I SA/Wa 2128/22

I SA/Wa 2128/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Mateusz Rogala
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 64
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2023 r. sprawy ze skarg M. M. i A. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]: z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r.nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone decyzje oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania M. M., decyzją z 6 lipca 2022 r. nr KOC/3348/Op/22 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.49.2022 o odmowie zwolnienia M. M. z ponoszenia odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania A. M., decyzją z 6 lipca 2022 r. nr KOC/3350/Op/22 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 19 kwietnia 2022 r. nr OPS.LI.ZRŚ.5120.55.2022 o odmowie zwolnienia A. M. z ponoszenia odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W.
Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie sprawy.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 13 czerwca 2012 r. nr 3854/2012 skierował małoletniego H. M. do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 2 czerwca 2021 r. nr OPS.Fl.ZRŚ.5120.19.2021 ustalił od A. M. odpłatność za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. w kwotach: od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. – [...] zł oraz od 1 lutego 2021 r. – [...] zł.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 2 czerwca 2021 r. nr OPS.Fl.ZRŚ.5120.21.2021 ustalił od M. M. odpłatność za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. w kwotach: od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. – [...] zł oraz od 1 lutego 2021 r. – [...] zł.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr OPS.Fl.ZRŚ.5120.51.2021 zwolnił A. M. całkowicie z odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. od 2 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr OPS.Fl.ZRŚ.5120.53.2021 zwolnił M. M. całkowicie z odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. od 2 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.
M. M. i A. M. pismem z 13 stycznia 2022 r. wystąpili o całkowite zwolnienie ich z opłat za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. W uzasadnieniu wniosku wskazali na wzrost inflacji, wzrost raty kredytu mieszkaniowego, rosnące koszty utrzymania.
Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 16 lutego 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.18.2022 zawiesił postępowanie z wniosku M. M. z 13 stycznia 2022 r. w sprawie całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt syna w DPS.
Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 16 lutego 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.20.2022 zawiesił postępowanie z wniosku A. M. z 13 stycznia 2022 r. w sprawie całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt syna w DPS.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 16 lutego 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.19.2022 zmienił decyzję własną z 2 czerwca 2021 r. w ten sposób, że ustalił od M. M. odpłatność za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. od 1 stycznia 2022 r. na kwotę [...] zł miesięcznie.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 16 lutego 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.21.2022 zmienił decyzję własną z 2 czerwca 2021 r. w ten sposób, że ustalił od A. M. odpłatność za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. od 1 stycznia 2022 r. na kwotę [...] zł miesięcznie.
Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.48.2022 podjął zawieszone postępowanie w sprawie całkowitego zwolnienia M. M. z odpłatności za pobyt syna w DPS.
Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 19 kwietnia 2022 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.54.2022 podjął zawieszone postępowanie w sprawie całkowitego zwolnienia A. M. z odpłatności za pobyt syna w DPS.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 12 kwietnia 2022 r. odmówił zwolnienia M. M. z ponoszenia odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 19 kwietnia 2022 r. odmówił zwolnienia A. M. z ponoszenia odpłatności za pobyt syna H. M. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W.
Od powyższych decyzji M. M. i A. M. wnieśli odwołania. W uzasadnieniu odwołań wskazano, że wyliczenie dochodu zostało dokonane w sposób krzywdzący dla wnioskodawców. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu, że niektóre dołączone w toku postępowania faktury były zbędne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 6 lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 12 kwietnia 2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 6 lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 19 kwietnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczych Kolegium wskazało, że podstawę prawną decyzji Prezydenta m.st. Warszawy stanowił art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Dalej Kolegium podniosło, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym ze kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296) od 1 stycznia 2022 r. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 600 zł.
SKO w Warszawie podało, że 13 stycznia 2022 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy z M. M. i A. M. w trakcie którego ustalono, że: - rodzina składa się z 6 osób (M. i A. małżonkowie M. oraz 4 dzieci), - łączny dochód w rodzinie wynosi [...] zł (dochód żony [...] oraz dochód męża [...] zł), co daje dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł.
M. i A. M. kupują żywność, ubrania oraz wpłacają środki finansowe na depozyt z przeznaczeniem na odpłatne koszty leczenia. Do wywiadu środowiskowego został przesłany pocztą elektroniczną załącznik obrazujący rodzaje wydatków rodziny oraz związane z nimi koszty.
W trakcie prowadzonych przed organem I instancji postępowań zostało załączonych szereg faktur za nabyte towary i usługi.
Z zaświadczenia [...] S.A. z 5 stycznia 2022 r. wynika, że A. M. w grudniu 2021 r. uzyskał wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Z zaświadczenia [...] S.A. z 5 stycznia 2022 r. wynika, że M. M. w grudniu 2021 r. uzyskała wynagrodzenie w wysokości [...] zł.
Ustalając wysokość opłat przypadających od M. M. i A. M. za pobyt syna w DPS w uzasadnieniach decyzji z 16 lutego 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że dochód na osobę w rodzinie klienta przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1.800 zł.
Decyzje Prezydenta m.st. Warszawy o ustaleniu wysokości odpłatności od M. M. i A. M. za pobyt syna w DPS stały się ostateczne i nie podlegają ocenie w trakcie postępowań odwoławczych.
Mając na uwadze zarzuty odwołań Kolegium zwróciło uwagę, że przy ustalaniu dochodu rodziny organ I instancji wziął pod uwagę, nie zaświadczenia o dochodach małżonków, ale podane przez M. M. i A. M. kwoty, które są niższe niż wskazane w zaświadczeniach pracodawcy.
SKO w Warszawie zaznaczyło, że ocenie w ramach postępowań odwoławczych podlega jedynie wystąpienie przesłanek uzasadniających całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt syna H. M. w DPS.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podzieliło stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 28 grudnia 2021 r. sygn. akt l OSK 841/21, że z uwagi na to, że uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 64 ustawy osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce (np. utrzymuje się z jednego, ale wysokiego wynagrodzenia). Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Wobec tego organ rozpatrując wniosek o zwolnienie z opłat powinien mieć na względzie nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny. Podejmowanie zatem decyzji w granicach wyznaczonych art. 64 ustawy wymaga dogłębnej analizy stanu faktycznego, a także odwołania się do zasad współżycia społecznego i wartości chronionych przez porządek prawny. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach. W przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach pobytu w placówce i nadmiernego obciążania sektora finansów publicznych, a w konsekwencji - całego społeczeństwa. Ponadto w świetle orzecznictwa sądowego swoboda decyzyjna organów w sprawie, o której mowa w art. 64 ustawy, jest związana nie tylko z orzekaniem w warunkach uznania administracyjnego, lecz także z upoważnieniem do swobodnej oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji (osobistej, majątkowej, dochodowej, rodzinnej) osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej i ubiegającej się o całkowite lub częściowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia tej opłaty. W sprawie o częściowe lub całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej właściwe organy dysponują więc podwójną swobodą decyzyjną, której zakresem są objęte ocena prawna stanu faktycznego sprawy oraz wybór rodzaju rozstrzygnięcia sprawy - decyzja pozytywna albo decyzja negatywna (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2335/19).
Organ odwoławczy podał, że ustawodawca w art. 64 ustawy wskazał jedynie przykładowe przesłanki uzasadniające zwolnienie z ponoszonych opłat, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Użyty w art. 64 ustawy zwrot "w szczególności" oznacza, że określona w tym przepisie lista przesłanek uzasadniających zwolnienie z ponoszenia ustalonej opłaty jest listą przykładową. W tej sytuacji również inne uzasadnione okoliczności mogą spowodować uwzględnienie wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty. Muszą być to okoliczności szczególnie uzasadnione i związane z wyjątkową lub trudną sytuacją podmiotu ubiegającego się o zwolnienie. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Zwolnienie z opłaty może dotyczyć trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezrobociem lub utrzymywaniem się z jednego wynagrodzenia lub świadczenia, długotrwałą chorobą, ponoszeniem innych opłat na rzecz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej albo poniesieniem strat w wyniku zdarzeń losowych.
Kolegium wskazało, że przesłane przez M. M. zestawienie miesięcznych kosztów ponoszonych przez rodzinę w wysokości łącznej przekraczającej [...] zł miesięcznie jest wyższe niż suma dochodów uzyskiwanych przez rodzinę. W przekazanym zestawieniu poza kosztami niezbędnymi, tj. na żywność, spłatę kredytu, czynsz, prąd, bilety, leki, wydatki związane z leczeniem, zostały również wymienione wydatki, których nie można uznać za niezbędne, tj. wyjazdy rodzinne, imprezy okolicznościowe, życie kulturalne, zakup sprzętu sportowego, kieszonkowe.
Kolegium podało, że nie neguje potrzeb rodziny związanych z wypoczynkiem, rekreacją, kulturą, jednakże potrzeby te nie mogą być uznane za niezbędne. Ustalona kwota odpłatności za pobyt syna w DPS jest stosunkowo niewielka, tj. [...] zł na rodzica miesięcznie i jej wysokość już została ustalona na podstawie sytuacji dochodowej rodziny.
Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta m.st. Warszawy nr 424/2022 z dnia 16 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniego, miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie m.st. Warszawy w 2022 roku (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 3163) od 1 kwietnia 2022 r. średni miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" wynosi [...] zł.
Nałożony zatem na M. M. i A. M. obowiązek, w ocenie Kolegium, nie wpłynie na pogorszenie sytuacji życiowej rodziny w zakresie dostępności do podstawowych potrzeb (żywność, leczenie, wydatki związane z mieszkaniem).
W ocenie Kolegium okolicznością uzasadniającą zwolnienie z ponoszenia opłaty nie jest, jak wskazano w odwołaniach, wielodzietność. Państwo wpiera rodziny wielodzietne przez programy takie jak Karta Dużej Rodziny, program "Dobry start", czy też świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 6 lipca 2022 r. nr KOC/3348/Op/22 i nr KOC/3350/Op/22 M. i A. M. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarg skarżący zarzucili Kolegium: 1) nieprawidłowe ustalenie dochodów i wydatków rodziny skarżących skutkujące nieprawidłowym obliczeniem dochodów, tj. a) wliczeniem do dochodów za miesiąc grudzień 2021 r. jednorazowych świadczeń z okazji Świąt Bożego Narodzenia, tj. ekwiwalentu za paczki dla dzieci, świadczenia świątecznego bożonarodzeniowego dla rodziców, b) pominięcie, że skarżący uzyskali dochody w wysokości niższej, niż wskazane w zaświadczeniach pracodawcy, skoro wpłacali składki na: Związek Zawodowy "[...]", Pracowniczą Kasę Pożyczkową, fundusz emerytalny PPK, opiekę medyczną w Lux medzie oraz spłacali: pożyczkę z Zakładowego Funduszu Mieszkaniowego, pożyczkę z Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej, wieloletni kredyt mieszkaniowy, raty za zabudowę kuchenną wraz z jej montażem, z armaturą i sprzętem AGD, ponosili ponadto obciążenia: czynsz, Internet, bilety komunikacji miejskiej, koszty utrzymania samochodu, koszty nauki języków obcych, koszty ubrania, obuwia, leczenia, zakupu żywności, wyjazdów rodzinnych, utrzymania telefonów, życia kulturalnego, imprez okolicznościowych, energia, zakup sprzętu sportowego, kieszonkowe, pomoce dydaktyczne, środki czystości i higieny osobistej, sprzęt komputerowy i telefoniczny, c) pominięcie przez organ, że skarżący ponoszą koszty związane z synem umieszczonym w DPS – żywność, pieluchy, chusteczki nawilżane, naprawa lub wymiana uszkodzonych przez syna rzeczy, dojazdy samochodem, a także finansują niektóre wydatki syna i załatwiają jego sprawy, których nie zapewnia DPS – wycieczki, leki ponad limit, ubrania, sprawy urzędowe, wpłaty na depozyt w DPS; 2) pominięcie przez organ, że art. 64 ustawy odwołuje się do uzasadnionych okoliczności, a takimi mogą być wielodzietność, wieloletnie obciążenia w postaci kredytu mieszkaniowego, długotrwała choroba ojca rodziny (nadciśnienie) i matki (Hashimoto i problemy z krążeniem), agresywne i autoagresywne zachowania syna zagrażające członkom rodziny oraz pominięcie innych zdarzeń losowych, tj. konieczność: wymiany zepsutego komputera, wymiany drzwi wejściowych do jednego z pokoi, zakupu zniszczonego telefonu, naprawy zepsutego centralnego zamka w samochodzie; 3) przyjęcie przez organ, że niektóre wydatki rodziny są zbędne – zakup książki dla dziecka do nauki języka obcego; 4) dyskryminowanie skarżących przez organ w stosunku do rodziców, którzy mają niepełnosprawne dziecko i mogą się nim zajmować w domu, bo nie ma zachowań agresywnych; 5) pomijanie przez organ, że skarżący realizują zasadę pomocniczości pomocy społecznej – oboje pracują, a przez to nie obciążają nadmiernie systemu świadczeń społecznych; 6) nieuwzględnienie interesu społecznego - osłabianie wielodzietnej rodziny dla której każdy nawet niewielki wydatek finansowy (a co dopiero opłata w kwocie ok. 400 zł miesięcznie) powoduje istotne ograniczenia choćby w dostępie do edukacji, leczenia stomatologicznego; 7) pomijanie specyfiki wydatków w rodzinie wielodzietnej wynikających, np. z tego że sprzęty użytkowane przez wielu domowników wymagają częstszej wymiany; 8) pomijanie przez organ tego, że ustalane kryteria dochodowe na potrzeby spraw z pomocy społecznej są nieadekwatne do rosnących kosztów utrzymania rodzin wielodzietnych przy wysokiej inflacji, wzroście o 350 zł miesięcznej raty kredytu.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.
W pismach z 7 stycznia 2023 r. M. M. i A. M. przedstawili dodatkowe stanowisko w sprawach. Skarżący domagają się umorzenia dotychczas naliczonych opłat i (lub) dożywotniego lub czasowego zwolnienia z bezprawnie nałożonego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt syna H. M. w DPS. Domagają się jasnej odpowiedzi: jakie są składowe liczone do dochodu zgodnie z prawem (nagrody prezesa, premie motywacyjne, nadgodziny, świąteczne dodatki, nagrody z zysku), skoro z ustawy wynika, że do dochodu nie są liczone dochody z funduszu socjalnego (ekwiwalent za paczki świąteczne dla dzieci).
Skarżący uważają, że w ich sytuacji prawo działa wstecz. W chwili narodzin H. w 2002 r. nie obowiązywało prawo o odpłatności za pobyt dziecka w DPS. Ustawodawca wprowadzając odpłatność w 2004 r. zaskoczył skarżących, którzy sądzili, że dziecko niepełnosprawne ma zagwarantowany DPS, jeżeli nie może przebywać w domu rodzinnym, a koszty swego pobytu opłaca z renty. Skarżący podali, że nie przyczynili się do powstania choroby u swego syna. Uważają, że łamane są ich prawa obywatelskie wynikające z art. 65, art. 6, art. 18, art. 30, art. 31 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 40, art. 68 ust. 1 i 5, art. 69, art. 70 ust. 3 i 4, art. 72 ust. 1 Konstytucji RP. Podali, że wymaganie od nich uiszczania przez całe życie opłaty za pobyt syna w DPS odbije się niekorzystnie na innych członkach rodziny, ich sytuacji zdrowotnej, edukacji, możliwości otrzymania lepszego wykształcenia, dostępu do dóbr kultury. Nałożenie obowiązku finansowego na rodziców H. odbije się na nim samym. Ograniczy to częstotliwość odwiedzin dziecka w DPS, możliwość przewożenia syna samochodem, skoro rodziców nie będzie stać na utrzymanie pojazdu.
Wobec tego skarżący wnieśli o wniesienie, za pośrednictwem Sądu, skargi do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją przepisów o odpłatności za pobyt w DPS i przepisów ustalających progi dochodowości dla rodziny wielodzietnej przy rosnącej inflacji, jeżeli wyrok Sądu byłby dla skarżących niekorzystny. Domagają się ponadto, za pośrednictwem Sądu, interpretacji przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, czy sama wielodzietność rodziny, nawet bez kredytu mieszkaniowego, nie powinna zwalniać z opłaty za pobyt w DPS.
Skarżący uważają, że w Polsce skierowanie niepełnosprawnego do DPS zamiast do zakładu leczniczego jest ucieczką Państwa od obowiązku leczenia i jego finansowania. Rodziny osób niepełnosprawnych są gorzej traktowani niż przestępcy, których państwo utrzymuje w zakładach karnych na swój koszt nie obciążając członków rodziny osadzonego. Działania OPS-u są niezgodne z zasadą pomocniczości. Skoro obywatel niepełnosprawny otrzymuje rentę (świadczenie na którego wysokość nie ma wpływu), to to świadczenie winno pokrywać koszty jego pobytu w DPS. Koszty pobytu w takiej placówce winny być skorelowane z wysokością świadczenia rentowego, które otrzymuje osoba niepełnosprawna, dorosła. Skarżący wskazali, że w przypadku braku dożywotniego całkowitego zwolnienia ich z opłaty za pobyt syna w DPS, wnoszą o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który złoży w ich imieniu skargę do Trybunału Konstytucyjnego na przepisy ustawy, w szczególności art. 61 i art. 64.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2128/22, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2128/22 i I SA/Wa 2129/22 oraz prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 2128/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargi są uzasadnione.
Kluczową kwestią dla oceny zasadności wniosku M. i A. małżonków M. o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt syna H. M. w DPS "[...]" w W. było prawidłowe ustalenie dochodów rodziny skarżących.
Według art. 64 pkt 2 ustawy osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.
Z przepisu tego wynika, że przesłanki zwolnienia osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS wynikają z różnego rodzaju uzasadnionych okoliczności, w tym z okoliczności przykładowo wymienionych w tym przepisie.
Jedną z sytuacji, którą można zakwalifikować jako "uzasadniona okoliczność" z art. 64 pkt 2 ustawy do udzielenia całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt członka rodziny w DPS, jest przypadek, gdy w toku realizacji nałożonego w formie decyzji administracyjnej obowiązku odpłatności osoba w rodzinie tym obowiązkiem obciążona znajdzie się w sytuacji dochodowej, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy. Zgodnie z tym przepisem opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 (albo decyzją administracyjną – art. 61 ust. 2d ustawy) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy wynika zatem, że w przypadku gdy w danej rodzinie dochód na osobę jest równy kwocie [...] zł (300% z [...] zł – art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy) lub niższy, to osoba ta przestaje być objęta obowiązkiem wnoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS.
Skoro więc dana osoba w rodzinie wnioskuje o całkowite zwolnienie z nałożonego na nią uprzednio decyzją administracyjną obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS, a organ ustali, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy (w przeliczeniu na osobę w rodzinie ma za niskie dochody), to organ ma podstawy, aby rozpatrzyć wniosek pozytywnie.
Przy czym zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach: 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Z art. 107 ust. 5b pkt 7 ustawy wynika, że sytuację dochodową osób w rodzinie ustala się zasadniczo na podstawie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, zawierającego informacje o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe.
Z tym, że art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy przewiduje, że do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 nie wlicza się określonych w tym przepisie środków pieniężnych, w tym m.in. jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego.
Co istotne przepisy o kryterium dochodowym z art. 8 ustawy mają zastosowanie także do spraw o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1575/20).
W niniejszej sprawie wniosek o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt syna H. M w DPS "[...]" w W. wnieśli w jednym piśmie z 13 stycznia 2022 r. rodzice mieszkańca domu – M. M. i A. M.
Zatem do ich sytuacji dochodowej (tzw. kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy) znaczenie miały dochody z grudnia 2021 r., tj. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zwolnienie z opłaty (art. 8 ust. 3 ustawy).
Prezydent m.st. Warszawy ustalając w decyzjach pierwszoinstancyjnych tzw. kryterium dochodowe oparł się na danych o poborach podanych przez skarżących do Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego z 13 stycznia 2022 r. Organ przyjął, że A. M. uzyskał w grudniu 2021 r. dochód w wysokości [...] zł, a M. M. uzyskała w grudniu 2021 r. dochód w wysokości [...] zł, co daje kwotę [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wg art. 6 pkt 3 i 4 ustawy (6 osób wg definicji rodziny z art. 6 pkt 14 ustawy) daje kwotę miesięczną [...] zł. Wobec tego organ uznał, że wnioskodawcy są nadal obciążeni obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt najstarszego syna w DPS, ponieważ ich dochód na osobę w rodzinie, w rozumieniu art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, jest wyższy niż 300% ([...] zł).
Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ustalając w zaskarżonych decyzjach tzw. kryterium dochodowe oparło się na danych o dochodach wynikających z zaświadczeń pracodawcy z 5 stycznia 2022 r. Organ odwoławczy przyjął, że A. M. uzyskał w grudniu 2021 r. dochód z wynagrodzenia w wysokości [...] zł, a M. M. uzyskała w grudniu 2021 r. dochód z wynagrodzenia w wysokości [...] zł.
Trafnie wskazali skarżący, że z uzasadnień decyzji, czy to Prezydenta m.st. Warszawy, czy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie wynikają żadne ustalenia, co do tego, w oparciu o jakie składniki dochodów M. i A. M. z grudnia 2021 r. organy ustaliły, że skarżący w dalszym ciągu są obciążeni obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt najstarszego syna w DPS.
Z akt spraw administracyjnych wynika (oświadczenie z 13 stycznia 2022 r.), że M. M. w grudniu 2021 r. otrzymała wynagrodzenie w którym składową stanowiło świadczenie świąteczne w kwocie [...] zł oraz ekwiwalent za paczki świąteczne dla trójki młodszych dzieci w wysokości [...] zł (netto), [...] zł (brutto). W aktach spraw znajduje się także wydruk pracodawcy ([...] S.A.) wskazujący, że M. M. otrzymała w grudniu 2021 r. "[...]" o wartości [...] oraz "[...]" o wartości [...].
Z kolei A. M. (oświadczenie z 13 stycznia 2022 r.) podał, że w grudniu 2021 r. otrzymał wynagrodzenie w którym składową stanowiło świadczenie świąteczne w kwocie [...] zł. Taką kwotę ([...] zł) świadczenia świątecznego wypłaconego w grudniu 2021 r. potwierdza znajdujący się w aktach spraw wydruk elektroniczny z 10 stycznia 2022 r. Banku Millennium S.A.
Organy orzekające w niniejszych sprawach przed wydaniem decyzji winny zatem wyjaśnić, czy wskazywane przez skarżących świadczenia świąteczne i ekwiwalent za paczki świąteczne winny być zaliczone do dochodów, o których mowa w art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy, tj. czy stanowiły jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne, które winny pomniejszyć dochód ustalany na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że ustawodawca wprawdzie nie podaje w art. 8 ustawy definicji "jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego", ale należy przez to rozumieć rodzaje socjalnego wsparcia, przyznawane jednorazowo w formie pieniężnej, zaspokajające potrzeby bytowe człowieka, np. pomoc z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1315/15; wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1673/17; wyrok NSA z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4420/18).
Wobec tego Prezydent m.st. Warszawy w niniejszych sprawach był zobligowany do tego, aby wyjaśnić, czy podany przez pracodawcę w zaświadczeniach o wynagrodzeniach M. i A. M. dochód za grudzień 2021 r. został pomniejszony o kwoty świadczeń świątecznych i ekwiwalentu za paczki dla dzieci, czy też nie.
Z lektury decyzji pierwszoinstancyjnych wynika, że tego zagadnienia organ I instancji nie wyjaśnił. Opisanych wyżej wad postępowań pierwszoinstancyjnych nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, co wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji.
Wobec tego Sądu uznał, że w obu sprawach administracyjnych organy orzekające - Prezydent m.st. Warszawy i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydały decyzje z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 64 pkt 2 i art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b oraz art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skarg Sąd zwraca uwagę, że jeżeli chodzi o sposób liczenia dochodu na osobę w rodzinie na potrzeby ustalenia tzw. kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy do wysokości dochodu wlicza się te wszystkie składniki wynagrodzenia za pracę (premie, nagrody, dodatki) z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, które nie mają charakteru jednorazowego świadczenia socjalnego.
Skarżący pomijają to, że art. 8 ustawy nie odwołuje się do rzeczywistego dochodu netto (czystego dochodu "na rękę"), który pracodawca wypłaca pracownikowi na rachunek bankowy. Przepis ten nie uprawnia organu pomocy społecznej do pomniejszania dochodu o inne kwoty potrącane przez pracodawcę, czy obniżające dochód, niewymienione w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy, np. składki wpłacane na kasę zapomogowo-pożyczkową, związki zawodowe, pracowniczy fundusz mieszkaniowy, dodatkowe ubezpieczenia, raty kredytów, pożyczek, wydatki na bieżące utrzymanie rodziny. Ustawodawca założył bowiem, że organy pomocy społecznej nie mają wpływu na strukturę i wysokość wydatków danej rodziny, w tym na wysokość zaciąganych przez członków rodziny kredytów i pożyczek. O rodzaju i wysokości wydatków w danej rodzinie decydują jej członkowie biorąc pod uwagę swoje dochody oraz inne czynniki indywidualne. W mniejszym lub większym stopniu członkowie rodziny, w zależności od sytuacji osobistej i czynników zewnętrznych, zmieniają strukturę i wysokość swoich wydatków dostosowując je do aktualnych potrzeb. Wobec tego miarodajnym kryterium dla spraw z zakresu pomocy społecznej jest przede wszystkim tzw. kryterium dochodowe, a nie kryterium wydatkowe.
Sąd podziela przy tym stanowisko skarżących, że do "uzasadnionych okoliczności" umożliwiających całkowite zwolnienie wnioskodawców z opłat za pobyt członka rodziny w DPS można zaliczyć wielodzietność w powiązaniu z poniesieniem przez rodzinę straty materialnej w wyniku zdarzenia losowego, którego nie można było przewidzieć i jemu zapobiec. Taka strata materialna może wynikać np. z dużej podwyżki rat kredytu (czego organy w niniejszej sprawie nie badały), popadnięcia przez rodzinę w tzw. spiralę zadłużenia, galopującej inflacji i drożyzny (fakty powszechnie znane), które szczególnie dotkliwie uderzają w rodziny wielodzietne, ponieważ istotne potrzeby dzieci trudno jest gwałtownie ograniczyć.
Przesłanka "uzasadnionych okoliczności" z art. 64 pkt 2 ustawy może też być związana z długotrwałą chorobą członków rodziny. Nie można pominąć tego, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.51.2021 całkowicie zwolnił A. M., a decyzją z 11 sierpnia 2021r. nr OPS.FI.ZRŚ.5120.53.2021 całkowicie zwolnił M. M. - z odpłatności za pobyt H. M. w DPS m.in. z uwagi na długotrwałą chorobę, mimo, że wówczas nie było sytuacji kryzysowej wywołanej agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i wszelkimi konsekwencjami ekonomicznymi związanymi z tą sytuacją.
Mimo, że samo tzw. kryterium dochodowe ustalane jest wg stanu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o zwolnienie z opłaty, to już sytuacja osobista rodziny wnioskodawców (materialna, zdrowotna) ustalana jest na datę wydania decyzji orzekającej w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt członka rodziny w DPS.
Zgodzić należało się zatem ze skarżącymi, że w tym zakresie orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły w sposób dokładny i wszechstronny spraw w ich całokształcie przez co naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 64 pkt 2 ustawy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący nie mają racji twierdząc, że w 2002 r., kiedy urodził się syn H. M., nie było obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zasady odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS regulował art. 35 ust. 1 tej ustawy, który na określonych zasadach, zobowiązywał już w 1996 r. także rodziców (wstępnych) do ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS. Decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydawał w 2002 r. starosta, właściwy ze względu na położenie domu, co wynikało z art. 35 ust. 5 w zw. z art. 47a ust. 5 tej ustawy.
Jeżeli chodzi o podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące: nałożenia na rodziców dzieci niepełnosprawnych obowiązku ponoszenia opłat za pobyt dziecka w DPS, braku skorelowania kosztów utrzymania mieszkańca domu z jego własnym dochodem z renty, tworzenia tzw. kryteriów dochodowych do osób obciążonych obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS, umieszczania osób niepełnosprawnych w DPS zamiast w zakładach leczniczych, które finansuje Państwo -Sąd zwraca uwagę, że tego typu zarzuty odnoszą się do obowiązującego w Polsce, takiego, a nie innego, złożonego systemu świadczeń dedykowanych dla osób niepełnosprawnych i członków ich rodzin oraz związanych z tymi świadczeniami zasadami odpłatności. Wobec tego Sąd w jednostkowej sprawie nie miał kompetencji do formułowania ocen prawnych sprzecznych z obowiązującymi przepisami prawa.
Jeżeli chodzi o sformułowane w pismach skarżących z 7 stycznia 2023 r. zarzuty konstytucyjne i wnioski o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania zgodności z przepisami Konstytucji przepisów ustawy o odpłatności i kryterium dochodowym Sąd nie mógł odnieść się do tego zarzutu bowiem skarżący nie wskazali które konkretne rozwiązania ustawowe budzą zastrzeżenia i na czym polega ich niezgodność z konkretnymi przepisami Konstytucji.
Sąd zwraca uwagę, że ustawa nie przewiduje możliwości "dożywotniego" całkowitego zwolnienia z odpłatności rodziców dzieci przebywających w DPS. Sytuacja osobista członków danej rodziny (dochodowa, majątkowa) nie jest stała. Sytuacja ta może z różnych przyczyn ulec zmianie w danym okresie czasu i przez to umożliwić ponoszenie opłat za pobyt dziecka w DPS, a w innych okresach ulec pogorszeniu i umożliwiać ubieganie się o zwolnienie od ponoszenia odpłatności.
Podnoszony w sprawie problem umorzenia opłat za pobyt H. M. w DPS wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy. Należy jedynie zasygnalizować, że DPS "[...]" w W. jest jednostką budżetową m.st. Warszawy (§ 2 Załącznika nr 4 do uchwały Nr LVIII/1777/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie nadania statutów domom pomocy społecznej prowadzonym przez m.st. Warszawę – Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2009 r. Nr 132, poz. 3939 ze zm.). Opłaty za pobyt w DPS wnoszone są przez rodziców na rzecz gminy z której mieszkaniec domu został skierowany, a ta przekazuje je do właściwego domu pomocy społecznej (art. 62 ust. 2 ustawy). Wobec tego do umorzenia tego typu należności o charakterze publicznoprawnym mają zastosowanie art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 2, art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305 ze zm.).
W ponownie prowadzonych postępowaniach Prezydent m.st. Warszawy zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku. Organ I instancji wyjaśni kwestie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, z uwzględnieniem uzyskanych w grudniu 2021 r. przez skarżących od pracodawcy jednorazowych świadczeń o charakterze socjalnym (art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy). Następnie oceni, czy skarżący przestali spełniać kryterium dochodowe obligujące ich do ponoszenia odpłatności za pobyt najstarszego syna w DPS. Jeżeli tak, to organ I instancji przyjmie, że są podstawy do całkowitego zwolnienia skarżących z ponoszenia opłat w oparciu o art. 64 pkt 2 ustawy, ze względu na uzasadnione okoliczności (niskie dochody na osobę w rodzinie wielodzietnej). Jeżeli natomiast okaże się, że dochody skarżących z grudnia 2021 r. sytuują ich w gronie osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności wówczas Prezydent m.st. Warszawy wyjaśni i oceni, czy skarżący spełniają przesłanki z art. 64 pkt 2 ustawy do całkowitego zwolnienia ich z ponoszenia opłat w oparciu o takie kryteria jak, w szczególności: specyfika funkcjonowania rodziny wielodzietnej, sytuacja zdrowotna członków rodziny skarżących, wystąpienie strat materialnych w wyniku zdarzeń losowych (inflacja i podwyżka rat kredytu). W zależności od poczynionych ustaleń i ocen Prezydent m.st. Warszawy wyda decyzje, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.