I SA/Wa 2074/22

I SA/Wa 2074/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 149 par. 1, 2, 3, art. 150 par. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił postanowienie Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 1992 r., M.C. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w P. o ekwiwalent za mienie pozostawione przez K.C. w miejscowości D., powiat B., województwo p., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Następnie dnia 31 grudnia 2008 r. I.D. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z dnia 12 lipca 2010 r., J.D. - pełnomocnik I.D., złożył wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., Wojewoda [...] odmówił P. D. oraz J.D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.C. nieruchomości położonych w miejscowości D., powiat B., województwo p., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., Wojewoda [...] zawiesił na wniosek strony, I.D., reprezentowanej przez pełnomocnika, P.D., postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., Wojewoda [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie potwierdzenia I.D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.C. nieruchomości położonych w miejscowości D., powiat B., województwo p., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przyczynę organ wskazał upływ 3 lat od daty zawieszenia postępowania na żądanie strony i brak wniosku o jego podjęcie w terminie wskazanym w art. 98 § 2 k.p.a.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2021 r., J.D. złożył wniosek
o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Jako powód wznowienia strona wskazała art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., zgodnie z którym "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję".
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J.D.
Minister rozpatrując sprawę wskazał, że pismem z dnia 12 sierpnia 2021 r., J.D. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Jako powód wznowienia strona wskazała art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., zgodnie z którym "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". Natomiast z treści pisma strony wynika, że wnosi ona o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie "z uwagi na pominięcie w sprawie osoby J.D. - spadkobiercy K.C. - jako strony postępowania".
J.D. żąda wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., której nie był adresatem, ponieważ postępowanie wobec skarżącego zakończyło się decyzją ostateczną Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., od którego strona nie złożyła przysługującego jej odwołania do organu II instancji.
Organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania orzekł, że "strona we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 12 sierpnia 2021 r., zgodnie z powołaną we wniosku podstawą prawną tj. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wskazała żadnych nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który wydał decyzję". Mimo to, zdaniem Ministra, Wojewoda był zobowiązany zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie swojego żądania, ponieważ we wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 r. skarżący wskazał jako powód wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., natomiast
w uzasadnieniu wniosku skarżący przywołał treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W orzecznictwie administracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym
w sytuacji, gdy pismo strony skierowane do organu jest nieprecyzyjne w zakresie żądania lub uzasadnienia bądź zawiera sprzeczności albo uzasadnienie pisma w ogóle nie odnosi się do treści żądania, wówczas "organ powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, sprecyzowania swych twierdzeń lub żądań, tak, aby usunąć wszelkie wątpliwości, co do rzeczywistej woli osoby wnoszącej pismo" (zob. wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1096/21). Co więcej, tylko takie postępowanie organu administracji będzie realizowało zasadę informowania strony wyrażoną w art. 9 k.p.a. oraz zasadę budzenia zaufania do organów państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a.
W przeciwnym razie organ będzie tylko pozornie realizować wymienione zasady. Wobec tego "decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł wniosku, czy nawet literalne jego brzmienie. O tym, jaki charakter ma mieć ostatecznie pismo, decyduje wyłącznie strona i w razie wątpliwości w tym zakresie, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa" (zob. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 560/18).
Mając na uwadze powyższe Wojewoda prowadzący postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.C. nieruchomości w miejscowości D., powiat B., województwo p., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, powinien w pierwszej kolejności wezwać J. D. do sprecyzowania swojego żądania wyrażonego we wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 r., a następnie rozpatrzyć wniosek i wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Zaniechanie Wojewody stanowi podstawę do uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia organu I instancji z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa.
Skargę na postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł J.D. zarzucając mu:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14.06.1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) poprzez jego niezastosowanie
i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy istniały podstawy do wydania orzeczenia reformatoryjnego, ponieważ zarówno we wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 r., jak i w odwołaniu od postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. została wskazana podstawa prawna żądania strony, a także organ dysponował całym materiałem dowodowym, a ponadto ani z art. 147 k.p.a. ani
z art 148 k.p.a. nie wynika aby wymogiem formalnym wniosku o wznowienie było wskazanie konkretnej podstawy prawnej wznowienia w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wskazanych we wniosku przyczyna wznowienia wynika, a w sprawie nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego;
2. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu mimo całkowitego braku podstaw w tym zakresie, albowiem
- zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 12 sierpnia 2021 r., jak
i w odwołaniu od postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. została wskazana ta sama podstawa prawna żądania (oraz doprecyzowana druga podstawa żądania), a zatem organ II instancji mógł orzec co do istoty sprawy, zamiast wzywać skarżącego do sprecyzowania żądania wyrażonego we wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 r.;
- organ dysponował prawem i miał obowiązek wyjaśnić dostrzeżone przez skarżącego uchybienia w decyzji organu I instancji, a jednak w organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów zażalenia na postanowienie organu I instancji;
- organ dysponował całym materiałem dowodowym, a zatem nie było potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie;
3. naruszenie art. 15 k.p.a. zw. z art. art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zobowiązującej organ odwoławczy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, czego organ zaniechał;
4.naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak sformułowania prawidłowego i pełnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia,
w szczególności:
wobec pominięcia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniesienia się do zarzutów zażalenia skarżącego na postanowienie organu I instancji,
a w związku z powyższym
niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie i oparcie postanowienia, przez organ II instancji, na arbitralnym założeniu, że nie została sprecyzowana podstawa prawna żądania strony,
braku wyjaśnienia przyczyn, dla których treść wyroku WSA w Łodzi, sygn. akt
III SA/Łd 1096/21, w oparciu o który wydano zaskarżone postanowienie, znalazła zastosowanie w taki sposób, że przesądziła o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy,
5. naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez złamanie zasady szybkości postępowania poprzez nieuzasadnione doprowadzenie do przedłużenia postępowania, wskutek przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ
I instancji podczas gdy organ II instancji miał obowiązek działać w sprawie wnikliwie
i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, w szczególności gdy nie było potrzeby uzupełnienia braków wniosku ani przeprowadzenia postępowania dowodowego, zaś wezwanie strony do sprecyzowania żądania, w sytuacji gdy ta podstawa prawna żądania była wskazywana wielokrotnie zmierza wprost do przedłużenia postępowania;
6. naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych na korzyść strony wobec przekazania organowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania i ze wskazaniem organowi I instancji konieczności wezwania skarżącego do sprecyzowania podstawy prawnej wniosku, podczas gdy podstawa prawna żądania została wskazana we wniosku z dnia 12 sierpnia 2021 roku oraz doprecyzowana
w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, zaś w przypadku uznania, że strona wskazała 2 podstawy żądania, organ miał obowiązek rozstrzygnięcia wątpliwości prawnych na korzyść strony, czego organ nie uczynił.
7. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie i oparcie decyzji na dowolnych ustaleniach bez żadnej analizy podstaw prawnych, skutkujących uznaniem, że istnieją przesłanki do wydania postanowienia w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. w związku z niedoprecyzowaniem przez stronę podstawy prawnej wniosku, podczas gdy podstawa prawna żądania była wskazywana wielokrotnie — we wniosku z 21 sierpnia 2021 r. oraz w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia ewentualnie uchylenie jego uzasadnienia oraz
o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ nie naruszył przepisów proceduralnych regulujących materię wznowienia postępowania.
Zajmując się ww. problematyką wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (§ 2
art. 149 k.p.a.).
W orzecznictwie sądowym i w doktrynie nie jest kwestionowane, że we wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie to, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145, 145a
lub 145b k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin
z art. 148 k.p.a. Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku
o wznowienie wynika, że brakuje w nim ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ rozstrzyga o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.)
i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia wskazanych we wniosku ustawowych przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Merytoryczna ocena samej przesłanki wznowienia powinna więc nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, w decyzji wydanej
w oparciu o art. 151 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07). Tak więc ustalenie, czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1, 145a i 145b k.p.a., może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym expresis verbis stanowi
art. 149 § 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania jest naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., w myśl których dopiero po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego, w razie gdy organ nie ustali wystąpienia podstaw wyliczonych w art. 145, art. 145a i 145b k.p.a., wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B Adamiak, J. Borkowski, 2009, C.H. Beck, wydanie 10). Tak
Odmowa wznowienia może nastąpić zatem wyłącznie z przyczyn formalnych,
a nie merytorycznych. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy
w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się którejkolwiek podstawy wznowienia przewidzianej przepisem art. 145, art. 145a bądź
w art. 145b k.p.a. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje
(por. też Z. Czarnik i Z. Sawuła, glosa do wyroku NSA z dnia 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96, ST 1997, nr 11, s. 62).
Tak więc do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania konieczna jest analiza treści wniosku o wznowienie i dokonanie oceny, czy z jego treści wynika oczywistość braku podstaw do wznowienia postępowania. Oczywistość braku przyczyn wznowienia postępowania może wystąpić przy tym w następujących przypadkach: gdy wniosek o wznowienie postępowania złożony został po terminie, gdy wniosek taki nie pochodzi od strony, gdy wnoszący podanie nie powołuje się na żadną podstawę wznowienia albo podstawa taka nie istnieje, bądź wskazaną we wniosku podstawą wznowienia postępowania jest wydanie decyzji w wyniku przestępstwa,
a organ dysponuje prawomocnym wyrokiem uniewinniającym. Przy czym chodzi tu
o sytuację, gdy powołanej we wniosku wznowieniowym podstawy nie przewidują przepisy prawa, a nie o sytuację, gdy organ po merytorycznej ocenie podstawy wznowienia uzna, że ta merytoryczna przesłanka nie uzasadnia uchylenia spornego rozstrzygnięcia.
Jeśli zaś tak rozumiana oczywistość braku podstaw wznowienia nie występuje,
a mimo to organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, to de facto dokonuje merytorycznej oceny przyczyn wznowienia, co jest niedopuszczalne przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania.
Sytuacja taka miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie. We wniosku
o wznowienie postępowania powołano się na podstawę wznowienia określoną
w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w jego uzasadnieniu powołując się jednocześnie na treść przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
To zaś w sposób oczywisty przesądza o tym, że brak było podstaw do wydania przez organ I instancji postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Organ winien bowiem w pierwszej kolejności zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie z jakiej przyczyny żąda wznowienia postępowania, a następnie po ustaleniu czy wniosek został złożony z zachowaniem ustawowego terminu wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i dopiero w ramach tego wznowieniowego postępowania dokonać merytorycznej oceny samego wniosku i uwidocznionej w nim ustawowej podstawy wznowienia.
Z tych też przyczyn rozstrzygnięcie organu II instancji uchylające postanowienie organu I instancji należy uznać za prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do stanowiska zaprezentowanego w skardze, że organ II instancji winien rozpoznać wniosek o wznowienie co do jego istoty, należy uznać go za błędne. Organy właściwe w sprawie wznowienia postępowania wyznacza się bowiem na podstawie art. 150 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organem tym może być zarówno organ pierwszej instancji (od decyzji którego strona nie złożyła odwołania i decyzja tego organu stała się ostateczna), jak i organ odwoławczy, o ile strona skorzystała
z przysługującego jej prawa do odwołania i sprawę rozstrzygnął ostatecznie organ odwoławczy. Z powyższej regulacji wynika, że nie występuje tu zjawisko dewolucji kompetencji.
Wyjątek od tej zasady jest zawarty w § 2 art. 150 k.p.a. Przepis ten stanowi,
że jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego
w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2. Oznacza to, że dewolucja kompetencji na organ wyższego stopnia następuje tylko
w razie, gdy przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Jednocześnie wskazać należy, iż wyjątek od wyjątku jest zawarty w art. 150 § 3 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że przepis § 2 nie dotyczy przypadków, gdy decyzję w ostatniej instancji wydał minister, a w sprawach należących do zadań jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegium odwoławcze.
Ponownie podkreślić należy, że organ administracji publicznej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty o ustawowe przesłanki wznowienia wymienione w art. 145
§ 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. W przypadku stwierdzenia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych
w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a., na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Skutkiem wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania jest zakończenie postępowania na tym etapie i brak możliwości merytorycznego badania sprawy, a więc czy wystąpiły podane we wniosku przesłanki wznowienia postępowania.
W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie
z zasadami określonymi w art. 150 i art. 151 k.p.a. Stosownie do treści art. 149
§ 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przedmiotem tego postępowania jest: 1) ustalenie, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a bądź 145b k.p.a.;
2) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze, w którym przyjęto, że organ odwoławczy rozpoznając zażalenie od postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania, uznając to postanowienie za wadliwe, może orzec co do istoty sprawy,
tj. uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i wydać postanowienie
o wznowieniu postępowania. Przedstawiony pogląd nie uwzględnia wyjątkowego charakteru, jaki ma uregulowanie w art. 150 § 1 k.p.a. – właściwości organu powołanego do orzekania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego.
Sąd podziela natomiast stanowisko wyrażone przez J. Borkowskiego
w krytycznej glosie do wyroku NSA z dnia 3 czerwca 1988 r. sygn. akt IV SA 316/88 (OSP z 1991 r. nr 7-8 poz. 177), w której wskazał na zasadniczą różnicę między postępowaniem głównym (którego przedmiotem są interesy prawne lub obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego) a postępowaniem nadzwyczajnym zakończonym decyzją o odmowie wznowienia postępowania (wydaną w wyniku procesu szczególnego; W.F. Dąbrowski "Procedura wznowienia postępowania administracyjnego" RPEiS z 1965 r. z. 3 s. 51-51), w którym rozpatruje się interesy prawne i obowiązki wynikające z przepisów prawnych zawartych w k.p.a. (J. Borkowski – op. cit. s. 342-343 cz. 4). Postępowanie kończące się postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania jest zupełnie inną sprawą pod względem prawnym od postępowania głównego. Z tego względu w Kodeksie postępowania administracyjnego ustanowiono szczególny przepis o właściwości organu do orzekania o wznowieniu postępowania bądź o odmowie jego wznowienia (art. 150 § 1 k.p.a.). Jeśli w przepisie art. 150 § 1 k.p.a. ustanowiono organ właściwy do wydania postanowienia
o wznowieniu postępowania oraz do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, a w § 2 tego artykułu ustanowiono wyjątki, to nie wydaje się możliwe przenoszenie tych kompetencji na inne organy przez zastosowanie przepisów dotyczących właściwości organu odwoławczego. Przeciwko takiemu zabiegowi interpretacyjnemu przemawia odrębność celu i przedmiotu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym od celu i przedmiotu realizowanych w trybie postępowania głównego. Przeciwko temu przemawia równie zdecydowanie to, że
w k.p.a. w odmienny sposób określono właściwość organu odwoławczego niż organu właściwego do rozpatrywania sprawy wznowienia postępowania. W art. 127 § 2 k.p.a. kryterium służącym określeniu właściwości organu odwoławczego jest jego miejsce
w strukturze organów administracyjnych (w połączeniu ze szczególnymi regułami określania organu wyższego stopnia zawartymi w art. 17). W przepisie art. 150
§ 1 k.p.a. kryterium określenia właściwości stanowi charakter decyzji administracyjnej wydanej przez organ w postępowaniu głównym (kryterium ostateczności decyzji, a ten charakter decyzji można określić na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. zdanie pierwsze). Tak więc nie miejsce organu w strukturze administracji publicznej, ani jego miejsce w toku instancji administracyjnych, będące następstwem rozważań organizacyjnych lub strukturalnych przyjętych w administracji rządowej lub w samorządzie terytorialnym, lecz zaskarżalność decyzji w drodze zwykłych środków prawnych przesądza o tym, który organ będzie właściwy do rozstrzygania o wznowieniu postępowania.
Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że przepisy określające kompetencje organów w przedmiocie wznowienia postępowania nie uprawniają organu odwoławczego do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania i wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Minister, rozpoznając zażalenie od postanowienia
o odmowie wznowienia postępowania, nie mógł zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.,
tj. uchylić zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i wydać postanowienia o wznowieniu postępowania. Jak wyżej podano, zgodnie z art. 150
§ 1 k.p.a., w sprawach wymienionych w art. 149 wyłącznie właściwym jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, w tym przypadku jest to Wojewoda [...], a zatem tylko ten organ jest właściwy dla wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.
W konsekwencji należało uznać, że podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.
-----------------------
Strona #/6