I SA/Wa 2181/23

I SA/Wa 2181/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 200 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr DO-II.7610.146.2023.AK w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r., nr DO-Il.7610.146.2023.AK, wydaną po rozpoznaniu odwołania P. [...] S.A. w Warszawie (dalej też Spółka lub P[...] S.A.), Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 lipca 2023 r. nr NWlV.752.62.9.2017 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w B., obręb [...], B., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,1022 ha i nr [...] o pow. 0,0051 ha, uregulowane w księdze wieczystej nr [...].
Jak wynika z akt sprawy, Spółka pismem z dnia 27 grudnia 2010 r. (data wpływu do organu 14 stycznia 2011 r.) zwróciła się do Wojewody o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa obejmującego m.in. działki ozn. nr geod. [...] i [...] położone w B. oraz własności fragmentów linii kolejowej nr [...] T. – M. [...] wraz z urządzeniami znajdującymi się na tym gruncie.
Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. znak NWlV.752.62.9.2017, powołując w podstawie prawnej art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 – dalej też jako u.g.n.) Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w B., obręb [...], B., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,1022 ha i nr [...] o pow. 0,0051 ha, uregulowane w księdze wieczystej nr [...].
Spółka w ustawowym terminie w piśmie z dnia 2 sierpnia 2023 r. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody nr [...], zarzucając jej m.in. naruszenie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. oraz art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania oceny czy przedmiotowa nieruchomości znajdowała się w zarządzie P. [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Minister decyzją powołaną na wstępie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody.
W uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie administracyjne Minister wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Z treści tego przepisu Minister wywiódł, że decyzja uwłaszczeniowa wydawana na podstawie art. 200 u.g.n. ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r., a jej wydanie warunkowane jest ustaleniem m.in., że działki mające być przedmiotem uwłaszczenia stanowiły w dacie prawnie relewantnej własność Skarbu Państwa.
Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach Minister uznał za prawidłowe ustalenia Wojewody, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności spornych działek nr [...] i nr [...] przysługiwało osobom fizycznym. Ustalenie to, jak wskazał Minister, znajdowało potwierdzenie w treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, w której prawo własność zostało ujawnione na rzecz M. T., G. G., Z. G., M. G., E. G. i K. W. na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt [...], z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt [...] i z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku oraz notarialnej umowy o częściowy dział spadku z dnia 18 kwietnia 2017 r. Rep. A nr [...]. Ponadto Minister powołał się na treści aktu notarialnego z dnia 18 kwietnia 2017 r. działki nr [...] i nr [...], z którego wynika, że na podstawie postanowienia spadkowego Sądu Powiatowego w T. z dnia 31 grudnia 1958 r. sygn. akt [...], sporne działki stanowiły współwłasność osób fizycznych.
W konsekwencji Minister stanął na stanowisku, że skoro przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa według stanu w dniu 5 grudnia 1990 r. zasadne było utrzymanie w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 lipca 2023 r. Jednocześnie Minister zaznaczył, że ewentualne pozostawanie przedmiotowego gruntu w zarządzie P[...] S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia.
Spółka w dniu 10 października 2023 r. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra. Zaskarżające tą decyzją w całości Spółka zarzuciła jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej też jako k.p.a.) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P. [...]" w W., prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości.
Mając na uwadze przywołane powyżej zarzuty, P[...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 18 lipca 2023 oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącej, a także zwrot od Ministra kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.
Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W tym miejscu przypomnieć należy, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Rozpatrując skargę na decyzję sąd bada zatem, czy zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania i prawa materialnego. Jednocześnie jednak uchylenie takiej decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako P.p.s.a) możliwe jest dopiero wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra z dnia 25 sierpnia 2023 r., który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 lipca 2023 r. o odmawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Spółkę z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w B., obręb [...], B., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 0,1022 ha i nr [...] o pow. 0,0051 ha, uregulowane w księdze wieczystej nr [...].
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
Prawidłowo z treści tego przepisu organy wywiodły, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, a z uwagi na taki jej charakter zasadnicze znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji ma stan prawny przedmiotowej nieruchomości istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Słusznie też organy przyjęły, że kluczowe było – dla podjęcia na tej podstawie decyzji – ustalenie czy grunt mający być przedmiotem uwłaszczenia stanowił w dacie prawnie istotnej własność Skarbu Państwa. Jedynie dla porządku dodać należy, że wydanie decyzji uwłaszczeniowej warunkowane jest również ustaleniem, że spółka P[...] (podmiot ubiegający się o uwłaszczenie) – na dzień 5 grudnia 1990 r. – legitymowała się prawem zarządu spornym gruntem. Jednocześnie obie te przesłanki związane z ustaleniem struktury własnościowej działki i istnieniem po stronie podmiotu ubiegającego się o uwłaszczenie muszą być spełnione kumulatywnie. Brak którejkolwiek z nich wyklucza możliwość wydania decyzji uwłaszczeniowej zgodnie z żądaniem Spółki.
W rozpoznawanej sprawie sporne stało się to, czy nieruchomości obejmujące działki nr [...] o pow. 0,1022 ha i nr [...] o pow. 0,0051 ha położone w B., obręb [...], B., uregulowane w księdze wieczystej nr [...] na dzień stanowiły własność Skarbu Państwa. Skarżąca Spółka argumentowała przy tym, że Minister, a przed nim Wojewoda nie dość wnikliwie ustalił tę kwestię i nie podjął czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, w związku z czym za przedwczesne Spółka oceniła przyjęte przez organy założenie, że sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r.
W sporze tym rację Sąd przyznał organom administracji. Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w tym przepisie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (tak NSA w wyroku z dnia 17 października 2023 r., I OSK 2284/21).
Jednocześnie, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinowany jest w zasadniczy sposób przepisami prawa materialnego, to bowiem normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Przyjmując taki punkt widzenia organ powinien w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Natomiast ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przez organ przeprowadzona zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a., a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji tak by odpowiadało ono wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo, z poszanowaniem opisanych wyżej reguł przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sprawie. Mając na uwadze przedmiot prowadzonego postępowania organy zasadnie posłużyły się treścią księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości składającej się ze spornych działek oznaczonych nr geod. [...] i nr [...]. We wspomnianej księdze wieczystej prawo własność nieruchomości zostało ujawnione na rzecz M. T., G. G., Z. G., , M. G., E. G. i K. W. na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt [...], z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt [...] i z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku oraz notarialnej umowy o częściowy dział spadku z dnia 18 kwietnia 2017 r. Rep. A nr [...]. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w dołączonym do akt sprawy akcie notarialnym z dnia 18 kwietnia 2017 r. stanowiącym umowę o częściowy dział spadku, z którego wynika, że działki nr [...] i nr [...], na podstawie postanowienia spadkowego Sądu Powiatowego w T. z dnia 31 grudnia 1958 r. sygn. akt [...], stanowiły współwłasność osób fizycznych.
Niewątpliwie więc w prawnie relewantnej dacie, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r. sporne nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Samo to ustalenie wykluczało możliwość wydania zgodnej z żądaniem Spółki decyzji uwłaszczeniowej na podstawie art. 200 u.g.n.
Jednie na marginesie, niezależnie od przeszkód w uwłaszczeniu Spółki, o których mowa powyżej, dodatkowo można dodać, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. po stronie Spółki prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym P[...] S.A. nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowego gruntu jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Skarżąca na dowód przysługiwania jej prawa zarządu do spornej nieruchomości powołała się wyłącznie na decyzję Powiatowej Rady Narodowej w T. - Wydziału Gospodarki Komunalnej Przestrzennej i Komunikacji z dnia 17 listopada 1973 r. nr [...] o przekazaniu w użytkowanie terenu o ogólnej pow. 5 ha 0091 m2 na rzecz Okręgowej Dyrekcji [...]. W ocenie Sądu decyzja ta nie może jednak zostać uznana za dowód przesądzający o istnieniu po stronie Spółki prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie obejmuje swą treścią przedmiotowej nieruchomości. Z wykazu parcel przekazanych Okręgowej Dyrekcji [...] w K. w B., stanowiącego załącznik do ww. decyzji z dnia 17 listopada 1973 r. nr [...] nie wynika bowiem aby przedmiotowe działki były objęte tą decyzją.
W tych warunkach za niezasadny Sąd uznał zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 75 § 1 ab initio k.p.a. Sąd uznał, na podstawie akt sprawy, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.