I SA/Wa 2139/10

I SA/Wa 2139/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1133/12 - Postanowienie NSA z 2012-06-15
I OZ 666/11 - Postanowienie NSA z 2011-09-14
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 56 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. K. i M. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r.
nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia S. K.
na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r.,
nr [...], o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko S. K. w sprawie wydania nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] utrzymał powyższe postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Wojewoda [...] ostateczną decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], orzekł o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej
w gminie [...], obręb [...], oznaczonej m. in. jako działka
nr [...] o pow. [...] ha oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) do egzekucji obowiązków wynikających z decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ wojewódzki pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. skierował do S. K. upomnienie Nr [...], wzywające do wykonania obowiązku wydania działki nr [...] o pow. [...] ha, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] wezwał S. K. do wykonania w terminie 4 dni od dnia otrzymania zaskarżonego postanowienia, obowiązku wydania Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, z zagrożeniem zastosowania,
w razie niewykonania obowiązku, środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia [...] października 2009 r. S. K. wniósł
o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 3 oraz art. 35 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie skarżący podkreślił, iż nie rozpatrzono jego pisma z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego zarzutów i skargi w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zażalenia w przedmiotowej sprawie. Do ww. wniosku załączono postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r., nr [...], o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r.,
nr [...], postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia
[...] października 2009 r., nr [...], o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt [...], o uwzględnieniu zażalenia na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] lutego 2009 r. o odmowie wszczęcia śledztwa.
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko S. K. w sprawie wydania nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...].
Na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie do Ministra Infrastruktury wniósł S. K. Skarżący podniósł, iż postanowienie to obarczone jest istotnym błędem prawnym, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone wcześniejszym postanowieniem Wojewody [...] z dnia
[...] października 2009 r., nr [...]. Wojewoda [...]
nie podjął zawieszonego postępowania, wobec czego zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2009 r. należy, zdaniem skarżącego, uznać za nieważne i uchylić.
Jednocześnie w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego S. K. zarzucił organowi egzekucyjnemu, iż przeprowadzenie egzekucji administracyjnej działki nr [...] w dniu [...] listopada 2009 r. będzie aktem bezprawia, gdyż w dalszym ciągu obowiązuje postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący zwrócił też uwagę, iż decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie została mu doręczona i został pominięty jako strona postępowania. Ponadto pismem z dnia 16 lutego 2009 r. wystąpił on z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., które postanowieniem Ministra Infrastruktury
z dnia [...] października 2009 r. zostało z urzędu zawieszone. Skarżący zwrócił też uwagę, iż działka [...], której jest posiadaczem, stanowi służebność gruntową dostępu do drogi publicznej, na której prowadzona jest działalność gospodarcza, a Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie wypowiedziała istniejących zjazdów. Ponadto podniósł, że przed Sądem Rejonowym w P. toczy się postępowanie
o zasiedzenie m. in. działki nr [...]. Nie rozpatrzono też zażalenia skarżącego z dnia [...] września 2009 r. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. dotyczące wezwania S. K. do wydania nieruchomości Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad oraz skargi z dnia [...] września 2009 r. na czynności egzekucyjne, a także zarzutu niespełnienia wymogów określonych
w art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozpatrując zażalenie organ podniósł między innymi, że w przedmiotowej sprawie upomnienie z dnia 3 sierpnia 2009 r. zostało doręczone S. K. w dniu [...] sierpnia 2009 r. Niewydanie nieruchomości w terminie wskazanym w upomnieniu skutkowało wystawieniem tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 56 § 1 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany
z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zdaniem organu z analizy akt sprawy wynika, że żadna z powyższych przesłanek nie została spełniona, a zatem nie było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ zauważa, że wprawdzie postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko S. K. w sprawie wydania nieruchomości położonej w obrębie [...] gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...], do czasu uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, ale postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego przez S. K. zarzutu dotyczącego prowadzenia egzekucji administracyjnej za zasadne i podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
Natomiast zdaniem organu rozpatrzeniu w ramach niniejszego postępowania nie mogą podlegać zarzuty strony zgłoszone w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r. dotyczące zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszym postępowaniu badaniu podlegają jedynie przesłanki dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Organ zwrócił uwagę, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia
29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2112/09 uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. wzywające S. K. do wykonania w terminie 4 dni od dnia otrzymania zaskarżonego postanowienia, obowiązku wydania Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad nieruchomości położonej
w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] z zagrożeniem zastosowania, w razie niewykonania obowiązku, środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania przedmiotowej nieruchomości.
Jednak zdaniem organu powyższe postanowienia rozstrzygają jedynie kwestie służące realizacji głównego celu postępowania egzekucyjnego tj. wykonania obowiązku i ich uchylenie nie może stanowić podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli S. K. i M. K. podnosząc, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, które zostało już wykonane w dniu [...] listopada 2009 r., czyli zdaniem skarżących postępowanie w tej sprawie zostało zakończone, zatem postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest bezprzedmiotowe. Ponadto zdaniem skarżących sprawa ta została zakończona prawomocnym wyrokiem. Jeśli organ nie zgadzał się z nim miał prawo do zaskarżenia go w trybie skargi kasacyjnej, ale z uprawnienia tego nie skorzystał. Wobec powyższego skarżący wnieśli
o wyeliminowanie w/w postanowienia z obrotu prawnego. Skarga została uzupełniona przez pełnomocnika skarżącej, który wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego tj. postanowienia Wojewody z dnia
[...] października 2009 r. zarzucając im:
a) naruszenie przepisu art. 33 § 2 i 50 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez nieznanie skarżącej M. K. za stronę niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego w sytuacji gdy wynik postępowania ze skargi jej męża (na odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego) dotyczy jej interesu prawnego, gdyż przeciwko skarżącej jako osobie posiadającej ograniczone prawa rzeczowe do działki [...] (służebność drogi dojazdowej na rzecz sąsiedniej nieruchomości władnącej poprzez działkę [...]) nie może być prowadzone egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na S. K., do czego dojdzie w przypadku "niezawieszenia" postępowania prowadzonego względem S. K., lecz zgodnie z przepisami prawa wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego i doręczonego jej osobiście (co nie miało miejsca);
b) naruszenie przepisu art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji – poprzez odmowę zawieszenia postępowania na wniosek
w sytuacji, gdy postępowanie było już zawieszone z urzędu i w aktach sprawy brak jest ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów (wadliwość usuwana przez tutejszy sąd w granicach sprawy
z urzędu). Podnosząc powyższe zarzuty wniósł ponadto o zastosowanie
art. 135 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylenie
w całości postanowienia pozostającego w granicach sprawy, której dotyczy skarga,
tj. postanowienia z [...] października 2009 r. ([...])
w przedmiocie podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania z uwagi
na przedstawienie stanowiska wierzyciela (którego brak w aktach sprawy).
Dodatkowo podniesiono, że wobec eliminacji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 2112/09) postanowienia wymaganego do prowadzenia czynności egzekucyjnych,
tj. postanowienia w przedmiocie wezwania do wykonania obowiązku wydania nieruchomości z [...] kwietnia 2010 r., egzekutor nie może przystąpić do czynności egzekucyjnych (art. 143 § 1 pkt 2 UEgzA), a zatem odmowa zawieszenia postępowania równolegle narusza art. 56 § 1 pkt 5 UEgzA (inne przypadki zawieszenia wynikające
z ustawy i zagrażające interesowi społecznemu).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonywania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdyby dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy ustawy z 16 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", w tym art. 59 § 1 pkt 2.
Spór między stronami, przy niespornym stanie faktycznym dotyczy tego, czy postępowanie w przedmiotowej sprawie należało zawiesić, czy też wyeliminować
z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania
z powodu wykonania obowiązku i wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 2112/09) uchylającego postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia
[...] listopada 2009 r. oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie wezwania do wydania nieruchomości.
Z powyższego wyroku, który ma kluczowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie wynika, że w przedmiotowej sprawie egzekucji podlegał obowiązek wynikający z decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], orzekającej o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie między innymi działki gruntu nr [...] o powierzchni [...]ha.
Zatem w sytuacji gdy istnieje wprawdzie w obrocie prawnym decyzja stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, ale Sąd prawomocnym wyrokiem wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia organów w przedmiocie wezwania do wydania spornej nieruchomości z powodów przedstawionych wyżej, to zdaniem Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego obecnie jest prawnie niedopuszczalne. Dopiero ewentualne wydanie przez właściwe organy nowych postanowień dotyczących powyższych kwestii da uprawnienie organom i stronom do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w tym ewentualnego zastosowania lub nie art. 56 § 1 ustawy z dnia
17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wydając w dniu 11 sierpnia 2010 r. zaskarżone postanowienie organowi znane było powyższe orzeczenie Sądu zatem powinien on zdaniem Sądu rozważyć zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 powyższej ustawy, a nie odmawiać zawieszenia tego postępowania, skoro nie można go dalej prowadzić. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić bowiem w każdym jego stadium, zwłaszcza jeśli zostały naruszone przepisy proceduralne co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Instytucja umorzenia postępowania ma na celu zakończenie tego postępowania najczęściej
z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji wykonanie obowiązku jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę do umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Mając na uwadze, że w rozpatrywanej sprawie wobec wyeliminowania z obrotu prawnego przez Sąd postanowienia niezbędnego (wymaganego) do dalszego prowadzenia czynności egzekucyjnych tj. postanowienia w przedmiocie wezwania do wydania nieruchomości Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę postanowił zastosować art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyeliminować z obrotu prawnego oprócz zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia także postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...]
o podjęciu zawieszonego z urzędu postępowania egzekucyjnego, które wydane zostało w granicach przedmiotowej sprawy, a jego istnienie jest niecelowe.
Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu.
Z powyższych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lic. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.