I SA/Wa 2188/21

I SA/Wa 2188/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-12-15
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Kamil Kowalewski
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77  par. 1 i  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Z. P. i B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2188/21 ze skargi Z. P. i B. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 lipca 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-95/2020/AM w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2188/21; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z. P. i B. P. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt. I SA/Wa 2188/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P. i B. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 lipca 2021 r., nr DAP/2020-WOSR-7280-95/2020/AM w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Do wydania powyższego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 12 kwietnia 2019 r. nr IGR-X.7541.2.1.1.2014, Wojewoda Warmińsko-Mazurski orzekł w pkt I o przyznaniu rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M.- jedynego spadkobiercy J. M., w udziale wynoszącym 1/2 części, nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w majątku [...], gmina [...], woj. nowogródzkie, stanowiącej 20% wartości nieruchomości na rzecz: Z. P. w 2/16 części, co stanowi kwotę 212 368,24 zł, K. P. w 1/16 części, co stanowi kwotę 106 184,12 zł, B. P. w 1/16 części, co stanowi kwotę 106 184,12 zł, W. M. w 4/16, co stanowi kwotę 424 736,48 zł części oraz w pkt II odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. i J. M. w majątku [...] nieruchomości gruntowych o pow. ok. 250 ha oraz nieruchomości budynkowych.
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli B. P. i W. M., reprezentowani przez M. R. oraz Z. P.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 14 czerwca 2019 r. nr DAP/WOSR-7280-113/2019/AM orzekł w pkt I o uchyleniu ww. decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 12 kwietnia 2019 r., sprostowanej postanowieniem z 23 kwietnia 2019 r., znak: IGR-X.7541.2.1.2014 w pkt I i orzekł w tej części merytorycznie co do istoty sprawy w ten sposób, że: 1. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. - jedynego spadkobiercy J. M. w udziale wynoszącym 1/4 części nieruchomości stanowiącej majątek ziemski [...], gm. [...], woj. nowogródzkie, stanowiący 105 ha użytków rolnych i 150 ha lasów przysługuje:
– Z. P. w 1/12 części,
– K. P. w 1/12 części,
– B. P. w 1/12 części,
– W. M. w 3/12 części;
oraz w pkt II orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w pkt II.
Od powyższej decyzji Z. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Postanowieniem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1706/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną skargę.
Wnioskiem z 15 kwietnia 2020 r. (data nadania) Z. P. - wystąpił do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2019 r., powołując się na art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Nową okolicznością powołaną przez skarżącego było to, że E. M. (trzeci spośród właścicieli nieruchomości pozostawionych) był synem B., a więc bratem S. i J., zmarł on bezdzietnie w 1938 r., co oznacza, że jego prawa do nieruchomości pozostawionych przejęli S. i J. W ocenie wnioskodawcy okoliczność ta wyjaśnia jednocześnie wielkość nieruchomości pozostawionych przez J. i S., podawaną przez świadków. Nowym dowodem powołanym przez Z. P. jest nagrobek E. M. znajdujący się na cmentarzu muzułmańskim, o którym mowa w załączonym dokumencie: "Potwierdzeniu" wydanym przez Muzułmańską Wspólnotę Wyznaniową w Nowogródku z dnia 15 marca 2020 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego.
Jednocześnie, Z. P. złożył zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r.
Postanowieniem z 6 lipca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wznowił postępowanie w ww. sprawie.
Postanowieniem z 7 lipca 2020 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2019 r. wskazując, że skoro zostało już wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne, to postępowanie w sprawie wznowienia postępowania powinno zostać zawieszone do chwili prawomocnego zakończenia postępowania przez sąd administracyjny.
W dniu 6 kwietnia 2021 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynął odpis prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1706/19, wraz z aktami sprawy. Zażalenie skarżącego zostało oddalone. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podjął postępowanie zawieszone w sprawie.
Następnie, decyzją z dnia 15 lipca 2021 r., nr DAP/WOSR-7280-95/2020/AM Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 14 czerwca 2019 r. nr DAP/WOSR-7280-113/2019/AM.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że kwestie rekompensat za mienie zabużańskie reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097). Na podstawie art. 9 tej ustawy organem wyższego stopnia w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw administracji publicznej.
Przytaczając przepisy dotyczące nadzwyczajnego postępowania administracyjnego - jakim jest postępowanie wznowieniowe (art. 145 § 1 pkt 1, art. 149 § 2 k.p.a.) - organ podniósł, że przedłożone przez wnioskodawcę Z. P. dowody nie stanowią dokumentów potwierdzających prawo własności E. M. do przedmiotowej nieruchomości.
Minister stwierdził, że informacja znajdująca się na nagrobku, wskazująca zmarłego E. M. jako właściciela majątku [...] nie poparta żadnymi dowodami nie może podważać ustaleń dokonanych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2019 r. W ww. postępowaniu wykazano, że współwłaścicielami majątku [...] byli w udziałach po 1/2 części bracia J. M. i S. M.
W ocenie organu nie sposób zatem uznać, że powołane przez skarżącego we wniosku o wznowienie dowody w postaci "Potwierdzenia" wydanego przez Muzułmańską Wspólnotę Wyznaniową w Nowogródku z dnia 15 marca 2020 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego oraz fotografii nagrobka E. M. stanowią nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, a byłyby nieznane organowi administracji publicznej i miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do powołanej przez wnioskodawcę nowej przyczyny uzasadniającej w jego ocenie uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2019 r., organ wskazał, że z samej okoliczności, iż E. M. miał być bratem S. M. i J. Mu. nie wynika, że oświadczenia świadków złożone w sprawie należy uznać za wiarygodne. Minister przypomniał, że organ odwoławczy odmówił im wiarygodności, ponieważ część z oświadczeń nie spełniała wymogów formalnych zawartych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. oraz część świadków nie miała bezpośredniej wiedzy na temat majątku [...]. Ponadto organ odwoławczy uznał także, że nie jest wiarygodne, aby kilku i kilkunastoletnie dzieci tak szczegółowo interesowały się jaka była powierzchnia i struktura przedmiotowych gruntów.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził brak podstaw do uchylenia w postępowaniu wznowieniowym kwestionowanej decyzji Ministra z 14 czerwca 2019 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co uzasadnia odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z. P. oraz B. P. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli na powyższą decyzję Ministra z 15 lipca 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1. art. 80, art. 107 § 3 i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie żadnych czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a to:
– niezestawienie powierzchni majątku należących do S. i J. M., a także do E. M. ujętych w wykazie gospodarstw rolnych z 1937 r. z nowym dowodem wskazującym, że E. M. był bratem S. i J. zmarłym przed wojną, oraz oświadczeniami świadków wskazujących powierzchnię majątku S. M. w dniu pozostawienia, choć z zestawienia tych faktów wynika, że powierzchnia podawana przez świadków jest zgodna z rzeczywistością, w ostatecznej decyzji Ministra nie ujęto bowiem części majątku S. M., należącej według wykazu z 1937 r. do E. M., a ujęto jedynie część odziedziczoną przez właściciela po bracie J.,
– nieprzeprowadzenie dowodów wskazujących, że po E. M. dziedziczy S. M.,
– stwierdzenie, że zaświadczenie nie jest dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji ostatecznej, podczas gdy jest nim w sposób oczywisty nagrobek E. M., zaś zaświadczenie urzędowo potwierdza po prostu fakt jego istnienia;
2) art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., art. 150 § 1 k.p.a. i art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia ostatecznej decyzji Ministra w zakresie żądanym przez strony pomimo istnienia w dniu wydania ostatecznej decyzji okoliczności i dowodów wskazujących, że ostateczna decyzja nie uwzględnia rzeczywistego stanu rzeczy.
W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2188/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. P. oraz B. P., zaskarżając go w całości w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: "ustawa o COVID) poprzez załatwienie sprawy na posiedzeniu niejawnym, na które sprawę skierowano w wyniku nielegalnego wyłączenia jawności, w konsekwencji pozbawienie stron możliwości obrony swych praw, a więc wydanie wyroku w postępowaniu prowadzonym w warunkach nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;
2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie a oddalenie skargi na skutek jej nierozpoznania, a to nie odniesienie się do zarzutów skargi na posiedzeniu niejawnym, a do okoliczności nie związanych ze skargą, w konsekwencji pozbawienie stron możliwości obrony swych praw, a więc wydanie wyroku w postępowaniu prowadzonym w warunkach nieważności, o której mowa w art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a.;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku pomimo śmierci jednego z uczestników – W. M., a więc wydanie wyroku w warunkach nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.;
4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez nieuwzględnienie a oddalenie skargi pomimo nieprzeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia sprawy,
5. naruszenie art 151 p.p.s.a. i art 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie a oddalenie skargi na skutek braku oceny wpływu nowych dowodów przedstawionych przez stronę - a więc dowodu na okoliczność pokrewieństwa E. M. oraz S. i J. M. oraz daty jego śmierci, na wynikające z dokumentu i oświadczeń świadków okoliczności dotyczące powierzchni nieruchomości pozostawionej;
6. naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie a oddalenie skargi pomimo nieprzeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia sprawy;
7. naruszenie art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia odnoszącego się do istoty rzeczy, a to pominięcie zarzutów skargi odnoszących się do stanu faktycznego sprawy - do istotności dowodu przedstawionego przez strony i wynikających z niego okoliczności dla rozpatrywanej sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie, na podstawie 176 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. oraz art. 188 p.p.s.a., wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz uchylenie ww. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także o zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sąd pierwszej instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Zatem, istotą autokontroli jest skontrolowanie przez Sąd wydanego przez ten Sąd orzeczenia i wydanie orzeczenia prawidłowego - przy czym Sąd rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie.
Przyczyny nieważności postępowania zostały w sposób wyczerpujący wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Stwierdzenie nieważności postępowania prowadzi zawsze do uchylenia orzeczenia, niezależnie od jego zasadności; w ten sposób zaznacza się tzw. autonomia skutków nieważności (zob. W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2011, s. 345).
W myśl art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci (art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny). Rozpoznając sprawę, sąd administracyjny obowiązany jest ustalić, czy podmiot postępowania ma zdolność sądową oraz czy nie doszło do następstwa prawnego. W przypadku następstwa prawnego sąd obowiązany jest zapewnić następcom prawnym udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie zaistniała przewidziana w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2188/21. Z przesłanego przy piśmie Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy z 28 czerwca 2023 r. odpisu skróconego aktu zgonu znak: USC/OS/3 AG4364558 wynika bowiem, że w dniu [...] maja 2022 r. - czyli po wniesieniu skargi do Sądu a przed wydaniem wyroku z 23 sierpnia 2022 r. - zmarł uczestnik postępowania W. M. Jak wynika z kolei z postanowienia Sądu Rejonowego w Działdowie I Wydział Cywilny z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I Ns 385/22 spadek po W. M. na podstawie ustawy, nabyli: 1) żona J. M., 2) syn W. M., 3) córka A. T. – po jednej trzeciej każde z nich.
Skierowanie rozstrzygnięcia Sądu do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przy tym w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego brak wiedzy Sądu o śmierci strony postępowania w dniu wydania zaskarżonego wyroku nie może mieć w tym kontekście żadnego znaczenia. Skierowanie bowiem rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyn podanych wyżej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 179a p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Przy czym, co wymaga podkreślenia, w związku ze stwierdzeniem nieważności postępowania Sąd nie dokonywał oceny pozostałych postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego.
Konsekwencją uchylenia zaskarżonego wyroku z dnia 23 sierpnia 2022 r. jest natomiast obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd z udziałem spadkobierców, którzy wstąpili w miejsce zmarłego. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd oddalił skargę (pkt 2 sentencji), podtrzymując w tym zakresie w całości stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 23 sierpnia 2022 r.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra z 15 lipca 2021 r. prowadzone było w jednym z nadzwyczajnych trybów, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta ma zaś na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem), w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w kodeksie postępowania administracyjnego.
Postępowanie to składa się z kilku etapów. W przypadku zgłoszenia żądania wznowienia postępowania, w pierwszej kolejności organ bada wymogi formalne podania, tj. czy pochodzi ono od strony, czy zostało oparte na jednej z ustawowych przesłanek, czy dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzja ostateczną i czy zachowano przewidziany w art. 148 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W sytuacji spełnienie tych warunków, organ wydaje na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, które z kolei prowadzi do uruchomienie postępowania rozpoznawczego składającego się z dwóch odrębnych faz: co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Działania organu w ramach tych faz wyznacza zaś treść art. 151 k.p.a. Wynika z niego mianowicie, że jeżeli organ stwierdzi w następstwie wznowienia postępowania, iż wskazana w żądaniu podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zaistniała wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stwierdzając natomiast jej zaistnienie uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), chyba że na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu stoją okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a.
Jedną z przyczyn wznowienia postępowania, opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w tym przepisie zaliczyć należy okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok. NSA z 6 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3344/21, Lex nr 3180395). Nie każde zatem okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, a tylko te, które są istotne dla sprawy, to znaczy takie, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji (por. wyrok NSA z 7 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 429/06, Lex nr 348005).
W rozpoznawanej sprawie, żądając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 14 czerwca 2019 r. Z. P. powoływał się na ujawnienie nowej okoliczności faktycznej i nowego dowodu, nieznanych organowi w dniu wydawania decyzji - co miało uzasadniać weryfikację tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nową okolicznością powołaną przez wnioskodawcę jest to, że E. M., trzeci spośród właścicieli nieruchomości pozostawionych był synem B. (a więc bratem S. i J.), zmarł on bezdzietnie w 1938 r. - co oznacza, że jego prawa do nieruchomości pozostawionych przejęli S. i J. W ocenie wnioskodawcy okoliczność ta wyjaśnia jednocześnie wielkość nieruchomości pozostawionych przez J. i S., podawaną przez świadków. Natomiast nowym dowodem powołanym przez wnioskodawcę jest nagrobek E. M. znajdujący się na cmentarzu muzułmańskim, o którym mowa w załączonym dokumencie: "Potwierdzeniu" wydanym przez Muzułmańską Wspólnotę Wyznaniową w Nowogródku z dnia 15 marca 2020 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka rosyjskiego.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że powołane przez Z. P. we wniosku o wznowienie postępowania dowody w postaci "Potwierdzenia" wydanego przez Muzułmańską Wspólnotę Wyznaniową w Nowogródku z 15 marca 2020 r. oraz fotografii nagrobka E. M. nie stanowią nowej, istotnej dla sprawy okoliczność faktycznej ani też nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. O ile ww. zaświadczenie Muzułmańskiej Wspólnoty Wyznaniowej w Nowogródku potwierdza w istocie fakt istnienia nagrobka E. M. na cmentarzu muzułmańskim, to nie może ono prowadzić do podważenia ustaleń postępowania zakończonego decyzją z 14 czerwca 2019 r., w szczególności wartości dowodowej zeznań świadków. Z okoliczności, że E. M. mógł być bratem S. M. i J. M. nie można wywieść wniosków takich, jak wskazuje skarżący w zakresie powierzchni majątku [...] i prawa jego własności. Analogicznie dowód z fotografii nagrobka nie może być dowodem na pozostawienie przez poprzednika prawnego stron nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie potwierdza tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Z napisu na nagrobku nie można wywodzić skutków prawnych w obszarze prawa własności, w tym ustalać czyjegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości na tej podstawie.
W przedmiotowej sprawie badane było więc zaistnienie warunków uzasadniających wzruszenie wydanej w sprawie rekompensaty decyzji ostatecznej, w ramach wznowionego postępowania z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym też kierunku prowadzone było postępowanie wyjaśniające i weryfikowane przedłożone przez stronę dowody, w aspekcie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, przedmiotowe dowody nie doprowadziły jednak do podważenia przyjętych w postępowaniu zwykłym ustaleń, w tym - w zakresie wiarygodności oświadczeń świadków, z których część (jak słusznie Minister podniósł) nie spełniała wymogów formalnych, a część świadków nie miała bezpośredniej wiedzy na temat majątku [...], bądź była niewiarygodna.
W tej sytuacji Minister słusznie uznał, że nie wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a co za tym idzie nie jest możliwe jej uchylenie, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Stąd też zarzut naruszenia na tym etapie postępowania przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. upatrywany w braku wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Uzasadnienie wydanej po wznowieniu postępowania decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Żaden z dokumentów złożonych przez skarżącego w toku postępowania z jego wniosku o wznowienie nie potwierdza - w kontekście dotychczas zgromadzonego już materiału dowodowego - odmiennej powierzchni spornej nieruchomości czy też prawa własności E. M. do części majątku [...].
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.