I SA/Wa 218/21

I SA/Wa 218/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 630/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r. nr DAP-WPK-727-1-331/2020/MGa w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 25 listopada 2020 r. nr DAP-WPK-727-1-331/2020/MGa Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 26 czerwca 1991 r. nr 6817, stwierdzającej nabycie przez Związek Dzielnic Gmin W. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie na własność W. Przedsiębiorstwa Turystycznego "[...]", m.in. nieruchomości położonej w W. przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...]e obręb ewidencyjny [...] jako działka nr [...], zabudowanej dwoma budynkami hotelowymi - hotel "[...]" i Hotel "[...]" - w części dotyczącej budynku hotelowego - hotel "[...]" wraz z udziałem w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] - w części odpowiadającej nieruchomości w mieście W. pod nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 26 czerwca 1991 r. stanowił art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, powoływanej dalej jako ustawa z dnia 10 maja 1990 r.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia.
Organ zauważył, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływanego dalej jako dekret). Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik byłego właściciela hipotecznego – K. P. złożył w dniu 26 kwietnia 1948 r. w terminie ustawowym w trybie art. 7 dekretu wniosek o przyznanie jego mocodawcy prawa własności czasowej do gruntu. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7 maja 1951 r. Następnie decyzją z dnia 23 kwietnia 2008 r. nr KOC/2960/Go/07 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia 7 maja 1951 r.
Prezydent m.st. Warszawy, rozpatrując ponownie wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu, decyzją z dnia 24 grudnia 2012 r. m.in. ustanowił prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 9 września 2013 r. umorzyło postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 24 grudnia
2012 r., jednak decyzja SKO została uchylona przez sąd administracyjny.
Decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 24 grudnia 2012 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2315/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw J. L. od decyzji SKO w Warszawie z dnia 14 listopada 2018 r., a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji, w dalszym ciągu do rozpatrzenia pozostał wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu.
Organ stwierdził następnie, że od chwili wejścia w życie dekretu, budynki znajdujące się na nieruchomości stawały się przedmiotem odrębnej własności dotychczasowego właściciela, dekret wprowadził bowiem czasowe odstępstwo od zasady superficies solo cedit. Status prawny utrwalał się w razie uwzględnienia wniosku. Natomiast w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku, albo bezskutecznego upływu terminu do jego złożenia, budynek z powrotem stawał się częścią składową nieruchomości gruntowej, co następowało z mocy prawa. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne jest zatem, zdaniem Ministra, ustalenie czy budynek posadowiony na skomunalizowanej działce spełniał przesłanki z art. 5 dekretu, jednak rozstrzygnięcie tego wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Organem właściwym do ustalenia powyższej kwestii jest bowiem Prezydent m.st. Warszawy, jako organ właściwy do rozstrzygania spraw objętych dekretem.
W konsekwencji organ przyjął, że skoro w niniejszej sprawie wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej nadal pozostaje nierozpoznany, to brak jest na obecnym etapie postępowania podstaw do twierdzenia, że w dniu 27 maja 1990 r. opisywany budynek stanowił własność prywatną.
Minister powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt I CSK 288/10, w którym SN uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów warszawskich przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu. Nie powoduje natomiast prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie - art. 5 dekretu.
Organ zauważył również, że w dniu 27 maja 1990 r. w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości figurował Skarb Państwa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Minister stwierdził, że wnioskodawczyni nie przysługuje obecnie tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości legitymujący do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego 26 czerwca 1991 r. nr 6817 w części dotyczącej budynku hotelowego – hotel "[...]" wraz z udziałem w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] – w części odpowiadającej nieruchomości w mieście W. pod nr [...]. Wnioskodawczyni nie przedłożyła bowiem żadnego dokumentu, który potwierdzałby przysługiwanie jej bądź jej poprzednikom prawnym w dniu 27 maja 1990 r. praw rzeczowych do wymienionej nieruchomości gruntowej, jak i budynku Hotelu [...], co winno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
J. L. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 76 § 1 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie wybiórczej oceny dowodów oraz pominiecie części dowodów oraz wyprowadzenie niewłaściwych i sprzecznych z zasadą logicznego myślenia wniosków poprzez:
a) bezzasadne uznanie, że jedynym dowodem dla wykazania legitymacji skarżącej do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest ostateczna decyzja Prezydenta m.st. Warszawy "ponownie" rozstrzygająca wniosek złożony na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, podczas gdy takim dowodem na potrzeby postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest wydane na podstawie art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z § 133 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2013 r., w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1411) zaświadczenie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 1 lipca 2013 r. nr 44/GK/DW/2013 zawierające jednoznaczne i kategoryczne oświadczenie i stwierdzenie Prezydenta m.st. Warszawy, że wniosek dekretowy K. P. z dnia 26 kwietnia 1948 r. złożony został w skutecznie oraz w terminie, a w konsekwencji budynek Hotelu [...] spełnia warunki art. 5 dekretu oraz stanowi odrębną od gruntu nieruchomość stanowiącą własność skarżącej;
b) bezzasadne uznanie, że z uwagi na nierozpoznanie wniosku dekretowego w zakresie nieruchomości hipotecznej Hip Nr [...], Minister nie ma podstaw do stwierdzenia, czy w dniu 27 maja 1990 r. budynek Hotelu [...] spełniał warunki art. 5 dekretu, albowiem nie jest legitymowany do oceny, czy doszło do skutecznego złożenia wniosku dekretowego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, a zatem nie jest uprawniony do oceny, czy doszło do zachowania przez poprzedników prawnych skarżącej odrębnej od gruntu własności budynku Hotelu [...], podczas gdy Minister w wypadku prawidłowej oceny dowodów powinien ocenę spełniania przez budynek Hotelu [...] w dniu 27 maja 1990 r. warunków i przesłanek art. 5 oraz 7 ust. 1 dekretu oprzeć na treści zaświadczenia Prezydenta m.st. Warszawy z 2013 r., wydanego zgodnie z kompetencjami Prezydenta m.st. Warszawy, na podstawie akt sprawy własnościowej oraz posiadanych rejestrów, którym to zaświadczeniem Minister jest związany;
2. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19 poz. 147) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 29, poz. 128) w zw. z art. 76 k.p.a. w zw. z § 134 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z 2016 r., poz. 312) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że Minister w dacie wydania decyzji jest związany domniemaniem wiarygodności wpisu prawa własności gruntu ujawnionego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia PRN z 1951 r., w dniu 27 maja 1990 r., w księdze hipotecznej Hip Nr 1582 J, co miałoby świadczyć o nieprzysługiwaniu skarżącej interesu prawnego do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w żądanym zakresie, gdyż nie obaliła domniemania wiarygodności wpisu jawnego prawa własności gruntu ujawnionego na rzecz Skarbu Państwa w wykazie hipotecznym księgi hipotecznej Hip. Nr [...], aktualnego na dzień 27 maja 1990 r., podczas gdy:
a) księga hipoteczna Hip. Nr [...] na dzień 27 maja 1990 r. prowadzona była dla gruntu, a nie dla odrębnej od gruntu nieruchomości budynkowej Hotelu [...] spełniającej warunki art. 5 dekretu, wobec czego archiwalne wpisy ujawniające własność gruntu na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej Hip. Nr [...] nie mogą stanowić podstawy do ustaleń w zakresie statusu prawnorzeczowego nieruchomości budynkowej Hotelu [...] w dniu 27 maja 1990 r.;
b) wobec zamknięcia księgi hipotecznej Hip. Nr [...] i zachowania przez nią wyłącznie mocy dokumentu urzędowego, nie mógł zastosować domniemania wiarygodności, stosownie do art. 3 ust. 1 u.k.w.h., wobec archiwalnego wpisu, który nie był ujawniony w dacie wydania decyzji w księdze wieczystej [...]; a nadto podstawa prawna wpisu, tj. orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7 maja 1951 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym;
c) gdyby przyjąć zasadność związania Ministra domniemaniem wiarygodności wpisu prawa własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej Nr [...], ujawnionego na podstawie orzeczenia PRN z 1951 r., to nie doszłoby do stwierdzenia nieważności orzeczenia PRN z 1951 r., gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie mogłoby swoimi działaniami, w postępowaniu nadzorczym, przełamać domniemania wiarygodności wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej Nr [...], na podstawie decyzji nadzorczej SKO z dnia 23 kwietnia 2008 r.;
3. art. 5 i 7 ust. 1 i 8 dekretu, art. 518 i 553 Kodeksu Napoleona w zw. z art. 46 § 1 k.c. oraz art. 48 k.c. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez mylną wykładnię, że brak jest podstaw do uznania, iż w dniu 27 maja 1990 r. budynek Hotelu [...] wzniesiony przed dniem 21 listopada 1945 r., posadowiony na gruncie w ramach obecnej dz. ew. nr 39 z obrębu 5-05-01, stanowił własność dawnych właścicieli, gdyż stwierdzenie nieważności orzeczenia PRN z dnia 7 maja 1951 r. nie spowodowało powstania skutków prawnorzeczowych w postaci restytucji, z datą wsteczna ex tunc, prawa własności budynku Hotelu [...], lecz przywrócenie "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu; podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią, stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej wywołuje "skutek wsteczny" (ex tunc) - taki jakby wniosek dekretowy nie został nigdy rozpoznany, a w konsekwencji budynek Hotelu [...], od dnia wejścia w życie dekretu, a zatem również w dniu 27 maja 1990 r., pozostawał odrębną od gruntu nieruchomością budynkową należącą do poprzedników prawnych skarżącej, nie zaś częścią składową gruntu należącą do Skarbu Państwa;
4. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1, 5 i 8 dekretu w zw. z art. 46 § 1 k.c. w zw. z art. 48 k.c. poprzez odstąpienie od zawartej w wyroku WSA z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 981/18 oraz wyroku NSA z dnia 12 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1179/19 oceny prawnej, zgodnie z którą jest bez znaczenia dla oceny interesu prawnego J. L. rozpoznanie wniosku dekretowego złożonego do nieruchomości Hip. Nr [...], poprzez bezzasadne uznanie, że dla oceny prawnej interesu prawnego ma znaczenie, iż skarżąca nie jest użytkownikiem wieczystym gruntu i nie była nim w dniu 27 maja 1990 r., co doprowadziło do umorzenia postępowania, podczas gdy zgodnie z oceną prawną zawartą w ww. orzeczeniach, istotne znaczenie dla oceny interesu prawnego skarżącej ma wyłącznie ocena "czyją własność w dniu 27 maja 1990 r. stanowił budynek będący przedmiotem komunalizacji", tj. czy budynek Hotelu [...] stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności, czy też stanowił część składową gruntu, natomiast bez znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżącej ma status prawnorzeczowy gruntu i budynku Hotelu [...] "na przyszłość", jak również status prawnorzeczowy gruntu w dniu 27 maja 1990 r.;
5. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 48 k.c. w zw. z art. 5 i 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 5 ust. 1 oraz 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 46 § 1 k.c. oraz art. 48 k.c. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania na skutek nieprawidłowego uznania, że zostało wszczęte przez skarżącą, której poprzednicy prawni w dniu 27 maja 1990 r. nie posiadali statusu prawnorzeczowego do gruntu ani budynku Hotelu [...], gdyż w tej dacie budynek Hotelu [...] stanowił część składową gruntu, a zatem osobę nieposiadającą interesu prawnego (materialnoprawnego), podczas gdy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wszczęte zostało na wniosek skarżącej jako właścicielki odrębnej od gruntu nieruchomości budynkowej Hotelu [...], który został bezprawnie skomunalizowany jako część składowa gruntu należącego do Skarbu Państwa, a w rzeczywistości w dniu 27 maja 1990 r., począwszy od dnia wejścia w życie dekretu, stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dawnych właścicieli a następnie ich spadkobierców, co powoduje, że skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jako naruszającej prawo własności odrębnej od gruntu nieruchomości budynkowej Hotelu [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2021 r. uczestnik postępowania – Hotele [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu – wyroku Sądu Okręgowego w W. I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2021 r. sygn. akt [...] w celu wykazania, że w orzeczeniu tym sąd powszechny zajął stanowisko tożsame i spójne ze stanowiskiem prezentowanym przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Następnie w piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2021 r. uczestnik postępowania – Hotele [...] Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r. umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 26 czerwca 1991 r. Organ jako przyczynę swojego rozstrzygnięcia wskazał brak legitymacji skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem – zdaniem organu – nie posiada ona interesu prawnego w tej sprawie.
Należy zgodzić się z organem, że w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych, tj. w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania nie pochodzi od strony, zachodzi obligatoryjna przesłanka do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ zasadnie przyjął również, że w postępowaniu komunalizacyjnym stroną jest Skarb Państwa oraz właściwa gmina, a także podmiot, który wykaże, że na dzień 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawny do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym. Stanowisko organu w tym zakresie nie jest również kwestionowane przez skarżącą.
Postawione w skardze zarzuty zmierzają natomiast w istocie do wykazania, że organ nieprawidłowo uznał, iż skarżąca, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 czerwca 1991 r., nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a w konsekwencji niezasadnie umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W ocenie Sądu, tak postawione zarzuty zasługują na uwzględnienie, bowiem organ błędnie ocenił brak interesu prawnego skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 26 czerwca 1991 r. we wskazanej we wniosku części.
Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia 23 kwietnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 7 maja 1951 r. odmawiającej dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia prawa własności czasowej do spornego w niniejszej sprawie gruntu. Od decyzji z dnia 23 kwietnia 2008 r. nie został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co oznacza, że jest ona ostateczna. Ponadto prawomocną decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 24 grudnia 2012 r. ustanawiającą prawo użytkowania wieczystego do gruntu. Skutkiem powyższego należało przyjąć, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej na spornym gruncie nie został jeszcze rozpoznany.
Tymczasem w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r., budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (art. 7 ust. 1 dekretu).
Z kolei art. 8 dekretu stanowi, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. W świetle przytoczonych przepisów warunkiem przejścia budynku na własność gminy jest zatem nieprzyznanie wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy dotychczasowemu właścicielowi gruntu.
W rozpoznawanej sprawie wniosek dotychczasowego właściciela z dnia 26 kwietnia 1948 r. nie został do dnia wydania zaskarżonej decyzji rozpoznany, co oznacza, że w stosunku do budynku położonego na spornej nieruchomości nie zaistniała określona w art. 8 dekretu przesłanka "nieprzyznania wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy". W konsekwencją budynek ten pozostawał własnością dotychczasowych właścicieli, co oznacza, że również w dniu 27 maja 1990 r. stanowił własność poprzedników prawnych skarżącej.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa (por. M. Kaliński, Rejent z 2012 r. Nr 9, s. 146-151 i K. Sokołowski, Orzecznictwo Sądów Polskich 2013/4/46; dostępne w Systemie Prawnym Lex, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I CSK 160/12, LEX nr 1265540), cofnięcie skutku spowodowane stwierdzeniem nieważności decyzji odmawiającej prawa własności czasowej wskazuje, że od czasu ostatniej wojny budynek posadowiony na nieruchomości warszawskiej pozostaje własnością dawnego jej właściciela. We wskazanym wyroku Sąd Najwyższy, podkreślił, że wsteczne działanie stwierdzenia nieważności dotyczy wszelkich skutków prawnych wadliwej decyzji, a więc oznacza powrót do takiego stanu prawnego, jaki istniał przed wydaniem wadliwej decyzji. Nie ma zatem podstaw do ograniczenia wstecznego działania stwierdzenia nieważności do niektórych tylko skutków wadliwej decyzji, w tym do niektórych tylko skutków wadliwej decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Sąd Najwyższy stwierdził zatem, że ze względu na upadek z mocą wsteczną, przewidzianego w art. 8 dekretu skutku prawnorzeczowego decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku dekretowego, w następstwie stwierdzenia nieważności tej decyzji, przełamujący zasadę superficies solo cedit przepis art. 5 dekretu uzasadniał w związku z art. 7 i 8 dekretu, kwalifikowanie budynku jako odrębnej od gruntu nieruchomości, stanowiącej własność dawnego właściciela, a następnie jego spadkobierców lub sukcesorów prawnych. Podobne stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 3949/18 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1716/19; z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2643/20 oraz z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2203/19, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt I CSK 160/12, należy ocenić jako odosobniony pogląd powoływany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawarty w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt I CSK 288/10, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów warszawskich przyznania prawa wieczystej dzierżawy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, że przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu – ale nie powoduje prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie (art. 5 dekretu).
Zdaniem Sądu, nieuprawniona jest zatem teza organu, że skarżąca nie wykazała tytułu prawnego do budynku położonego na spornym gruncie na dzień 27 maja 1990 r., a co za tym idzie, że nie ma ona interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Przepisem prawa materialnego, z którego skarżąca może wywodzić swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, jest art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Natomiast, wbrew twierdzeniom organu, bez znaczenia dla ustalenia interesu prawnego skarżącej jest wynik postępowania z wniosku złożonego na podstawie art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jak już bowiem wyjaśniono, w myśl art. 8 dekretu przejście na własność gminy budynku położonego na spornym gruncie następuje dopiero po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia tego wniosku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie istotny z prawnego punktu widzenia, co zresztą podkreślał również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest stan prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a w tym dniu właścicielem budynku, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 7 maja 1951 r. była G. L., która jest poprzednikiem prawnym skarżącej co wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy postanowień: Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2006 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. sygn. akt [...]). Skoro zatem skarżąca posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w żądanej części, należało uchylić zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do wniosku dowodowego złożonego przez uczestnika postępowania – Hotele [...] Sp. z o.o. w piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2021 r., Sąd stwierdza, że stanowisko wyrażone przez Sąd Okręgowy w W. w wyroku z dnia [...] stycznia 2021 r. sygn. akt [...] nie jest wiążące dla sądu administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę. Należy również zauważyć, że stanowisko to nie znajduje poparcia w przywoływanych wyrokach Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych.
W związku z uchyleniem decyzji umarzającej postępowanie organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania Sądu i przeprowadzi merytoryczne postępowanie w sprawie z wniosku J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 26 czerwca 1991 r. w części dotyczącej budynku hotelowego - hotel "[...]" wraz z udziałem w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] - w części odpowiadającej nieruchomości w mieście W. pod nr [...], wydając decyzję co do istoty sprawy. Wymaga podkreślenia, że na obecnym etapie sprawy Sąd nie jest uprawniony do przesądzania wyniku tego postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. W zakresie kosztów postępowania Sąd w pkt 2 sentencji orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 680 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).