I SA/WA 2190/20

I SA/Wa 2190/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 425/23 - Wyrok NSA z 2025-01-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art 106 ust 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 20 sierpnia 2020 r. nr SKO.4000-1107/2020 po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] lipca 2020 r. nr [...] przyznającej zasiłek stały w wysokości 645,00 zł miesięcznie na okres od 8 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., płatny do 20-go każdego miesiąca oraz zasiłek stały za miesiąc czerwiec 2020 r. w kwocie 495,50 zł płatny do 20 lipca 2020 r. (pkt 1), a także przyznającej składkę na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2020 r. w wysokości określonej w art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tj. 9% podstawy wymiaru składki, na czas trwania zasiłku stałego, uchyliło decyzję w części pkt 1 i orzekło o przyznaniu zasiłku stałego w wysokości 645,00 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz utrzymało w mocy decyzję w pozostałej części.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
M. L. 8 czerwca 2020 r. złożył w Centrum Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie zasiłku stałego, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] w sprawie zaliczenia jego osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Na podstawie przeprowadzonego 1 lipca 2020 r. wywiadu środowiskowego (aktualizacja) ustalono m.in., że wnioskodawca ma [...] lata i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wraz z matką jest współnajemcą mieszkania komunalnego, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w [...], nie ma źródła stałego dochodu, jest osobą chorą przewlekle, niepełnosprawną, której niepełnosprawność istnieje od urodzenia, zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 30 czerwca 2021 r., regularnie wnioskuje o pomoc finansową z pomocy społecznej i otrzymuje różnego rodzaju zapomogi.
Burmistrza Miasta [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. przyznał pomoc w formie zasiłku stałego w wysokości 645,00 zł miesięcznie na okres od 8 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., płatny do 20-go każdego miesiąca oraz zasiłek stały za miesiąc czerwiec 2020 r. w kwocie 495,50 zł płatny do 20 lipca 2020 r. (pkt 1), a także składkę na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2020 r. w wysokości określonej w art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych tj. 9% podstawy wymiaru składki, na czas trwania zasiłku stałego (pkt 2).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem i dokonanymi ustaleniami M. L. w maju 2020 r. nie posiadał żadnego dochodu i spełnia wymogi ustawowe do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w maksymalnej wysokości, tj. 645,00 zł.
M. L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach rozpoznając sprawę stwierdziło, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej wysokości kwoty zasiłku stałego przyznanego za miesiąc czerwiec 2020 r. Natomiast pozostałe zarzuty odwołania w ocenie organu odwoławczego są bezzasadne.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.) dalej "u.p.s." określające zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym art. 2, art. 7, art. 37 ust. 1 i 2 u.p.s. i zaznaczył, że zasiłek stały jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym. Oznacza to, że właściwy organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego świadczenia, gdyż jego uzyskanie przez osobę samotnie gospodarującą uzależnione jest jedynie od kumulatywnego spełnienia przez osoby warunków wynikających z art. 37 ust. 1 pkt. 1 u.p.s., tj. pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego. Spełnienie tych przesłanek powoduje, że świadczenie musi zostać przyznane.
SKO w Siedlcach zaznaczyło, że zgodnie z art. 6 pkt 1 u.p.s. użyte w ustawie określenie całkowita niezdolność do pracy - oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że M. L. jest osobą pełnoletnią, legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, co w świetle definicji z art. 6 pkt 1 u.p.s. oznacza, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy a nadto, że spełniona została przesłanka kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 1 u.p.s.
Zdaniem SKO w Siedlcach organ I instancji prawidłowo ustalił, że M. L. przysługuje prawo do świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, bowiem jego dochód jako osoby samotnie gospodarującej, który wynosi 0,00 zł miesięcznie, jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe na osobę w tej rodzinie, które zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) aktualnie wynosi 701 zł. Wysokość przyznanego zasiłku stałego została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt. 1 u.p.s., w wysokości maksymalnej tj. 645 zł. Jednakże w ocenie Kolegium organ I instancji w sposób nieuprawniony i niezgodny z prawem przyznał M. L. zasiłek stały począwszy od 8 czerwca 2020 r. (tj. od dnia złożenia wniosku). Początkową datę okresu zasiłkowego wyznacza bowiem art. 106 ust. 3 u.p.s. Jest nią pierwszy dzień miesiąca, w którym wpłynął wniosek o świadczenie. Z powołanego przepisu wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W związku z tym M. L. należało przyznać wnioskowany zasiłek stały począwszy od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. tj. do daty ważności orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
W powyższej kwestii Kolegium uznało zatem słuszność zarzutu odwołującego i dokonało stosownej reformacji zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach uznało jednocześnie, że nie ma możliwości prawnej przyznania i wypłacenia M. L. zasiłku stałego poczynając od miesiąca lipca 2019 r., o co wnosił w odwołaniu. Zgodnie bowiem z powołanym art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.
SKO w Siedlcach przytoczyło treść art. 106 ust. 7 – 11 ww. ustawy i podkreśliło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 106 ust. 3 u.p.s., dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W realiach przedmiotowej sprawy strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego 8 czerwca 2020 r. Brak jest zatem możliwości zastosowania przepisów art. 106 ust. 7-11 u.p.s. i przyznania zasiłku stałego wstecznie, tj. począwszy od 1 lipca 2019 r. W niniejszym przypadku możliwe tylko jest przyznanie wnioskowanego świadczenia od miesiąca, w którym wniosek został złożony.
Kolegium wyjaśniło dodatkowo, że do przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od 1 lipca 2019 r. (tzw. wyrównania) konieczne byłoby złożenie wniosku w tamtym czasie oraz jednoczesne ubieganie się przez stronę o wydanie stosownego orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności bądź o całkowitej niezdolności do pracy.
Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z 8 sierpnia 2019 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] po rozpatrzeniu wniosku M. L. z 22 lipca 2019 r. odmówił wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazując, że M. L. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 9 września 2020 r. a dołączona do wniosku dokumentacja medyczna, a także bezpośrednie badanie lekarskie przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego nie wskazują na pogorszenie stanu zdrowia w stosunku do stanu będącego podstawą zaliczenia do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. Strona odwołała się od powyższego orzeczenia, jednakże nie złożyła wówczas wniosku o pomoc społeczną w formie zasiłku stałego. Brak złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczeń uniemożliwia zatem jego wsteczne przyznanie.
Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii dotyczącej przyznania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2020 r. w wysokości określonej w art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych tj. 9% podstawy wymiaru składki, na czas trwania zasiłku stałego, Kolegium uznało, że organ I instancji dokonał tego w sposób prawidłowy.
W świetle wyjaśnień zawartych w piśmie Centrum Pomocy Społecznej w [...] z 24 lipca 2020 r. oraz zgodnie z treścią pisma Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z 3 lipca 2020 r. M. L. od 3 stycznia 2020 r. do 3 lipca 2020 r. figurował w ewidencji osób bezrobotnych. Jako osoba bezrobotna z tego tytułu objęty był w tym czasie bezpłatnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Decyzja Burmistrza Miasta [...] została wydana [...] lipca 2020 r., a zatem organ I instancji zasadnie przyznał na podstawie art. 36 pkt 2 lit. c u.p.s. świadczenie z pomocy społecznej w postaci opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne poczynając od 1 lipca 2020 r., bowiem w miesiącu czerwcu 2020 r. wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i innej podstawy.
M. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył decyzje organów obu instancji w części dotyczącej okresu, od którego przysługuje mu stały zasiłek związany z niepełnosprawnością i wniósł o zmianę decyzji poprzez przyznanie pomocy w postaci zasiłku stałego od 1 lipca 2019 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący powołał m.in. wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2020 r. sygn. akt [...] zmieniający orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] sierpnia 2019 r. o braku niepełnosprawności skarżącego i uznający, że skarżący był osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym w dacie złożenia wniosku z 22 lipca 2019 r. o uznanie go za osobę niepełnosprawną.
Zdaniem skarżącego zasiłek stały powinien mu zostać zatem przyznany od 1 lipca 2019 r., bowiem prawo do zasiłku stałego z mocy ustawy nabył najpóźniej z dniem wydania ww. błędnego orzeczenia lekarskiego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się do zarzutów sformułowanych w skardze ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnieść z urzędu.
Kontrola zaskarżonej decyzji, według wskazanych zasad nie daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1693) - dalej u.p.s.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje:
pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie;
Zgodnie z art. 106 ust.3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.
W niniejszej sprawie z akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego 8 czerwca 2020 r. Zatem organ przyznał przedmiotowe świadczenie w sposób prawidłowy.
Zdaniem Skarżącego zasiłek powinien być przyznany od 1 lipca 2019r., bowiem wówczas złożył do Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wniosek o uznanie go za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym.
Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę ponieważ nie zaistniał wyjątek od reguły przyznania świadczenia od dnia złożenia stosownego wniosku. Zgodnie z art.106 ust. 7 u.p.s. w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego:
1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia;
2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego.
Art.106 ust.9 u.p.s. wskazuje, że jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7.
W myśl natomiast art. 106 ust. 10 powołanej ustawy, jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za miesiąc, w którym dostarczono orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, nie stosuje się art. 37 ust. 6 w przypadku pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania.
W niniejszej sprawie świadczenie nie mogło być przyznane od 22 lipca 2019 r. zgodnie z wnioskiem Skarżącego. W sytuacji bowiem gdy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku. Art.106 ust.3 u.p.s. wyklucza złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną za okres poprzedzający uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności, chyba, że jest to kolejny wniosek, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze na podstawie 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.