I SA/Wa 2084/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-11-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo farmaceutycznereklama lekównadzór farmaceutycznyGIFWSApostępowanie administracyjnedowodyopinie biegłychprawo procesowe

WSA w Warszawie uchylił decyzję GIF nakazującą zaprzestanie reklamy leku, uznając, że opinia konsultanta była zbyt ogólnikowa i nie stanowiła wystarczającej podstawy do nałożenia zakazu.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) nakazującą zaprzestanie reklamy produktu leczniczego ze względu na jej nieobiektywność. Spółka argumentowała, że reklama przestała być rozpowszechniana przed wydaniem decyzji, a opinia konsultanta była niewystarczająca. Sąd uchylił decyzję GIF, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych (art. 7 i 77 kpa) z powodu zbyt ogólnikowej i niezweryfikowanej opinii konsultanta, która stanowiła kluczowy dowód w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Spółki z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF), która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję nakazującą natychmiastowe zaprzestanie ukazywania się reklamy produktu leczniczego. GIF uznał reklamę za nieobiektywną, naruszającą art. 55 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, powołując się na opinię Konsultanta Krajowego ds. Diabetologii. Skarżąca spółka podniosła, że reklama przestała być rozpowszechniana przed wydaniem decyzji, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym, a opinia konsultanta jest ogólnikowa i nie stanowi wystarczającej podstawy do zakazu. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje. Sąd stwierdził naruszenie przez GIF przepisów art. 7 i 77 kpa, wskazując na niewystarczającą analizę materiału dowodowego. Opinia Konsultanta Krajowego, choć kluczowa dla organu, była lakoniczna, nie zawierała metodologii ani źródeł naukowych, co uniemożliwiało jej weryfikację i stanowiło podstawę do uznania jej za niejednoznaczną. Sąd uznał, że organ powinien był albo zobowiązać konsultanta do uzupełnienia opinii, albo powołać innego specjalistę. Sąd odrzucił argument o bezprzedmiotowości postępowania, wskazując na możliwość stosowania art. 62 ust. 2 pkt 1 Prawa farmaceutycznego do sytuacji, gdy skutki reklamy nie zostały usunięte. Niemniej jednak, brak wykazania przesłanki z art. 55 ust. 1 Prawa farmaceutycznego z powodu wadliwej analizy dowodów uzasadniał uchylenie decyzji. Sąd stwierdził również naruszenie art. 10 kpa w pierwszej instancji, ale uznał, że zostało ono naprawione w toku postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja może zostać wydana, ponieważ nie ma gwarancji, że skutki działania reklamy zostały usunięte, a przepisy pozwalają na nadzór 'następczy'.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zaprzestanie rozpowszechniania reklamy nie jest jednoznaczne z usunięciem jej skutków, a przepisy Prawa farmaceutycznego dopuszczają możliwość wydania decyzji nakazującej zaprzestanie reklamy nawet po zakończeniu kampanii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.f. art. 55 § 1

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

Reklama produktu leczniczego nie może wprowadzać w błąd, powinna prezentować produkt obiektywnie i informować o racjonalnym stosowaniu.

u.p.f. art. 62 § 2

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

Organ może nakazać zaprzestanie ukazywania lub prowadzenia reklamy.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podjęcia niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy.

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

k.p.a. art. 77

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.p.f. art. 62 § 3

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie dowodów i przyczyn odmowy wiary innym dowodom.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opinia Konsultanta Krajowego była ogólnikowa, nie zawierała metodologii ani źródeł naukowych, co naruszało obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy. Organ nie wykazał w sposób wystarczający, że reklama naruszała art. 55 ust. 1 Prawa farmaceutycznego.

Odrzucone argumenty

Argument o bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na zaprzestanie rozpowszechniania reklamy.

Godne uwagi sformułowania

organ powinien albo zobowiązywać opiniującego do uzupełnienia opinii, albo powołać innego specjalistę nie sposób uznać, aby w przypadku zaistnienia faktu naruszenia konkretnych, obowiązujących norm prawnych, decyzja wydana w wyniku stwierdzenia przez organ administracji publicznej tego faktu oraz w oparciu o wskazane normy prawne nosiła znamiona bezprzedmiotowości wypowiedź Konsultanta Krajowego [...] ma tak jednoznaczny charakter, że pozwala na wydanie decyzji w kształcie uznającym kwestionowane materiały reklamowe za nieobiektywną prezentację produktu leczniczego [...]

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

sędzia

Jerzy Siegień

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące jakości dowodów w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza opinii biegłych i konsultantów, oraz zasady kontroli reklamy produktów leczniczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa farmaceutycznego i procedury administracyjnej; orzeczenie opiera się na wadliwości dowodu, a nie na fundamentalnej zmianie prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest jakość dowodów w postępowaniu administracyjnym i jak sąd może uchylić decyzję z powodu wadliwej opinii biegłego, nawet w tak specyficznej dziedzinie jak reklama leków.

Wadliwa opinia biegłego pogrążyła decyzję GIF w sprawie reklamy leku.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2084/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jerzy Siegień
Jolanta Rudnicka
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania ukazywania się reklamy produktu leczniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz [...] Spółki z o.o. w W. od Głównego Inspektora Farmaceutycznego kwotę 500 (pięćset) złotych zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 2084/04
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Główny Inspektorat Farmaceutyczny, po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] nakazującej natychmiastowe zaprzestania ukazania się reklamy produktu leczniczego [...], rozpowszechnianej w formie materiałów reklamowych oznaczonych sygnaturą [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny nakazał natychmiastowe zaprzestanie ukazywania się reklamy produktu leczniczego [...], rozpowszechnianej w formie materiałów reklamowych oznaczonych sygnaturą [...].
Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał naruszenie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne. (Dz. U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 ze zm.).
[...] Sp. z o.o. w W. złożyła do Głównego Inspektora Farmaceutycznego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu wniosku, powołując się na fakt, że zakwestionowane materiały reklamowe przestały być rozpowszechniane przed wydaniem zaskarżonej decyzji strona stwierdziła, że w sprawie wystąpiły okoliczności świadczące o bezprzedmiotowości postępowania.
Strona podniosła również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że materiały reklamowe oznaczone sygnaturą [...] naruszają art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Organ drugiej instancji, po zapoznaniu się argumentacją przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, oraz po ponownym dokonaniu analizy dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. –Prawo farmaceutyczne, reklama produktu leczniczego nie może wprowadzać w błąd, powinna prezentować produkt leczniczy obiektywnie, oraz informować o racjonalnym stosowaniu.
W zaskarżonej decyzji Główny Inspektorat Farmaceutyczny wskazał, że w materiałach reklamowych produktu leczniczego [...], poprzez zestawienie nieporównywalnych (uzyskanych w oparciu o odmienne, prowadzące do niemiarodajnych wniosków założenia metodologiczne) wyników badań klinicznych dokonano nieobiektywnej prezentacji przedmiotowego produktu leczniczego. Wobec powyższego nakazał natychmiastowe zaprzestanie ukazywania się reklamy tego produktu, rozpowszechnianej w formie zakwestionowanych materiałów reklamowych.
Organ podniósł, że postępowania z zakresu reklamy produktów leczniczych związane są z wykonywaniem przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego funkcji organu nadzorczego. To Główny Inspektor Farmaceutyczny decyduje o ostatecznym kształcie rozstrzygnięcia sprawy. Wszystkie zaś zgromadzone na potrzeby prowadzonego postępowania materiały dowodowe, w tym opinie Konsultantów Krajowych, stanowią jedynie okoliczności, które mogą lub nie być uwzględniane przy rozstrzyganiu danej sprawy.
Rozpoznając sprawę Główny Inspektorat Farmaceutyczny stwierdził, że wypowiedź Konsultanta Krajowego w dziedzinie diabetologii, co do metodologii prowadzenia badań i wniosku o nieporównywalności zestawionych wyników klinicznych, ma tak jednoznaczny charakter, że pozwala na wydanie decyzji w kształcie uznającym kwestionowane materiały reklamowe za nieobiektywną prezentację produktu leczniczego [...], bez uzyskania dodatkowych opinii specjalistów.
Główny Inspektorat Farmaceutyczny wziął pod uwagę fakt, iż przedmiotowa reklama kierowana jest do osób posiadających specjalistyczną wiedzę naukową, umożliwiającą weryfikację treści wprowadzających w błąd. Zaznaczył jednak, że nie zwalnia to podmiotu odpowiedzialnego z obowiązku obiektywnej prezentacji reklamowego produktu leczniczego.
Organ wskazał, że nie ograniczał stronie możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie, a strona wypowiedziała się co do zarzutów stawianych wobec przedmiotowej reklamy produktu leczniczego. Ponadto obowiązujące przepisy nie nakładają natomiast na organ administracji publicznej obowiązku zawiadamiania strony o zasięganiu opinii konsultantów.
Odnosząc się do zarzutu bezprzedmiotowości postępowania organ podkreślił, że zgodnie z treścią dyspozycji art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy decyzja wywołuje skutki nie tylko wobec zdarzeń mających miejsce w momencie jej wydania ale również wobec zdarzeń mających miejsce przed jej wydaniem, oraz wobec potencjalnych zdarzeń w przyszłości.
Zdaniem organu, powyższy skutek jest zgodny z intencją ustawodawcy, ale przede wszystkim wynika z istoty wykonania funkcji nadzorczych przez organ administracji publicznej. Organ podkreślił, że nie sposób uznać, aby w przypadku zaistnienia faktu naruszenia konkretnych, obowiązujących norm prawnych, decyzja wydana w wyniku stwierdzenia przez organ administracji publicznej tego faktu oraz w oparciu o wskazane normy prawne nosiła znamiona bezprzedmiotowości.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie wniosła [...] Sp. z o. o. w W. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 10, 77 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 55 ust. 1, art. 62 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Skarżący wniósł o uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarówno decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2004 r., jak i utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r.
Skarżący wskazał, że materiały opatrzone sygnaturą [...] przestały być rozpowszechniane w listopadzie 2003 r., a decyzja nakazująca wycofanie reklamy została wydana w dniu [...] sierpnia 2004 r.
Zdaniem skarżącego, wobec braku przedmiotu postępowania, nie istniały podstawy do zastosowania art. 62 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Natomiast zgodnie z art. 105 § 1 kpa należało orzec o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.
Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady proporcjonalności w związku z implementacją art. 91 dyrektywy Rady 2001/83/WE. Przyznaje ona Państwom Członkowskim określone kompetencje w zakresie sprawowania kontroli nad reklamą produktów farmaceutycznych. Zgodnie z art. 97 ust. 2 Dyrektywy 2001/83² "Państwa Członkowskie mogą przyznać sądom i organom administracyjnym uprawnienia umożliwiające im, w przypadkach, kiedy uznają takie środki za konieczne, biorąc pod uwagę interesy wszystkich zainteresowanych". Prawo krajowe jak i wspólnotowe, nie przewiduje możliwości wydania decyzji "wstecz" w stosunku do reklamy, która została wycofana z obiegu zanim jeszcze organ rozpoczął rozpoznanie sprawy.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która odnosi skutek "wobec zdarzeń mających przed jej wydaniem" została wydana z przekroczeniem kompetencji organu.
Skarżący zarzucił naruszenie przez organ art. 7, 10 i 77 kpa i podkreślił, że w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., Główny Inspektor Farmaceutyczny wystąpił o opinię w sprawie do Konsultanta Krajowego ds. Diabetologii nie informując o tym [...] Sp. z o. o. Podmiot odpowiedzialny nie mógł zatem, przed wydaniem kwestionowanej decyzji, skorzystać z prawa do zajęcia stanowiska o zebranych dokumentach, w tym i powołanej opinii, w wyniku czego doszło do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego.
Ponadto, zdaniem skarżącej, w tak precedensowej sprawie jak niniejsza, ogólne stwierdzenia Konsultanta Krajowego ds. Diabetologii nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy leku. Również błędne jest wnioskowanie Generalnego Inspektora Farmaceutycznego o nieporównywalności zestawionych wyników tylko na tej podstawie, że zostały one uzyskane w oparciu o różną metodologię badania leku. Odmienne założenia metodologiczne nie muszą bowiem wykluczać możliwości uzyskania porównywalnych wyników, których zestawienie nie będzie wprowadzało w błąd.
Skarżący podkreślił, że dane, do których odwołała się [...] Sp. z o. o. zostały uzyskane w drodze badań klinicznych przeprowadzonych przez wyspecjalizowane naukowe ośrodki badawcze. Wyniki badań zostały następnie opublikowane w periodykach medycznych.
Skarżący podkreślił, że reklama produktów medycznych nie może być traktowana w jednolity sposób. Ustawodawca wprowadził podział na reklamę kierowaną do przeciętnego odbiorcy oraz reklamę kierowaną do lekarzy i specjalistów z branży medycznej. Podział ten jest uzasadniony zróżnicowanym przygotowaniem do odbioru reklamy oraz odmiennymi celami reklamy kierowanej do obu grup.
Przedmiotowa reklama była kierowana do lekarzy, co jest istotna dla oceny ryzyka wprowadzenia w błąd.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, w rozpatrywanej sprawie istniały przesłanki do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne.
Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, wprowadzony tą ustawą model "następczego" nadzoru nad reklamą produktów leczniczych, wynikający w szczególności z możliwości wydawania decyzji administracyjnych nakazujących zaprzestania ukazywania się lub prowadzenia reklamy produktów leczniczych sprzecznej z obowiązującymi przepisami, jak również usunięcie skutków stwierdzonych naruszeń dopiero po ukazaniu się danej reklamy, oraz z uwagi na brak nadania Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu kompetencji w zakresie orzekania o zgodności z przepisami reklamy produktu leczniczego przed jej publikacją, jednoznacznie uprawnia Głównego Inspektora Farmaceutycznego do wydania decyzji, również w odniesieniu do przypadków kiedy reklama produktu leczniczego w danym momencie nie jest publikowana, bądź z różnych względów przestała być publikowana.
W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, fakt wydania decyzji nakazującej zaprzestanie ukazywania się reklamy produktu leczniczego, nawet po zakończeniu kampanii reklamowej danego produktu leczniczego, nie czyni takiej decyzji bezprzedmiotową, jako że formuła decyzji nakazującej zaprzestanie ukazywania się reklamy produktu leczniczego, odnosząc się do zaistniałego stanu faktycznego, pozwala na objęcie skutkiem takiej decyzji również potencjalnych, wznawianych w przyszłości edycji tej kampanii.
Ponadto, odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi organ wskazał, że jego decyzja wydawana w zakresie reklamowym produktów leczniczych podejmowane są w granicach uprawnień organu administracji publicznej, zgodnych z wytycznymi wskazanymi w dyrektywie 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dla osiągnięcia niezbędnych w zakresie nadzoru nad reklamą produktów leczniczych celów wyznaczonych przedmiotową dyrektywą, zapewniając przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie norm prawnych i jako takie są zgodne z przywołaną powyżej zasadą proporcjonalności.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że nakazał zaprzestania ukazywania się reklamy produktu [...], rozpowszechnianej w zakwestionowanej formie, z uwagi na nie obiektywność przekazu zawartego w tej reklamie, a nie jak wykazuje skarżąca, jako reklamy wprowadzającej w błąd jej odbiorców, w tym przypadku lekarzy.
Organ podkreślił, że istota stwierdzonego przez niego naruszenia tkwi w dokonywanym przez podmiot odpowiedzialny zestawieniu nieporównywalnych (uzyskanych w oparciu o odmienne, prowadzące do niemiarodajnych wniosków założenia metodologiczne) wyników badań klinicznych oraz, że to Główny Inspektor Farmaceutyczny, jako organ nadzorczy, decyduje o ostatecznym kształcie rozstrzygnięcia danej sprawy z zakresu reklamy produktów leczniczych. Z kolei wszelkie zgromadzone na potrzeby prowadzonego postępowania materiały dowodowe, co dotyczy również opinii konsultantów, stanowią jedynie okoliczności, które mogą lub nie być uwzględnione przy rozstrzyganiu danej sprawy. Organ podniósł, że kierując się zasadą ekonomii procesowej z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej stwierdził, że wypowiedź Konsultanta Krajowego w dziedzinie diabetologii, co do metodologii prowadzenia badań i wniosku o nieporównywalności zestawionych wyników badań klinicznych ma tak jednoznaczny charakter, że pozwala na wydanie decyzji w kształcie uznającym kwestionowane materiały reklamowe za nieobiektywną prezentację produktu leczniczego [...], bez uzyskiwania opinii dodatkowych specjalistów.
Organ podkreślił, że decyzja o uznaniu zgromadzonego materiału dowodowego za wystarczający do rozstrzygnięcia danego postępowania jest suwerenną decyzją organu prowadzącego postępowanie, dokonywaną w oparciu o analizę tegoż materiału jak i posiadaną specjalistyczną wiedzą w danym zakresie.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury postępowania administracyjnego organ wyjaśnił, że Główny Inspektor Farmaceutyczny nie ograniczał stronie możliwości wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. Skutkiem wezwań Głównego Inspektora Farmaceutycznego, wystosowanych do strony w celu zagwarantowania jej realizacji uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, strona wypowiedziała się co do zarzutów stawianych wobec przedmiotowej reklamy produktu leczniczego, a obowiązujące przepisy nie nakładają natomiast na organ administracji publicznej obowiązku zawiadamiania strony o zasięganiu opinii konsultantów.
W piśmie procesowy z dnia [...] listopada 2005 r. skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.
Na wstępnie wskazać należy, że ma rację skarżący zarzucając zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa. Przepisy te nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy i w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, organ rozpoznając niniejszą sprawę zwrócił się do Konsultanta Krajowego w dziedzinie diabetologii o wyjaśnienie kwestii, czy dokonane w materiałach reklamowych porównanie m.in. skuteczności i bezpieczeństwa wskazanych w badaniach klinicznych preparatów można uznać za rzetelne i prowadzące do miarodajnych wniosków.
Należy przez to rozumieć, że organ zwracając się o opinię bądź sam nie dysponował fachową wiedzą w tej dziedzinie lub miał prawne wątpliwości wymagające wyjaśnienia przez specjalistę.
Organ uzyskał opinię Konsultanta Krajowego w dziedzinie diabetologii, na którą powołał się zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r.
Jednakże analiza treści opinii Konsultanta Krajowego prof. dr hab. med. A. C., nie pozwala na ustalenie metodologii zastosownej przez konsultanta, procesu myślowego, który doprowadził do określonych wniosków, a na które powołuje się organ w opinii. Ponadto konsultant nie wskazał żadnych naukowych materiałów źródłowych wspierających jego opinię. Wprawdzie w opinii konsultant przywołuje oceny ekspertów WHO, ale nie przedstawia wydawnictw publikujących te oceny, co pozwalałyby na ich weryfikację.
Ma rację skarżący twierdząc, że ocena przedstawiona przez konsultanta ma charakter ogólnikowy i lakoniczny. Słusznie też podnosi, że nie wynika z opinii w oparciu o jakie naukowe analizy czy badania konsultant uznał, a organ powołał w uzasadnieniach obydwu decyzji, że wyniki badań uzyskane dwoma różnymi metodami badawczymi są z założenia nieporównywalne.
Wskazać należy, że ocena konsultanta była dla organu istotnym dowodem, bowiem jak wynika z treści uzasadnienia decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2004 r. powołanie oceny konsultanta zajmuje w uzasadnieniu najwięcej miejsca. Również ocena ta przywołana jest w uzasadnieniu decyzji organu z dnia [...] października 2004 r.
Organ, któremu została przedstawiona opinia pełna ogólnych stwierdzeń, bez przedstawienia naukowych ocen problemu, bez wskazania materiałów źródłowych pozwalających na ocenę stawianych tez ; opinia, w której sam opiniujący twierdzi, że problem jest złożony i trudny, a ostateczny wniosek formułuje słowami "wydaje mi się" powinien albo zobowiązywać opiniującego do uzupełnienia opinii, albo powołać innego specjalistę, który by w sposób naukowy i nie budzący wątpliwości ocenić przestawiony problem.
Nie sposób podzielić stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę, że wszystkie zgromadzone materiały dowodowe stanowią okoliczności, które mogą, lecz nie muszą być uwzględnione przy rozstrzyganiu danej sprawy.
Organ wydając decyzję winien w jej uzasadnieniu odnieść się do całego materiału dowodowego.
Zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. winien on wskazać dowody, na których się oparł oraz podać przyczyny dla których innym dowodem odmówił wiary.
Skoro organ dopuścił dowód z opinii Konsultanta Krajowego w dziedzinie diabetologii winien ocenić ten dowód w jego całokształcie, wskazać z jakich przyczyn uznał dowód za przydatny dla oceny badanego zdarzenia.
Stwierdzenie w decyzji, że "wypowiedzi konsultanta co do metodologii badań i wniosku o nieporównywalności zastawionych wyników badań ma jednoznaczny charakter" jest, zdaniem sądu, w świetle braku uzasadnienia tego stanowiska w opinii konsultanta nieuprawnione.
Jednoznaczny charakter wypowiedzi musi bowiem wynikać z całej opinii. Opinia powinna być spójna, wskazywać na przeprowadzony proces logicznego rozumowania, wyciągania wniosków. Powinno z niej wynikać, czym kierował się specjalista wysuwając określone tezy, z jakich materiałów źródłowych i opracowań korzystał. Organ powinien więc zadbać, aby dowód był przydatny do rozstrzygnięcia podmiotowej sprawy.
Odnośnie zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia art. 10 kpa wskazać należy, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny nie poinformował skarżącego o wystąpieniu o opinię w sprawie do Konsultanta Krajowego jak również o złożeniu takiej opinii do akt sprawy, wobec czego strona przed wydaniem tej decyzji nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu. Niewątpliwie było to uchylenie procesowe. Jednakże w toku postępowania, w wyniku wniosku skarżącego, o ponowne rozpoznanie sprawy ta nieprawidłowości zostały usunięte.
Wobec czego stwierdzić należy, że aczkolwiek decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. była wydana z naruszeniem wyżej powołanego przepisu, jednakże to naruszenie nie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto w sytuacji uchylenia obydwu decyzji z innych przyczyn, zarzut naruszenia art. 10 kpa. w postępowaniu przed organem, zakończonym wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2004 r. nie ma rozstrzygającego znaczenia.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że wobec zaprzestania rozpowszechniania materiałów reklamowych w listopadzie 2003 r., postępowanie administracyjne winno być umorzone, wskazać należy, że zarzut ten nie jest zasadny.
Przepis art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi, że organ może nakazać zaprzestania ukazywania lub prowadzenia reklamy. Jednakże nie oznacza to, że w przepisie chodzi jedynie o działania prowadzone w teraźniejszości.
Zdaniem sądu, zastosowanie wykładni językowej nie jest wystarczające do ustalenia jednoznacznej treści przepisu. Konieczne jest zastosowanie wykładni celowościowej i poszukiwania ratio legis tego przepisu.
Skoro materiały reklamowe już zostały wprowadzone do obrotu, to nie ma żadnej gwarancji, że skutki działania reklamy zostały usunięte, bowiem sam fakt zaprzestania działalności reklamowej nie jest jednoznaczny z usunięciem jego skutków. Nie oznacza to bowiem działanie decyzji "wstecz". Jednakże zastosowanie przez organ przepisu art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy, będzie możliwe dopiero po wykazaniu w toku postępowania administracyjnego przesłanki z art. 55 ust. 1 ustawy.
Z kolei przesłanki zastosowania przepisu art. 55 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne nie zostały w niniejszej sprawie wykazane z przyczyn wyżej omówionych.
Mając na uwadze wszystkie podniesione okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz art. 55 ust. 1 i 62 ust. 2 i 3 ustawy dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 ze zm.), a rodzaj i charakter naruszeń mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji poprzedzającej z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozstrzygnięcie z pkt 2 i 3 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 i 200 wyżej powołanej ustawy.
Przeprowadzając ponownie postępowanie organ zastosuje się do ocen prawnych przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI