I SA/WA 2088/23

I SA/Wa 2088/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart
Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z  art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi H. H. i Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r. nr KOX/867/Pu/22 w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej przekształceniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia 23 czerwca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz H. H. i Z. H. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzją z 22 czerwca 2023 r., nr KOX/867/Pu/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") - po rozpatrzeniu odwołania H. H. oraz Z. H. od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 23 czerwca 2022 r., nr 15/OP/2022 ustającej roczną opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent, zaświadczeniem z 25 czerwca 2021 r., potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w [...] przy ul. [....], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], związanego z prawem własności lokalu niemieszkalnego nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], przekształciło się w prawo własności. Powyższe zawiadomienie zawierało również informację o wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu w prawo własności – w kwocie [...] zł, która powinna być wnoszona przez 33 lata, licząc od dnia przekształcenia.
Współwłaściciele przedmiotowego lokalu niemieszkalnego nr [...] – H. H. oraz Z. H., nie zgodzili się z tak określoną wysokością opłaty przekształceniowej i pismem z 14 września 2020 r. wnieśli do Prezydenta o ustalenie wysokości i okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.
Decyzją z 5 października 2020 r., nr 5/2020 Prezydent, po rozpatrzeniu ww. wniosku z 15 września 2020 r., ustalił opłatę roczną z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej powyżej nieruchomości w udziale wynoszącym 5011/1516308 części (jako prawa związanego z własnością wyodrębnionego lokalu niemieszkalnego nr [...]) – w kwocie [...] zł, z zastosowaniem stawki procentowej 3 %. Jednocześnie organ I instancji nałożył obowiązek wnoszenia tak ustalonej opłaty przez współwłaścicieli ww. lokalu H. H. oraz Z. H., przez 33 lat, licząc od dnia przekształcenia.
Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta wnieśli H. H. oraz Z. H.
Kolegium - decyzją z 12 października 2021 r., nr KOX/1726/Pu/20 - uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent ustalając wysokość opłaty przekształceniowej nie dołączył do akt sprawy żadnych dokumentów określających wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz wysokość stawki procentowej tej opłaty, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Ponadto, organ I instancji ustalił okres wnoszenia opłaty przekształceniowej na podstawie art. 7 ust. 6a pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 139), jednakże nie zgromadził materiału dokumentacyjnego, który pozwoliłby potwierdzić zasadność zastosowania tego przepisu. Przepis ten wymaga bowiem potwierdzenia, że H. H. oraz Z. H. są przedsiębiorcami oraz wykorzystują nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców.
Po ponownym rozpoznaniu, Prezydent decyzją z 23 czerwca 2022 r., nr 15/OP/2022 - działając na podstawie art. 1, art. 4, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 6a, 6c powołanej wyżej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 240, dalej jako "ustawa") - ustalił opłatę roczną z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej powyżej nieruchomości w kwocie [....] zł, z zastosowaniem stawki procentowej 3 %, nakładając obowiązek wnoszenia tak ustalonej opłaty przez współwłaścicieli lokalu niemieszkalnego nr [...] – H. H. oraz Z. H. przez 33 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. 1 stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Państwo H. i Z. H. nabyli na zasadach wspólności ustawowej lokal niemieszkalny nr [...], położony przy ul. [...] wraz z prawem użytkowania wieczystego ułamkowej części nieruchomości gruntowej - umową ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności sporządzoną aktem notarialnym z 7 sierpnia 2018 r., Rep. A nr [...]. Informacją z 4 października 2018 r., Urząd [...] Urząd Dzielnicy [...]-[...] poinformował Ww. o wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego [....] części gruntu, jako prawa związanego z własnością wyodrębnionego lokalu niemieszkalnego nr [...] , przy zastosowaniu 3 % stawki, na kwotę [...] zł. Informacja została skutecznie doręczona w dniu 15 października 2018 r. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej uległo przekształceniu w prawo własności – z dnie 1 stycznia 2019 r. Na powyższą okoliczność Prezydent wydał zaświadczenie z 25 czerwca 2021 r. Wobec wniosku odwołujących się co do wydania decyzji w tym zakresie, organ I instancji podjął stosowne rozstrzygnięcie.
Dalej Prezydent stwierdził, że w dacie przekształcenia obowiązywała opłata roczna z tytułu z tytułu użytkowania wieczystego [...] części gruntu, dotycząca lokalu niemieszkalnego nr [...] przy ul. [....], w wysokości [....] zł, z zastosowaniem 3 % stawki, która zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy jest równa opłacie przekształceniowej. Prezydent wskazał, że z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej wynika, iż przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest do prowadzenia działalności gospodarczej. Na dzień przekształcenia i obecnie w lokalu mieści się salon [...] pod nazwą [...] "[...]". Również zapisy w księdze wieczystej i ewidencji gruntów i budynków potwierdzają niemieszkalny charakter lokalu nr [...]. Organ I instancji podniósł, że ustawa odwołuje się do pojęcia działalności gospodarczej określonego w Prawie przedsiębiorców a jednocześnie nakazuje uwzględniać przepisy dotyczące pomocy publicznej, które odwołują się do przepisów unijnych definiujących przedsiębiorcę w sposób szeroki. Jeśli taka działalność jest nastawiona na zysk, to niezależnie czy jest oficjalnie zarejestrowana, formalnie zorganizowana czy prowadzona jednostkowo i na niewielką skalę - uznawana jest za działalność gospodarczą. W ocenie Prezydenta wynajmowanie lokalu przez osoby fizyczne, nawet jeśli osoba taka nie zarejestrowała działalności gospodarczej w CEIDG, wiąże się z osiągnięciem zarobku oraz jest wykonywane w sposób zorganizowany, czyli spełnia przesłanki działalności gospodarczej.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. H. oraz Z.H. domagając się ustalenia wysokości opłaty rocznej przekształceniowej dla ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości gruntowej przy zastosowaniu stawki procentowej 1 %, w wysokości [...] zł brutto oraz ustalenie, że opłata powinna być wnoszona przez 20 lat licząc od dnia przekształcenia. Zwrócili uwagę na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21, w której NSA stwierdził, że podatnik ma prawo prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem składników swojego mienia lecz może je wykorzystać także do celów prywatnych, np. oddając w najem. Wówczas nieruchomości czy lokale niebędące składnikami majątku przedsiębiorstwa i niestanowiące jego środków trwałych, nie są składnikami majątku związanego z działalnością gospodarczą. Zdaniem wnoszących odwołanie Prezydent w sposób nieuprawniony zastosował art. 7 ust. 6a ustawy albowiem ich majątek nieruchomy wynajmują tylko jako osoby fizyczne, nie stworzyli żadnych struktur organizacji i zarządzania majątkiem, które pozwoliłyby zakwalifikować ich jako przedsiębiorców.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [....] powołaną na wstępie decyzją z 22 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało przede wszystkim na brzmienie przepisu art. 7 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym okres ponoszenia opłaty przekształceniowej wynosi 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Z kolei, w myśl art. 7 ust. 6a ustawy, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców z uwzględnieniem art 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:
1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1 % albo
2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2 %, albo
3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3 %, albo
4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3 %.
Dalej organ odwoławczy wskazał na przepis art. 7 ust, 6b, który stanowi, że właściciel gruntu będący przedsiębiorcą w okresie pozostałym do wnoszenia opłaty w każdym czasie, z uwzględnieniem art. 14, może złożyć nowe oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty stosownie do ust. 6 albo 6a, z uwzględnieniem dotychczas wniesionych opłat. Właściwy organ wydaje zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia nowego oświadczenia. Do zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2.
Organ odwoławczy przywołał także art. 7 ust. 6c oraz ust. 6d ustawy, stwierdzając, że skoro odwołujący się nie złożyli oświadczenia o którym mowa w art. 6a ustawy to w związku z tym Prezydent prawidłowo przyjął, że opłata przekształceniowa winna zostać wniesiona zgodnie z zaświadczeniem z 25 czerwca 2022 r. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że Państwo H. i Z. H. są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców albowiem wynajmowanie lokali przez osoby fizyczne wiąże się z osiągnięciem zarobku oraz jest wykonywane w sposób zorganizowany, co spełnia przesłanki działalności gospodarczej.
H. H. oraz Z. H. (dalej: "skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Kolegium, wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie, że wysokość opłaty rocznej przekształceniowej od gruntu przy ul. [....] związanego z własnością wyodrębnionego lokalu niemieszkalnego oznaczonego numerem [...] stanowi [...] zł, to jest 1% wartości przysługującego im prawa własności do części ułamkowej gruntu i powinna być wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że nie ma podstaw prawnych do uznania ich za przedsiębiorców w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i tym samym do zastosowania niekorzystnego dla nich art. 7 ust. 6a, zamiast art. 7 ust. 6 ustawy. Podnieśli, że według ww. art. 3 Prawa przedsiębiorców: działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Podkreślili, że nie prowadzą zorganizowanej działalności zarobkowej, która polega na podjęciu czynności zmierzających do wyraźnego wyodrębnienia przedsiębiorstwa przez stworzenie zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych mających służyć działalności gospodarczej, nie budują struktury organizacyjnej pozwalającej na zarządzanie tą wydzieloną częścią majątku, nie wypracowują tej strategii działalności a jedynie lokują środki przeznaczając je na zakup nieruchomości, które następnie wynajmują. W ich ocenie nie można uznać, że składniki ich majątku związane są z działalnością gospodarczą. Od kilkunastu lat wynajmują lokal użytkowy nr [...] przy ul. [...] jako osoby prywatne, nie stworzyli żadnych struktur organizacyjnych oraz zarządzania majątkiem, które pozwoliłyby zakwalifikować ich jako przedsiębiorców. Opłacają z tego tytułu podatek dochodowy na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych a nie na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 24 lutego 2024 r. skarżący podtrzymali stanowisko podkreślając, że wielokrotnie wyjaśniali, iż nie są przedsiębiorcami. Wskazali, że na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy roczna opłata przekształceniowa powinna być naliczona w wysokości [...] zł, bowiem w 2018 r. w takiej wysokości ją uiszczali (za pośrednictwem Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]") od ich ułamkowej części gruntu. A więc w takiej samej wysokości uiszczaliby ją w 2019 r. Do ww. pisma skarżący dołączyli zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej z 4 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s,a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za zasadną.
Podstawę materialnoprawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 22 czerwca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z 23 czerwca 2022 r. stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). W zaświadczeniu, poza potwierdzeniem przekształcenia, jest również zawarta informacja o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy). Z kolei art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (ust. 2).
Regulacje dotyczące okresu ponoszenia omawianej opłaty zostały zawarte m.in. w art. 7 ust. 6-6d ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 6, opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. W myśl art. 7 ust. 6a ustawy, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okresy wskazane w pkt 1-4 niniejszego przepisu.
Przepis art. 7 ust. 6b ustawy stanowi, że właściciel gruntu będący przedsiębiorcą w okresie pozostałym do wnoszenia opłaty w każdym czasie, z uwzględnieniem art. 14, może złożyć nowe oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty stosownie do ust. 6 albo 6a, z uwzględnieniem dotychczas wniesionych opłat. Właściwy organ wydaje zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia nowego oświadczenia. Do zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2. Stosownie do art. 7 ust. 6c ustawy, w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Oświadczenie złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6a, ale przed doręczeniem zaświadczenia uznaje się za skuteczne. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6d ustawy, do zaświadczenia, o którym mowa w ust. 6c, właściwy organ załącza informację o możliwości złożenia wniosku o zmianę okresu wnoszenia opłaty na okres 20 lat, pod warunkiem złożenia przez właściciela gruntu będącego przedsiębiorcą oświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców na nieruchomości, której dotyczy to zaświadczenie, lub wniosku o udzielenie pomocy publicznej wraz z dokumentami wymaganymi na podstawie przepisów odrębnych.
Mając na uwadze powyższe przepisy należy dojść do wniosku, że okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność, o którym mowa w art. 7 ust. 6a ustawy, a który to przepis organy zastosowały w niniejszej sprawie, zależy od wystąpienia następujących przesłanek: a) po pierwsze, aby właściciel gruntu był przedsiębiorcą oraz b) po drugie, by przekształcenie prawa dotyczyło nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1699/21, LEX nr 3347652).
Z kolei, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zorganizowanie, zgodnie z uzasadnieniem projektu ww. ustawy, należy rozumieć jako wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Zarobkowy charakter ma działalność, która jest prowadzona w celu (z subiektywnym zamiarem) osiągania zysków, nawet jeżeli de facto dana działalność nie zawsze będzie obiektywnie dochodowa. Przeciwieństwem działalności zarobkowej w tym rozumieniu jest działalność niezarobkowa, czyli taka, której rzeczywistym przeznaczeniem nie jest generowanie czystych zysków, nawet jeżeli w toku jej wykonywania pewne niezamierzone zyski w pewnym momencie de facto się pojawiają. Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest natomiast działalność wykonywana regularnie i powtarzalnie. Jako całość działalność ta nabiera charakteru względnie trwałego i stabilnego, nie ograniczającego się do jednorazowych, okazjonalnych czy też sporadycznych przedsięwzięć gospodarczych (por. rządowy projekt ustawy - Prawo przedsiębiorców, VIII kadencja, druk nr 2051, s. 57-58).
Organy obu instancji uznały, że brak było podstaw do zastosowania wobec skarżących okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej, określonej w art. 7 ust. 6 ustawy, tj. 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Zastosowały natomiast w sprawie przepis art. 7 ust. 6a ustawy i ustaliły skarżącym okres ponoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntów we własność na 33 lat przy zastosowaniu stawki procentowej 3%. Organy uznały bowiem, że skarżący są przedsiębiorcami, a grunt objęty przekształceniem stanowi nieruchomość wykorzystywaną przez nich do prowadzenia działalności gospodarczej (wynajem lokalu użytkowego).
W ocenie skarżących, stanowisko organów jest nieuprawnione albowiem nie są oni przedsiębiorcami, a wysokość opłaty rocznej przekształceniowej w przedmiotowej sprawie wynosi [....] zł, t.j. 1% wartości przysługującego im prawa własności do części ułamkowej gruntu i powinna być wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia.
W tym miejscu należy wskazać, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ostatecznie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei, według przepisu art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno m.in. zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.
Tymczasem, uzasadnienie decyzji Kolegium sprowadza się w zasadzie tylko do powołania brzmienia przepisów mających znaczenie w sprawie. Brak w nim odzwierciedlenia dążenia organów do ustalenia stanu faktycznego i następnie jego przedstawienia w uzasadnieniu, co winno poprzedzać późniejsze zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni. Brak wyrażenia pierwszego z elementów uzasadnienia (faktycznego) rozstrzygnięcia stanowi o naruszeniu, poza art. 107 § k.p.a., również wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.
Kolegium, uznając prawidłowość stanowiska organu I instancji, wskazało jedynie, że skoro skarżący nie złożyli stosownego oświadczenia oraz wynajmują lokal jako osoby fizyczne – to wiąże się to z osiągnięciem zarobku oraz jest wykonywane w sposób zorganizowany co spełnia przesłanki działalności gospodarczej.
Zdaniem Sądu, orany przedwcześnie przyjęły, że skarżący, jako przedsiębiorcy, mieszczą się w zakresie zastosowania art. 7 ust. 6a ustawy. W powyższym zakresie nie przeprowadzono bowiem wystarczających ustaleń faktycznych, co w realiach niniejszej sprawy było wymagane do merytorycznego załatwienia sprawy, jak też wyprowadzone ze zgromadzonego materiału wnioski nie przekonują o słuszności podjętego rozstrzygnięcia.
Ze strony organów zabrakło w szczególności wyjaśnienia np. co do tego, czy skarżący są płatnikami podatku VAT, czy lokal niemieszkalny nr [...] położony w [...] przy ul. [...], stanowiący współwłasność skarżących, był wykazywany w jakichkolwiek dokumentach finansowych skarżących - jako służący określonemu przedsięwzięciu gospodarczemu, a wydatki związane z jego utrzymaniem i eksploatacją były rozliczane przez skarżących pod względem podatkowym w sposób właściwy dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Istnienie planu finansowo-gospodarczego obejmującego wspomniany lokal niemieszkalny nr [...] dowodziłoby, że ww. nieruchomość była generalnie przez skarżących wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej - w rozumieniu art. 7 ust. 6a ustawy. Co do zasady podatnik, który wynajmuje w sposób ciągły i zorganizowany nieruchomości, może zostać przez organy podatkowe potraktowany jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z uwagi na fakt, że przychód z tytułu najmu takich nieruchomości jest kwalifikowany jako przychód z działalności gospodarczej, o czym wprost stanowi art. 14 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2647, ze zm.).
Również Kolegium w żaden sposób nie oceniło tych przesłanek, nie oceniło również czy ustalenia Prezydenta w tym zakresie są prawidłowe, bezrefleksyjnie akceptując stanowisko Prezydenta. Za zasadny zatem w takiej sytuacji uznać należy zarzut skargi dokonania przez organy obu instancji niepełnych ustaleń faktycznych. Dodatkowo, decyzja Kolegium nie odniosło się do meritum – brak jest w jej uzasadnieniu jakiejkolwiek oceny własnej Kolegium rozpoznawanej sprawy.
W rezultacie uznanie przez organy obu instancji, że opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność powinna być ponoszona przez okres 33 lat z zastosowaniem stawki 3 %, nie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów w świetle reguł wynikających z art. 80 k.p.a., tym samym jest dowolne. Zdaniem Sądu, organy obu instancji naruszyły także przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, organy naruszyły także w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 7 ust. 6a ustawy, poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, który ich to tego nie uprawniał. Naruszenie to było bowiem wynikiem braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jak i błędnej oceny materiałów dowodowych. Z tych przyczyn zakwestionowana decyzja Kolegium, jak też obarczona tożsamymi wadami decyzja organu I instancji, nie mogły się ostać.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji weźmie zatem pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną i przeprowadzi niezbędne postępowanie wyjaśniające w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.