I SA/WA 218/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek dla gospodarstw domowychogrzewanieCEEBmiejsce zamieszkaniamiejsce zameldowaniapostępowanie administracyjneweryfikacja wnioskuwywiad środowiskowyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy nie ustaliły prawidłowo faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Skarżący A.K. ubiegał się o dodatek dla gospodarstw domowych na ogrzewanie. Organy odmówiły przyznania dodatku, uznając, że adres wskazany we wniosku (I.) nie jest tożsamy z adresem zameldowania (W.), który został zgłoszony w CEEB. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nie wyjaśniono prawidłowo faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a jedynie oparto się na adresie zameldowania, ignorując dowody wskazujące na zamieszkanie w I. i nie przeprowadzając wywiadu środowiskowego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu A.K. dodatku dla gospodarstw domowych na zakup paliwa grzewczego. Skarżący złożył wniosek wskazując jako adres gospodarstwa domowego miejscowość I., gdzie faktycznie mieszka i prowadzi gospodarstwo, mimo że jego adres zameldowania znajdował się w W. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania dodatku, uznając, że adres wskazany we wniosku nie jest tożsamy z adresem zgłoszonym w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), który pokrywał się z adresem zameldowania. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Podkreślono, że miejsce zamieszkania (zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego) różni się od miejsca zameldowania, które ma charakter ewidencyjny. Sąd wskazał, że organy zbyt pochopnie oparły się na adresie zameldowania, ignorując dowody przedstawione przez skarżącego (faktury, rachunki) wskazujące na faktyczne zamieszkanie w I. Ponadto, organy zaniechały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który mógłby wyjaśnić wątpliwości dotyczące faktycznego stanu gospodarstwa domowego. W związku z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 24 ust. 22 ustawy), sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu i przeprowadzeniem dodatkowych ustaleń, w tym wywiadu środowiskowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Decydujące jest faktyczne miejsce zamieszkania, a nie tylko adres zameldowania czy zgłoszenia w CEEB, które mogą być nieaktualne.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że miejsce zamieszkania (art. 25 KC) to konstrukcja prawna oparta na fizycznym przebywaniu i zamiarze stałego pobytu, odmienna od miejsca zameldowania, które ma charakter ewidencyjny. Organy nie mogą opierać się wyłącznie na adresie zameldowania, ignorując dowody wskazujące na faktyczne miejsce zamieszkania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 20

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 21

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 22

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 23

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 24

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa o dodatku węglowym art. 24 § 25

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definiuje miejsce zamieszkania jako miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

k.c. art. 28

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o CEEB art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa o CEEB art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.u.c.p.g. art. 6m

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.ś.r. art. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 8

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

ustawa o rodzinie 500+ art. 4

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

ustawa o dodatku osłonowym art. 2 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym

ustawa o dodatkach mieszkaniowych art. 2

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

ustawa o ewidencji ludności art. 6 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

ustawa o ewidencji ludności art. 6a § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły prawidłowo faktycznego miejsca zamieszkania skarżącego, opierając się jedynie na adresie zameldowania. Organy nie przeprowadziły wywiadu środowiskowego, mimo istnienia ku temu podstaw, co skutkowało niepełnym zebraniem materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

miejsce zamieszkania należy odróżnić od miejsca zameldowania zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym organy administracji publicznej rozstrzygając sprawy obywateli muszą brać pod uwagę również i taką ewentualność, że dane z ewidencji ludności są nieaktualne organy w sposób bardzo pobieżny i powierzchowny ustaliły adres gospodarstwa domowego Skarżącego

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący

Łukasz Trochym

sprawozdawca

Dorota Kozub-Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznego miejsca zamieszkania w postępowaniach administracyjnych, znaczenie odróżnienia miejsca zamieszkania od miejsca zameldowania, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawach o świadczenia socjalne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i jego powiązaniem z CEEB, ale ogólne zasady postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu z dostępem do świadczeń socjalnych, gdzie kluczowe jest udowodnienie faktycznego miejsca zamieszkania, co często koliduje z danymi ewidencyjnymi.

Gdzie naprawdę mieszkasz? Sąd wyjaśnia, dlaczego adres zameldowania to za mało, by odmówić dodatku na ogrzewanie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 218/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par 1pkt 1 lit c i art 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant ref. Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. nr KOA/4495/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 5 października 2022 r., nr 413.1101.2022.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako "Kolegium/organ"), decyzją z 23 listopada 2022 r., nr KOA/4495/Sr/22, po rozpatrzeniu odwołania A.K. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej również jako "Burmistrz/organ I instancji") z 5 października 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 27 września 2022 r. Skarżący wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy [...]o dodatek dla gospodarstw domowych, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, ze zm., dalej również jako "ustawa"). Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które znajduje się pod adresem przy ulicy [...] w [...], gmina [...]. Skarżący podał we wniosku, że w gospodarstwie domowym jest wykorzystywane główne źródło ciepła w postaci kominka na drewno kawałkowe.
Decyzją z 5 października 2022 r., nr [...], Burmistrz odmówił przyznania Skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych tłumacząc to tym, że adres wskazany przez Skarżącego w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (ul. [...] m. [...], [...] W.) nie jest tożsamy z adresem wskazanym we wniosku (ul. [...], I., [...] S.). W ocenie organu I instancji, miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o przedmiotowy dodatek winno być tożsame z adresem budynku wskazanego w centralnej ewidencji emisyjności budynków (dalej jako "CEEB"), o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący, podnosząc że adres przy ul. [...] w W. jest wyłącznie adresem zameldowania Skarżącego, pod którym jednak Skarżący nie mieszka. Wyjaśnił więc, że od początku 2020 r. jego adresem zamieszkania na pobyt stały jest ul. [...] w I. (gmina [...]). Na potwierdzenie swoich twierdzeń Skarżący przedłożył rozlicznie zużycia energii elektrycznej, faktury za wywóz nieczystości płynnych i deklarację o odbiorze odpadów komunalnych za 2022 r. jako mieszkający na stałe pod adresem przy ul. [...] w [...].
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium, decyzją z 23 listopada 2022 r., nr KOA/4495/Sr/22, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że z wydruku deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że Skarżący zgłosił budynek położony w miejscowości I., ul. [...], [...] S. W złożonej deklaracji w zakresie danych adresowych wskazał natomiast inne dane adresowe, tj. ul. [...], [...] W. Kolegium uznało więc, że w ww. deklaracji wskazano dane adresowe Skarżącego, które nie są tożsame z adresem zgłoszonego budynku do CEEB.
Następnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 24 ust. 20 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Dodatkowo Kolegium podniosło, że w myśl art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie zaś z art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsca zamieszkania.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ustalił, że Skarżący zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe pod adresem – ul. [...], [...] W. W ocenie Kolegium, brak jest możliwości uzyskania prawa do dodatku dla gospodarstw domowych, gdy wniosek złożony przez osobę będącą w gospodarstwie domowym odnosi się do lokalizacji (gospodarstwa domowego) innej niż adres zamieszkania wnioskodawcy. Tymczasem z treści wniosku jednoznacznie wynika, zdaniem Kolegium, że Skarżący zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w budynku przy ul. [...] w W. Adres ten został także wskazany przez Skarżącego jako adres do korespondencji oraz jako adres nabywcy usługi w fakturach za prąd dotyczących budynku przy ul. [...] w miejscowości I., co w opinii organu, dodatkowo ma potwierdzać słuszność rozstrzygnięcia organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił Kolegium, że nie uwzględniło jego stałego zamieszkania przy ul. [...] w I., o czym w jego ocenie, świadczą załączone do odwołania kopię faktur oraz innych rachunków. Skarżący wskazał również, że adres przy ul. [...] w W. podany we wniosku do Burmistrza, deklaracji do CEEB oraz w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie był wskazywany tylko jako adres zameldowania, a nie zamieszkania. Skarżący zarzucił organom, że nie wyjaśniły na jakiej podstawie (w jaki sposób) ustaliły fakt stałego zamieszkania Skarżącego w W. przy ul. [...], skoro jak wyjaśnił w skardze sam Skarżący, w mieszkaniu przy ulicy [...] nie ma jakichkolwiek śladów jego pobytu. Skarżący wyjaśnił przy tym, że faktycznym miejscem zamieszkania i prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego jest ul. [...] w I., co potwierdza również fakt, że właśnie pod tym adresem, a nie w W., odbierał całość korespondencji od organów w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z 23 listopada 2022 r., nr KOA/4495/Sr/22, mocą której, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 5 października 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych.
Podstawę materialnoprawną przyznania przedmiotowego dodatku określa przepis art. 24 i następne ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
3) kocioł olejowy
- zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2. (art. 24 ust. 3 ustawy). Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego, oraz że gospodarstwo domowe może otrzymać dodatek z tytułu wykorzystania wyłącznie jednego źródła ciepła (art. 24 ust. 9 ustawy).
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 24 ust. 20 ustawy).
Zgodnie zaś z brzmieniem art. 24 ust. 21 ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Natomiast jak stanowi art. 24 ust. 22 ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 24 ust. 23 ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych (art. 24 ust. 24 ustawy). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 22, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych (art. 24 ust. 25 ustawy).
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 27 ust. 1 ustawy).
Co do zasady należy zgodzić się z poglądem organów, że w ramach postępowania o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych jedną z istotnych okoliczności faktycznych jakie należy ustalić jest adres gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje osoba wnioskująca o przyznanie tego rodzaju pomocy finansowej.
W przypadku bowiem gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 24 ust. 4 ustawy). W przypadku zaś gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 24 ust. 5 ustawy). W przypadku natomiast gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1 (art. 24 ust. 5a ustawy). W przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1 (art. 24 ust. 5b ustawy). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 24 ust. 5c ustawy).
Jak wynika zatem z powyższego, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje jednej osobie w gospodarstwie domowym zlokalizowanym pod konkretnym adresem, oraz pod warunkiem uzyskania wpisu lub zgłoszenia głównego źródła ciepła do CEEB, z którego korzysta dane gospodarstwo domowe (kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym albo inny rodzaj biomasy albo kocioł gazowy na skroplony gaz LPG albo kocioł olejowy). Jak wskazano w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (druk sejmowy nr 2543), "(...)z uwagi na fakt, że dodatek powiązany jest z gospodarstwem domowym, w przypadku złożenia wniosku przez więcej niż jednego członka tego gospodarstwa przyznawany jest on temu z wnioskodawców, który złożył wniosek jako pierwszy. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem dodatek przysługuje gospodarstwu domowemu, gdy jego głównym źródłem ciepła jest jedno z tych, które zostały wskazane w projekcie ustawy. Oznacza to, że przysługuje ono każdemu z gospodarstw domowych, także w sytuacji gdy wspólnie korzystają z jednego źródła ciepła, np. w domach wielorodzinnych, wspólnotach, czy spółdzielniach mieszkaniowych."
Powodem odmowy przyznania Skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych było uznanie przez organy orzekające w sprawie – jak należy przyjąć za treścią uzasadnień decyzji tychże organów – że zachodzi sprzeczność pomiędzy adresem gospodarstwa domowego wskazanego przez Skarżącego we wniosku z 27 września 2022 r. (ul. [...] w I.), a adresem zameldowania Skarżącego, który znajduje się w Warszawie przy ul. [...], i który organy uznały za faktyczne miejsce jego pobytu, a który wynika jednocześnie z deklaracji Skarżącego dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw zgłoszonych do CEEB.
Z powyższym poglądem organów nie można się zgodzić.
Wskazać należy przede wszystkim, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawowym obowiązkiem organu jest zatem dokładne, prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na organie ciąży bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (zasada prawdy obiektywnej). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Dopiero zatem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy zabrakło jednoznacznych ustaleń ze strony organów dotyczących faktycznego miejsca zamieszkania Skarżącego, w którym prowadzi gospodarstwo domowe.
Jak wynika z akt sprawy (vide: wniosek Skarżącego z 27 września 2022 r., oświadczenie z 27 września 2022 r. złożone przez Skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej, deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw – dane adresowe budynku, rubryki od A01 do A08), adresem gospodarstwa domowego Skarżącego, w którym jest źródło ciepła zgłoszone do CEEB, jest budynek zlokalizowany przy ul. [...] w I., gmina [...].
Pogląd przeciwny organy oparły w głównej mierze na okoliczności zameldowania na pobyt stały Skarżącego przy ulicy [...] w W., który to adres pojawił się również we wspomnianej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w rubrykach [...].
W tym miejscu wyjaśnić wypada, że miejsce faktycznego zamieszkania należy odróżnić od miejsca zameldowania na pobyt stały w prawnym znaczeniu tego określenia. Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Natomiast miejsce zamieszkania to pojęcie przyjęte w art. 25 k.c., czyli konstrukcja prawna, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Z reguły miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. będzie się pokrywało z miejscem pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, zwłaszcza gdy chodzi o osobę, która sama obiera miejsce zamieszkania (domicilium voluntarium). Częstokroć jednak zdarza się, szczególnie w obecnych, dynamicznie zmieniających się realiach społeczno-gospodarczych, że miejsce zameldowania danej osoby nie pokrywa się z miejscem jej faktycznego zamieszkania. Mówiąc innymi słowami coraz częściej dochodzi dziś do fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy. Należy zatem skonstatować, iż organy administracji publicznej rozstrzygając sprawy obywateli muszą brać pod uwagę również i taką ewentualność, że dane z ewidencji ludności są nieaktualne.
Tymczasem wynik analizy przeprowadzonych w sprawie dowodów wskazuje, że organy w sposób bardzo pobieżny i powierzchowny – w zasadzie skupiając się jedynie na fakcie miejsca zameldowania Skarżącego w W. – ustaliły adres gospodarstwa domowego Skarżącego. Jak natomiast konsekwentnie podnosił Skarżący od początku trwania postępowania miejscem jego faktycznego zamieszkania od początku 2020 r. jest miejscowość I., a nie [...]. Ma to swoje częściowe potwierdzenie chociażby w tym, zdaniem Sądu, że właśnie w I. pod adresem przy ulicy [...] Skarżący odbierał korespondencje urzędową, oraz adres ten jest wskazany jako punkt odbiór energii elektrycznej oraz usług komunalnych przez Skarżącego (vide: faktury i rachunki załączone do odwołania). Z kolei, na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. Skarżący oświadczył, że przy ulicy [...] w I. jest również zameldowany na pobyt stały od marca 2023 r. Z drugiej jednak strony sam Skarżący wskazał w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw (w rubrykach [...] – "Dane adresowe tożsame z adresem budynku") na adres [...] w W., w sytuacji gdy wcześniej w tej samej deklaracji (rubryki [...]) podał adres budynku gdzie zainstalowane jest główne źródło ciepła przy ul. [...] w I. Powyższa sprzeczność wskazanych przez Skarżącego adresów wymagała zatem wyjaśnienia przez organy, czego niestety w niniejszej sprawie zabrakło.
Trudno zatem w tej sytuacji uznać, że prawidłowe jest ustalenie organów odnośnie adresu gospodarstwa domowego Skarżącego, skoro zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wyprowadzenia na jego podstawie jednoznacznych wniosków w tym zakresie.
Ponadto zauważyć należy, że jak wynika z przedstawionych przez Skarżącego faktur za energię elektryczną pod pozycją "PUNKT ODBIORU" wskazano "A. I D.K. UL. [...], I., [...] S.". Powyższa informacja wymagała również weryfikacji w kontekście tego, czy gospodarstwo domowe Skarżącego faktycznie jest jednoosobowe, czy też stanowi gospodarstwo domowe wieloosobowe, o którym stanowi art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy, wyjaśnienia czego jednak organy zaniechały.
Wyjaśnić należy w tym miejscu, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych ma charakter otwarty, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę w treści art. 24 ust. 21 ustawy zwrot "w szczególności", co oznacza zdaniem Sądu, że weryfikacja wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku nie powinna ograniczać się jedynie do sprawdzenia danych zawartych w CEEB. Istotne okoliczności faktyczne sprawy mogą być również ustalone w oparciu o inne dowody, chociażby wywiad środowiskowy. Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej art. 24 ust. 22, 23 oraz 24 ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych.
Z powodów nieznanych Sądowi – nie sposób bowiem tego ustalić na podstawie lektury lakonicznych uzasadnień decyzji organów – przedmiotowy wywiad w tej sprawie nie został jednak przeprowadzony, choć były ku temu uzasadnione podstawy faktyczne i prawne. Tym samym organy pozbawiły się możliwości dowodowych, co w konsekwencji doprowadziło do niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W świetle powyższych wniosków obecna decyzja odmowna jawi się zatem jako przedwczesna. Należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z 5 października 2022 r. organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 24 ust. 22 ustawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i dokonana dodatkowych, koniecznych ustaleń faktycznych, w szczególności przeprowadzi wywiad środowiskowy, i ustali na jego podstawie adres faktycznego zamieszkania Skarżącego, w którym prowadzi gospodarstwo domowe z zainstalowanym głównym źródłem ciepła uprawniającym do otrzymania dodatku z art. 24 ustawy, jak też ustali to status owego gospodarstwa domowego (jednoosobowe czy wieloosobowe). Następnie, na podstawie tak uzupełnionego materiału dowodowego sprawy, w zależności od wyników postępowania wyjaśniającego, Burmistrz Miasta i Gminy [...] czy w niniejszej sprawie Skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw.
z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI