I SA/Wa 1311/09

I SA/Wa 1311/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogdan Wolski /sprawozdawca/
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1043/10 - Wyrok NSA z 2011-05-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Monika Nowicka WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z dnia
[...] czerwca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. J.
i P. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], w której orzeczono o odmowie ustanowienia na rzecz
A. J., S. E., C. P., I. K., D. W., G. P., B. H., P. S.
i I. J. prawa użytkowania wieczystego do części gruntu z obrębu [...]
o powierzchni [...] m2, włączonego w granice działki ew. nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, o pow. [...] m2 włączonego w granice działki ew. nr [...]
o całkowitej pow. [...] m2, o pow. [...] m2 włączonego w granice działki ew. [...]
o całkowitej pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] – uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezydent W. odmówił ustanowienia na rzecz wymienionych powyżej osób prawa użytkowania wieczystego do opisanego szczegółowo w decyzji gruntu.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli I. J.
i P. S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym oraz ustosunkowując się do wniesionego odwołania wyjaśniło, iż nie podziela poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. (I OSK 1195/06). Zdaniem Kolegium należy opowiedzieć się za poglądem przeciwnym. Okoliczność, iż na gruncie podlegającym roszczeniom dekretowym znajduje się budynek mieszkalny, nie odpowiadający warunkom z art. 5 dekretu, nie wyłącza możliwości oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Kwestia dotycząca własności budynku wzniesionego przez osobę trzecią powinna być załatwiona przy zawieraniu umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego w formie aktu notarialnego. Wybudowanie na działce nr [...] pawilonu przez osobę trzecią, nie jest przeszkodą w ustawieniu prawa użytkowania wieczystego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponadto wskazało, iż decyzja organu pierwszej instancji została przesłana [...] sp. z o.o. do wiadomości. Z akt nieruchomości nie wynika, aby w stosunku do tej spółki lub jej poprzednika prawnego ([...] Przedsiębiorstwa [...]) została wydana decyzja administracyjna na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Jeżeli taka decyzja istnieje w obrocie prawnym, to niewątpliwie Spółce będzie przysługiwał przymiot strony. Jednakże, jeżeli takiej decyzji nie ma,
a Spółka powołuje się jedynie na art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to wówczas nie będzie mogła być traktowana, jako strona w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Za przyznaniem przymiotu strony nie może przemawiać to, że Spółka włada działką ew. nr [...] na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] lipca
2002 r. w przedmiocie odpłatnego korzystania.
Organ drugiej instancji stwierdził również, iż w trakcie postępowania odwoławczego zgłosiła udział w sprawie J. D. jako spadkobierczyni G. P. Z przekazanych postanowień spadkowych wynika, że spadek nabyli również M. G. i G F. Okoliczności te wymagają, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, szczegółowej analizy i ustaleń oraz potwierdzenia na postawie oryginalnych dokumentów.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.
z dnia [...] czerwca 2009 r. wniosła [...] sp. z o.o. w W. zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 k.p.a.) poprzez uniemożliwienie Spółce wzięcia udziału w postępowaniu i zapoznania się z aktami postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu ponadto naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji pomimo tego, iż dla wydania
decyzji merytorycznej nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy naruszył
art. 107 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji jest niezrozumiałe i sprzeczne wewnętrznie, co powoduje niemożność jakiejkolwiek polemiki, a tym samym prawidłowej kontroli merytorycznej przez sąd administracyjny.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż [...] sp. z o.o. powinna brać udział
w postępowaniu jako jedna ze stron. Skarżąca jest bowiem posiadaczem działki ew.
nr [...]. Ten stan faktyczny, przy uwzględnieniu okoliczności o charakterze prawnym, nosi wszelkie znamiona interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a.
Spółka wyjaśniła, że jej poprzednik prawny był posiadaczem tej działki w dniu 5 grudnia 1990 r. Tym samym, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r.
o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Spółka [...] , jako następca prawny [...] Przedsiębiorstwa [...], jest właścicielem przedmiotowego gruntu. Wprawdzie art. 2 ust. 2 powołanej ustawy przewidywał stwierdzenie nabycia poprzez decyzję organu administracji, lecz nie ulega wątpliwości, iż decyzja taka miała i ma w obowiązującym stanie prawnym tylko i wyłącznie charakter deklaratywny.
Skarżąca dodatkowo twierdziła, iż ma interes prawny wynikający z roszczenia
o ustanowienie na swoją rzecz prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] oraz roszczenia o stwierdzenie nabycia własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na działce. Skarżącej przysługuje ekspektatywa nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Prezydent W. postanowieniem z dnia
[...] sierpnia 2008 r. zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek Spółki o stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego W. przy ul. [...], stanowiącego działkę ew. nr [...] wraz z przeniesieniem własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie do czasu zakończenia niniejszego postępowania. Skarżąca, pomimo bezspornego interesu prawnego, nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu, odmówiono jej dostępu do akt, zaś organ administracji nie odniósł się w uzasadnieniu
w żaden sposób do twierdzeń skarżącej.
Zdaniem skarżącej organ odwoławczy w rażący sposób naruszył przepisy postępowania uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Ustalenie kręgu uczestników nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Także forma uzasadnienia decyzji budzi istotne wątpliwości. W uzasadnieniu przeplatają się bowiem cytaty z orzecznictwa z ustaleniami faktycznymi oraz samym stanowiskiem prawnym organu. Stanowić to może znaczne utrudnienie dla sądu administracyjnego dokonującego kontroli prawidłowości decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie Sąd wskazuje, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia
[...] czerwca 2009 r. dotyczy wniosku H. C. z [...] października 1948 r. złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wniosek ten został rozpoznany odmownie w orzeczeniu Prezydenta W. z dnia
[...] marca 1950 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z dnia [...] marca 2002 r. stwierdziło nieważność wymienionego orzeczenia. Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r. dotycząca wniosku z dnia
19 października 1948 r., została zaskarżona przez I. J. i P. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając odwołanie, uchyliło zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzja ta dotyczy między innymi nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...].
Ponadto należy odnotować, iż prowadzone jest postępowanie administracyjne odnoszące się do wniosku [...] sp. z o.o. w W. o stwierdzenie nabycia, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę ew. nr [...] oraz własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało, jak twierdzi skarżąca, zawieszone postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. do czasu zakończenia postępowania administracyjnego odnoszącego się do wniosku z 19 października 1948 r.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, iż dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r., w tym rozpoznanie zarzutów Spółki zmierzających do podważania legalności tej decyzji, wymagało, na wstępie, ustalenia czy skarżąca była uprawniona do wniesienia skargi. Ustosunkowując się do tej kwestii Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 50 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej - "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie
o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację,
w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może oprzeć interesu na przepisach mogących stanowić podstawę żądania (stanowiska). Interes faktyczny, wynikający przykładowo
z posiadania nieruchomości, nie daje uprawnienia do podjęcia w sposób skuteczny czynności zmierzającej do podważenia legalności wydanego aktu – nie stwarza możliwości wniesienia skargi inicjującej postępowanie sądowe.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje,
że stronami postępowania wszczętego na skutek wniosku H. C. z dnia 19 października 1948 r. są spadkobiercy wnioskodawcy oraz pozostali właściciele przedmiotowej nieruchomości lub ich spadkobiercy. Stroną tego postępowania jest także osoba, która wykaże, iż przysługuje jej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., I OSK 1110/06, niepubl.).
W toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wykazała, aby do dnia wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym nabyła, w szczególności prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę ew. nr [...]. Okoliczność,
iż decyzja wydana na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma deklaratoryjny charakter, nie może prowadzić do wniosku, iż przed wydaniem aktu administracyjnego, możliwe jest skuteczne powoływanie erga omnes na nabycie prawa do gruntu. Zatem dopiero ewentualne uwzględnienie wniosku skarżącej na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie fakt zainicjowania postępowania administracyjnego w oparciu o ten przepis, mogłoby stanowić podstawę ustalenia,
iż Spółka jest stroną postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 19 października 1948 r., a w konsekwencji przysługuje jej także uprawnienie do zaskarżenia decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym.
Skarżąca nie twierdziła, aby przed dniem rozstrzygnięcia sprawy
w postępowaniu odwoławczym, został rozpoznany wniosek dotyczący nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę ew. nr [...]. Wobec tego
skarżącej nie przysługiwały, w toku postępowania administracyjnego, uprawnienia przewidziane dla strony tego postępowania, przykładowo określone w art. 73 § 1 k.p.a. Zarzut naruszenia tego przepisu i art. 28 k.p.a., jest zatem chybiony.
Powyższe oznacza, iż skarżąca nie posiada także interesu prawnego,
o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. Brak legitymacji skargowej uniemożliwia
dokonanie merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji i skutkuje oddaleniem skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnej z dnia 6 października 2006 r.,
II FSK 1250/05, nie publ.). Należy przy tym dodać, że dla oceny interesu prawnego skarżącej nie miał znaczenia fakt doręczenia tej stronie do wiadomości decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Dokonanie tej czynności faktycznej nie kreuje bowiem samoistnie interesu prawnego adresata (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 357/05, publ. LEX nr 194900).
W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.