został dokonany na wniosek tych samych osób i opłata adiacencka została już uiszczona, a więc wielokrotne żądanie opłaty adiacenckiej za wzrost wartości nieruchomości spowodowany jej podziałem w taki sam sposób co dokonany poprzednio.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania dowodowego w sposób mający wpływ na jej wynik tj. art. 7, 8 , 77 i 80 kpa w zw. z art. 4 pkt. 16 ugn w zw. z art. 98a ust. 1 b ugn a także do naruszenia art. 107 § 3 kpa.
Opłata adiacencka, to w myśl definicji sformułowanej w art. 4 pkt. 11 ugn opłata ustalona w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłata ustalona w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości. Jest to danina publiczna na rzecz gminy; a jej źródłem jest uzyskiwana przez określony podmiot korzyść majątkowa (przyrost wartości majątku) na skutek szczególnych zdarzeń, jakimi są: podział nieruchomości (art. 98a ugn), wydzielenie nieruchomości w wyniku scalenia i podziału (art. 107 ust. 1 ugn), budowa urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa lub gminy (art. 144 ugn). Opłatę wymierza się w oparciu o uchwałę Rady gminy ustalającą na terenie danej gminy określoną jej stawkę procentową.
Opłaty adiacenckie związane z podziałem nieruchomości przewiduje art. 98a ugn. Stanowi on, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w formie decyzji administracyjnej, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 ugn stosuje się odpowiednio. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Wartość nieruchomości przyjmuje się jako sumę wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegającej podziałowi.
Decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości może być zatem wydana, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) nastąpi podział nieruchomości, dokonany na wniosek właściciela, przy zastrzeżeniu art. 98a ust. 2 ustawy; 2) ustalenie opłaty nastąpi w okresie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna; 3) nastąpi faktyczny wzrost wartości nieruchomości wskutek podziału nieruchomości, udowodniony w drodze operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego 4) w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej.
Odmiennie niż w przypadku określonym w art. 144 ugn, przy opłacie adiacenckiej związanej z podziałem nieruchomości (art. 98a ugn) nie mamy do czynienia z korzyścią dla właścicieli nieruchomości - w postaci wzrostu wartości nieruchomości będącego wynikiem zaangażowania środków publicznych (Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego) - jak ma to miejsce np. w związku z budową urządzeń infrastruktury technicznej. Wobec tego, aby można było obciążyć właściciela podzielonej nieruchomości opłatą adiacencką - wzrost jej wartości po podziale musi być ewidentny, a przy tym to na gminie ciąży obowiązek wykazania, że rzeczywiście wzrost wartości w określonym stanie faktycznym miał miejsce.
Organ administracji ma zatem obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości przed podziałem i po podziale, a co za tym idzie - obowiązek oceny wiarygodności i poprawności sporządzonej opinii. Oznacza to, że organ ma obowiązek ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego a ocena ta powinna obejmować zarówno podejście, jak i metodę oraz technikę szacowania przyjętą przez rzeczoznawcę majątkowego a także wnioski z powyższego wyciągnięte i zasadność uzasadnienia stanowiska przez niego sformułowanego. Operat szacunkowy stanowi opinię biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale również materialnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 852/07; z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 373/09; z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 379/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2011r. sygn. akt I OSK 1650/10). Przyjmuje się, że skoro operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązek finansowy strony postępowania, to powinien spełniać wymogi formalne określone w rozporządzeniu z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, jak i opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących.
Innymi słowy, sam fakt sporządzenia jej przez rzeczoznawcę majątkowego, nie jest wystarczający do uznania mocy dowodowej operatu. Dopiero po dokonaniu weryfikacji sporządzonej wyceny przez organ administracji (a nie przez organizację zawodową rzeczoznawców – jak utrzymuje SKO) będzie ona mogła stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie wypełniony, bowiem organy administracyjne bezkrytycznie przyjęły sporządzony przez rzeczoznawcę operat szacunkowy, nie przedstawiły też żadnego uzasadnienia dla zastosowanej przez rzeczoznawcę koncepcji wyceny (nie metodologii określonej w ugn) – pomimo że skarżąca spółka w toku postępowania artykułowała w tym zakresie pewne nieprawidłowości i zatrzuty.
Operat szacunkowy podlega kontroli organu przede wszystkim pod kątem przyjęcia do porównania odpowiedniej ilości transakcji miarodajnych ze względu na cechy nieruchomości wycenianej w kontekście definicji "nieruchomości podobnej" (por. art. 4 pkt. 16 ugn) oraz m.in. pod kątem dat transakcji odpowiadających założeniu ustawodawcy. Nieruchomość podobna to nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Jak już wskazano, wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział, stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna (art. 98a ust. 1b ugn). Dla zobrazowania zaistniałej w sprawie istoty problemu konieczne jest też nawiązanie do kwestii definicji podziału nieruchomości oraz samej definicji nieruchomości.
Przedmiotem administracyjnego postępowania podziałowego jest zatwierdzenie w formie decyzji administracyjnej projektu podziału nieruchomości, tj. zatwierdzenie geodezyjnego (ewidencyjnego) wydzielenia w ramach jednej działki większej liczby działek ewidencyjnych. Zarówno w rozumieniu art. 46 § 1 kc, jak i przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nieruchomość może składać się w całości z jednej działki gruntu (np. jednej ewidencyjnej) bądź z większej liczby działek odrębnie oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków. Trzeba od razu zastrzec, że ustawa o gospodarce nieruchomościami niekonsekwentnie posługuje się zarówno pojęciem "podział nieruchomości", jak i samym terminem "nieruchomość". Pomimo że w definicji zawartej w art. 4 pkt 1 ugn określono nieruchomość w nawiązaniu do nieruchomości zdefiniowanej w art. 46 § 1 kc, to w wypadku, gdy dotyczy to przepisów o podziale nieruchomości, w procedurze administracyjnej co do zasady chodzi o podział działki (czyli zwykle tylko części nieruchomości), a nie nieruchomości jako takiej zdefiniowanej w art. 4 pkt 1 ugn Powyższe nie oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczą tylko podziałów ewidencyjnych – zasady w tym zakresie kształtuje orzecznictwo. Pomimo określenia w ustawie o gospodarce nieruchomościami procedury podziału i ogólnych zasad podziału nieruchomości, ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia i posługuje się nim zamiennie, raz odnośnie do podziału ewidencyjnego, a innym razem do podziału prawnego. Rozważania o tzw. podziale prawnym i podziale ewidencyjnym w literaturze przedmiotu pojawiają się głównie na tle art. 96 ust. 3 i art. 99 ugn. Ewidencyjny podział nieruchomości co do zasady jest zatwierdzany w formie decyzji administracyjnej, zawarte zaś w ugn przepisy co do zasady dotyczą geodezyjnego podziału nieruchomości (por. 93 ust. 1, 2, 2a w zw. z art. 93 ust. 4 i 5, art. 94, art. 96 ust. 1, 96 ust. 4, art. 97 ust. 1, 1a, 1b, 2, 2a, 4, 5, 6, art. 97a, art. 98 ust. 1, art. 98b, czy art. 99 ugn). Podział ten w pewnych warunkach (tzn. wyjątkowo w przypadku określonym w art. 98 ust. 1 ugn i gdy o podziale orzeka sąd powszechny) jest jednocześnie tzw. podziałem prawnym (art. 96 ust. 2, art. 97 ust. 2 zd. 3, art. 98 ust. 1 ugn).
Wg przepisów kc i ugn nieruchomością gruntową jest część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Od nieruchomości należy odróżnić działkę gruntu. Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadza definicję działki, wskazując w art. 4 pkt 3, że przez działkę gruntu należy rozumieć niepodzieloną, ciągłą część powierzchni ziemskiej stanowiącą część lub całość nieruchomości gruntowej. Podobną definicję ustanowiono w § 7 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Rozwoju i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024r., poz. 219). Działkę ewidencyjną według tej regulacji stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą granic działek ewidencyjnych. Działki gruntu i działki ewidencyjnej nie należy jednak utożsamiać. Działka gruntu może składać się z jednej bądź z kilku działek ewidencyjnych. Natomiast działka ewidencyjna może pokrywać się z działką gruntu, ale nie musi. Działka gruntu ma szerszy zakres niż działka ewidencyjna, co nie wyklucza ich tożsamości. Nieruchomość w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego może składać się zarówno z jednej działki gruntu, jak i z kilku działek gruntu, a także z jednej działki ewidencyjnej, jak i z kilku działek ewidencyjnych. Jeżeli nieruchomość składa się z kilku działek gruntu, to jednocześnie składa się z kilku działek ewidencyjnych.
W kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z opłatą adiacencką wywołaną wtórnym podziałem nieruchomości wieczystoksięgowej, a więc i nieruchomości określonej w art. 46 kc, podzielonej uprzednio osobną decyzją administracyjną w 2013r. na kilka działek ewidencyjnych. Jak wynika z akt, decyzją z 2019r. dokonano podziału kilku istniejących już działek ewidencyjnych, a więc jakkolwiek doszło do tego w jednej decyzji administracyjnej zatwierdzającej podział, to w istocie dokonano zatwierdzenia kilku tzw. podziałów "geodezyjnych".
Rzeczoznawca szacujący wartość nieruchomości przed jej podziałem z 2019r. dokonał wyceny każdej z osobna dziełek ewidencyjnych powstałych w 2013r. a następnie dodał ich wartość do siebie i przyjął, że przed podziałem nieruchomości dokonanym w 2019r. nieruchomość "pierwotna" miała wartość 8 493 900 zł. Jak wynika z operatu szacunkowego wartość nieruchomości przed zatwierdzeniem podziału w 2019r. została przez rzeczoznawcę określona jako suma wartości wielu osobnych (osobno wycenionych) działek ewidencyjnych powstałych z podziału zatwierdzonego decyzją administracyjną w 2013r. i w związku z którym to podziałem osobną decyzją administracyjną z 21 października 2015r. skarżąca spółka została obciążona opłatą adiacencką. Działki powstałe w 2019r. z wydzielonych w 2013r. działek rzeczoznawca wycenił jako pojedyncze działki, i stosownie do treści art. 98a ust. 1b ugn do wyceny przyjął stan nieruchomości na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna (...) a jako wartość nieruchomości po podziale przyjął sumę wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegającej podziałowi. Sąd nie neguje tego ostatniego rozwiązania tj. osobnego wydzielenia i dokonania wyceny działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją administracyjną z 21 lutego 2019r. Jednak koncepcja wyceny nieruchomości wg jej stanu przed jej podziałem w 2019r. jako sumy wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegającej podziałowi – w ocenie Sądu budzi wątpliwości. Jednak ani rzeczoznawca ani żaden z organów administracji (tal I jak i II instancji) nie uzasadnili w żadnym punkcie operatu czy kontrolowanych decyzji (art. 135 ppsa) zasadności takiej koncepcji wyceny. Stąd Sąd przyjął, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107§ 3 kpa (w zw. z art. 134 ppsa).
W ocenie Sądu, jakkolwiek nie budzi wątpliwości przyjęcie wartości podlegającej podziałowi nieruchomości (już po jej podziale) jako sumy wartości nadających się do samodzielnego zagospodarowania działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości dokonanego w 2019r., to już określenie wartości nieruchomości przed podziałem jako sumy działek powstałych w wyniku podziału z 2013r. – pozostaje metodologicznie błędne. Zasadne zatem okazały się zarzuty skargi wskazujące na to, że organ dokonał pierwotnej wyceny nieruchomości wieczystoksięgowej składającej się z wielu działek ewidencyjnych, co do podziału której spółka uiściła już opłatę adiacencką w 2015r. i następnie ponownie przyjął, że przedmiotem podziału jest nieruchomość o łącznej powierzchni o określonej wartości 8 493 900 zł podczas gdy przedmiotem decyzji z 21 lutego 2019r. było zatwierdzenie kilku podziałów nieruchomości (działek ewidencyjnych) powstałych z podziału dokonanego w 2013r. Tak sporządzony przez rzeczoznawcę operat szacunkowy bez wskazania podstawy prawnej tak przyjętej koncepcji wyceny – nie nadaje się do weryfikacji Sądu, zwłaszcza że tak organ I instancji jak i organ II instancji nie zajęły w tym zakresie żadnego stanowiska – kompletnie uchylając się od oceny istoty sprawy. Przywołane przez SKO gołosłownie przepisy ugn odnośnie zasad wyceny nieruchomości czy zasad ustalania opłaty adiacenckiej w żadnej mierze nie nawiązują do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, uzasadnienie decyzji SKO nie odnosi się też do sformułowanych przez spółkę zarzutów, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę decyzji SKO.
Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 98a ugn i w zw. z art. 4 pkt. 16 ugn ( w zw. z art. 135 ppsa). Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny uwzględnić dokonany uprzednio podział nieruchomości wieczystoksięgowej zatwierdzony ostateczną decyzją administracyjną w 2013r. i procedować kwestię opłaty adiacenckiej w stosunku do wtórnie podzielonych działek ewidencyjnych, na które składała się nieruchomość wieczystoksięgowa przed datą podziału "nieruchomości" określoną na 21.02.2019 r.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (wpis stosunkowy).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI