I SA/Wa 2100/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-03-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieruchomościdrogi publicznenabycie z mocy prawapostępowanie administracyjneinteres prawnystrona postępowaniakomunalizacjaustawa wprowadzająca reformę administracji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego.

Skarżąca U. G. wniosła o wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego jako następcy prawnego właścicieli nieruchomości. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie prawa rzeczowego do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ani obecnie, co uniemożliwia uznanie jej za stronę postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi U. G. na postanowienie Ministra Rozwoju, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi. Skarżąca domagała się odszkodowania za te nieruchomości. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego, ponieważ nie udowodniła, że posiadała prawo rzeczowe do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ani obecnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że interes prawny musi być oparty na konkretnej normie prawa materialnego, a skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej prawa rzeczowe do spornych działek. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej, prawo własności nieruchomości zajętych pod drogi przeszło z mocy prawa na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r., a strony takiego postępowania to byli właściciele (lub ich następcy prawni) oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Ponieważ skarżąca nie wykazała swojego prawa rzeczowego do nieruchomości, nie mogła być uznana za stronę postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie posiada interesu prawnego, ponieważ nie wykazała prawa rzeczowego do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ani obecnie, co jest warunkiem uznania jej za stronę postępowania na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes prawny w postępowaniu na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej przysługuje byłym właścicielom nieruchomości (lub ich następcom prawnym) na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego. Skarżąca nie przedstawiła dowodów na posiadanie takiego prawa rzeczowego do spornych działek, w związku z czym nie mogła być uznana za stronę postępowania, a organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Kpa art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 z późn. zm. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Przepis ma charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście własności gruntów zajętych pod drogi publiczne na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. Interes prawny w postępowaniu na podstawie tego przepisu mają byli właściciele (lub ich następcy prawni) oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała posiadania prawa rzeczowego do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ani obecnie, co uniemożliwia uznanie jej za stronę postępowania. Interes prawny musi być oparty na konkretnej normie prawa materialnego. Art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej ma charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście własności z mocy prawa.

Odrzucone argumenty

Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący braku wykazania przez nią następstwa prawnego po właścicielach nieruchomości i braku interesu prawnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a w zw. z art. 28 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 KPA poprzez zaniechanie wyczerpujących ustaleń faktycznych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 §1 pkt. 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 73 ust. 1 i 3 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej) poprzez uznanie, że nie spełnia przesłanek, mimo że postępowanie nie zostało formalnie wszczęte.

Godne uwagi sformułowania

Interes prawny należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków. Czynność procesowa podmiotu żądającego wszczęcia postępowania administracyjnego skuteczna będzie tylko wtedy, gdy można stwierdzić w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego, że podmiot zgłaszający to żądanie ma własny interes prawny lub obowiązek prawny go dotyczący. Posiadając prawo podmiotowe, jednostka może się domagać wydania orzeczenia określonej treści. Interes prawny daje jednostce prawo do brania udziału w postępowaniu zmierzającym do wydania orzeczenia, którego treść nie jest z góry zdeterminowana. Natomiast interes faktyczny nie daje jednostce podstaw do domagania się podjęcia przez organ administracji postępowania.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Monika Sawa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak wykazania prawa rzeczowego do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. uniemożliwia uznanie za stronę postępowania w sprawie nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi, zgodnie z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją gruntów drogowych na podstawie przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem nieruchomości z mocy prawa i definicją strony postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.

Czy możesz odzyskać ziemię zajętą pod drogę? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 2100/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 321/22 - Wyrok NSA z 2023-03-15
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 61a  par. 1,  art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. G. na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju (Minister/organ) postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. po rozpatrzeniu zażalenia U. G., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonych w gminie [...], obręb [...], oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], zajętych pod drogi, na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformującego administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.)
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2005 r. U. G. wystąpiła do Wojewody [...] o wypłatę odszkodowania za nieruchomości położone w miejscowości [...] częściowo zajęte pod drogi oraz lasy. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 65 § 1 Kpa, przekazał według właściwości Wojewodzie [...], pismo U. G. z dnia 31 grudnia 2005 r. oraz pismo z dnia 6 września 2016 r. i z dnia 21 września 2016 r. dotyczące uregulowania stanu prawnego w trybie art. 73 ww. ustawy nieruchomości położonych w obrębie [...], jedn. ewid. [...] - obszar wiejski, zajętych według wnioskodawcy pod drogi publiczne i wypłaty kwoty odszkodowania za przejęte nieruchomości. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 61 a oraz art. 123 Kpa, postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. znak [...], wydanym w następstwie wniosku U. G., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, w trybie art. 73 ust.1 z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonych w gminie [...], obręb [...], oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], zajętych pod drogi. Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa złożyła U. G., podnosząc, iż organ I instancji bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania przyjmując, wbrew przepisowi art. 28 Kpa, że wnioskodawczyni nie przysługuje status strony postępowania - mimo iż wykazała swój interes prawny stosownymi dokumentami urzędowymi. Dodatkowo wskazano, iż organ orzekający nie był uprawniony do badania wypełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek z przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przed wszczęciem postępowania i czynienia w tym zakresie w uzasadnieniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia oraz zbadaniu akt sprawy Minister wskazał, że ustawodawca wprowadził w przepisie art. 61a § 1 Kpa dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Natomiast drugą i niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 Kpa jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. A zatem do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 Kpa dochodzi wtedy, gdy organ w postępowaniu wstępnym ustali, że w sprawie zachodzą przesłanki podmiotowe np. brak legitymacji wnoszącego podanie do bycia stroną w sprawie lub przesłanki przedmiotowe stanowiące przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Zarówno w judykaturze, jak i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że wniosek o wszczęcie postępowania musi pochodzić od strony w rozumieniu art. 28 Kpa, czyli podmiotu, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy konkretne postępowanie albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Czynność procesowa podmiotu żądającego wszczęcia postępowania administracyjnego skuteczna będzie tylko wtedy, gdy można stwierdzić w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego, że podmiot zgłaszający to żądanie ma własny interes prawny lub obowiązek prawny go dotyczący. Organ nie może co do zasady wszcząć postępowania administracyjnego na wniosek dowolnego podmiotu, bowiem uczyniłby to w sposób oczywiście niezgodny z prawem (zob. Postępowanie administracyjne pod red. T. Wosia, Warszawa 2013, s. 245). Minister podkreślił, iż ustawowa definicja strony postępowania administracyjnego nawiązuje do teoretycznej koncepcji tzw. triady E. Bernatzika, która zakłada, że w sferze relacji zachodzących między państwem, a jednostką można wyróżnić trzy kategorie więzów prawnych - prawo podmiotowe, interes prawny oraz interes faktyczny. Posiadając prawo podmiotowe, jednostka może się domagać wydania orzeczenia określonej treści. Interes prawny daje jednostce prawo do brania udziału w postępowaniu zmierzającym do wydania orzeczenia, którego treść nie jest z góry zdeterminowana. Natomiast interes faktyczny nie daje jednostce podstaw do domagania się podjęcia przez organ administracji postępowania. Jest to stan, gdy jednostka jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisem prawa powszechnie obowiązującego mającym stanowić podstawę skutecznego żądania czynności organu administracji publicznej (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Postępowania administracyjne ogólne. Warszawa 2003, s. 275-276) W konsekwencji organ stwierdził, iż interes prawny to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, bazujący na konkretnej normie prawnej. Posiadać interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza to samo co móc ustalić normę prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie której można skutecznie żądać działania organu zgodnego z potrzebami i oczekiwaniami lub zaniechania albo ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Istotę interesu prawnego stanowi zatem jego związek z konkretną normą prawa powszechnie obowiązującego, którą można wskazać jako jego podstawę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98 (publ. CBOSA) stwierdził, iż cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych stanowiących determinantę faktyczną decyzji administracyjnej i często jest wyznaczany okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy. Minister wskazał, że podstawy do uznania na gruncie niniejszego postępowania podmiotu za stronę należy upatrywać w przepisie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z uwagi na to, że ww. przepis ma charakter deklaratoryjny, a co za tym idzie dochodzi na jego podstawie do potwierdzenia zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia własności gruntów znajdujących się w dniu 31 grudnia 1998 r. w pasie drogi publicznej na rzecz Skarbu Państwa (w przypadku dróg krajowych) lub jednostki samorządu terytorialnego (w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych) z dniem 1 stycznia 1999 r., to interes prawny w tym postępowaniu mają te podmioty, których praw rzeczowych do nieruchomości dotyczy ukształtowany w nim stosunek administracyjnoprawny. Tym samym stronami takiego postępowania są były właściciel (na dzień 31 grudnia 1998 r.) nieruchomości (jego następcy prawni) - jako osoby wywłaszczone z prawa oraz Skarb Państwa lub właściwa miejscowo jednostka samorządu terytorialnego - jako beneficjenci przewłaszczenia. Minister wskazał, że z analizy materiału dowodowego, wynika, iż działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] są własnością Gminy [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] oraz z dnia [...] października 2015 r. znak [...]. W stosunku do działki nr [...] Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...], w oparciu o art. 73 ww. ustawy stwierdzającej jej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...]. Natomiast z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest własnością osoby fizycznej, zaś działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa na mocy Kodeksu Napoleona, a prawo to jest ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Natomiast działka nr [...] stanowi własność Województwa [...] (por. wypis z rejestru gruntów z 2013 r.) Zdaniem organu z powyższych ustaleń nie wynika, aby U. G. przysługiwało jakiekolwiek prawo rzeczowe do przedmiotowych działek. U. G. nie przedstawiała do chwili wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia dokumentów potwierdzających prawo własności do przedmiotowych działek. Nie uczyniła tego również w toku postępowania zażaleniowego. W postępowaniu administracyjnym co do zasady ciężar dowodu spoczywa na organie prowadzącym postępowanie, co jest wyrazem zasady zawartej w art. 7 Kpa. Jednakże gdy wnioskodawca wywodzi dla siebie określone skutki prawne, a jego twierdzenia w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 1988 r., sygn. akt II ŚA 1947/87, ONSA 2/1988/82 oraz W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Warszawa 2002 r., str. 104 i cytowana tam literatura). Organ podniósł, że skoro zatem U. G. nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących aby posiadała w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i obecnie stosowne prawa rzeczowe do działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], to Wojewoda [...] słusznie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w zażaleniu Minister podkreślił, iż celem postępowania toczącego się w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest ustalenie, czy na gruncie konkretnej sprawy zaistniały łącznie przesłanki, o których mowa w ww. przepisie, przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym kwestie poruszone w uzasadnieniu zażalenia nie mają wpływu na powyższe postępowanie.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. G. (skarżąca) zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na błędnym ustaleniu, że wnioskodawczyni nie wykazała faktu, że jest następcą prawnym właścicieli nieruchomości objętych złożonym wnioskiem o wszczęcie postępowania, a w konsekwencji, że nie przysługuje jej interes prawny do wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem.
2. naruszenie przepisu art. 61 a w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("KPA") poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, mimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia,
3. naruszenie przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 KPA poprzez zaniechanie dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, które przyjęto jako podstawę do ustalenia stanu prawnego nieruchomości objętych wnioskiem wnioskodawczyni oraz tytułów prawnych przysługujących wnioskodawczyni do tych nieruchomości, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że wnioskodawczyni nie przysługuje interes prawny do wszczęcia postępowania zgodnie ze złożonym wnioskiem,
4. naruszenie przepisu art. 138 §1 pkt. 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo istnienia podstaw do jego uchylenia,
5. naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez uznanie, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek w tym przepisie przewidzianych, w sytuacji w której postępowanie w zakresie ustalenia istnienia tych przesłanek nie zostało formalnie wszczęte, a zatem organ orzekający nie był uprawniony do badania istnienia tych przesłanek, a tym samym sformułowany wniosek o braku spełniania przez Wnioskodawczynię tych przesłanek jest co najmniej przedwczesny.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji tj. postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...].
Skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów załączonych do skargi:
1. Decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...], wraz z zaświadczeniem o ostateczności,
2. Decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...],
3. Decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], na okoliczność ustalenia, że wnioskodawczyni jest następcą prawnym dawnych właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem, albowiem dokumenty te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie mogły być przez wnioskodawczynię przedłożone na wcześniejszym etapie postępowania — zwłaszcza na etapie składania zażalenia — albowiem wówczas jeszcze nie istniały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało
wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy zatem upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Zaznaczyć należy, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. II OSK 889/12) Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby jednak pozwalał uznać osobę za stronę postępowania administracyjnego, musi być normatywny, obiektywny, aktualny, własny, indywidualny, realny i konkretny (por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2010, s. 271; D. Całkiewicz, Interes prawny jako podstawa legitymacji procesowej strony w postępowaniu administracyjnym, "Studia Prawnoustrojowe" 2010, t. 13, s. 84-86; A.S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 79). Przyjmuje się więc, że prawo strony służy także innym podmiotom, które wykażą taki przymiot, w szczególności tym, które roszczą sobie prawo do gruntu objętego dotychczasową decyzją (przykładowo komunalizacyjną - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1716/10, publ. jw.). Interes prawny może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążącym się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on więc wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (p.m.in. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1957/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 74/12, i cytowane tam orzecznictwo, dostępne jw.). Dlatego zagadnienie interesu prawnego, którego legitymacja procesowa jest pochodną, powszechnie w doktrynie i orzecznictwie uważane jest za zagadnienie o charakterze materialnoprawnym, bowiem warunkujący przymiot strony w postępowaniu administracyjnym interes prawny, zależny jest od istnienia przepisu materialnoprawnego, z którego można go wywieść (p. przykładowo wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1220/11 i z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 176/11, publ. jw. W niniejszej sprawie nie istniała norma prawna, która regulowałaby aktualny i realny interes prawny skarżącej do wszczęcia postępowania. Jak zasadnie wskazał organ ustalenia czy skarżącej przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu należy dokonać w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Na podstawie powołanego przepisu następuje skutek w postaci przejścia z mocy prawa własności gruntów znajdujących się w dniu 31 grudnia 1998 r. w pasie drogi publicznej na rzecz Skarbu Państwa (w przypadku dróg krajowych) lub jednostki samorządu terytorialnego (w przypadku dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych) z dniem 1 stycznia 1999 r. Interes prawny w postępowaniu toczącym się na podstawie powołanego przepisu mają te podmioty, których praw rzeczowych do nieruchomości dotyczy ukształtowany w nim stosunek administracyjnoprawny. Tym samym stronami takiego postępowania są były właściciel (na dzień 31 grudnia 1998 r.) nieruchomości (jego następcy prawni) - jako osoby wywłaszczone z prawa oraz Skarb Państwa lub właściwa miejscowo jednostka samorządu terytorialnego - jako beneficjenci przewłaszczenia. Jak prawidłowo ocenił Minister z analizy akt sprawy wynika, że działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] są własnością Gminy [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] oraz z dnia [...] października 2015 r. znak [...]. Z kolei działka nr [...] decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...], w oparciu o art. 73 ww. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Powiatu [...]. Dodatkowo z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest własnością osoby fizycznej (R. B.) , zaś działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa na mocy Kodeksu Napoleona, a prawo to jest ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Natomiast działka nr [...] stanowi własność Województwa [...] (wypis z rejestru gruntów z 2013 r.) Organ zasadnie zatem uznał, że U. G. nie przysługiwało prawo rzeczowe do tej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ani obecnie. Skarżąca nie wykazała tym samym aby posiadała interes prawny do wszczęcia przedmiotowego postępowania i z tego powodu nie mogła być uznana za stronę tego postępowania. W konsekwencji organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonych w gminie [...], obręb [...], oznaczonych jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], zajętych pod drogi, na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformującego administrację publiczną. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, a złożone przy skardze również takiego dowodu nie stanowią, z których wynikałyby jej prawa rzeczowe do ww. działek, co predestynowałoby ją do żądania wszczęcia postępowania na podstawie art. 73 ustawy. Decyzje powołane przez skarżącą nie dotyczą działek objętych niniejszym postępowaniem. Z treści powołanych przez skarżącą decyzji wynika wyłącznie, że organ stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej w zakresie działki [...], która jest zajęta pod drogę, ale nie drogę publiczną, a Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi stwierdził że m.in. ta działka nie podlegała pod działanie przepisu art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN.
Zauważyć należy także, że organ nie kwestionował jak podnosi skarżąca, że nie była ona następcą prawnym dotychczasowych właścicieli.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę