I SA/Wa 2120/24

I SA/Wa 2120/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 787/25 - Wyrok NSA z 2025-10-23
I OSK 2675/23 - Wyrok NSA z 2025-10-24
I SA/Wa 2672/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-05
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent stażysta Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Ł. M. , K. M. i W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB w przedmiocie prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 grudnia 2023 r. nr 4973/2023; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Ł. M. , K. M. i W. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 sierpnia 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/organ"), po rozpoznaniu odwołania Ł. M., K. M. oraz W. M. (dalej łącznie również jako "Skarżący"), na decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 28 grudnia 2023 r., nr 4973/2023 – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego w części dotyczącej udziałów W. M., Ł. M. i K. M. w prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, w skład której wchodziło 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 i 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), domu murowanego piętrowego, 12-izbowego, krytego blachą, o wymiarach 12mx18m, młyna turbinowo-wodnego (3 pary walców, dwa kamienie, jeden holender), i orzekł, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 wyżej opisanej nieruchomości przysługuje W. M. w udziale 3/24 części, Ł. M. w udziale 3/24 części i K. M. w udziale 12/24 części, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 4973/2023 z 28 grudnia 2023 r.
Zaskarżona decyzja Ministra zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 23 grudnia 2008 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynął wniosek K. M. 1, W. M., Ł. M. i K. M. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. z K. M., A. M. 1, A. M., K. M. 1 nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w miejscowości [...], województwo tarnopolskie oraz we [...]. Do wniosku dołączono m. in. uwierzytelnioną kopię uchwały Sądu Okręgowego w Tarnopolu z 15 lipca 1939 r., z której wynika, że "A) intabulację prawa własności majętności [...] - obj. whl. [...] ks. gr. dla wp. Przy Sądzie Okręgowym w Tarnopolu prowadzonej - w miejsce spadkodawcy śp. W. M.1 - na rzecz O. z K. M. oraz małoletniech: A. M., A. M. i K. M. 1 po 1/4 części;(...)".
Decyzją z 9 grudnia 2019 r., nr 3883/2019 Wojewoda Mazowiecki odmówił W. M., Ł. M., K. M. i K. M. 1 potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M. oraz jej dzieci: A. M. 1, A. M. i K. M. 1 nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w miejscowości [...], województwo tarnopolskie, w miejscowości [...], województwo lwowskie, w miejscowości [...], województwo tarnopolskie oraz nieruchomości we [...]. Skarżący złożyli odwołanie od ww. decyzji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który decyzją z 12 lutego 2020 r., nr DAP-WOSRFR-7280-21/2020/KB, uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 grudnia 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Następnie, pismem z 31 lipca 2020 r. Wojewoda poinformował pełnomocnika Skarżących o podzieleniu wniosku z uwagi na lokalizacje pozostawionych nieruchomości, w następujący sposób: 1) majątek [...], województwo tarnopolskie, 2) majątek [...], województwo tarnopolskie, 3) majątek [...], województwo tarnopolskie, 4) majątek [...], województwo tarnopolskie, 5) majątek [...], województwo tarnopolskie, 6) majątek we [...], województwo lwowskie.
Postanowieniem z 23 lipca 2021 r. Wojewoda Mazowiecki uznał, że: "Pan W. M. w 3/24 części, Pan Ł. M. w 3/24 części, Pan K. M. w 3/24 części i Pan K. M. 1 w 3/8 części posiadający prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Panią O. M., Pana A. M. i Pana K. M. 1 nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. dóbr ziemskich [...] objętych whl [...] ks. gr. dla większych posiadłości prowadzonej przy Sadzie Okręgowym w Tarnopolu, powiat [...], województwo tarnopolskie, w skład których wchodziło 340,9924 ha gruntów wraz z zabudowaniami: domem murowanym piętrowym 12-zbowym, krytym blachą o wymiarach 12x18 m oraz młynem turbinowo-wodnym". Następnie, postanowieniem z 10 grudnia 2021 r. Wojewoda dokonał następujących zmian w postanowieniu z 23 lipca 2021 r.: "w sentencji postanowienia na stronie 1. Pan W. M. w 3/24 części, Pan Ł. M. w 3/24 części, Pan K. M. w 3/24 części i Pan K. M. 1 w 3/8 części posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Panią O. M., Pana A. M. i Pana K. M. 1 nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 i 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), domu murowanego piętrowego, 12-zbowego, krytego blachą, o wymiarach 12x18 m, młyna turbinowo-wodnego (3 pary walców, dwa kamienie, jeden Holender) (...) złożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określi wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], pow. [...], woj. tarnopolskie zgodnie z opisem w sentencji postanowienia (...)."
Decyzją nr 4973/2023 z 28 grudnia 2023 r., Wojewoda Mazowiecki potwierdził W. M. w 2/18 częściach, Ł. M. w 2/18 częściach i K. M. w 8/18 częściach prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, w skład której wchodziło 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), domu murowanego piętrowego, 12-izbowego, krytego blachą, o wymiarach 12mx18m, młyna turbinowo-wodnego (3 pary walców, dwa kamienie, jeden holender). Jednocześnie, Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty w pozostałym zakresie dotyczącym nieruchomości w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie (pkt 7).
Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wnieśli Skarżący, a decyzją z 5 kwietnia 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB, Minister uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 4973/2023 z 28 grudnia 2023 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wyrokiem z 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1055/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu Ł. M., K. M. W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 kwietnia 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB – uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu, w okolicznościach tej sprawy Minister nie miał prawa wydać decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji Minister nie wskazał bowiem na istotne uchybienia proceduralne, których dopuścił się organ I instancji. W ocenie Sądu, wskazane uchybienia przez Ministra (niewłaściwa wysokość udziałów w prawie do rekompensaty) mogły zostać wyeliminowane w postępowaniu odwoławczym.
Decyzją z 29 sierpnia 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzją Wojewody Mazowieckiego nr 4973/2023 w części dotyczącej udziałów W. M., Ł. M. i K. M. w prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, w skład której wchodziło 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 i 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), domu murowanego piętrowego, 12-izbowego, krytego blachą, o wymiarach 12mx18m, młyna turbinowo-wodnego (3 pary walców, dwa kamienie, jeden holender), i orzekł, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 wyżej opisanej nieruchomości przysługuje W. M. w udziale 3/24 części, Ł. M. w udziale 3/24 części i K. M. w udziale 12/24 części, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 4973/2023 z 28 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, zarówno strony postępowania, jak i właściciele pozostawionych nieruchomości muszą spełnić łącznie wszystkie przesłanki wynikające z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a niespełnienie choćby jednej z przesłanek skutkuje wydaniem przez organ administracji decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zdaniem Ministra, to strony są zobowiązane przedłożyć dokumenty świadczące o posiadaniu przez swojego poprzednika prawnego prawa własności nieruchomości pozostawionej, a także o powierzchni i rodzaju takiej nieruchomości oraz posiadaniu przez ww. miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP przed wybuchem II Wojny Światowej, posiadaniu przed wybuchem II Wojny Światowej obywatelstwa polskiego, opuszczeniu byłego terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej i powrotem na obecne terytorium RP w z związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. Brak przedłożenia przez strony do akt sprawy dowodów, które umożliwiają organowi administracji prowadzącemu sprawę na ocenę, czy poprzednik prawny stron spełnił łącznie wymogi określane w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., skutkuje wydaniem przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z normą określona w art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.
Następnie Minister wskazał, że złożony 23 grudnia 2008 r. do Wojewody Mazowieckiego wniosek Skarżących o wydanie decyzji w sprawie prawa do rekompensaty został przedłożony z zachowaniem terminu określonego w art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (tj. nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.). Dodatkowo, organ podkreślił, że postępowanie dotyczy wyłącznie części nieruchomości pozostawionej przez O. z K. M., K. M. 1 i A. M. w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie.
Organ ustalił, że następcami prawnymi O. z K. M. stali się: A. M. 1, A. M. i K. M. 1. Z kolei, następcami prawnymi A. M. 1 – jak wskazał Minister – stali się: K. M. 1, A. M. Następcami prawnymi A. M. stali się: Ł. M., W. M., K. M. Następcą prawnym K. M. 1 – zdaniem Ministra - stał się K. M. Minister w konsekwencji uznał, że stronami postępowania są: Ł. M., W. M., K. M.
Zdaniem Ministra z akt sprawy wynika, że O. M. z K., A. M. 1, K. M. 1 i A. M. byli przed wybuchem II Wojny Światowej współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie. Organ powyższą okoliczność ustalił na podstawie uwierzytelnionej kopii uchwały Sądu Okręgowego w Tarnopolu z dnia 15 lipca 1939 r. o intabulacji prawa własności majtku [...], tj. wpisanie w miejsce spadkodawcy W. M. jego spadkobierców: żony O. z K. M. oraz małoletnich synów: A. M. 1, A. M. i K. M. 1 po 1/4 części). Dodatkowo – w ocenie organu – wszyscy współwłaściciele majątku [...], posiadali przed wybuchem II Wojny Światowej obywatelstwo polskie i w tym zakresie powołano stosowane decyzje Wojewody Mazowieckiego z 2018 r.
Następnie, organ wskazał, że O. z K. M., K. M. 1, A. M. i A. M. 1 zamieszkiwali przed wybuchem II Wojny Światowej na byłym terytorium RP, a następnie opuścili byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. Powyższą okoliczność Minister stwierdził m. in. na podstawie: kopii fragmentu zestawienia repatriantów przybyłych do Krakowa i zarejestrowanych w Oddziale Państwowego Urzędu Repatriacyjnego przy ul. Grabowskiego 6, zaświadczenia Prezydenta Miasta Wrocławia z 2 marca 2019 r, zaświadczenia Prezydenta m. st. Warszawy z 27 maja 2019 r., uwierzytelnionej kopii karty przebiegu służby w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie z 22 czerwca 1949 r. W ocenie Ministra, O. z K. M., K. M. 1 i A. M. przybyli na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej.
Zdaniem Ministra, Skarżący udowodnili, że ich poprzednicy prawni, tj. O. z K. M., K. M. 1 i A. M. spełnili wszystkie przesłanki łącznie określone w art. 7 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dlatego też, w ocenie organu, organ I instancji słusznie wydał postanowienie Nr 581/2021 z 23 lipca 2021 r., o spełnieniu wymogów określonych w art. 2, 3 i 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wezwał Skarżących do złożenia m.in. operatu szacunkowego pozostawionej nieruchomości.
Zdaniem organu, O. z K. M.oo przed wybuchem II Wojny Światowej zarządzała w/w majątkiem w imieniu małoletnich synów i jako zarządzająca majątkiem [...] opisała, na dzień pozostawienia jego stan, w tym rodzaj i powierzchnię tego majątku w sposób określony w w/w orzeczeniu Nr 46 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział we Wrocławiu z 14 września 1945 r., nr 168/45. Odnośnie zaś rodzaju i powierzchni majątku [...] wskazanych w postanowieniu Nr 959/2021 z 10 grudnia 2021 r. organ zauważył, iż Wojewoda Mazowiecki słusznie określił powierzchnię tego majątku na dzień pozostawienia, tj. rodzaj i powierzchnię wskazane w orzeczeniu Nr 46 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział we Wrocławiu z 14 września 1945 r., nr 168/45. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.: "Wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się według stanu na dzień ich pozostawienia oraz według cen albo kosztów odtworzenia na dzień sporządzenia wyceny." Organ przy tym wskazał, iż znajdujące się w aktach sprawy liczne przedłożone przez Skarżących przedwojenne dokumenty dotyczące rodzaju i powierzchni nieruchomości [...] świadczą niewątpliwie o tym, że O. z K. M. zarządzała w/w majątkiem w imieniu własnym oraz swoich synów: A., A. i K. M. oraz, że w/w byli przed wybuchem II Wojny Światowej współwłaścicielami w/w nieruchomości. Zdaniem organu, organ I instancji słusznie wskazał, że zgodnie z m. in. orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 4125/18): "Wykazy/listy gospodarstw ziemskich sporządzane przez władze ziemskie pozwalają jedynie na domniemanie, że wskazana w nich osoba była właścicielem majątku o określonej powierzchni, na którym to domniemaniu ani Sąd, ani organy - orzekając, czy zostały spełnione wymogi ustawy zabużańskiej - nie były uprawnione oprzeć rozstrzygnięcia."
Zatem, zdaniem Ministra, przedłożone przez Skarżących wykazy majątków znajdujących się terenie województwa tarnopolskiego nie mogą stanowić dowodu na powierzchnię pozostawionego w [...] majątku, bowiem nie stanowią one dokumentów urzędowych (brak daty sporządzenia, podpisu, i pieczęci urzędu). Zdaniem Ministra, słusznie również organ I instancji wskazał, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia z Archiwum Obwodu Tarnopolskiego z 12 marca 2021 r. Nr /18/04-10, nie mogą stanowić wiarygodnego materiału dowodowego z uwagi m.in. na podaną różną powierzchnię majątku [...] w 1939 r.: raz jest to 552 ha gruntów ziemi w tym 160 ha podlegających parcelacji, a raz 462 ha gruntów ziemi w tym 253 ha gruntów ornych, 70 ha podlegających parcelacji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśnił także, że w zgodzie z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1055/24, dokonał w zaskarżonej decyzji, zmiany udziałów przysługujących Skarżącym w prawie do rekompensaty, które w decyzji organu I instancji zostały błędnie oznaczone.
Skarżący wywiedli skargę na decyzję Ministra z 29 sierpnia 2024 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, a także o zasądzenie od organu solidarnie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Skarżący wnieśli również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi, na okoliczności tam wskazane. Do skargi załączyli zatem:
1) "Wykaz majątków (...) w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna (zapas ziemi)" w zakresie strony tytułowej, stron zawierających poz. od 81 do 122 /w tym poz. 103 dot. "majątku [...]" M./i zestawienia końcowego z podpisem i datą – na okoliczność, że przedmiotowy spis jest opatrzony na końcu datą: "Tarnopol, dnia 22 III 1939 r." i podpisem "W. P.", ówczesnego Kierownika Oddziału Urządzeń Rolnych, Wydziału Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego (spis ten nosi sygnaturę F. 231 Op. 6 spr. 2737 i stanowił podstawę zaświadczeń archiwalnych Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego nr M/5/04-10 z 31 maja 2017 r. oraz nr M/18/04-10 z 12 marca 2021 r.);
2) pisma W. P. jako Kierownika Oddziału Urządzeń Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego z lutego 1939 r., wystosowanego w imieniu Wojewody Tarnopolskiego – na okoliczność identyfikacji podpisu autora tego pisma;
3) pisma W. P. jako Komisarza Ziemskiego w Brzeżanach z maja 1937 r. – na okoliczność identyfikacji podpisu autora tego pisma;
4) zestawienia podpisów W. P. – na okoliczność tożsamości podpisów W. P. na ww. wykazie (ad. 1) oraz w jego pismach z 1937 r. i 1939 r. (ad. 2 i 3);
5) pisma z dnia 16 czerwca 1937 r., podpisanego (w imieniu Wojewody Tarnopolskiego) przez J. C., naczelnika Wydziału Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego – na okoliczność, że ww. osoba podpisała także pismo przewodnie Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego z 15 stycznia 1938 r. do załącznika w postaci wykazu majątków, w których nie został zlikwidowany wykaz imienny wg. stanu na 1 stycznia 1938 r. (k. 786, 785, 784-781 akt sprawy).
Zaskarżonej decyzji Ministra Skarżący zarzucili natomiast naruszenie:
1) art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 2005 r. (Dz.U. 2005 Nr 169 poz. 1418 z późn. zm., tj. Dz.U. 2017 r. poz. 2097; dalej: Ustawa) w zw. z art. 1 ust. 2 Ustawy oraz art. 5 ust. 1 Ustawy, art. 7 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1) Ustawy i art. 6 ust. 4 Ustawy, jak również art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości, które nie istniały i nie były własnością poprzedników prawnych stron (Skarżących) tj. za gospodarstwo rolne w miejscowości [...] o pow. 14 i 1/2 ha, składające się z 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha sadu, 2 i 1/2 ha szkółek drzew owocowych oraz dwóch szklarni w sytuacji, gdy przedwojenne dowody sprawy wykazują brak takich nieruchomości, zaś strony (Skarżący) domagali się we wniosku potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione m.in. w miejscowości [...] (dalej także jako: [...]) przez O. M., A., A. i K. M., co (w toku postępowania) doprecyzowali, wskazując konkretne, udokumentowane przedwojennymi dokumentami hipotecznymi nieruchomości położone na terenie dawnej gminy katastralnej [...] tj.: 1) nieruchomość ziemską [...], stanowiącą współwłasność O., A., A. i K. M. w udziale po 1/4 części prawa własności, uregulowaną księgą wieczystą dawną (gruntową) WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu, opisaną wyciągami hipotecznymi tej księgi gruntowej oraz katastralnymi arkuszami posiadłości gruntowej, zabudowaną 17-ma budynkami wyspecyfikowanymi w wykazie budynków folwarku [...] W. M. z 20 lipca 1933 r. (wystawionym przez wójta gminy [...]); 2) nieruchomość gruntową (rustykalną ) stanowiącą osadę młyńską będącą wyłączną własnością O. M. w postaci parceli budowlanej nr [...] o pow. 0,0234 ha i parceli gruntowej [...] o pow. 0,2550 ha, uregulowanych w księdze wieczystej dawnej (gruntowej) WHL [...] gminy katastralnej [...], zabudowanych młynem z motorem i turbiną wodną z 3-ma walcami, 3-ma kamieniami do razówki, Kasprem, jagielnikiem i krupiarką oraz budynkiem mieszkalnym przy młynie i 2-ma stajniami;
2) art. 2 Ustawy w zw. z art. 1 ust. 2 Ustawy oraz art. 7 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 Ustawy w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez odmowę potwierdzenia stronom (Skarżącym) prawa do rekompensaty za: (a) nieruchomość ziemską [...], stanowiącą współwłasność O., A., A. i K. M. w udziale po 1/4 części prawa własności, uregulowaną księgą wieczystą dawną (gruntową) WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu o całkowitej pow. 340,5051 ha, z czego: 218,6652 ha roli; 53,3942 ha łąk; 11,9204 ha ogrodów; 8,2044 pastwisk; 0,5280 ha lasu; 43,5521 ha stawów, 2,1700 ha gruntów podbudowlanych i 2,0708 ha nieużytków, zabudowaną 17-ma budynkami wyszczególnionymi w pkt 11 uzasadnienia skargi, mimo że dowody sprawy przywołane w zarzucie II.5.d i II.5.e (poniżej) wykazują pozostawienie ww. nieruchomości; (b) nieruchomość gruntową (rustykalną) stanowiącą osadę młyńską będącą wyłączną własnością O. M. w postaci parceli budowlanej nr [...] o pow. 0,0234 ha i parceli gruntowej [...] o pow. 0,2550 ha, uregulowanych w księdze wieczystej dawnej (gruntowej) WHL [...] gminy katastralnej [...], zabudowanych młynem, budynkiem mieszkalnym przy młynie i 2-ma stajniami, mimo że dowody sprawy przywołane w zarzucie II.5.f (poniżej) wykazują pozostawienie ww. nieruchomości;
3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rezygnację z wydania decyzji kasatoryjnej i akceptację ustaleń faktycznych decyzji I instancji odnośnie do rodzaju, powierzchni i właścicieli pozostawionych w [...] nieruchomości, mimo że decyzja ta zlekceważyła (nie zauważyła i nie oceniła) kluczowych dowodów sprawy, a mianowicie 23 dokumentów wyszczególnionych w pkt 2 uzasadnienia skargi, w tym odpisów ksiąg wieczystych dawnych w formie wyciągów hipotecznych (z 1939 r.) dla nieruchomości [...], przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek odniesienia się przez organ odwoławczy do tych dowodów (oraz dodatkowych 3 dowodów złożonych w postępowaniu odwoławczym), choć powyższy stopień wadliwości postępowania dowodowego przed organem I instancji winien był skutkować uchyleniem decyzji Wojewody Mazowieckiego i przekazaniem mu w całości sprawy do ponownego rozpoznania z jednoczesnym udzieleniem precyzyjnych wskazań dotyczących konwalidacji postępowania dowodowego [zarzut rozwinięty w pkt 2 uzasadnienia];
4) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez akceptację braku utrwalenia przez organ I instancji w aktach sprawy i rozpoznania dowodów pozyskanych z zasobu Archiwum Narodowego w Krakowie, o które organ ten zabiegał w pismach zachowanych na k. 442 i 437 akt sprawy administracyjnej i pozyskał je w formie cyfrowych reprodukcji wykonanych w drodze pomocy prawnej przez pracowników Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie (por. email z k. 529 akt sprawy);
5) art. 7 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Ministra rozpoznania sprawy w jej całokształcie i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących osoby właściciela (współwłaścicieli), rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych w [...]ie w oparciu o materiał dowodowy utrwalony w aktach administracyjnych (podlegający analizie we wzajemnej łączności) oraz dopuszczenie się dowolnych ustaleń faktycznych w tym zakresie, w wyniku:
a) uznania, że "znajdujące się w aktach sprawy liczne (...) przedwojenne dokumenty dotyczące rodzaju i powierzchni nieruchomości [...] świadczą niewątpliwie o tym, że Pani O. M. zarządzała w/w majątkiem w imieniu własnym oraz swoich synów: A., A. i K. M. oraz, że w/w byli przed wybuchem II Wojny Światowej współwłaścicielami w/w nieruchomości" (s. 29 skarżonej decyzji) bez jakiegokolwiek wytłumaczenia czemu przedmiotowe dowody nie mogą stanowić podstawy ustaleń odnośnie do rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości, mimo że dowody te są liczne i dotyczą właśnie bezpośrednio powyższej materii (co podkreśla skarżona decyzja) oraz zostały pozytywnie ocenione przez Ministra, gdyż posłużyły mu do negatywnej weryfikacji części treści orzeczenia PUR, dotyczącej osoby właściciela opisanych w nim nieruchomości (zmiany O. M., jako wyłącznej właścicielki wykazanej w orzeczeniu PUR, na grono współwłaścicieli, obejmujące nią i jej trzech synów);
b) bezkrytycznego przyjęcia orzeczenia PUR za wyłączne i wiarygodne źródło ustaleń skarżonej decyzji w przedmiocie rodzaju i powierzchni nieruchomości w miejscowości [...], pozostawionych tam (jak przyjmuje skarżona decyzja) przez ich współwłaścicieli (O. M. i jej niepełnoletnich w chwili wybuchu wojny synów: A., A. i K. M.), mimo że treść tego dokumentu informuje, iż właścicielem opisanych w nim nieruchomości była wyłącznie O. M., ‘zaś skarżona decyzja tłumaczy tą sprzeczność ograniczając się do wskazania, że "O. (...) M. przed wybuchem II Wojny Światowej zarządzała w/w majątkiem w imieniu małoletnich synów i jako zarządzająca majątkiem [...] opisała, na dzień pozostawienia jego stan (...) w sposób określony w w/w orzeczeniu nr 46 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego" (s. 28 decyzji), choć bycie zarządcą mienia (w rzeczywistości, szerzej: spadku) nie usprawiedliwia w jakikolwiek sposób podania i utrwalenia w przedmiotowym orzeczeniu PUR błędnych informacji odnośnie osoby właściciela pozostawionego mienia (wręcz przeciwnie: bycie zarządcą spadku obliguje do podejmowania starannych działań w imieniu małoletnich bez szkody w ich majątku), co powoduje, że skarżone orzeczenie popada w sprzeczność uznając pełne walory dowodowe orzeczenia PUR w zakresie części zawartych w nim informacji tj. o własności pozostawionego mienia (rodzaju i powierzchni nieruchomości), odmawiając temu samemu źródłu walorów dowodowych w zakresie informacji o właścicielu pozostawionego mienia bez prawidłowego (w znaczeniu poprawności logicznej i doświadczenia życiowego) wytłumaczenia, czemu różnicuje znaczenie dowodowe poszczególnych treści przedmiotowego dokumentu zwłaszcza gdy z pozostałych dowodów sprawy wynika, że orzeczenie PUR zawiera nieprawdziwe dane na temat pozostawionego w [...] mienia, gdyż O. M. była wyłączną właścicielką jedynie nieruchomości gruntowej (rustykalnej) stanowiącej osadę młyńską w postaci parceli budowlanej nr [...] o pow. 0,0234 ha i parceli gruntowej [...] o pow. 0,2550 ha, uregulowanych w księdze wieczystej dawnej (gruntowej) WHL [...] gminy katastralnej [...], będącej przedmiotem odrębnej własności od nieruchomości ziemskiej [...], uregulowanej księgą wieczystą dawną (gruntową) WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu i stanowiącej rzeczywistą współwłasność O. M. oraz jej synów;
c) uznania, że uzyskane przez O. M. orzeczenie PUR jest wiarygodne i miarodajne dla ustalenia rodzaju oraz powierzchni pozostawionych w [...] nieruchomości, choć jest faktem powszechnie znanym, że byli właściciele ziemscy, w okresie powojennym, zaniżali wielkość pozostawionego mienia by nie zdradzać swego pochodzenia społecznego i nie narażać się na negatywne konsekwencje przynależności do warstwy "obszarników" (tak np. wyrok WSA w Warszawie w sprawie I SA/Wa 280/14 i wyrok NSA w sprawie I OSK 2878/19), co - przy łącznym rozpoznaniu tego dowodu z przedwojennymi dokumentami wykazującymi specyfikację nieruchomości O. M. i jej synów, powinno doprowadzić do odrzucenia mocy dowodowej przedmiotowego orzeczenia PUR, jako źródła wykazującego rodzaj i powierzchnię pozostawionych przez te osoby nieruchomości, a co - dodatkowo - stanowi naruszenie (poza ww. przepisami) także art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zakresie zlekceważenia wiadomości notoryjnych;
d) zlekceważenia dokumentów urzędowych o podstawowej wartości dowodowej, a mianowicie (1) wydanego w dniu 8 lutego 1939 r. przez Sąd Okręgowy w Tarnopolu wyciągu hipotecznego dla księgi gruntowej (hipotecznej dawnej) WHL [...] majętności [...] (k. 757-686 akt sprawy), (2) wydanego w dniu 30 grudnia 1938 r. przez Urząd Skarbowy w Zbarażu, Dział Katastralny, arkusza posiadłości gruntowej dla WHL [...] (k. 762-758 akt sprawy), (3) uchwały intabulacyjnej Sądu Okręgowego w Tarnopolu z dnia 19 lipca 1939 r., które precyzyjnie dowodzą, że nieruchomość ziemska [...], objęta księgą gruntową WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu miała w lutym 1939 r. pow. 340,5051 ha, z czego: 218,6652 ha roli; 53,3942 ha łąk; 11,9204 ha ogrodów; 8,2044 pastwisk; 0,5280 ha lasu; 43,5521 ha stawów, 2,1700 ha gruntów podbudowlanych i 2,0708 ha nieużytków oraz była własnością O., A., A. i K. M., w udziale po 1/4 części (w wyniku spadku po zm. w 1936 r. W. M.), w sytuacji gdy ww. dowody mają charakter urzędowy, a ich wiarygodności nie podważają jakiekolwiek inne dowody sprawy, które - co ważne - dodatkowo wskazują na to, że nie doszło (po lutym 1939 r.) do zmniejszenia się powierzchni ww. nieruchomości mimo nałożonego przymusu parcelacyjnego oraz wszczętej egzekucji z nieruchomości, zaś jakichkolwiek ubytków w wielkości nieruchomości (w stosunku do stanu wykazanego dokumentami źródłowymi) nie można domniemywać (zgodnie z wyrokami NSA w sprawach: I OSK 1029/22 i I OSK 2845/20);
e) zlekceważenia dokumentów urzędowych tj. (1) wykazu budynków folwarku [...] w postaci pisma naczelnika gminy [...] z dnia 20 lipca 1933 r. (k. 656 akt sprawy) i (2) złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej dwóch oświadczeń O. C. oraz Z. W. (k. 113, 110 akt sprawy), utrwalonych jako protokoły przyjęcia oświadczeń w formie aktu notarialnego, jak również zlekceważenia dokumentów w postaci (3) dwóch protokołów konsularnych z przyjęcia oświadczenia od B. H. (k. 99 akt sprawy) i M. S. (k. 99 akt sprawy) oraz (4) oświadczenia Strony (ks. K. M. 1), które to dowody w sposób spójny dowodzą, że nieruchomość ziemska w [...], stanowiąca współwłasność spadkobierców W. M. tj. O., A., A. i K. M. (czyli nieruchomość objęta księgą gruntową WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu) była zabudowana 17-ma budynkami wyszczególnionymi w pkt 11 uzasadnienia skargi, opisanymi źródłowo w wykazie ad. 1, specyfikującym także ich podstawowe parametry (rozmiary i materiały, z których były wykonane);
f) zlekceważenia dokumentów urzędowych o podstawowej wartości dowodowej, a mianowicie (1) wydanego przez Sąd Grodzki w Nowemsiole w dniu 14 marca 1935 r. wyciągu hipotecznego dla nieruchomości rustykalnej WHL [...] gm. kat. [...] (k. 517-515 akt sprawy); (2) wydanego przez Ewidencję Katastru Gruntowego w Zbarażu w dniu 27 października 1924 r. arkusza posiadłości gruntowej majątku [...] WHL [...] z 27 października 1924 r. (k. 514-513 akt sprawy), notującego parcele wydzielone następnie do ww. nieruchomości rustykalnej WHL [...] gm. kat. [...] oraz zlekceważenia dokumentu prywatnego w postaci (3) umowy dzierżawy z dnia 1 lipca 1939 r. (dotyczącej nieruchomości rustykalnej opisanej dokumentami ad 1 i 2 powyżej), które precyzyjnie dowodzą, że do wybuchu II Wojny Światowej O. M. była na terenie miejscowości [...] wyłączną właścicielką jedynie nieruchomości gruntowej (rustykalnej) stanowiącej osadę młyńską w postaci parceli budowlanej nr [...] o pow. 0,0234 ha i parceli gruntowej [...] o pow. 0,2550 ha, uregulowanych w księdze wieczystej dawnej (gruntowej) WHL 1219a gminy katastralnej [...], zabudowanych budynkami: młyna (z motorem i turbiną wodną z 3ma walcami, 3ma kamieniami do razówki, Kasprem, jagielnikiem i krupiarką) oraz budynkiem mieszkalnym przy młynie i dwoma stajniami, w sytuacji gdy ww. dowody są ze sobą spójne, a ich wiarygodności nie podważają jakiekolwiek inne dowody sprawy;
g) bezkrytycznego oraz skrótowego powielenia ustaleń faktycznych decyzji I instancji w przedmiocie wielkości i rodzaju pozostawionych w [...] nieruchomości bez weryfikacji motywów tych ustaleń, w sytuacji gdy organ I instancji w swej decyzji akcentował niemożność ustalenia stanu przedmiotowych nieruchomości z uwagi na rzekome wątpliwości dotyczące zakresu przedwojennej ich parcelacji oraz podjętego w 1938 r. postępowania egzekucyjnego (a mimo to kwestie te nie stały się przedmiotem jakiejkolwiek refleksji skarżonej decyzji), zaś stanowisko organu I instancji w tym zakresie jest błędne bowiem: (1) lekceważy otoczenie prawne dotyczące egzekucji z nieruchomości ziemskiej WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu [podjętej w październiku 1938 r. przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie we Lwowie (wpis z poz. 323 karty C WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu, uwidoczniony w wykazie/wyciągu k. 286-269 lub 757-686 akt sprawy)] w postaci rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. o uprawnieniach niektórych towarzystw kredytowych ziemskich i miejskich oraz banków hipotecznych przy przeprowadzaniu egzekucji z nieruchomości (Dz.U. 1932 nr 94 poz. 812), który to akt prawny - w powiązaniu z brakiem opublikowania w Monitorze Polskim obligatoryjnego (w świetle przywołanego rozporządzenia) obwieszczenia o licytacji przynajmniej na miesiąc przed jej terminem - dowodzi, że przedmiotowa egzekucja nie weszła w fazę licytacyjną, co jest przesądzające do tego by uznać, iż egzekucja ta nie mogła zmienić stanu własnościowego nieruchomości poprzedników prawnych Stron (uszczuplić ich własności) [co rozwinięto w pkt 10 uzasadnienia skargi]; (2) lekceważy otoczenie prawne rządzące realizacją przedwojennej reformy rolnej (akty prawne wskazane w pkt 20 i 21 uzasadnienia skargi) oraz dowody sprawy dotyczące przebiegu parcelacji w "majątku [...]" (tj. w nieruchomościach W. M. w pow. [...]), a w szczególności dowody w postaci: 1) wykazu majątków, w których nie został zlikwidowany wykaz imienny wg. stanu na 1 stycznia 1938 r. (załącznik do pisma Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego z dnia 15 stycznia 1938 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych - k. 786, 785, 784-781 akt sprawy); 2) pisma Ziemskiego Towarzystwa Parcelacyjnego [dalej: ZTP] z dnia 1 października 1937 r. do Urzędu Wojewódzkiego w Tarnopolu k. 780 akt sprawy; 3) pisma ZTP z dnia 5 kwietnia 1939 r. do Z. K. k. 779 akt sprawy; 4) pisma ZTP z dnia 13 lutego 1939 r. do O. M. wraz z załącznikiem w postaci projektu umowy komisowej k. 778-771 akt sprawy; 5) uchwały intabulacyjnej Sądu Okręgowego w Tarnopolu z dnia 15 lipca 1939 r. k. 145-144 akt sprawy; 6) wykazu majątków (...) w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna (zapas ziemi) z 1939 r. (ściśle: 22 III 1939 r.) - które dowodzą, że podmiotem, który był odpowiedzialny za realizację parcelacji (w trybie parcelacji prywatnej) w majątkach W. M. (a następnie jego spadkobierców), położonych w powiecie [...], było Ziemskie Towarzystwo Parcelacyjne we Lwowie, że po nabyciu na licytacji przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w 1936 r. (intabulacja - 1937 r.) nieruchomości W. M. w postaci wydzielonych z nieruchomości ziemskiej WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu do nieruchomości WHL [...] gm. kat. [...] parcel gruntowych nr [...] o łącznej pow. 84,6717 ha pozostały do rozparcelowania "grunty objęte wykazem imiennym", które obejmowały tylko ,,nadwyżk[ę] obszaru ponad nabyte grunty przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, to jest około 70 ha", co dowodzi, iż nieruchomości O., A., A. i K. M. (jako spadkobierców W. M.) położone w pow. [...] były w 1939 r. obciążone obowiązkiem parcelacyjnym obejmującym jedynie 70 ha (z pierwotnego wykazu imiennego dotyczącego nominalnie 250 ha) albowiem odłączenie 90 ha z tych nieruchomości (notowane jako różnica w wykazach wojewódzkich z lat 1938-39) zostało dokonane w 1937 r. i jest uwzględnione w treści wyciągów hipotecznych z późniejszych lat, że ta sama nadwyżka parcelacyjna 70 ha (potrzebna do likwidacji wykazu imiennego) jest wykazana w opracowanym przez Urząd Wojewódzki Tarnopolski wykazie majątków ..., w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna/zapas ziemi (wykaz z 22 marca 1939 r.), że nadwyżka ta nie została skierowana do przymusowej parcelacji lecz władze ziemskie przedłużyły M. termin dobrowolnej parcelacji tego obszaru do 15 lutego 1940 r., i że (wreszcie) przedwojenny stopień zaawansowania prac parcelacyjnych dowodzi, iż obszar owych 70 ha nie mógł zostać przed wojną sprzedany na rzecz osób trzecich, zaś z wyroku NSA w sprawie I OSK 2845/20 wyraźnie wynika, że nawet przyjęcie, je toczyło się postępowanie w oparciu o ustawę 1925 r., przy braku dowodu, że nastąpiło przeniesienie prawa własności nieruchomości i nastąpiła intabulacja we właściwej księdze wieczystej, nie umożliwi [a] organom obu instancji uznać, że doszło do utraty części nieruchomości;
h) zlekceważenia dowodów w postaci (1) wykazu majątków, w których nie został zlikwidowany wykaz imienny, według stanu na 1 stycznia 1938 r., stanowiącego załącznik do pisma Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego z dnia 15 stycznia 1938 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych (k. 786, 785, 784-781 akt sprawy), który to wykaz dowodzi, że "Wykaz majątków wojew. Tarnopolskiego" wskazany w zaświadczeniach archiwalnych Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego nr M/5/04-10 z dnia 31 maja 2017 r. oraz nr M/18/04-10 z dnia 12 marca 2021 r. (dokument oznaczony sygnaturą: F 231, op. 6, spr. 2860, ark. 46, 70, 70v), opisany w ww. zaświadczeniach archiwalnych jako pochodzący z 1939 r. (bez daty dziennej), zawiera dane aktualne na dzień 1 stycznia 1938 r. (pow. ogólna maj. [...] 560 ha tj. dane tożsame pod względem powierzchniowym w stosunku do ww. wykazu załączonego do pisma z dnia 15 stycznia 1938 r.) oraz zlekceważenia (2) pełnej treści (tj. pierwszej i ostatniej strony - złożonej przy odwołaniu stron) ww. "Wykazu majątków wojew. tarnopolskiego" (rzekomo z 1939 r.), która dowodzi, że dokument ten pochodzi w rzeczywistości z 1938 r. i stanowi robocze zestawienie "Zapasu Ziemi w Wojew Tamop na 1. I 38 r" (tak w treści dokumentu), zaś powyższe powoduje, że nie ma sprzeczności między poszczególnymi, zalegającymi w aktach sprawy wykazami/spisami majątków z akt Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego, a w szczególności nie ma dwóch wykazów z 1939 r. wykazujących różną powierzchnię majątku [...];
i) odmowy przyznania jakiejkolwiek mocy dowodowej (w tym przysługującej dokumentom urzędowym) w stosunku do zalegających w aktach sprawy administracyjnej spisów (wykazów) majątków ziemskich, wytworzonych przez Urząd Wojewódzki Tarnopolski, gdyż - zdaniem skarżonej decyzji - nie są one podpisane, datowane i nie zostały opieczętowane, gdy tymczasem właściwa analiza tych dokumentów dowodzi, że są to dowody urzędowe, wytworzone w ramach działalności ww. urzędu, związanej z realizacją ustawy z 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, które posiadają cechy formalne pozwalające na ocenę ich znaczenia, a mianowicie: (1) "Wykaz majątków (...) w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna (zapas ziemi)" [powtórnie załączony do niniejszej skargi] to spis opatrzony na końcu datą: Tarnopol, dnia 22 III 1939 r. i podpisem W. P., ówczesnego Kierownika Oddziału Urządzeń Rolnych, Wydziału Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego (spis ten nosi sygnaturę F. 231 Op. 6 spr. 2737 i stanowił podstawę zaświadczeń archiwalnych Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego nr M/5/04-10 z dnia 31 maja 2017 r. oraz nr M/18/04-10 z dnia 12 marca 2021 r. w zakresie informacji, że w majątku [...] spadkobiercy W. M. mieli 462 ha ziemi, w tym 253 ha roli i 70 ha podlegających obowiązkowi parcelacyjnemu); (2) "Wykaz majątków w których do dnia 1 stycznia 1938 r. nie zostały wykonane wykazy imienne; stan na 1 stycznia 1938 r." (k. 786, 785, 784-781 akt sprawy) stanowi załącznik do pisma przewodniego z dnia 15 stycznia 1938 r. przy którym "Urząd Wojewódzki przedkłada w załączeniu zestawienie majątków, w których do dnia 1/1.1938 nie zostały wykonane wykazy imienne" (tak w piśmie przewodnim), zaś owe pismo przewodnie zostało podpisane w imieniu Wojewody Tarnopolskiego przez inż. J. C. - naczelnika Wydziału Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego; zaś brak pieczęci na ww. dokumentach (ad. 1 i 2) wynika z tego, że są to egzemplarze, które były przeznaczone do zachowania w aktach własnych Urzędu Wojewódzkiego Tarnopolskiego, co w żaden sposób nie umniejsza ich znaczenia dowodowego (pieczęć nie stanowiła przed wojną elementu formalnego dla tego rodzaju dokumentów), a praktyka kancelaryjna wielu urzędów wskazuje (po dziś dzień), że egzemplarze, które pozostają w aktach nie są opieczętowywane;
j) błędnego uznania, że wytworzone przez Urząd Wojewódzki w Tarnopolu, na potrzeby realizacji ustawy z 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, spisy (wykazy) majątków ziemskich "pozwalają jedynie na domniemanie, że wskazana w nich osoba była właścicielem majątku o określonej powierzchni", gdyż, tak miał - zdaniem Ministra - orzec NSA w sprawie I OSK 4125/18, gdy tymczasem w przywołanej sprawie Sąd oceniał "listę gospodarstw" wytworzoną przez Izbę Rolniczą (a zatem nie przez urząd), na której widniały nazwiska "posiadaczy" gospodarstw (tak w wyroku), a nie ich właścicieli, zaś przedmiotowe spisy/wykazy majątków (tj. zalegające w aktach sprawy administracyjnej) dotyczą właścicieli nieruchomości ziemskich i ich własności (nieruchomości), co wynika nie tylko z treści tych dokumentów ale także z ich funkcji i otoczenia normatywnego (ewidencjonowanie zapasu ziemi, celem realizacji przepisów ustawy z 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, która dotyczyła właścicieli nieruchomości ziemskich, a nie ich posiadaczy), a ponadto - wysoka moc dowodowa analizowanych spisów znajduje potwierdzenie w pozostałych dowodach sprawy (np. w odpisach/wyciągach z ksiąg wieczystych dawnych/gruntowych i w arkuszach posiadłości gruntowych, które prezentują analogiczne dane) oraz została pozytywnie oceniona przez WSA w Warszawie w sprawie I SA/Wa 764/20 i NSA w sprawie I OSK 2845/20;
6) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie tzw. faktów negatywnych (które nie podlegają dowodzeniu) i obciążenie Skarżących wymogiem udowodnienia okoliczności świadczących o braku pomniejszenia (braku uszczuplenia) powierzchni nieruchomości należących do O., A., A. i K. M. (zarówno ich wspólnej nieruchomości ziemskiej objętej księgą gruntową WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu jak i nieruchomości własnej O. M. uregulowanej księgą gruntową WHL [...] gminy katastralnej [...]), opisanych dowodami sprawy, mimo że źródła te wykazują właściwe dla sprawy rekompensacyjnej okoliczności pozytywne (własność pozostawionych nieruchomości, ich położenie, rodzaj i wielkość, według stanu na datę wytworzenia poszczególnych dowodów), pozwalające na potwierdzenie prawa do rekompensaty w tym zakresie, oraz nie zawierają informacji by miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia wskazujące na utratę przez ww. osoby tych nieruchomości (ich części) w późniejszym okresie (tj. po dacie wytworzenia poszczególnych dowodów), a to powoduje, że gdy brak jest dowodu, wskakującego, iż doszło do utraty prawa własności, brak jest podstaw do ustalenia, iż właściciel nieruchomości utracił prawo własności do niej (tak NSA w wyroku I OSK 1029/22);
7) art. 8 ust. 1 pkt 3 Ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 Ustawy i art. 13 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zawartych w decyzji Wojewody Mazowieckiego postanowień o wysokości rekompensaty należnej poszczególnym stronom postępowania (punkty 3-5 sentencji decyzji I instancji) i wprowadzenie - tym samym - do obrotu prawnego decyzji zawierającej wewnętrznie sprzeczne rozstrzygnięcia, gdyż określona w tych postanowieniach wysokość rekompensaty poszczególnych uprawnionych została ustalona na podstawie mniejszych udziałów w prawie do rekompensaty niż udziały określone rozstrzygnięciem skarżonej decyzji, co powoduje, że skarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z wyraźnymi przepisami Ustawy i rażąco narusza prawo;
8) art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 Ustawy i art. 13 ust. 2 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia wysokości świadczeń beneficjentów skarżonej decyzji w oparciu o zwaloryzowaną wartość pozostawionej nieruchomości, mimo że decyzja korygująca wysokość udziału w prawie do rekompensaty (jako rozstrzygnięcie merytoryczne) powinna ustalać także wysokość świadczenia należnego uprawnionemu, gdyż są to elementy decyzji ściśle od siebie zależne, zaś ustalenie wysokości świadczenia wymaga określenia w decyzji zwaloryzowanej na dzień jej wydania wartości pozostawionej nieruchomości, będącej podstawą wyliczenia świadczenia;
9) art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji, która w części ponownie rozstrzyga sprawę wcześniej rozpoznaną inną decyzją ostateczną, pozostającą - w dacie wydania skarżonej decyzji - w obrocie prawnym, gdyż zawarte w skarżonej decyzji rozstrzygnięcie o udziałach stron (Skarżących) w łącznej wysokości 27/36 (18/24) w prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedników prawnych nieruchomości w miejscowości [...] dotyczy częściowo tego samego prawa, o którym orzeczono decyzją Wojewody Mazowieckiego nr 4972/2023 z dnia 28 grudnia 2023 r. (utrzymaną w mocy przez decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB), odmawiającą stronom (Skarżącym) potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedników prawnych nieruchomości w miejscowości [...] w łącznym udziale 12/36 (6/18) części tego prawa, zaś suma udziałów w prawie do rekompensaty, o których orzeczono różnymi decyzjami, nie może przekraczać jedności i wynosić 39/36, jak to ma miejsce w przedmiotowym przypadku;
10) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (mimo że nie został przywołany w sentencji skarżonej decyzji) w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy pkt 7 decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 4973/2023, której rozstrzygnięcie orzeka o tych samych prawach, co rozstrzygnięcie zawarte w ostatecznej decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 4972/2023, wprowadzonej do obrotu prawnego tego samego dnia co decyzja kontrolowana skarżoną Decyzją.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Pismem z 19 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżących przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie.
W trakcie rozprawy w dniu 26 lutego 2025 r. Sąd dopuścił dowody zawnioskowane przy skardze na okoliczności tam wskazane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ). W myśl art. 2 ustawy prawo to przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, jak również posiada obywatelstwo polskie. Przepis art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy stanowi zaś, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy (posiadają obywatelstwo polskie).
Z powyższego wynika, że prawo to przysługuje obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości położone na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc położone na obszarze tzw. Kresów Wschodnich, które przed wybuchem II wojny światowej leżało w granicach państwa polskiego, a obecnie znajduje się poza tymi granicami. Do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty należą także osoby, które zmuszone były do przesiedlenia się w wyniku wypędzenia lub opuszczenia tych terenów w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie układów wymienionych w art. 1, względnie przesiedlenia na podstawie umowy wskazanej w ust. 1a ustawy bądź zmuszone były w innych okolicznościach związanych z II wojną światową opuścić byłej terytorium RP.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w przedmiotowej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 sierpnia 2024 r., nr DAP-WOSRFR.7280.8.2024.KB, w której potwierdzono, że W. M., Ł. M. i K. M. posiadają stosowne udziały w prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O. M., A. M. i K. M. 1 nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, w skład której wchodziło 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 i 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), domu murowanego piętrowego, 12-izbowego, krytego blachą, o wymiarach 12mx18m, młyna turbinowo-wodnego (3 pary walców, dwa kamienie, jeden holender).
Skarżący stoją na stanowisku, że potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości określonej w decyzjach organów obu instancji nastąpiło wobec nieruchomości, która nie istniała i nie była własnością poprzedników prawnych Skarżących, tj. za wspomniane powyżej gospodarstwo rolne w miejscowości [...] o pow. 14 i 1/2 ha.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zatem tego czy organy w przedmiotowej sprawie prawidłowo określiły rodzaj i powierzchnie pozostawionych w miejscowości [...] nieruchomości.
Jak wskazuje orzecznictwo, postępowanie w przedmiocie przyznania rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). A zatem to strona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, w tym także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo. Dowody te stanowić mogą w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków (art. 6 ust. 5 ustawy).
Za podstawę ustaleń faktycznych w powyższym zakresie organ przyjął przede wszystkim orzeczenie Nr 46 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział we Wrocławiu z 14 września 1945 r., nr 168/45, z którego wynika, że nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje 10 ha ogrodu warzywnego, 2 ha gruntów (pod sadem), 2 i 1/2 ha gruntów (pod szkółkami drzew owocowych), dom murowany piętrowy, 12-zbowego, kryty blachą, o wymiarach 12x18 m, oraz młyn turbinowo-wodny (3 pary walców, dwa kamienie, jeden Holender).
Pomimo przedstawienia przez Skarżących w toku całego postępowania administracyjnego bardzo obszernego materiału archiwalnego dokumentującego stan majątkowy oraz właścicielski m.in. majątku [...], począwszy od lat 20-tych XX w. do roku 1939, czyli praktycznie do chwili wybuchu II wojny światowej (1 września 1939 r.), organy obu instancji konsekwentnie pomijały przedmiotowy materiał dowodowy, skupiając całą uwagę na wspomnianym orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 1945 r., pozbawiając się tym samym, zdaniem Sądu, wartościowych źródeł dowodowych, mających istotne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy.
Natomiast w kontekście orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego należy pamiętać o realiach czasów, w których je wydano, czyli początku okresu rządów komunistycznych w Polsce, w związku z czym oświadczenia właścicieli ziemskich – w Polsce Ludowej pejoratywnie określanych mianem "obszarników" – składane wobec tego organu należy traktować z ostrożności z uwagi na duże prawdopodobieństwo fikcyjności zwartych w nich danych o stanie majątków pozostawionych na Kresach Wschodnich. Było to powodowane obawą ziemian przed represjami ze strony władz komunistycznych.
Niezasadnie więc organy pominęły chociażby wyciąg z księgi gruntowej dla wykazu hipotecznego WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu, datowany na 8 lutego 1939 r. (k. 757-686 akt sprawy), z którego wynika, że majątek [...], obejmował łącznie 340,5051 ha, z czego: 218,6652 ha roli, 53,3942 ha łąk, 11,9204 ha ogrodów, 8,2044 pastwisk, 0,5280 ha lasu, 43,5521 ha stawów, 2,1700 ha gruntów podbudowlanych, oraz 2,0708 ha nieużytków. Jest to o tyle istotny dokument w sprawie, gdyż stanowi on przedwojenną księgę wieczystą, a więc dokument urzędowy, na podstawie którego możliwym jest precyzyjne ustalenie stanu nieruchomości, i to według stanu najbliższego dacie 1 września 1939 r. W aktach sprawy brak jest przy tym dowodów świadczących o tym, że od 7 lutego 1939 r. doszło do późniejszych zmian w substancji nieruchomości objętej WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu, za wyjątkiem intabulacji tytułu własności na rzecz spadkobierców zmarłego W. M., do której doszło w lipcu 1939 r. W takiej sytuacji całkowicie nieuprawnionym jest domniemywanie przez organy takowych zmiany.
Niezasadne jest również stanowisko organów odnośnie znacznego ubytku gruntów z majątku [...] na skutek prowadzonej przed wojną egzekucji. Jak trafnie wskazano bowiem w skardze, egzekucję z przedmiotowej nieruchomości, podjęło w 1938 r. Towarzystwo Kredytowe Ziemskie we Lwowie. Wpis o wszczęciu przedmiotowej egzekucji z poz. 323 karty C WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu (vide: wykaz/wyciąg, k. 286-269 lub 757-686 akt sprawy) został dokonany na rzecz Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie w trybie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. o uprawnieniach niektórych towarzystw kredytowych ziemskich i miejskich oraz banków hipotecznych przy przeprowadzaniu egzekucji z nieruchomości (Dz.U. 1932 nr 94 poz. 812). Jak wyjaśnił pełnomocnik Skarżących, tryb ten wymagał, przed licytacją, m.in. wyceny nieruchomości i opublikowania w Monitorze Polskim obwieszczenia o licytacji przynajmniej na miesiąc przed jej terminem (art. 21 ww. rozporządzenia). W aktach sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek dowodu na to, że ogłoszenie takie zostało dokonane. Wojewoda w swojej decyzji przyznaje za to, że brak jest informacji o sposobie zakończenie egzekucji, co w ocenie Sądu, dodatkowo wzmacnia moc dowodową informacji zawartych w wykazie hipotecznym na temat stanu majątku [...] na 1 września 1939 r.
Czym innym z kolei jest kwestia postępowania licytacyjnego prowadzonego od 1935 r. na rzecz Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie z nieruchomości WHL [...] gminy kat. [...], które zakończyło się nabyciem przedmiotowej nieruchomości przez ww. Towarzystwo w łącznej powierzchni ok. 85 ha i intabulacją prawa własności w 1937 r. Wyjaśnić bowiem należy, że grunty nieruchomości WHL [...] gminy kat. [...] zostały wydzielone (z ogólnej powierzchni majątku [...] według stanu na 1924 r. – 450 ha) do odrębnej księgi hipotecznej (WHL [...]) w 1931 r., co nie może wpłynąć na stan majątku [...] objętego WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu na dzień 7 lutego 1939 r.
W zakresie natomiast parcelacji majątku [...] na potrzeby realizacji celów ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz.U. R. P. z 1926 r. Nr. 1, poz. 1), to wskazać należy, że w aktach sprawy nie ma jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czemu zresztą nie przeczą nawet organy obu instancji, że do chwili wybuch wojny rozpoczętej w 1939 r. doszło do dobrowolnej parcelacji gruntów przez właściciela lub też zrealizowano przymusowy wykup gruntów majątku [...] (WHL [...]). Wybuch wojny w 1939 r. przerwał bowiem rozpoczęte procesy parcelacyjne, które były wówczas dopiero w fazie przygotowawczej, o czym świadczą liczne dokumenty archiwalne zgromadzone w aktach sprawy, na które powołano się również w odwołaniu oraz skardze. W szczególności celnie podniósł pełnomocnik Skarżących, że w aktach sprawy znajduje się dokument urzędowy pn. "Wykaz majątków na terenie Województwa Tarnopolskiego, w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna (zapas ziemi)", datowany na 22 marca 1939 r., z którego wynika, że w majątku [...] było w 1939 r. 462 ha, z czego: 253 ha roli i jedynie 70 ha nadwyżki parcelacyjnej (zapasu ziemi), reszta to grunty zwolnione z obowiązku parcelacyjnego (392 ha). Tym samym, nałożony w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1936 r. o ustaleniu na rok 1936 wykazu imiennego nieruchomości, podlegających wykupowi przymusowemu (Dz.U. Nr 11, poz. 108) przymus parcelacyjny dotyczył, w chwili wybuchu wojny, jedynie 70 ha majątku [...], składających się na nadwyżkę parcelacyjną (zapas ziemi) i nie mógł obejmować gruntów zwolnionych z obowiązku parcelacyjnego. Jak wskazano jednak powyżej, wybuch wojny zniweczył ten proces, w związku z czym należało przyjąć, że na 1 września 1939 r. majątek [...] nie został pomniejszony w związku z realizacją reformy rolnej.
Poza rozległym areałem gruntów, na terenie majątku [...] prawdopodobnie znajdowały się liczne zabudowanie, których dokładną specyfikację zawiera dokument obejmujący wykaz budynków folwarku [...] W. M. z 20 lipca 1933 r., w tym: dwór - ceglany pod blachą o wym. 34,5x17m (dom) + 8,5x1,1m (ganek), stajnia cugowa i kurniki - ceglany pod gontem o wym. 16,3x7,1m, kurniki - z wałków drewnianych pod słomą o wym. 10x3,6m, kuźnia z podcieniem - kamienny (kuźnia) ze słupami (podcień) pod słomą o wym. 8,5x6m, wozownia - kamienny pod blachą o wym. 5,3x6m, stajnia - kamienny pod słomą o wym. 18x6m, świniarnia - z 1/2 cegły surówki i 1/2 kamieni pod słomą o wym. 10,7x10,7m, stajnia - z cegły palonej pod słomą o wym. 17,1x9,5m, stajnia - z cegły surówki pod słomą o wym. 18,2x7,8m, węglarka - z cegły palonej pod blachą o wym. 9,4x4,8m, stajnia fornalska - kamienny pod słomą o wym. 23x7,9m, szopa na wozy (przyległa do stajni fornalskiej) - ze słupów pod słomą o wym. 17x5,5m, gospodarczy (stelmaszka, magazyn i szopa) - 1/2 cegły palonej i 1/2 wałków pod słomą o wym. 36,3x7m, spichlerz - z kamienia i cegły palonej pod słomą o wym. 15x8,7m, mieszkania służby (czworak) - z cegły palonej pod blachą o wym. 49,8x5,2m, kurnik - z wałków pod słomą o wym. 4,5x3,5m, oraz stajnia - z cegły surówki pod słomą o wym. 28x10,7m. O istnieniu przedmiotowej zabudowy wspominają również świadkowie w swych oświadczeniach (k. 113, 110, 99 akt sprawy). Do tych informacji (dokumentów) organy albo nie odnosiły się wcale, albo pochopnie podważyły ich wartość dowodową, na skutek pobieżnej ich analizy. W ocenie Sądu, okoliczności te winny zostać przez organy rozważone z większą starannością, oraz ocenione z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego sprawy, czego w realiach niniejszej sprawy zabrakło.
W zakresie natomiast zastrzeżeń organu co do rozbieżności powierzchni majątku [...], należy przywołać wyjaśnienia pełnomocnika Skarżących zawarte w skardze, które Sąd podziela, iż zgodnie z arkuszem posiadłości gruntowej WHL [...] Sądu Okręgowego w Tarnopolu z 27 października 1924 r. nieruchomość [...] obejmowała wówczas łączny obszar 450,2927 ha. Po odłączeniu w 1931 r. parcel nr [...] powierzchnia nieruchomości WHL [...] wynosiła 427,0094 ha (450,2927 ha - 23,2833 ha). Poza tym, W. M. był także właścicielem m.in. nieruchomości [...] gm. kat. [...] o pow. 7,7347 ha oraz nieruchomości w [...] o pierwotnej pow. 125 ha. Z tej ostatniej nieruchomości udało się W. M. rozparcelować do marca 1936 r. 15 morgów (8,6325 ha) i po tym odłączeniu nieruchomość w [...] miała powierzchnię 116,3675 ha. W tej sytuacji suma powierzchni ww. nieruchomości W. M., po uwzględnieniu opisanych powyżej zmian, wynosiła 551,1116 ha (427,0094 ha + 7,7347 ha + 116,3675 ha).
Wątpliwości organów, zdaniem Sądu, biorą się zapewne stąd, że sprawa rekompensaty za pozostawione przez O. M., A. M. 1, A. M. i K. M. 1 mienie została rozdzielona na kilka postępowań, co w zamierzeniu Wojewody miało ułatwić jej załatwienie, a paradoksalnie – utrudniło i skomplikowało jej zakończenie. Wszak we wszystkich tych postępowaniach zdecydowana większość materiału dowodowego jest tożsama. Mówiąc innymi słowami istnienie łączność przedmiotowo-podmiotowa pomiędzy tymi postępowaniami. Rozdzielenie tej sprawy na kilka odrębnych postępowań spowodowało natomiast praktyczne problemy z kompleksowym oraz spójnym ich rozstrzygnięciem, czego wyrazem są chociażby wskazane wątpliwości organów co do powierzchni i rodzaju gruntów majątku [...], czy też rozstrzygnięcia organów o prawie do rekompensaty w granicach przekraczających 100 % udziałów w tym prawie, czyli w łącznym udziale wynoszącym 39/36, na co zwrócono uwagę w skardze.
Należy także podnieść, że rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.) Organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno także znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów, co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Zapatrywanie organu nie może być przy tym dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie dowodom. Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie sprostały powyższym regułom.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, w związku z czym sprawa nie została należycie rozpatrzona i oceniona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji także nieprawidłowe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego (ustawy zabużańskiej).
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz dokona prawidłowego ustalenia udziałów Skarżących w prawie do rekompensaty, a także precyzyjnie określi rodzaj oraz powierzchnię nieruchomości będących przedmiotem rozstrzygnięcia. Wojewoda rozważy także konieczność połączenia do wspólnego prowadzenia oraz rozstrzygnięcia postępowań dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione przez O. M., A. M. 1, A. M. i K. M. 1 mienie poza obecnymi granicami RP.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w kwocie 680 zł (480 zł wynagrodzenia procesjonalnego pełnomocnika oraz 200 zł wpisu od skargi).