I SA/Wa 2136/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił orzeczenie SKO o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste z powodu niewłaściwego ustalenia przez SKO, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Sąd uznał, że SKO błędnie umorzyło postępowanie, nie ustalając, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości. WSA podkreślił, że brak takiego ustalenia uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. dotyczących umorzenia postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...] z dnia [...] lutego 2020 r., które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. SKO umorzyło postępowanie, opierając się na art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., uznając, że postępowanie zostało wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy. Skarżące Miasto zarzuciło SKO naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne pouczenie o środku odwoławczym, błędną wykładnię pojęcia 'nieruchomość' oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nieustalenie, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że SKO naruszyło przepisy proceduralne, nie ustalając, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym. Podkreślono, że obie przesłanki z art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. (wszczęcie postępowania po 5 października 2018 r. i brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r.) muszą być spełnione łącznie, aby postępowanie mogło zostać umorzone. Ponieważ SKO nie ustaliło skuteczności doręczenia wypowiedzenia pozostałym współużytkownikom, orzeczenie o umorzeniu uznał za przedwczesne. Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie i zasądził koszty postępowania od SKO na rzecz Miasta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie o umorzeniu jest nieprawidłowe, jeśli organ nie ustalił skuteczności doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom wieczystym, co jest jedną z przesłanek umorzenia postępowania na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy proceduralne, nie ustalając, czy wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym. Brak tego ustalenia sprawia, że orzeczenie o umorzeniu postępowania jest przedwczesne, ponieważ nie można jednoznacznie stwierdzić, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki do umorzenia określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 4 § 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 4 § 2
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 78 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 79 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 61 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 i art. 9 k.p.a. poprzez wskazanie przez Kolegium błędnego pouczenia w orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia Kolegium, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. [...] poprzez błędną wykładnię pojęcia 'nieruchomość', a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone. Naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
błędne pouczenie o środku zaskarżenia nie może szkodzić stronie brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty, które jest niezakończone w dniu wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. umarza się spór ten, wobec materialnoprawnej regulacji art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, stał się bezprzedmiotowy nie można przyjąć, że spełnienie tylko jednej z nich jest wystarczające do umorzenia postępowania aktualizacyjnego nie do pogodzenia z zasadą równości wobec prawa jest bowiem sytuacja, w której wysokość opłaty rocznej może być różnie ukształtowana dla poszczególnych użytkowników wieczystych
Skład orzekający
Łukasz Trochym
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Iwona Ścieszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących umorzenia postępowań aktualizacyjnych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego w kontekście ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., a także kwestie proceduralne związane z doręczaniem wypowiedzeń i pouczeniami w orzeczeniach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją przepisów o gospodarce nieruchomościami i przekształceniu użytkowania wieczystego. Może mieć zastosowanie do podobnych spraw, gdzie kluczowe jest ustalenie skuteczności doręczeń wszystkim współwłaścicielom.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej związanej z opłatami za użytkowanie wieczyste i potencjalnym umorzeniem postępowań, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i zarządców. Wyjaśnia złożone przepisy i procedury.
“Błąd w pouczeniu SKO doprowadził do uchylenia orzeczenia o umorzeniu opłaty za użytkowanie wieczyste.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2136/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Ścieszka Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 568/23 - Wyrok NSA z 2023-11-20 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone orzeczenie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") orzeczeniem z [...] lutego 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204), po rozpoznaniu wniosku B. B. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...], związanego z lokalem mieszkalnym nr [...], jest nieuzasadniona, w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270) – umorzyło postępowanie w sprawie. Orzeczenie Kolegium zapadło przy następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent [...] pismem z 11 grudnia 2018 r. wypowiedział B. B. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w opisanej powyżej nieruchomości, proponując wnoszenie opłaty w nowej wysokości od dnia 1 stycznia 2019 r. W ustawowym terminie B. B. złożyła do Kolegium wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione. Orzeczeniem z [...] lutego 2020 r., nr [...], Kolegium umorzyło postępowanie zainicjnowane w tej sprawie. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Przyjmując, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte po 5 października 2018 r., i nie zostało zakończone w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z 31 stycznia 2019 r., Kolegium uznało, że w sprawie zachodziły warunki ustalone powyższym przepisem, co uprawniało do umorzenia postępowania aktualizacyjnego. W pouczeniu orzeczenia Kolegium zawarło informację, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami od orzeczenia Kolegium strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść od niego sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu do Kolegium jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Pismem z 6 sierpnia 2021 r. skargę na ww. orzeczenie Kolegium wniosło Miasto [...] (dalej jako "Skarżąca"), zwracając się jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 i art. 9 k.p.a. poprzez wskazanie przez Kolegium błędnego pouczenia w orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia Kolegium, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone; 3) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadzę powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do Kolegium celem ponownego jej rozpatrzenia. W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie od Kolegium na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. W toku postępowanie sadowego Sąd orzekający w niniejszej sprawie ustalił ponadto, że prawomocnym postanowieniem Sądu [...] z [...] lipca 2021 r., sygn. akt [...], postępowanie sądowe ze sprzeciwu Skarżącej od orzeczenia Kolegium z [...] lutego 2020 r., nr [...]– zostało umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W pierwszej kolejności Sąd uznał, że wniesiona skarga jest dopuszczalna. Stwierdzić należy przy tym, że organ naruszył art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego), w sytuacji w której od decyzji (w tym przypadku orzeczenia) o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Sąd podkreśla jednak, że w sytuacji, gdy w danej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy (a z taką sytaucją mamy do czynienia w niniejszym przypadku), sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 4 p.p.s.a.). Przede wszystkim jednak błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie (art. 112 k.p.a.). Zważyć bowiem należy, że Skarżąca zastosowała się do zawartego w zaskarżonym orzeczeniu Kolegium błędnego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego. Skoro tak, jak też z uwagi na umorzenie postępowania przez sąd powszechny, Sąd orzekający przyjął do rozpoznania wniesioną skargę uwzględniając – w zakresie terminu do jej wniesienia – że została ona złożona 9 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego na kopercie), a więc niezwłocznie po doręczeniu Skarżącej postanowienia Sądu [...] z [...] lipca 2021 r. o umorzeniu postępowania, co miało miejsce [...] sierpnia 2021 r. Przechodząc do kontroli zaskarżonego orzeczenia Kolegium Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie narusza obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającego jego uchylenie. Kluczową kwestią dla oceny legalności orzeczenia Kolegium o umorzeniu postępowania jest prawidłowa wykładnia art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na celem mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270, dalej jako "ustawa z 31 stycznia 2019 r."), zgodnie z którym, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (art. 4 ust. 1), natomiast postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty, które jest niezakończone w dniu wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. umarza się (art. 4 ust. 2). Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. wskazuje na przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, którymi są: 1) wszczęcie postępowania po 5 października 2018 r. oraz 2) brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 164/22, LEX nr 3329950). Z kolei, przepis art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. przewiduje umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1, w sytuacji gdy postępowanie to nie zostało zakończone na dzień 13 lutego 2019 r. (dzień wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r.). NSA zwrócił uwagę, że: "Przepis art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej zawiera zatem normę materialną, która w sytuacji określonej w hipotezie tego przepisu, wyznacza wysokość rocznej opłaty przekształceniowej na wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. (...) Konieczność umorzenia postępowania dotyczącego sporu co do wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest konsekwencją tego, że spór ten, wobec materialnoprawnej regulacji art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, stał się bezprzedmiotowy: w wyniku przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, brak jest podstaw do aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste na przyszłość, zaś określenie wysokości opłaty przekształceniowej następuje na podstawie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste obowiązującej przed aktualizacją". Co równie istotne, powyższe przesłanki warunkujące możliwość umorzenia takiego postępowania muszą być spełnione łącznie. Zważyć następnie wypada, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Wyjaśnić należy przy tym, że właściwy organ, czyli w świetle art. 11 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej jako "u.g.n.") - organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego w przypadku gruntów komunalnych, która jest właścicielem nieruchomości (w tym przypadku Prezydent [...]), zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości (art. 78 ust. 1 u.g.n.). Użytkownik wieczysty może wtedy, w terminie 30 dni od dnia otrzymania takiego wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.). Samo postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej przebiega natomiast w dwóch fazach, z których pierwsza prowadzona jest przed samorządowym kolegium odwoławczym, zaś druga, jeśli do niej dojdzie, toczy się przed sądem powszechnym w drodze procesu cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2015 r., sygn kt I OSK 2894/13, LEX nr 1796891). Ma ono więc hybrydowy charakter – przed ewentualnym sporem cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym, prawidłowość wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste jest poddawane kontroli administracyjnej. Kontrola administracyjna przedmiotowego wypowiedzenia nie zmienia przy tym charakteru tego oświadczenia i nie czyni go aktem administracyjnym (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 listopada 2019 r., sygn akt II SA/Łd 537/19, LEX nr 2745317). Wypowiedzenie wraz z ofertą wysokości nowej opłaty jest jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenia woli (art. 60 Kodeksu cywilnego) składane przez stronę umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Wypowiedzenie takie nie jest z pewnością indywidualnym aktem administracyjnym, w szczególności decyzją administracyjną. Z powyższego wypływa zatem wniosek, że w fazie składania wypowiedzenia przez właściciela nieruchomości nie jest prowadzone żadne postępowanie administracyjne przez jakikolwiek organ administracji publicznej, w szczególności takie w którym mogło by zostać wydane przez Kolegium orzeczenie o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego. Wszak orzeczenia przewidziane w art. 79 ust. 3 u.g.n. wydawane są w administracyjnej fazie postępowania aktualizacyjnego, a nie na etapie cywilnoprawnym składania oświadczenia woli. W konsekwencji powyższego uznać należy, że postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste zostaje wszczęte z dniem złożenia do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego, za pośrednictwem organu właściwego, wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. i art. 79 ust. 7 u.g.n.). W realiach niniejszej sprawy, relewantną czynnością w tym zakresie było zatem złożenie w siedzibie Kolegium w dniu [...] maja 2019 r., za pośrednictwem Prezydenta m.st. Warszawy, wniosku B. B. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki nr [...] z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...], związanego z lokalem mieszkalnym nr [...], jest nieuzasadniona. Niewątpliwie świadczy to o tym, że postępowanie aktualizacyjne zostało zainicjowane po 5 października 2018 r., tak jak wymaga tego przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. Słusznie więc Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została wypełniona. Zdaniem Sądu, poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie kwestia dotycząca niezakończenia postępowania aktualizacyjnego do daty wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. (co miało miejsce 13 lutego 2019 r.). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. postępowanie aktualizacyjne nie było zakończone. W tej dacie nie doszło bowiem do zawarcia ugody przez strony, ani do wydania przez Kolegium orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty rocznej, stosownie dyzpozycji art. 79 ust. 3 u.g.n. Sąd stwierdza jednak, że Kolegium nie ustaliło czy została spełniona druga z przesłanek tj. czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości. W realich niniejszej sprawy Kolegium nie dochowało zasad prawidłowego zebrania materiału dowodowego, określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy (przede wszystkim z treści wpisów w księdze wieczystej nr [...]), B. B. nie jest jedynym współużytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...]z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...]. Udział ww. współużytkownika wieczystego, jako właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], wynosił [...] części nieruchomości gruntowej, a pozostała część udziałów w prawie użytkowania wieczystego przysługiwała Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] oraz pozostałym właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych. W aktach sprawy brak jest jednak informacji co do pozostałych współużytkowników wieczystych ww. działek. Powyższe czyniło niemożliwym ustalenie ponad wszelką wątpliwość dat doręczenia wypowiedzeń również pozostałym, poza B. B., współżytkownikom wieczystym nieruchomości przy ul. [...] w [...]. To z kolei prowadzi do wniosku, że nie sposób jednoznacznie przyjąć, że nie doszło do skutecznego doręczenia wypowiedzeń przed 1 stycznia 2019 r. W tym zakresie brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów pozwalających na takie uznanie. Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych powyżej art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zaniechanie wyjaśnienia powyższych kwestii przez Kolegium sprawia, że wydane orzeczenie o umorzeniu postępowania jawi się na obecnym etapie sprawy jako przedwczesne. Brak ustalenia przez Kolegium skuteczności doręczenia wszystkim współużytkownikom wieczystym wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej ma ten skutek, że nie jest obecnie wiadomym czy doszło do spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. Nie można bowiem przyjąć, że spełnienie tylko jednej z nich jest wystarczające do umorzenia postępowania aktualizacyjnego. Sąd wyjaśnia przy tym, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. odnosi się do całej nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym, a nie tylko do określonej części udziału w tym prawie. Trzeba bowiem pamiętać, że użytkowanie wieczyste jest ograniczonym prawem rzeczowym, niepodzielnym. Przysługuje do danej nieruchomości jako całości a zasady jego ustanawiania są jednakowe dla każdego z użytkowników wieczystych. Każdy z nich uiszcza opłatę w wysokości zależnej od przysługującego mu udziału w tym prawie jednakże podstawa jej wymiaru musi być zawsze taka sama. Jak wyjaśnił to NSA w przywołanym powyżej orzeczeniu, przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 2019 r. zawiera normę materialną, która w sytuacji określonej w hipotezie tego przepisu, gwarantuje użytkownikom wieczystym zachowanie uprawnienia do rocznej opłaty przekształceniowej na poziomie dotychczasowej (sprzed jej wypowiedzenia) opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Z punktu wiedzenia funkcji gwarancyjnej powyższej normy prawnej istotne jest zatem ustalenie czy doszło do skutecznego doręczenia wypowiedzienia dotychczasowej opłaty rocznej wszystkim użytkownikom wieczystym. Nie do pogodzenia z zasadą równości wobec prawa jest bowiem sytuacja, w której wysokość opłaty rocznej może być różnie ukształtowana dla poszczególnych użytkowników wieczystych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, mając na względzie dokonaną przez Sąd wykładnię prawa, dokona strannych ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie i w zależności od ich wyniku wyda właściwe rozstrzygnięcie, którego Sąd w chwili obecnej w żaden sposób nie przesądza. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od Kolegium na rzecz Skarżącej 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), o czym strony zostały powiadomione.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI