I SA/Wa 2087/22

I SA/Wa 2087/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Sawa
Nina Beczek /sprawozdawca/
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 785/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KOC/5510/Go/21 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2013 r. nr [...] oraz umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu dawnej nieruchomości [...] przy ul. [...] i ul. [...], hip. [...], stanowiącego działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. uchylono decyzję [...] z [...] czerwca 2013 r. – którą ustanowiono na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 na rzecz B. M.– oraz umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie przyznania prawa własności czasowej do zabudowanego gruntu dawnej nieruchomości [...] wyżej opisanej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2021 r. wskazano m.in., że sporna nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej - na własność Skarbu Państwa. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...], Wydział Hipoteczny nr [...] z [...] marca 1948 r. tytuł własności nieruchomości [...] opisanej jako "[...]" o pow. [...] m2, na dzień [...] lutego 1948 r. uregulowany był na imię J. M. z domu B., na mocy aktu kupna z [...] kwietnia 1931 r. za N. [...] tej księgi. Jak ustalono, objęcie w posiadanie przez gminę nieruchomości położonej przy ulicy [...], oznaczonej hipotecznie numerem [...], należącej do J. M., nastąpiło [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], wobec czego termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu upływał dnia 16 lutego 1949 r. W dniu 19 marca 1948 r. wpłynął do Wydziału Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego w [...] wniosek podpisany pierwszą literą imienia i nazwiskiem J. M. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Następnie w dniu [...] marca 1950 r. J. M. złożyła do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego [...] podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] zabudowanej domem mieszkalnym. J. M. złożyła jednocześnie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości, tj. J. M. przyznania prawa własności czasowej do wnioskowanego gruntu i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r. nr [...]. Następnie Minister Infrastruktury decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego z [...] czerwca 1951 r.
Organ podał, że następstwo prawne po J. M. ustalono na podstawie:
1. odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] kwietnia 1987 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po J. M. zmarłej dnia [...] kwietnia 1986 r. w [...], na podstawie testamentu z dnia [...] marca 1982 r. nabył wnuk B. M. w całości;
2. odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...], na mocy którego spadek po B. M., zmarłym w dniu [...] stycznia 2018 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: M. K. w [...] części, H. C. w [...] części, K. S. w [...] części, E. S. w [...] części, J. S. w [...] części, G. S. w [...] części, K. S. w [...] części, B. K. w [...] części.
Dalej w uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że jak wykazała zlecona przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] ekspertyza kryminalistyczna nr [...] z zakresu badań dokumentów (identyfikacji podpisów na dokumentach dotyczących nieruchomości) z [...] lutego 2018 r., podpis na wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej został sporządzony przez inną osobę niż na pozostałych dokumentach, które organ pozyskał i które zostały sporządzone przez J. M..
Wobec powyższego [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] złożył do Prokuratury Rejonowej [...] w [...], na podstawie art. 304 § 1 kpk, zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, polegającego na sfałszowaniu podpisu J. M. na wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej oraz posłużenia się sfałszowanym dokumentem opisanym powyżej w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Gminy [...]. Następnie postanowieniem z [...] maja 2018 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] czerwca 2013 r. ustanawiającą prawo użytkowania wieczystego.
Prokurator Prokuratury Okręgowej [...] w [...] Wydział [...] Śledczy postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt [...] umorzył śledztwo z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, w sprawie zaistniałego w [...] w okresie od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. usiłowania doprowadzenia Miasta [...] do niekorzystnego rozporządzania mieniem w postaci nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], o nieustalonej wartości nie mniejszej niż milion złotych, co stanowi mienie znacznej wartości, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez użycie jako autentyczny podrobionego dokumentu datowanego na dzień 19 marca 1948 r. w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, czym wprowadzono w błąd pracowników Urzędu Miasta [...] oraz Zakładu Gospodarowania Nieruchomości w Dzielnicy [...] w [...], co do podstawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości, lecz zamierzonego celu nie osiągnięto z uwagi na postawę pracowników Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...], tj. o czyn z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Tym samym postanowieniem, Prokurator Prokuratury Okręgowej [...] w [...] na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk umorzył śledztwo z uwagi na przedawnienie karalności czynu, w sprawie o czyn podrobienia w nieustalonym dniu, nie później niż 19 marca 1948 r. w [...] w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], poprzez podrobienie na dokumencie podpisu właściciela nieruchomości, tj. J. M. i posłużenia się tak podrobionym dokumentem poprzez złożenie go w dniu 19 marca 1948 r. w Wydziale Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego [...], tj. o czyn z art. 270 § 1 kk. W toku śledztwa potwierdzono fakt podrobienia podpisu J. M. na wniosku z [...] marca 1948 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Karny z wniosku Prokuratury Okręgowej [...] w [...] z [...] czerwca 2019 r. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa tytułem środka zabezpieczającego dowodu rzeczowego w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z [...] marca 1948 r. celem zapobieżenia popełnieniu czynu zabronionego w przyszłości.
Jak wskazał Prezydent [...] postępowanie dekretowe wszczynane na wniosek wymagało zatem złożenia wniosku przez osobę posiadającą interes prawny. W niniejszym przypadku organ I instancji wydał decyzję, na mocy której ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu, na podstawie wniosku dekretowego z 19 marca 1948 r., podpisanego pierwszą literą imienia i nazwiskiem J. M., który w rzeczywistości nie został podpisany przez osobę uprawnioną do skutecznego jego złożenia, ale przez nieznaną osobę, a następnie został złożony celem skutecznego zainicjowania postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że podpis na wniosku złożonym w przewidzianym do dokonania tej czynności terminie został podrobiony, a więc doszło do popełnienia czynu zabronionego, choć – z uwagi na przedawnienie karalności czynu – postępowanie karne nie mogło być prowadzone. Decyzja Prezydenta [...] z [...] czerwca 2013 r. została zatem wydana w wyniku popełnienia przestępstwa, gdyż podpis na wniosku dekretowym został sfałszowany.
Organ I instancji podkreślił, że nie można uznać, że osoba, która złożyła na wniosku podpis zamiast J. M. (jedynej ówcześnie uprawnionej osoby do zainicjowania postępowania dekretowego) takowy interes prawny posiadała. Pierwotnie za skuteczny uznano zatem wniosek, który zarówno w opinii Prezydenta [...], jak i Prokuratury został uznany jako złożony w wyniku popełnienia przestępstwa i mylnie potraktowany jako pochodzący od strony. W zaistniałej sytuacji postępowanie takie nie powinno zostać wszczęte, w sytuacji natomiast gdy zostało wszczęte, powinno ono zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Tym samym Prezydent uznał, że wniosek nie został złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], a zatem postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. odwołanie wnieśli M. K. i B. K..
Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, uznając za prawidłowe stanowisko organu I instancji. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Fakt, że w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego ustalono, że podpis J. M. na wniosku dekretowym z [...] marca 1948 r. został podrobiony, ma istotne znaczenie. Brak podpisania wniosku dekretowego przez dawnego właściciela, poparty następnie dowodem z opinii biegłego sądowego w ocenie Kolegium świadczą o zaistnieniu przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania. Kolegium wskazało, że dowód w postaci opinii biegłego sądowego Sądu Okręgowego w [...] został dołączony do prowadzonego przez Prokuraturę postępowania przygotowawczego, w którym Prokurator potwierdził twierdzenia biegłej, a zatem w postępowaniu przygotowawczym ujawniono fakt sfałszowania dowodu. Słusznie więc organ I instancji wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta z [...] czerwca 2013 r. ustanawiającą prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu. Kolegium podniosło, że w postanowieniu z [...] maja 2019 r. o umorzeniu śledztwa, sygn. akt [...] Prokurator del. do Prokuratury Okręgowej [...] w [...] w uzasadnieniu wskazał, że "celem dokonania ustaleń w zakresie autentyczności złożonych podpisów na wnioskach z dnia [...] marca 1948 r. oraz [...] marca 1950 r. dopuszczono i przeprowadzono dowód z opinii biegłego z zakresu klasycznych badań dokumentów. Zgodnie z treścią opinii, podpis "[...]" widniejący na piśmie datowanym na dzień [...] marca 1948 r. zaadresowanym do Zarządu Miejskiego w [...], Wydział Gospodarki Gruntami, wskazuje różnice graficzne w konfrontacji z podpisami złożonymi na dane J. M., stanowiącymi materiał porównawczy w ramach opinii, co oznacza, że nie został nakreślony przez tę samą osobę. Pozostałe podpisy na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania wskazują zgodności graficzne w konfrontacji z pismem ręcznym zgromadzonym na dane J. M., stanowiącym materiał porównawczy w ramach niniejszej opinii, co oznacza, że zostało nakreślone przez tę samą osobę, (opinia biegłego k. [...]-[...]). Tym samym potwierdziły się wnioski ekspertyzy kryminalistycznej z dnia [...] lutego 2018 r. sporządzonej na zlecenie Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa, (ekspertyza k. [...]-[...]). W związku z tym, ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że wniosek J. M. z dnia [...] marca 1948 r. został podrobiony co najmniej w zakresie podpisu wnioskodawczyni". Na ostatniej stronie postanowienia Prokurator wskazał, że "w zakresie czynu [...] objętego niniejszym postępowaniem, nie budzi wątpliwości fakt jego dokonania przez nieustalone osoby. Zarówno ekspertyza kryminalistyczna sporządzona na zlecenie Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa, jak i opinia biegłego z zakresu klasycznego badania dokumentów sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania potwierdzają fakt podrobienia podpisu J. M. na wniosku złożonym w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 21 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy". Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. Prokurator wniósł do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] wniosek o orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego (wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z dnia [...] marca 1948 r.) wskazanego w wykazie dowodów pod poz. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w toku postępowania przygotowawczego ustalono, co wynika z opinii biegłego z zakresu dokumentów wywołanej przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...], jak również z opinii biegłego z zakresu dokumentów, którego opinia została wywołana przez Prokuraturę, że zabezpieczony w sprawie dowód rzeczowy jest dokumentem, którego treść, jak również podpis, nie zostały nakreślone przez J. M., a więc jest dokumentem podrobionym. Zgodnie z art. 45a § 2 kk sąd może orzec przepadek, jeżeli zebrane dowody wskazują, że w razie skazania zostałby orzeczony przepadek, a postępowanie umorzono z powodu niewykrycia sprawcy. Jako, że zabezpieczony w sprawie wyżej wymieniony dowód rzeczowy został podrobiony i pochodzi z przestępstwa stwierdzić należy, że w przypadku skazania należałoby orzec przepadek na podstawie art. 42 i 44 kk. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt: [...] ([...]) Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Karny orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa, tytułem środka zabezpieczającego, dowodu rzeczowego wskazanego w wykazie [...] pod pozycją [...] poprzez pozostawienie w aktach sprawy. Kolegium podniosło, że opinia, wydana na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej nr [...], biegłej sądowej [...] U. S., której celem było uzyskanie odpowiedzi na pytanie: "czy podpisy uwidocznione na piśmie o przyznanie prawa własności czasowej z dnia [...].03.1948 r., podaniu o przyznanie własności czasowej z dnia [...].03.1950 r., podaniu o przywrócenie terminu do złożenia podania o własność czasową z dnia [...].03.1950 r., karcie z danymi osobowymi J. M., podaniu o wydanie zaświadczenia z dnia [...].12.1950 r. zostały nakreślone przez tę samą osobę", wyraźnie stwierdza, że czytelny podpis o brzmieniu "[...]" na "[...]" o przyznanie własności czasowej (...) oryginał, datowanym "[...], [...].III.48 r." kierowanym do Zarządu Miejskiego Wydziału Gospodarki Gruntami w [...], na jednej stronie papieru w kratkę, formatu zbliżonego do A4, pismem ręcznym jednostronnie - został sporządzony przez drugą osobę. Z kolei pozostałe 4 podpisy zostały złożone pod pozostałymi czterema w/w dokumentami zostały złożone przez jedną osobę. Zatem, zdaniem Kolegium, całkowicie zbędne jest przeprowadzanie dodatkowych dowodów z dokumentów czy uzupełnianie opinii, która wszakże koreluje z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu przygotowawczym i która stanowiła dowód w tym postępowaniu, oceniony przez Prokuraturę.
W ocenie Kolegium, powyższe okoliczności wynikające z akt postępowania karnego toczonego przez Prokuraturę, determinują wynik postępowania administracyjnego. W tymże postępowaniu Prokurator także badał opinię grafologiczną sporządzoną przez organ, ale również, jak wynika z postanowienia z dnia [...] maja 2019 r. dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego, który sporządził opinię, która potwierdziła twierdzenia biegłej U. S.. Tym samym fakt podrobienia podpisu jest okolicznością wynikającą z postępowania karnego (postanowienia o umorzeniu śledztwa) i na podstawie zgromadzonych przez Prokuraturę dowodów, co stanowi, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 i 2 kpa. Kolegium podkreśliło, że przyczyną umorzenia wyżej wskazanego postępowania przygotowawczego w Prokuraturze Okręgowej [...] było przedawnienie karalności czynu. W postępowaniu tym również stwierdzono, że podpis został podrobiony. Skoro postępowanie wznowieniowe wykazało, że wniosek dekretowy złożyła osoba, która nie była do tego legitymowana, ani nie posiadała stosownego umocowania, gdyż powyższa okoliczność nie została w żaden sposób udowodniona, to, w ocenie Kolegium, postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe w trybie art. 105 § 1 kpa.
Powyższa decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. K., która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:
I. art. 16 § 1 ka. w zw. z art. 145 § 2 kpa polegające na stwierdzeniu, że organ I instancji prawidłowo dokonał wznowienia postępowania, w sytuacji gdy w sprawie nie występują kwalifikowane przesłanki umożliwiające powyższe działanie, a to: oczywiste sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa czy konieczność wznowienia postępowania przez wzgląd na ochronę życia, zdrowia ludzkiego lub interesu publicznego;
II. art. 16 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 145 § 3 ka. polegające na stwierdzeniu, że organ I instancji prawidłowo dokonał wznowienia postępowania, w sytuacji gdy:
a) w sprawie zaistniałego w [...] w okresie od [...].09.2011 r. do [...].06.2013 r. usiłowania doprowadzenia Miasta [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem postępowanie mogło być prowadzone, albowiem karalność tego czynu nie uległa przedawnieniu, a uznanie, że w tym przypadku nie występują znamiona czynu zabronionego stoi w sprzeczności z decyzją wznowieniową, a tym samym legitymizuje decyzję Prezydenta [...] z [...].06.2013 r.,
b) w sprawie zaistniałego w [...] w okresie od [...].08.2011 r. do [...].06.2013 r. przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy publicznych, postępowanie mogło być prowadzone, a jeśli zostało umorzone przez brak znamion czynu zabronionego, to taka decyzja procesowa legitymizuje decyzję Prezydenta [...] z [...].06.2013 r.,
a podstawy wydanych ww. decyzji procesowych stoją w sprzeczności z podstawą umorzenia postępowania dotyczącego podrobienia dokumentu kwestionowanego przez organ I i II instancji;
III. art. 175 Konstytucji RP poprzez oparcie się w rozstrzygnięciu na postanowieniu Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...], który to nie jest organem uprawnionym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości;
IV. art. 2 Konstytucji RP w zw. a art. 7 ka. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy decyzja ta została wydana w sprzeczności z zasadami państwa prawa i sprawiedliwości społecznej, albowiem nadaje ona prymat wywłaszczeniowej decyzji państwa komunistycznego ponad należne spadkobiercom J. M. obywatelskie prawo własności;
V. art. 21 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, naruszającej własność i prawo dziedziczenia obywateli Rzeczypospolitej, a także utrzymanie w mocy bezprawnego wywłaszczenia dokonanego przez władze państwa komunistycznego;
VI. art. 7 Konstytucji RP poprzez powoływanie się w decyzji na procedury wyznaczone przez dekret z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, który jako akt prawa państwa komunistycznego nie powinien być powoływany w demokratycznym państwie prawa, w szczególności, że w swej istocie ogranicza on prawa obywatelskie zapisane w Konstytucji RP;
VII. art. 78 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodów z:
kopii książeczki oszczędnościowej z numer [...],
kopii legitymacji Zarządu Miejskiego [...] nr [...],
karty meldunkowej w języku [...] z 1941 r.,
deklaracji członkowskiej Związku [...],
e) uzupełniającej opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego z uwzględnieniem ww. dokumentów, na których znajdują się podpisy odręczne J. M.,
podczas gdy przedmiotem wnioskowanych dowodów są okoliczności mające znamienne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a to wykazania kompatybilności podpisów J. M. z podpisami złożonymi przez nią na załączonych dokumentach;
VIII. art. 80 kpa poprzez uznanie, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny dowodów, a to:
1. pisma J. M. z dnia [...].03.1948 r.;
2. pisma J. M. z dnia [...].03.1950 r.;
3. ekspertyz kryminalistycznych dotyczących autentyczności podpisów;
4. innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy,
podczas gdy organ II instancji pominął w zupełności fakt, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób nierzetelny, albowiem - z uwagi na zgon J. M., niemożliwym było pobranie od ww. próbek pisma ręcznego, co z kolei implikuje wniosek, że opinia grafologiczna, na której oparł się w rozstrzygnięciu organ I instancji sporządzona została w oparciu o ograniczony materiał, a zatem nie może być uznana za miarodajną i rzetelną,
IX. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez nieodniesienie się przez organ II instancji do zarzutów skargi, a traktujących o nieuwzględnieniu przez organ I instancji w rozstrzygnięciu dokumentów przemawiających na korzyść skarżącej, a to:
wniosków o ustanowienie własności czasowej;
zaświadczenia z [...].03.1948 r.;
dokumentów z dawnej księgi hipotecznej o nr hip. [...];
pełnomocnictwa z dnia [...].03.1950 r.,
które to dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują na wykazanie interesu prawnego woli J. M. w zachowaniu swojego prawa co do zabudowanej działki gruntu położonej przy ul. [...] w [...],
X. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji faktu, że J. M. nigdy nie kwestionowała swojego podpisu złożonego pod wnioskiem, a wręcz brała następnie udział w prowadzonych historycznych postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem była nieruchomość położona przy ul. [...] w [...], a zatem brak było podstaw do podrabiania przez inną osobę podpisu J. M., skoro ta sama sygnowała kolejno tożsamy wniosek;
XI. art. 6 kpa poprzez uznanie, że organ I instancji prawidłowo uznał ekspertyzę kryminalistyczną nr [...] z dnia [...].02.2018 r. oraz postanowienie Prokuratury Okręgowej [...] z dnia [...].05.2019 r. (sygn. akt [...]) za wystarczające do wznowienia postępowania, w sytuacji gdy działania powyższe nie miały podstawy prawnej, a przede wszystkim nie mogą stanowić substytutu prawomocnego wyroku sądu powszechnego i tym samym prowadzić do wzruszenia prawomocnie zakończonego postępowania administracyjnego;
XII. art. 8 kpa poprzez uznanie, że decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo, podczas gdy organ I instancji prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, poprzez zmianę na niekorzyść uprzednio już wydanej decyzji, opierając się na niejasnych przesłankach, a przede wszystkim uniemożliwiając prawowitym spadkobiercom zachowanie swoich praw majątkowych;
XIII. art. 89 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy, w sytuacji gdy zachodziła potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy było konieczne wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych;
XIV. art. 10 kpa poprzez uznanie, że organ I instancji umożliwił wypowiedzenie się stronom postępowania, podczas gdy organ ten w istocie uniemożliwił wypowiedzenie się stronom postępowania, które na dzień wydania skarżonej decyzji nie żyły, a to B. M. i J. M., co w szczególności jawiło się konieczne w perspektywie dokonania oceny przez organ prawdziwości podpisu złożonego przez pierwotną właścicielkę spornej nieruchomości.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji przyznającej własność gruntu spadkobiercom J. M., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi, a ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 ppsa, wniosła o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów:
kopii książeczki oszczędnościowej z numer [...],
kopii legitymacji Zarządu Miejskiego [...] nr [...],
karty meldunkowej w języku [...] z 1941 r.,
deklaracji członkowskiej Związku [...]
- na okoliczność ich treści, a w szczególności kształtu i nacisku podpisu J. M. zamieszczonego na ww. dokumentach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] lipca 2023 r. Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy zawarty w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Rozważania jednak zacząć należy od kwestii proceduralnej, a mianowicie wniosku dowodowego skarżącej zgłoszonego w skardze, którego Sąd nie uwzględnił, bowiem wniosek ten nie stanowi dowodu uzupełniającego z dokumentów, o których mowa w treści art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ppsa". Co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który – na podstawie art. 133 § 1 ppsa – kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt administracyjny. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, z którego wynika, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu jedynie z dokumentów i to wyłącznie wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego, co należy rozumieć jako konieczność odroczenia rozprawy. Gdyby zaś sąd uwzględnił zgłoszony w skardze wniosek dowodowy, byłoby to równoznaczne z zastąpieniem przez sąd jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, których działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, a których w rozstrzyganiu spraw nie zastępuje. W myśl bowiem art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt administracyjnych sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ppsa. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt administracyjnych sprawy, to tym samym, badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07). Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 ppsa). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił dowód z zawnioskowanych w skardze dokumentów, czy też orzekał na podstawie niekompletnych akt sprawy. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt administracyjnych sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11, a także wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2342/15). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności działań organów administracji publicznej. Sąd nie czyni własnych ustaleń faktycznych, lecz orzeka na podstawie ustalonego przez organ i wynikającego z akt administracyjnych stanu faktycznego. W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem Sądu jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 1316/17). Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w ścisłym związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/0; z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt II GSK 40/05). Z powyższych rozważań wynika zatem, że sąd administracyjny nie ma obowiązku prowadzenia dowodów, bowiem strona obowiązana jest naprowadzać dowody w postępowaniu administracyjnym. Ponadto w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, bowiem zebrany w sprawie materiał jest dostateczny do jej rozstrzygnięcia, a Sąd nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów z urzędu (zob. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r., II OSK 782/10). W tym miejscu podkreślić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi kolejnej (trzeciej) instancji administracyjnej i w jej toku nie następuje weryfikacja materiału dowodowego zmierzającego do konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego, lecz ocena – kontrola pod względem zgodności z prawem postępowania administracyjnego i aktu wydanego przez organ administracyjny. Stąd też możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym są bardzo ograniczone tylko do dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Regulacja zawarta w art. 106 § 3 ppsa nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji, albo których organ nie przeprowadził w postępowaniu administracyjnym, mimo wnioskowania przez stronę o ich przeprowadzenie. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd w trybie powołanego art. 106 § 3 jest jedynie ocena, czy organy ustaliły ten stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej.
Oceniając sprawę co do jej istoty, Sąd nie podzielił zarzutów skargi i stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...] z [...] lipca 2021 r. odpowiadają prawu.
Sporna nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), tytuł własności do tej nieruchomości przysługiwał zaś J. M.. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Wniosek mógł być zatem złożony przez właściciela lub jego następcę prawnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu [...] marca 1948 r. wpłynął do Wydziału Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego w [...] wniosek podpisany pierwszą literą imienia i nazwiskiem J. M. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Następnie w dniu [...] marca 1950 r. J. M. złożyła do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego [...] podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej nieruchomości przy ul. [...], nr hip. [...] zabudowanej domem mieszkalnym. J. M. złożyła jednocześnie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie wniosku dekretowego z [...] marca 1948 r. Prezydent [...] wydał decyzję [...] czerwca 2013 r., na mocy której ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] i [...] na rzecz B. M.. Jednakże, jak się później okazało, decyzja ta została wydana na podstawie wniosku, który w rzeczywistości nie został podpisany przez osobę uprawnioną do skutecznego jego złożenia, ale przez nieznaną osobę, a następnie został złożony celem skutecznego zainicjowania postępowania administracyjnego. Okoliczność ta stała się podstawą wznowienia z urzędu przez Prezydenta [...] postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] czerwca 2013 r. Zlecona bowiem przez Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...] ekspertyza kryminalistyczna nr [...] z zakresu badań dokumentów (identyfikacji podpisów na dokumentach dotyczących nieruchomości) z [...] lutego 2018 r., wykazała, że podpis na wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej został sporządzony przez inną osobę niż na pozostałych dokumentach, które organ pozyskał i które zostały sporządzone przez J. M.. Fakt ten został również potwierdzony w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę Okręgową [...] Wydział [...] Śledczy. Wprawdzie postanowieniem z [...] maja 2019 r., sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej [...] umorzył śledztwo z uwagi na przedawnienie karalności czynu, w sprawie o czyn podrobienia w nieustalonym dniu, nie później niż [...] marca 1948 r. w [...], w celu użycia za autentyczny dokumentu w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], poprzez podrobienie na dokumencie podpisu właściciela nieruchomości, tj. J. M. i posłużenia się tak podrobionym dokumentem poprzez złożenie go w dniu [...] marca 1948 r. w Wydziale Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego [...], tj. o czyn z art. 270 § 1 kk. Jednakże w toku śledztwa prokuratorskiego ponad wszelką wątpliwość potwierdzono fakt podrobienia co najmniej w zakresie podpisu J. M. na wniosku z [...] marca 1948 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Prokurator wskazał bowiem, że "celem dokonania ustaleń w zakresie autentyczności złożonych podpisów na wnioskach z dnia [...] marca 1948 r. oraz [...] marca 1950 r. dopuszczono i przeprowadzono dowód z opinii biegłego z zakresu klasycznych badań dokumentów. Zgodnie z treścią opinii, podpis "[...]" widniejący na piśmie datowanym na dzień [...] marca 1948 r. zaadresowanym do Zarządu Miejskiego w [...], Wydział Gospodarki Gruntami, wskazuje różnice graficzne w konfrontacji z podpisami złożonymi na dane J. M., stanowiącymi materiał porównawczy w ramach opinii, co oznacza, że nie został nakreślony przez tę samą osobę. Pozostałe podpisy na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania wskazują zgodności graficzne w konfrontacji z pismem ręcznym zgromadzonym na dane J. M., stanowiącym materiał porównawczy w ramach niniejszej opinii, co oznacza, że zostało nakreślone przez tę samą osobę, (opinia biegłego k. [...]-[...]). Tym samym potwierdziły się wnioski ekspertyzy kryminalistycznej z dnia [...] lutego 2018 r. sporządzonej na zlecenie Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa (ekspertyza k. [...]-[...]). W związku z tym, ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że wniosek J. M. z dnia [...] marca 1948 r. został podrobiony co najmniej w zakresie podpisu wnioskodawczyni". Prokurator wskazał, że "Zarówno ekspertyza kryminalistyczna sporządzona na zlecenie Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa, jak i opinia biegłego z zakresu klasycznego badania dokumentów sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania potwierdzają fakt podrobienia podpisu J. M. na wniosku złożonym w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 21 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy". Wobec stwierdzenia przez Prokuratora, że ponad wszelką wątpliwość wniosek J. M. z [...] marca 1948 r. został podrobiony co najmniej w zakresie jej podpisu i z uwagi na umorzenie przez niego śledztwa ze względu na przedawnienie karalności czynu, Prokurator wniósł do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] wniosek o orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z [...] marca 1948 r. wskazanego w wykazie dowodów rzeczowych pod poz. [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Karny orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa tytułem środka zabezpieczającego dowodu rzeczowego w postaci wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z [...] marca 1948 r., wskazanego w wykazie [...] pod pozycją [...], celem zapobieżenia popełnieniu czynu zabronionego w przyszłości.
Wobec tego, że postępowanie dekretowe wszczynane jest na wniosek, jego wszczęcie poprzedzone musiało być złożeniem wniosku przez osobę posiadającą interes prawny, a więc przez właściciela nieruchomości (w niniejszej sprawie jedynym właścicielem spornej nieruchomości była J. M.) lub jego następcę prawnego. Skoro, w świetle powyższych okoliczności wynikających z postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową [...] i dowodów przez Prokuraturę zgromadzonych w tym postępowaniu, jednoznacznie wynika, że podpis J. M. na wniosku dekretowym z [...] marca 1948 r. został sfałszowany, a Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Karny orzekł przepadek tego wniosku na rzecz Skarbu Państwa, zasadnie organ ocenił, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 i 2 kpa do wznowienia postępowania, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa, do uchylenia decyzji ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa. Decyzję z [...] czerwca 2013 r. ustanawiającą użytkowanie wieczyste na 99 lat uzyskano bowiem na skutek przestępstwa, gdyż - jak już wyżej wyjaśniono - podpis J. M. pod wnioskiem dekretowym z [...] marca 1948 r. został sfałszowany i orzeczono przepadek tego wniosku na rzecz Skarbu Państwa. W zaistniałej sytuacji, rację mają organy orzekające w sprawie, że postępowanie takie nie powinno być wszczęte, w sytuacji natomiast gdy zostało wszczęte powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, bowiem wniosek nie pochodzi od podmiotu, o którym mowa w art. 7 dekretu, a zatem postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie własności czasowej zostało prawidłowo umorzone jako bezprzedmiotowe. Jakkolwiek postępowania administracyjne i karne są niezależnymi od siebie postępowaniami funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. Wprawdzie nie doszło do wyrokowania przez sąd powszechny ze względu na konieczność umorzenia śledztwa przez Prokuratora, jednak w toku postępowania prowadzonego przez Prokuratora została stwierdzona ponad wszelką wątpliwość fałszywość wniosku z [...] marca 1948 r. - co najmniej w zakresie podpisu wnioskodawcy - jakim posłużono się w postępowaniu administracyjnym. Umorzenie postępowania prokuratorskiego stało się konieczne ze względu na przedawnienie karalności czynu, a nie z uwagi na niestwierdzenie sfałszowania wniosku. Należy mieć również na uwadze odmienność celów postępowania karnego i administracyjnego. Postępowanie karne prowadzone jest przede wszystkim po to, aby sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności (art. 2 § 1 pkt 1 kpk). W przedstawionym stanie faktycznym celem postępowania karnego nie było zatem stwierdzenie podrobienia dokumentu, tylko skazanie sprawcy za popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentu. Nieosiągnięcie celu postępowania karnego ze względu na przedawnienie karalności czynu nie oznacza, że w postępowaniu administracyjnym nie można wykorzystać dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, co eliminowałoby konieczność ich powtórnego przeprowadzenia przez organ administracji publicznej. W rozpoznawanym stanie faktycznym sprawy dopuszczenie się czynu zabronionego, w postaci fałszerstwa podpisu J. M. na wniosku z [...] marca 1948 r., jest niewątpliwe. Brakuje tylko możliwości ukarania sprawcy tego czynu ze względu na przedawnienie jego karalności, co nie powinno wpływać na niemożność uznania, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa tylko ze względu na to, że w sprawie nie zostało wydane prawomocne orzeczenie sądu. Należy nadmienić, że w omawianej sprawie zarówno postanowienie prokuratorskie z dnia [...] maja 2019 r. o umorzeniu śledztwa, jak i postanowienie Sądu z [...] czerwca 2019 r. orzekające o przepadku wniosku z [...] marca 1948 r. na rzecz Skarbu Państwa, stały się prawomocne pod względem procesowym, zatem wskazane jest uznanie ich za prawomocne orzeczenia i sądu i innego organu w rozumieniu art. 145 § 2 kpa. Podobny pogląd prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1109/10, zaliczając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego (z powodu niewykrycia sprawcy), jako przypadek stwierdzenia przez organ uprawniony faktu zaistnienia przestępstwa, przy jednoczesnym wskazaniu przeszkody natury faktycznej, uniemożliwiającej skierowanie sprawy na drogę sądową. Stanowisko takie wyraża również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 733/19, uznając, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa z powodu przedawnienia jest właśnie orzeczeniem organu innego niż sąd, stwierdzającym sfałszowanie dowodu. Nie bez znaczenia pozostaje tu również treść art. 145 § 3 kpa, zgodnie z którym postępowanie można wznowić także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Dotyczy to przedawnienia ścigania i orzekania w sprawach o przestępstwa – zgodnie z przepisami art. 270 § 1 kk. i art. 17 § 1 pkt 6 kpk. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż – z powodu przedawnienia karalności czynu – nie mogło być wszczęte postępowanie przed sądem.
Z przedstawionych wyżej względów, w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej kwalifikacji i oceny zaistnienia w sprawie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, w świetle którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.
Analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem i nie narusza przepisów powołanych w skardze. Niesłuszny jest zarzut nieprzeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego po wznowieniu postępowania. Biorąc pod uwagę to, że podstawę wznowienia stanowiło prawomocne postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa i postanowienie Sądu orzekające o przepadku na rzecz Skarbu Państwa wniosku z [...] marca 1948 r., organ nie był władny przeprowadzać żadnego dalszego postępowania dowodowego, ponieważ był związany treścią wymienionych wyżej postanowień. Nie mógł zatem organ we własnym zakresie ustalać tego, czy wymienione postanowienia są prawidłowe zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, skoro jednoznacznie z postanowienia Prokuratora o umorzeniu śledztwa wynika fakt sfałszowania wniosku. Nie jest zatem rzeczą organu administracyjnego w toku postępowania toczącego się po wznowieniu postępowania przeprowadzanie własnego postępowania dowodowego w zakresie oceny tego, czy doszło do sfałszowania dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. W tym zakresie organ administracyjny jest związany treścią orzeczenia sądu lub innego organu wymienionych w art. 145 § 2 kpa. W rozpoznawanej sprawie takim orzeczeniem było zaś bezspornie prawomocne postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowego [...] z dnia [...] maja 2019 r. o umorzeniu śledztwa prowadzonego pod sygnaturą akt [...] z powodu przedawnienia karalności czynu, a także postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydziału Karnego z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] orzekające przepadek na rzecz Skarbu Państwa tytułem środka zabezpieczającego dowodu rzeczowego w postaci wniosku z [...] marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej celem zapobieżenia popełnieniu czynu zabronionego w przyszłości. W takiej więc sytuacji nie można mówić, że organy naruszyły art. 145 § 1 pkt 1 i 2, § 2 i § 3 kpa. W konsekwencji również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w skardze, nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Także niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP. Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest nadal obowiązującym w systemie prawa aktem normatywnym, a zatem legalnym, wywołującym skutki prawne, na podstawie którego organy administracji nadal mogą kształtować prawa i obowiązki obywateli. Ustawodawca nie zdecydował się wyeliminować powyższego dekretu z systemu obowiązujących aktów prawnych. Dekret nie może być zdyskwalifikowany z powodu upływu czasu, skoro nadal jest aktem obowiązującego prawa, i skoro organy administracji nadal rozstrzygają sprawy dotyczące praw do nieruchomości [...] w oparciu o jego przepisy. Postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ rozpoznający sprawę w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wymagany dla jej rozstrzygnięcia oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Wbrew zarzutom skargi również nie został naruszony art. 10 § kpa, albowiem następcy prawni B. M. (wnuka J. M.) zmarłego [...] stycznia 2018 r., pismami z [...] kwietnia 2021 r. i [...] maja 2021 r. zostali zawiadomieni przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w szczególności co do sporządzonej opinii przez biegłą sądową U. S.. Z tego prawa skorzysta B. K.. W postępowaniu nie kwestionowano jednak opinii biegłej sądowej. Zresztą prawidłowość tego dowodu została potwierdzona w toku postępowania przygotowawczego przez innego biegłego z zakresu klasycznych badań dokumentów, na co wskazano w postanowieniu o umorzeniu śledztwa z dnia [...] maja 2019 r. Z powyższych względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty są całkowicie chybione.
W tym stanie sprawy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że wszystkie powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).