I SA/WA 2065/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarbu Państwa na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą nabycia przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oraz prawa własności znajdujących się na nim budowli. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących własności gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz uwzględnienie budowli wybudowanych po 2000 r. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły własność Skarbu Państwa i posiadanie gruntu przez PKP S.A. w relewantnym dniu, a także że przepisy nie wykluczają uwzględnienia budowli wybudowanych po tej dacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Prezydenta m.st. Warszawy) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego. Decyzje te dotyczyły stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r., przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe S.A. (PKP S.A.), prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa oraz prawa własności znajdujących się na nim budowli. Skarżący zarzucał naruszenie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP poprzez błędne uznanie, że nieruchomość była własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., a także uwzględnienie budowli wybudowanych po 27 października 2000 r. Sąd, analizując sprawę, uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż sporna działka była własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. Sąd podkreślił, że mimo iż ustawa o samorządzie terytorialnym przewidywała przejście mienia państwowego na gminy z mocy prawa, to do skutecznego powołania się na to prawo własności przez gminę wymagana była decyzja komunalizacyjna wojewody, której w tej sprawie brak. Ponadto, sąd stwierdził, że PKP S.A. skutecznie wykazało posiadanie gruntu w relewantnym dniu, co potwierdzały dokumenty takie jak wypis z rejestru gruntów i zaświadczenie Prezydenta m.st. Warszawy. Sąd odniósł się również do kwestii budowli, wskazując, że art. 34 ust. 3 ustawy komercjalizacyjnej nie uzależnia nabycia własności budynków od daty ich wybudowania. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, ponieważ mimo przejścia mienia państwowego na gminy z mocy prawa, do skutecznego powołania się na to prawo własności przez gminę wymagana była decyzja komunalizacyjna wojewody, której w tej sprawie brak.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja komunalizacyjna wojewody ma charakter deklaratoryjny, ale jest niezbędna do wykazania w obrocie prawnym faktu przejścia własności na gminę. Brak takiej decyzji uniemożliwiał gminie (a tym samym Skarbowi Państwa) skuteczne powoływanie się na prawo własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.k.r.p.p. art. 34 § ust. 1-4
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.
u.k.r.p.p. art. 34 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP.
Pomocnicze
u.p.w.u.s.t. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
u.p.w.u.s.t. art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. RM z 3.01.2001 art. 2 § ust. 1 pkt 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. była prawidłowo ustalona, ponieważ brak decyzji komunalizacyjnej uniemożliwiał gminie skuteczne powoływanie się na prawo własności. PKP S.A. skutecznie wykazało posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Ustawa komercjalizacyjna nie wyklucza nabycia własności budowli wybudowanych po 27 października 2000 r.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy o samorządzie terytorialnym, co wykluczało nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. Uwzględnienie w wykazie budowli i urządzeń obiektów wybudowanych po 27 października 2000 r. było nieprawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
decyzja komunalizacyjna jest bezwzględnie konieczna do wykazania w obrocie prawnym faktu przejścia własności nieruchomości na nowego właściciela (gminę) i ma za zadanie potwierdzić ten fakt choć o przejściu prawa własności stanowi ustawa a nie decyzja komunalizacyjna wojewody, to decyzja wojewody jest konieczna do wykazania w obrocie prawnym faktu przejścia własności na nowego właściciela nie można mieć wątpliwości, że skoro przejście mienia ogólnonarodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, miało nastąpić z mocy prawa, to decyzja wydawana na podstawie art. 18 ust. 1 ma charakter wyłącznie deklaratoryjny w tym sensie, że potwierdza fakt przejścia mienia na własność gminy.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Kamil Kowalewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego i nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie ustawy komercjalizacyjnej, w szczególności znaczenie decyzji komunalizacyjnej dla wykazania prawa własności gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów z lat 90. XX wieku oraz 2000 r. Konieczność analizy konkretnych dokumentów potwierdzających własność i posiadanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii własnościowych nieruchomości związanych z procesami transformacji ustrojowej i prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Kluczowa decyzja w sprawie własności gruntów kolejowych: czy brak decyzji komunalizacyjnej uniemożliwia gminie dochodzenie praw?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2065/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-12-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-10-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Kamil Kowalewski /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2542 art. 34 ust. 1-4 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.) Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 września 2023 r. nr DO-II.7610.122.2023.AB w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 1 września 2023 r., nr DO-Il.7610.122.2023.AB wydaną po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m.st. Warszawy, działającego w imieniu Skarbu Państwa (dalej też jako Prezydent lub Skarżący) Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej też jako Wojewoda) nr 2582/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej też Spółka lub PKP S.A.), prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Warszawie, dzielnicy [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 1,0222 ha z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności budowli i urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Jak wynika z akt sprawy, PKP S.A. w dniu 11 sierpnia 2011 r. złożyła do Wojewody wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie, dzielnicy [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 1,0222 ha z obrębu [...] oraz prawa własności naniesień znajdujących się na tym gruncie. Wojewoda decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez Spółkę prawa użytkowania wieczystego wspomnianego gruntu Skarbu Państwa wraz z prawem własności znajdujących się na nim budowli i urządzeń. Wojewoda, jako podstawę swojej decyzji wskazał art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.), a także § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29). W ocenie Wojewody zaświadczenie Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 23 marca 2023 r., nr 101/2023 potwierdzało, że działka ewidencyjna nr [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. była we władaniu Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych, które aktem notarialnym z dnia 1 grudnia 2000 r., rep. A nr 7781/2000 przekształcone zostały w PKP S.A.. Nadto na wspomnianej działce znajdują się budowle i urządzenia służące do prowadzenia ruchu kolejowego, należące do PKP S.A., tj.: tory główne zasadnicze, tory stacyjne, czy urządzenia sieci trakcyjnej. Od decyzji Wojewody pismem z dnia 27 czerwca 2023 r., odwołał się Prezydent działający w imieniu Skarbu Państwa. Zaskarżonej decyzji zarzucił m.in. naruszenie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez błędne uznanie, że nieruchomość będąca przedmiotem decyzji w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 1 września 2023 r. Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. W ocenie Ministra, Wojewoda m.in. w oparciu o treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej mi. in. dla przedmiotowej działki, w której własność Skarbu Państwa została ujawniona na podstawie decyzji o wywłaszczeniu z dnia 26 marca 1975 r. znak T-V.631/529/74/ZJ wydanej przez Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego Warszawa Wola, prawidłowo ustalił, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowej działki nr [...] przysługiwało Skarbowi Państwa. Minister nie zgodził się przy tym z argumentacją podniesioną w odwołaniu, że sporna nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. miała przejść na własność gminy, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Jak zauważył Minister, chociaż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nabycie mienia ogólnonarodowego następować miało z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, to jednak stwierdzenie nabycia takiego mienia następowało w drodze decyzji wydawanej przez wojewodę. Dopiero więc od chwili uprawomocnienia się tej decyzji gmina może powoływać się na prawo własności nieruchomości, w innym wypadku ani organ administracji, ani sąd nie może przyjąć, że gmina stała się jej właścicielką, choćby oczywiste było, że nieruchomość podlega komunalizacji. Tymczasem, jak zauważył Minister, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż było lub jest prowadzone postępowanie komunalizacyjne w stosunku do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka nr [...]. Ponadto Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie w piśmie z dnia 23 sierpnia 2023 r. poinformował Ministra, iż w rejestrach dotyczących postępowań komunalizacyjnych prowadzonych w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim (dotyczących wydanych decyzji oraz spraw w toku) nie odnaleziono przedmiotowej działki. Z tych względów Mister uznał za niebudzące wątpliwości, że działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa. Jako kolejną przesłankę niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP w trybie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej Minister wskazał pozostawianie gruntu w posiadaniu PKP na dzień 5 grudnia 1990 r. Jak zauważył w uzasadnieniu na potwierdzenie tego Spółka przedłożyła m.in. zaświadczenie Prezydenta m.st. Warszawy Nr 101/2023 z dnia 23 marca 2023 r. w którym wskazano, iż działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła część dawnej działki nr [...], do której to części w archiwalnym rejestrze gruntów prowadzonym w formie papierowej ([...] z dnia 25 marca 1976 r.) jako władający ujawniona była Dyrekcja Rejonowa Kolei Państwowych. Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego w odwołaniu, że w stanowiącym załącznik do ww. decyzji Nr 2582/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r. wykazie inwentarzowym budowli i urządzeń PKP S.A. ujęte zostały obiekty wybudowane po dniu 27 października 2000 r., które nie powinny być przedmiotem uwłaszczenia Minister wskazał, że przepis art. 34 ust. 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie uzależnia nabycia prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na uwłaszczanym gruncie od okoliczności wybudowania ich przed dniem 27 października 2000 r. Prezydent, reprezentujący Skarb Państwa wwiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra zarzucając jej naruszenie: 1) art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i art. 7, art 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewystarczające zbadanie kwestii, czy Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], 2) art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: a) stwierdzenie nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. własności budowli i urządzeń posadowionych na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], które wybudowane zostały w roku 2010, b) niedokonanie wystarczających ustaleń odnośnie budowli i urządzeń istniejących obecnie i w dniu 27 października 2000 r. na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] i niezweryfikowanie wykazów budowli i urządzeń przedłożonych przez spółkę Polskie Koleje Państwowe S.A. W konsekwencji Prezydent wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego. Nadto zwrócił się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: - decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 2747/2023 z dnia 26 czerwca 2023 r., znak: SPNIV.752.6.2023.MR (dalej także jako "Decyzja 2747/2023"), na okoliczność: jej treści, budowli i obiektów wskazanych w wykazie inwentarzowym stanowiącym załącznik do Decyzji 2747 /2023, - decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 2581/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r., znak: SPNIV.752.63.2022.MR (dalej także jako "Decyzja 2581/2023"), na okoliczność: jej treści, budowli i obiektów wskazanych w wykazie inwentarzowym stanowiącym załącznik do Decyzji 2581/2023. Prezydent zażądał ponadto zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy przypomnieć, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Sąd może więc uchylić zaskarżoną decyzję wówczas gdy na podstawie całokształtu sprawy stwierdzi, że ta została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z póżn. zm. - dalej też jako P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii wydana w sprawie nabycia przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a konkretnie działki nr [...] o pow. 1,0222 ha z obrębu [...] położonej w Warszawie, dzielnicy [...], a także prawa własności obiektów znajdujących się na tej działce. Spór zaś jaki zarysował się pomiędzy Skarżącym – Prezydentem m.s.t. Warszawy, reprezentującym Skarb Państwa, a organem sprowadza się do tego, czy zasadnie w skarżonej decyzji przyjęto, że PKP S.A. na dzień 5 grudnia 1990 r. była posiadaczem spornej nieruchomości i co przede wszystkim eksponowane jest w skardze, czy według stanu na ten dzień sporna nieruchomość była własnością Skarbu Państwa. W sporze tym w ocenie Sądu rację miał Minister, co oznacza, że skarga Prezydenta nie zasługuje na uwzględnienie. Trzeba przypomnieć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2542 z późn. zm. – dalej też jako ustawa komercjalizacyjna), zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Stosowanie zaś do art. 34 ust. 3 ustawy komercjalizacyjnej budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Z kolei art. 34 ust. 3 tej ustawy stanowi, że nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Jak wynika z akt sprawy, działka ozn. nr geod. [...] z obrębu [...] położona w Warszawie, dzielnica [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa prowadzi księgę wieczystą [...] stanowiła własność (współwłasność ustawową małżeńską) A. T. i S. T. Jednakże na podstawie decyzji z dnia 26 marca 1975 r., nr T-V.361/529/74/ZJ o wywłaszczeniu wydanej przez Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego Warszawa Wola przeszła ona na własność Skarbu Państwa. W ocenie Sądu Minister, a uprzednio Wojewoda prawidłowo zatem uznał, że wobec przedmiotowej działki nr [...] została spełniona przesłanka własności państwowej. Skarżący kwestionując tę okoliczności konsekwentnie w odwołaniu, a następnie skardze starał się jednak argumentować, że nieruchomość ta na dzień 5 grudnia 1990 r. nie mogła stanowić własności Skarbu Państwa bowiem wcześniej – z dniem 27 maja 1990 r. czyli wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przeszła ona na własność Gminy m.st. Warszawa stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Istotnie zgodnie z tym przepisem jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z przepisu tego wynika więc, że z mocy samego prawa mienie państwowe (ogólnonarodowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, w dniu 27 maja 1990 r. kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 1990 r. stawało się mieniem właściwych gmin. Niemniej jednak Minister w uzasadnieniu Skarżonej decyzji trafnie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą. Zestawiając treść powołanych przepisów nie można mieć wątpliwości, że skoro przejście mienia ogólnonarodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy miało nastąpić z mocy prawa, to decyzja wydawana na podstawie art. 18 ust. 1 ma charakter wyłącznie deklaratoryjny w tym sensie, że potwierdza fakt przejścia mienia na własność gminy. Niezależnie jednak od tego, że nabycie mienia przez gminę, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, następuje z mocy prawa, to jak przyjmuje się w zasadzie jednolicie w orzecznictwie bez decyzji komunalizacyjnej, wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy, gmina nie ma tytułu do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia objętego komunalizacją. Dopiero zatem z chwilą wydania decyzji komunalizacyjnej, która jest wykonalna, gmina może powoływać się na przysługujące jej prawo własności nieruchomości względem podmiotów trzecich. Natomiast bez tego orzeczenia nie może realizować swoich uprawnień, a powoływanie się na nie jest bezskuteczne. Decyzja komunalizacyjna jest więc bezwzględnie konieczna do wykazania w obrocie prawnym faktu przejścia własności nieruchomości na nowego właściciela (gminę) i ma za zadanie potwierdzić ten fakt (tak NSA w wyroku z dnia 9 lutego 2021 r., I OSK 3473/18). Oznacza to, że choć o przejściu prawa własności stanowi ustawa a nie decyzja komunalizacyjna wojewody, to decyzja wojewody jest konieczna do wykazania w obrocie prawnym faktu przejścia własności na nowego właściciela oraz do ewentualnego uruchomienia kontroli instancyjnej w celu sprawdzenia prawidłowości działania organów w poszczególnych sprawach (por. w wyroku NSA z dnia 14 października 2020 r., I OSK 983/20). Trafnie więc przyjął Minister, że mimo iż nie można wykluczyć tego, że sporna nieruchomość na zasadzie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z mocy prawa przeszła z dniem 27 maja 1990 r. na własność Gminy m.st. Warszawy, to jednak bez decyzji komunalizacyjnej wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Gmina, a także Skarżący Prezydent reprezentujący Skarb Państwa nie mogli skutecznie powoływać się na przysługujące w tym zakresie Gminie prawo własności. Jak bowiem przyjął SN stwierdzenie faktu nabycia własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. należy - stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy - do kompetencji organu administracji państwowej i wymaga decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi konieczny akt deklaratoryjny zawierający sui generis element konstytutywny. Do czasu zaś jego uprawomocnienia się gmina nie może powoływać się na samo brzmienie art. 5 ustawy, gdyż decyzja wojewody stanowi sformalizowany i jedyny dowód nabycia przez gminę składników będących mieniem państwowym (por. w postanowieniu SN z dnia 28 lipca 2022 r., I CSK 2465/22). Zarzuty podnoszone w tym zakresie w skardze były tym bardziej niezasadne, że do dnia dzisiejszego, a więc przeszło 20 lat po wejściu w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie zarejestrowano jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż było lub jest prowadzone postępowanie komunalizacyjne w stosunku do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka nr [...]. Potwierdzają to ustalenia Ministra, który wskazał, że Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie w piśmie z dnia 23 sierpnia 2023 r. poinformował iż w rejestrach dotyczących postępowań komunalizacyjnych prowadzonych w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim (dotyczących wydanych decyzji oraz spraw w toku) nie odnaleziono spornej działki. Minister miał rację przyjmując na podstawie dokumentów zgormadzonych w aktach, że sporna działka na dzień 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co stanowiło jedną z przesłanek warunkujących wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego. Następnie organy ustalić miały, czy PKP w dniu prawnie relewantnym była w posiadaniu działki nr [...]. W tym zakresie Minister posłużył się przede wszystkim zaświadczeniem Prezydenta m.s.t Warszawy z dnia 23 marca 2023 r., nr 101/2023 z którego wynika, że według stanu na dzień obecna działka ewidencyjna nr [...], stanowiąca część dawnej działki [...] pozostawała we władaniu Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych. Trzeba ponadto zauważyć, że akt sprawy jednoznacznie wynika, iż na gruncie tym znajduje się infrastruktura kolejowa wymieniona w załącznikach do wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego. Obejmuje ona w szczególności tory główne zasadnicze (linii nr 834 i linii nr 9) wybudowane w 1877 r., czy sieć trakcyjną wybudowaną w 1987 r., Co więcej teren działki ozn. nr geod. [...] obejmujący powierzchnię 1.0222 ha, w wypisie z rejestru gruntów oznaczony jest w części obejmującej powierzchnię 0.2186 ha jako lasy IV kategorii, w pozostałej zaś części obejmującej 0.8036 oznaczony jest symbolem Tk, który oznacza tereny kolejowe. Dlatego w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że Spółka skutecznie wykazała, iż na dzień 5 grudnia 1990 r. działka ozn. nr geod. [...] znajdowała się w wyłącznym posiadaniu PKP S.A. To w zestawieniu z poczynionym wcześniej ustaleniem dotyczącym kwestii własności spornej nieruchomości oznaczało, że Wojewoda stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. zobowiązany był wydać decyzję stwierdzająca nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego. Sąd stwierdził, że organy podjęły wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r., w konsekwencji prawidłowo uznały, że na gruncie przedmiotowej sprawy spełnione zostały obie przesłanki wynikające z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" warunkujące wydanie decyzji o nabyciu prawa użytkowania wieczystego. Trzeba przy tym zauważyć, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. nr 4 poz. 29) wymienione zostały dokumenty na podstawie których dokonuje się potwierdzenia posiadania przez PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji. I tak zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 – 3 tego rozporządzenia potwierdzenia posiadania przez PKP wspomnianych gruntów dokonuje się m.in. na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) odpisu z księgi wieczystej, zaświadczenia z księgi wieczystej zamkniętej lub ze zbioru dokumentów dla nieruchomości, jeżeli treść takiego odpisu lub zaświadczenia świadczy o posiadaniu gruntów przez PKP, 2) wypisu z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości), 3) wypisu z ewidencji środków trwałych, prowadzonej przez przedsiębiorstwo PKP, dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem. Z treści powołanego przepisu wynika, że każdy z tych dokumentów (co najmniej jeden z nich) może stanowić wystarczającą podstawę do potwierdzenia posiadania przez PKP gruntu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej. Trzeba natomiast zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się zarówno odpis z księgi wieczystej, jak i wypis z rejestru gruntów potwierdzające fakt pozostawania spornego gruntu w posiadaniu PKP. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że decyzja Wojewody z 14 czerwca 2023 r. stwierdzająca nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego spornej działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że tak pozostawanie nieruchomości we własności Skarbu Państwa, jak i posiadanie jej przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. nie budziło wątpliwości, co świadczyło o kumulatywnym spełnieniu wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 k.p.a.). Nie mogły wreszcie odnieść zamierzonego rezultatu zarzuty podnoszone przez Skarżącego i sformułowane w skardze wnioski dowodowe. Jak wskazał bowiem wyżej Sąd organy prawidłowo uzasadniły spełnienie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Z kolei wątpliwości Skarżącego, co do prawidłowości sporządzenia wykazu stanowiącego załącznik do skarżonej decyzji nie znajdują uzasadnionych podstaw w świetle powołanego już 34 ust. 3 ustawy komercjalizacyjnej. Zgodnie z tym przepisem własnością PKP stają się nieodpłatnie własnością PKP wyłącznie te budynki, inne urządzenia i lokale, które znajdują się na gruntach obejmowanych w użytkowanie wieczyste. Niezależnie więc od jakości opracowania załącznika do decyzji Spółka nie może stać się właścicielem innych obiektów aniżeli te, które w rzeczywistości posadowione są na gruncie objętym decyzją wydawaną na podstawie art. 34 ust. 1. Co więcej wydaje się, że nawet jeżeli określone elementy infrastruktury kolejkowej powtarzają się w załącznikach do kolejnych decyzji to z uwagi na specyfikę infrastruktury kolejowej, stanowiącej obiekt liniowy, należy przyjąć, iż jest to związane z przejmowaniem kolejnych odcinków tej infrastruktury, nie zaś kilkukrotnym przejmowaniem na własność tych samych obiektów. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI