I SA/Wa 2153/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę Skarbu Państwa na decyzję Ministra Finansów umarzającą postępowanie w sprawie wpisu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy, uznając brak podstaw do wydania decyzji deklaratoryjnej z powodu nieotrzymania odszkodowania.
Skarb Państwa - Prezydent [...] złożył skargę na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wpisu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie Układu między PRL a [...] z 1971 r. Skarżący argumentował, że wystarczyło objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami, nawet bez wypłaty indywidualnego odszkodowania. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że kluczowe jest wystąpienie o odszkodowanie i jego otrzymanie na podstawie Układu, a samo objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami nie jest równoznaczne z przejęciem własności w rozumieniu Układu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Skarbu Państwa - Prezydenta [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. dotyczącej wpisów na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu roszczeń finansowych. Sprawa dotyczyła nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], która mogła być objęta Układem między PRL a [...] z 1971 r. Skarżący argumentował, że wystarczające jest objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami, nawet jeśli indywidualne odszkodowanie nie zostało wypłacone przez zagraniczną komisję. Minister Finansów uznał, że brak dowodów na objęcie nieruchomości Układem i odmówił wydania decyzji deklaratoryjnej. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że kluczowe dla zastosowania ustawy z 1968 r. i wydania decyzji deklaratoryjnej jest nie tylko przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa, ale także wystąpienie przez byłego właściciela o odszkodowanie na podstawie międzynarodowej umowy i jego otrzymanie. Sąd stwierdził, że objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami nie jest równoznaczne z definitywnym odjęciem prawa własności w rozumieniu Układu, a brak przyznanego odszkodowania uniemożliwia wydanie decyzji o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, co skutkuje umorzeniem postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami nie jest równoznaczne z definitywnym odjęciem prawa własności w rozumieniu międzynarodowej umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, a kluczowe jest wystąpienie o odszkodowanie i jego otrzymanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa z 1968 r. dotyczy nieruchomości faktycznie przejętych przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia wypłacono odszkodowania na mocy umów międzynarodowych. Brak przyznanego odszkodowania na podstawie Układu oznacza brak podstaw do wydania decyzji deklaratoryjnej, co skutkuje umorzeniem postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
ustawa z 1968 r. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych
ustawa z 1968 r. art. 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych
ustawa z 1968 r. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych
Układ art. 1 § 1
Układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem [...] dotyczący uregulowania spraw finansowych
Układ art. II § 1
Układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem [...] dotyczący uregulowania spraw finansowych
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
dekret z 1945 r.
Dekret z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kluczowe znaczenie ma wystąpienie o odszkodowanie na podstawie Układu i jego otrzymanie. Objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami nie jest równoznaczne z przejęciem własności w rozumieniu Układu. Brak przyznanego odszkodowania uniemożliwia wydanie decyzji deklaratoryjnej o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Objęcie nieruchomości publiczną gospodarką lokalami, nawet bez indywidualnego odszkodowania, powinno skutkować wydaniem decyzji o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wypłata globalnego odszkodowania przez rząd francuski automatycznie reguluje wszystkie roszczenia, niezależnie od indywidualnego wniosku i przyznania odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
objęcie zarządem państwowym oraz tzw. publiczną gospodarką lokalami jeżeli nawet odnosiło się potencjalnie do prawa własności właściciela przedmiotowej nieruchomości to jednak bez skutku w postaci przejęcia własności jego prawa do nieruchomości. decydujące znaczenie ma to czy podmiot wystąpił z roszczeniem o odszkodowanie na podstawie Układu i czy takie odszkodowanie zostało mu przyznane. objęcie określonej nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarka lokalową w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. [...] prowadziło do faktycznego ograniczenia właścicielowi jego praw [...], jednakże nie można tego ograniczenia zrównywać z sytuacją, 'innego przejęcia' mienia, o czym stanowi Układ, a więc definitywnego odjęcia właścicielowi prawa podmiotowego przynależnego do nieruchomości - w sposób prawny czy pozaprawny.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Ścieszka
asesor
Monika Sawa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejmowania mienia na podstawie umów międzynarodowych, w szczególności znaczenia wypłaty odszkodowania dla stwierdzenia przejścia własności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejmowania mienia na podstawie konkretnych umów międzynarodowych z okresu PRL i późniejszych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów dotyczących przejmowania mienia na podstawie umów międzynarodowych z okresu PRL, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy polskie prawo nadal może przejmować mienie na podstawie umów z PRL? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2153/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-04-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Iwona Ścieszka Monika Sawa Symbol z opisem 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1808/22 - Wyrok NSA z 2025-09-16 Skarżony organ Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie ISA/Wa 2153/21 UZASADNIENIE Minister Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], umarzającą w całości postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej: ustawa z 1968 r.), w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej księgą wieczystą [...], w związku z Układem między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem [...] dotyczącym uregulowania spraw finansowych, podpisanym 15 października 1971 r. (dalej: Układ) – utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 21 czerwca 2016 r. do Ministra Finansów (poprzednika prawnego Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej) wpłynął wniosek Prezydenta [...], reprezentującego Skarb Państwa o wszczęcie postępowania w trybie ustawy z 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej księgą wieczystą [...]. Powodem złożenia wniosku była informacja, że ww. nieruchomość najprawdopodobniej została objęta Układem. Wnioskodawca wskazał, że współwłaścicielka nieruchomości, M. S., przebywała na terytorium [...] i była obywatelką [...]. We wniosku podano także, że nieruchomość przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i była objęta polskimi przepisami nacjonalizacyjnymi (dekret z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz.U nr 4, poz. 27). Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej umorzył w całości postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w związku z Układem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał że w dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Departamentu Prawnego Ministerstwa Finansów brak jest dowodów objęcia praw do przedmiotowej nieruchomości skutkami Układu. Organ po przeanalizowaniu wszystkich przesłanek umożliwiających wydanie decyzji deklaratoryjnej w przedmiotowej sprawie stwierdził, że nie ma podstaw do wydania decyzji z uwagi na niespełnienie łącznie wszystkich przesłanek umożliwiających wydanie zawnioskowanego rozstrzygnięcia. Skarb Państwa - Prezydent [...], w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie organ wskazał, że stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z 1968 r. jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Z kolei w myśl art. 2 ustawy z 1968 r. wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Organ ustalił, że współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości M. S. wystąpiła do władz [...] z roszczeniem o odszkodowanie za utratę prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Jednakże Komisja decyzją z [...] kwietnia 1973 r., nr [...], uznała, że powódce nie przysługuje odszkodowanie z Funduszu Roszczeń Zagranicznych ponieważ powódka nie przedstawiła odpowiednich dowodów uzasadniających roszczenie. Nie został zatem ustalony ani tytuł prawny przejścia prawa własności ww. nieruchomości, ani sam fakt utraty tej nieruchomości. Ustalono jedynie, iż wnioskodawczyni posiadała obywatelstwo [...] od dnia naturalizacji [...] stycznia 1957 r. Organ wskazał, że Urząd [...] ustalił, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu. Organ zwrócił uwagę, że objęcie zarządem państwowym oraz tzw. publiczną gospodarką lokalami jeżeli nawet odnosiło się potencjalnie do prawa własności właściciela przedmiotowej nieruchomości to jednak bez skutku w postaci przejęcia własności jego prawa do nieruchomości. Dowodem, że nastąpiła utrata używania lub użytkowania mienia, która skutkuje objęciem nieruchomości Układem, mógłby być przede wszystkim fakt przyznania stosownego odszkodowania przez Komisję jednak jak już stwierdzono powyżej, okoliczność taka nie miała miejsca. Organ mając powyższe na uwadze wskazał, że przedstawiciele władz [...], na podstawie całości akt sprawy stwierdzili, że przedmiotowa nieruchomość nie została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta przez Rząd Polski w wyniku zastosowania polskich przepisów lub decyzji administracyjnych, a w szczególności na podstawie dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz. U. z 1946 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.), który wszedł w życie w dniu 13 lutego 1946 r. Zdaniem organu materiał dowodowy, który był przedmiotem rozpatrzenia nie dał podstaw do przyjęcia, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta przez Skarb Państwa. Organ zwrócił uwagę, że nawet w przypadku, gdyby przyjąć za trafny zaprezentowany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pogląd Prezydenta [...], że możliwe jest wydanie przez Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy nieruchomość podlegała jedynie w okresie PRL publicznej gospodarce lokalowej (ale nie było formalnego przejęcia prawa własności), to istotne jest, że nikt nie wystąpił i nie otrzymał odszkodowania na podstawie Układu. Skargę na decyzję Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 14 lipca 2021 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Skarb Państwa Prezydent [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.; a) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 1 pkt 1 umowy między rządem [...] i rządem PRL dotyczącej uregulowania spraw finansowych z 15 października 1971 r. (dalej Układ), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nieruchomość może być objęta skutkiem Układu tylko w wypadku wypłacenia przez zagraniczną komisję indemnizacyjną odszkodowania indywidualnego, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, podczas gdy z brzmienia przepisów i z istoty Układu wynika, że to wypłata odszkodowania ryczałtowego a nie indywidualnego sprawia, iż wszystkie roszczenia objęte układem muszą być uważane za uregulowane w stosunku do Państwa Polskiego oraz jego obywateli i osób prawnych; b) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 1 pkt. 1 zw. Z art. 2 umowy między rządem [...] i rządem PRL, dotyczącej uregulowania spraw finansowych z 15 października 1971 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że brak wypłaty indywidualnego odszkodowania stanowi "wywłaszczenie bez odszkodowania", a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, podczas gdy z brzmienia przepisów i istoty Układu wynika, że przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości nastąpiło za wypłatą odszkodowania globalnego, które stanowiło całkowite uregulowanie i zaspokojenie wszystkich roszczeń obywateli [...] a podział sumy następował wedle uznania Rządu [...], c) art. 105 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania, w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne i prawne przemawiać winny za wydaniem decyzji o przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący wnosił o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalanie i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę, że poza sporem pozostaje, że M. S. zgłosiła we właściwym terminie do Komisji ds. Roszczeń Zagranicznych Sekretarza Stanu ds. Zagranicznych oraz Ministra Finansów ([...] organu administracji rządowej) roszczenie na podstawie Układu, a Komisja decyzją z [...] kwietnia 1973 r., nr [...], uznała, że: "5. Powódka nie przedstawiła odpowiednich dowodów uzasadniających roszczenie. W szczególności brak dowodów na to, że majątek ten należał do powódki, że majątek został znacjonalizowany lub w inny sposób przejęty poprzez zastosowanie polskiego prawa lub na podstawie decyzji administracyjnej, oraz ze powódka była obywatelka [...] w chwili nacjonalizacji czy innego przejęcia majątku. 6. Na podstawie punktu 6 Rozporządzenia Komisja stwierdziła i zaleciła, co następuje: powódce nie przysługuje odszkodowanie z Funduszu Roszczeń Zagranicznych z powodów wymienionych w powyższym punkcie 5, tzn. ponieważ powódka nie przedstawiła odpowiednich dowodów uzasadniających roszczenie". Organ nie podważa, że Układ regulował całkowicie i ostatecznie wszelkie roszczenia [...]jskie, powstałe przed dniem wejścia w życie Układu związanych z mieniem, prawami i innymi interesami, które zostały znacjonalizowane lub w inny sposób przejęte w wyniku zastosowania polskich przepisów lub decyzji administracyjnych (vide art. 1 pkt 1 Układu), na warunkach w tym Układzie zawartych. Organ nie zgadza się po prostu z dalece rozszerzającą interpretacją Skarżącego, że pomimo negatywnej decyzji Komisji (odmowa uznania roszczenia i tym samym przyznania odszkodowania). Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej powinien uznać zaistnienie przesłanek określonych w ustawie z 1968 r. w zw. Z Układem i wydać decyzję deklaratoryjną stwierdzającą przejście danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W omawianym stanie faktycznym i prawnym Organ przyjmuje natomiast pogląd, że decydujące znaczenie ma to czy podmiot wystąpił z roszczeniem o odszkodowanie na podstawie Układu i czy takie odszkodowanie zostało mu przyznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Podstawą umorzenia postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, było ustalenie, że nie nastąpiło objecie praw i roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] w [...], skutkami układu między Rządem [...] i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym uregulowania roszczeń finansowych obywateli, podpisanym 15 października 1971 r. ani żadnym innym z pozostałych 11 układów międzyrządowych (zwanych układami indemnizacyjnymi) regulujących problematykę roszczeń osób zagranicznych do przejętego po wojnie przez państwo polskie mienia, zawartych w latach 1948 -1971 r. W sprawie nie jest kwestionowane, że tylko w odniesieniu do tego rodzaju mienia, którego dotyczą skutki jednego z przywołanych układów, zastosowanie znajduje ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Taki też zakres przedmiotowy ustawy wynika z jej art. 1, który stanowi, że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Stosownie do art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa które przeszły na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy. Warunkiem zatem wydania, na podstawie art. 2 omawianej ustawy decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa (a tylko tego rodzaju rozstrzygnięcie, ów przepis dopuszcza), jest po pierwsze: jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po drugie objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Niespełnienie tych warunków prowadzić musi do umorzenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania, z uwagi na to, że stan faktyczno-prawny, z którego zaistnieniem ustawodawca łączy obowiązek wydania ww. decyzji nie nastąpił. Brak więc przedmiotu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego Minister mógłby zająć przewidziane prawem stanowisko. Zgodnie z art. 1 pkt 1 Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem [...] dotyczącym uregulowania spraw finansowych, "Rząd polski zapłaci Rządowi [...]kwotę 1.225.000 /jeden milion dwieście dwadzieścia pięć tysięcy/ dolarów [...]jako całkowite i ostateczne zaspokojenie roszczeń [...], przed dniem wejścia w życie niniejszego Układu wobec Rządu polskiego i polskich osób fizycznych i prawnych, związanych z mieniem, prawami i innymi interesami, które zostały znacjonalizowane łub w inny sposób przejęte w wyniku zastosowania polskich przepisów lub decyzji administracyjnych, (...) Z kolei w myśl art. II pkt 1 Układu "roszczenia [...] oznaczają roszczenia osób fizycznych, które były obywatelami [...] w dniu wejścia w życie Układu i które były, lub których prawni poprzednicy byli obywatelami [...] w dniu wejścia w życie przepisów lub innych odpowiednich zarządzeń wymienionych w Artykule I lub w dniu, w którym zastosowano po raz pierwszy podobne przepisy do ich mienia, praw lub interesów." Na podstawie umów indemnizacyjnych polski rząd przekazał państwom sygnatariuszom układów globalne kwoty na uregulowanie roszczeń odszkodowawczych obywateli tychże państw, których mienie pozostawione w Polsce zostało w okresie powojennym przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W zakresie postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z 1968 r. przedmiotem postępowania jest ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych (art. 2 ust. 1 ustawy z 1968 r.). Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego. Zatem postępowanie dotyczy ustalenia czy właściciel nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] posiadał obywatelstwo [...] w okresie wymaganym przez Układ oraz czy utracił prawo własności nieruchomości w sposób określony w Układzie. Bezsporne jest, ze wnioskodawczyni M. S. posiadała obywatelstwo [...] od dnia naturalizacji 15 stycznia 1957 r. Bezsporne jest również, że współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości M. S. wystąpiła do władz [...] z roszczeniem o odszkodowanie za utratę prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz że Komisja decyzją z [...] kwietnia 1973 r., nr [...], uznała, że nie przysługuje jej odszkodowanie z Funduszu Roszczeń Zagranicznych ponieważ nie przedstawiła odpowiednich dowodów uzasadniających roszczenie. Organ ustalił, zdaniem Sądu w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu. Odnosząc się do tej kwestii należy mieć na względzie, że objęcie określonej nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarka lokalową w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343), czy zastępującej ów dekret ustawa z 1959 r. Prawo lokalowe, prowadziło do faktycznego ograniczenia właścicielowi jego praw (jak choćby w zakresie decydowania o najmie, czy prowadzonych remontach), jednakże nie można tego ograniczenia zrównywać z sytuacją, "innego przejęcia" mienia, o czym stanowi Układ, a więc definitywnego odjęcia właścicielowi prawa podmiotowego przynależnego do nieruchomości - w sposób prawny czy pozaprawny. Ustawa z 9 kwietnia 1968 r. ma na celu nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, o czym mógłby świadczyć jej tytuł, ile uregulowaniu spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia - na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych - właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania. Skarżący wywodzi, że założony przez umawiające się strony skutek w postaci zwolnienia z jakiejkolwiek odpowiedzialności rządu polskiego z tytułu roszczeń majątkowych związanych z nacjonalizacją mienia obywateli francuskich, uzależniony został od przekazania rządowi francuskiemu przewidzianej nim globalnej kwoty. Stąd dla jego wywarcia nie ma znaczenia w jaki sposób strona francuska, tę kwotę rozdysponowała, a także czy w ogóle zainteresowane osoby, które w następstwie nacjonalizacji utraciły własność, faktycznie wystąpiły w oparciu o jego unormowania ze stosownym roszczeniem, czy też nie. W związku z czym bez znaczenia relewantnego, przy podejmowaniu przewidzianej art. 2 ustawy z 1968 r. deklaratoryjnej decyzji o stwierdzeniu przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości - potwierdzającej uzyskanie przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej, pozostaje kwestia uzyskania przez nie w ramach przedmiotowego układu od strony francuskiej rekompensaty za utracone mienie, a także przyczyny jakie do jej przyznania doprowadziły. Sąd nie podziela zaprezentowanych wywodów skargi. Zdaniem Sądu rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel [...] powołując się na Układ, wystąpił o odszkodowanie i czy takie odszkodowanie otrzymał na tej podstawie, że jego mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie. Taka sytuacja bowiem, jak wielokrotnie podnoszono w judykaturze, stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Prowadzi to do wniosku, że Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel [...] wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie Układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że współwłaściciela nieruchomości krakowskiej M. S. nie otrzymała odszkodowania od strony [...] Z kolei objęcie określonej nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarka lokalową w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu nie oznaczało, że własność ta została odjęta. W szczególności do takich konsekwencji nie prowadziło samo objęcie nieruchomości po wojnie - wobec fizycznego nieprzejęcia jej posiadania przez właściciela - przez państwową gospodarkę lokalową. Wydanie w takich uwarunkowaniach decyzji, o której omowa w art. 2 powołanej ustawy, nie tyle by prowadziło do rozstrzygnięcia zagadania podstawy wpisu na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności przejętej już nieruchomości, ale do jej wywłaszczenia bez należnego z tego tytułu odszkodowania, co nie tylko byłoby sprzeczne z ratio legis ustawy, ale również pozostawało w oczywistej kolizji z gwarantowaną na gruncie Konstytucji RP ochroną własności i dziedziczenia. Prawidłowo zatem w tych okolicznościach Minister Finansów, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył zainicjowane wnioskiem Skarbu Państwa postępowanie. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w nieprawomocnym wyroku z 22 listopada 2019 r. IV SA/wa 1964/19, zapadłym na tle zbliżonego do niniejszego stanu faktyczno-prawnego, iż "ze względu na ograniczoną przepisami prawa jurysdykcję administracyjną do rozstrzygania jedynie co do tego, co wyraźnie wynika z przepisu prawa materialnego, konstytuującego sprawę administracyjną, w przypadku ujawnienia braku podstaw do wydania decyzji pozytywnej, tj. stwierdzenia przejścia własności na Skarb Państwa, uzasadnione staje się umorzenie postępowania. Możliwość wydania w sprawie decyzji została bowiem zdeterminowana zaistnieniem pewnego stanu faktycznego, przewidzianego przez ustawodawcę, z którym to stanem wiąże określone skutki prawne." Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI