I SA/Wa 2106/23

I SA/Wa 2106/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Nina Beczek
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1073
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 sierpnia 2023 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "Prezes KRUS") odmówił przyznania A. W. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Powyższa decyzja wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
A. W. pełnił funkcję sołtysa w sołectwie [...], gmina [...] przez dwie kadencje, w okresach: od [...] lutego 2007 r. do [...] stycznia 2011 r. (I kadencja) oraz od [...] stycznia 2011 r. do [...] stycznia 2015 r. (II kadencja).
Wnioskiem z 5 lipca 2023 r. wystąpił on do Prezesa KRUS o przyznanie świadczenia przewidzianego ustawie z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz.U. z 2023, poz. 1073). W następstwie rozpoznania tego wniosku Prezes KRUS decyzją z 10 sierpnia 2023 r. odmówił przyznania oczekiwanego świadczenia, wskazując na niespełnienie jednej z przesłanek jego uzyskania wskazanych w art. 2 ust. 1 powolnej ustawy, odnoszącej się do pełnienia funkcji sołtysa "niemniej niż 8 lat". W sprawie bowiem wnioskodawcy wykazał pełnienie jej przez 7 lat, 11 miesięcy i 17 dni.
Na decyzję Prezesa KRUS A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej oparcie na krzywdzącej i noszącej znamiona nierównego traktowania interpretacji art. 2 ustawy z 26 maja 2023 r., zakładającej, że dla uzyskania świadczenia wymagane jest spełnienie zarówno warunku pełnienie funkcji przez dwie kadencje jak i co najmniej ośmioletniego okresu jej pełnienia. W ocenie skarżącego takie rozumienie przepisu powoduje, że w wielu przypadkach, ze względu na przewidziana ustawą o samorządzie gminnym oraz statutami sołectw sposób i tryb przeprowadzania wyborów na sołtysa, także pomimo dokonania wyboru sołtysa na pierwszym zebraniu sołeckim, nie zostaje zachowany wymagany okres 8 lat. Wielokrotnie do tego okresu brakuje zaledwie kilku dni. Zwracał przy tym uwagę, że wybory przeprowadzane są po wyborach samorządowych, wymagają określonych przepisami działań i czasu. Nie jest możliwe zatem, chociażby ze względów organizacyjnych gmin, przeprowadzanie ich we wszystkich sołectwach jednocześnie w jednym, najszybszym z możliwych terminie, co zagwarantowałoby spełnienie wymogu 8 lat sprawowania funkcji przy pełnieniu jej przez 2 kadencję. Z tego powodu rozciągnięte są one w czasie i skutkuje to nieosiągnięciem okresu pełnych 8 lat sprawowania funkcji. W związku z powyższym, zakładając racjonalne działanie ustawodawcy, należałoby przyjąć, iż wiedział on o istniejącym procesie organizacyjnym wyborów na sołtysa i uwzględnił go przy formułowaniu przedmiotowego zapisu ustawowego. Przyjmując takie założenie logicznym i racjonalnym jest zapis mający na celu wprowadzenie wymogu pełnienie funkcji przez okres minimum 2 kadencji. Co do zasady okres taki byłby zbliżony do okresu 8 letniego. Dalszy ciąg przedmiotowej normy prawnej, w założeniu umożliwić winien uzyskanie świadczenia dla osób, które sprawowały taką funkcję przez analogicznie długi okres, ale nie koniecznie przez 2 pełne kadencje, co gwarantowałoby równe traktowanie i dostęp do świadczeń osobom znajdującym się w zbliżonych sytuacjach. Należy zatem traktować te dwa warunki jako alternatywne. Ponieważ zaś skarżący sprawował funkcję przez pełne dwie kadencje - co potwierdzały załączone do skargi dokumenty, w postaci zaświadczenia o pełnieniu funkcji sołtysa, protokoły z komicji wyborczej i uchwały w sprawie zarządzenia wyborów do organów sołectw na terenie gminy [...] – winien uzyskać świadczenie. Z tych względów wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji jest art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat;
2) osiągnęła wiek:
a) w przypadku kobiet - 60 lat,
b) w przypadku mężczyzn - 65 lat.
W myśl ust. 2 art. 2 ustawy przy ustalaniu okresu pełnienia funkcji sołtysa nie jest wymagane zachowanie ciągłości pełnienia tej funkcji. Zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że uzyskanie świadczenia uwarunkowane jest kumulatywnym spełnieniem wymienionych w nim przesłanek: tj. uzyskaniem wskazanego w nim wieku, a także pełnienia funkcji przez co najmniej dwie kadencje, przy jednoczesnym zastrzeżeniu minimalnego okresu pełnienia tej funkcji ustalonego na 8 lat. Posłużenie się przez ustawodawcę w redakcji art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy sformułowaniem "przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat", nie pozostawia w tym aspekcie pola do dokonywania jakichkolwiek innych interpretacji. W szczególności nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że wymóg dwuletniej kadencji oraz ośmioletniego okresu pełnienia funkcji w założeniu ustawodawcy zostały ustanowione w formie alternatywy, tj. że wystarczającym jest spełnienie jednego z nich by uzyskać świadczenie. Taki sposób ich kształtowania wymagałby bowiem posłużenia się przez ustawodawcę przy stanowieniu warunków funktorem alternatywy wyrażonym spójnikiem "lub", co w tym przypadku nie ma miejsca. Stąd zarzut oparcia skarżonej decyzji na błędnej wykładni ww. przepisu pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. To z kolei, że na skutek ukształtowanych przesłanek nabycia prawa do świadczenia nie wszyscy pełniący przez dwie kadencje sołtysi je uzyskają, nie może być w ocenie Sądu kwalifikowane jak niedopuszczalne na gruncie aksjologii konstytucyjnej różnicowanie ich sytuacji pod względem prawnym. Wprowadzając do systemu prawnego ex gratia tego rodzaju świadczenie o charakterze socjalnym ustawodawca ma bowiem pewien margines swobody w kształtowaniu kręgu podmiotowego jego beneficjentów.
Na marginesie warto przy tym zauważyć, że w pierwotnym projekcie ustawy wymóg dotyczący minimalnego okresu pełnienia funkcji sołtysa wynosić miał lat 10 (vide rządowy projektu ustawy – druk nr 3128, dostępny w zakładce Prace Sejmu IX kadencji). W uzasadnieniu do tego projektu zaś jako istotne kryterium akcentowano nie tyle liczbę kadencji, co okres pełnienia funkcji. Jak wskazywano bowiem "Wychodząc naprzeciw zdiagnozowanym niedostatkom aktualnego stanu prawnego, projekt ustawy ma na celu przyznanie waloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości 300 złotych miesięcznie dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Za okres ten w projekcie przyjęto wymóg pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej 10 lat.".
Skoro zatem warunkiem uzyskania świadczenia jest, poza wymogiem osiągnięcia odpowiedniego wieku i sprawowania urzędu sołtysa przez dwie kadencje, dopełnienie także wymogu łącznego pełnienia tej funkcji przez co najmniej 8 lat, a w niniejszej sprawie tego ostatniego warunku skarżący nie spełnił - co jest okolicznością niesporną i znajduje oparcie w treści znajdującego się w aktach zaświadczenia Wójta Gminy [...] – to decyzja odmawiająca mu z tego powodu jego przyznania odpowiada prawu, co czyni skargę niezasadną.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.