I SA/Wa 2058/22

I SA/Wa 2058/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 2  ust. 1  lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2023 r. sprawy ze skarg D. P. oraz W. E. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 czerwca 2022 r. nr GZ.rn.625.172.2018 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r., nr GZ.m.625.172.2018, wydaną po rozpoznaniu odwołania W. E., reprezentowanego przez adwokata A. M. oraz odwołania D. P., reprezentowanej przez radcę prawnego A. F. i radcę prawnego P. G., Minister Rolnictw i Rozwoju Wsi (dalej też jako Minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej też jako Wojewoda) z dnia 10 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewody otrzymał dwa wnioski – pierwszy sformułowany przez W. E. z dnia 23 stycznia 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia 15 września 2016 r., drugi pochodzący od D. P. z dnia 25 stycznia 2012 r., sprecyzowany pismem z dnia 20 września 2012 r. Autorzy obu podań zwrócili się do Wojewody o stwierdzenie, że zespół dworsko – parkowy w [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...], położony na dawnych parcelach katastralnych nr [...], [...] oraz [...], o łącznej powierzchni 4,2789 ha, wchodzących aktualnie w skład działki nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], nie podpadał po działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm. – dalej też jako Dekret PKWN).
Wojewoda decyzją z dnia 10 maja 2018 r., nr [...], stwierdził, że zespół dworsko-parkowy położony w [...], posadowiony na dawnych parcelach nr [...], [...] oraz [...], o łącznej powierzchni 4,2789 ha, zapisanych w matrykule [...], obręb [...], [...], karta II, wchodzących w skład aktualnej działki nr [...], stanowiący dawną własność B. P., podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN.
W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że przy orzekaniu na podstawie 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 10, poz. 51 – dalej też jako rozporządzenie), powinna być oceniana możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN tej części nieruchomości, która nie jest funkcjonalnie związana z gospodarstwem rolnym i nie mogła być w związku z tym przeznaczona na cele reformy rolnej. Dalej zauważył zaś, że w orzecznictwie jednolicie reprezentowany jest pogląd, iż niezbędną przesłanką dla uznania przejścia rezydencji właściciela nieruchomości ziemskiej na rzecz Państwa jest istnienie tzw. "związku funkcjonalnego" rezydencji z gospodarstwem rolnym.
Weryfikując tę przesłankę Wojewoda zauważył, że wspomniany zespół dworsko-parkowy obejmował parcelę nr [...] o pow. 1,7943 ha, zaś parcele nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 2,4846 ha stanowiły ogród oraz pola uprawne. W bezpośrednim sąsiedztwie zespołu (tj. na terenie również obejmującym aktualną działkę nr [...]) znajdowały się i nadal znajdują zabudowania folwarczne i gospodarcze, tj. obora, domy mieszkalne pracowników, chlewnia, magazyny paszowe itp., co ustalono na podstawie mapy sytuacyjnej majątku [...], opisu majątku oraz zdjęć z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], a także oględzin nieruchomości z dnia 12 stycznia 2018 r.
Wojewoda odniósł się też do przeprowadzonego w toku postępowania dowodu z przesłuchania strony – D. P., na okoliczność ustalenia charakteru majątku [...] i stwierdził, że żadne dokumenty archiwalne nie wskazują by zespół pałacowo-parkowy oddzielony był od części folwarcznej osobną bramą wjazdową do budynku dworu. Wojewoda przyjął, że do obu części folwarcznych – znajdujących się po wschodniej i zachodniej stronie zespołu, można było dostać się z centralnego miejsca majątku, tj. rezydencji, którą okalał park. Odgrodzenie od części folwarcznej stanowiło jedynie naturalne zadrzewienie terenu oraz nasadzenia założenia parkowego. Wprawdzie w chwili obecnej teren został w znacznej części zmieniony, bo pozbawiony jest murów i bram, jednakże układ majątku oraz pozostałości dawnych budynków gospodarczych jednoznacznie wskazują, że dawny właściciel miał bezpośredni dostęp z części rezydencjalnej do podwórzy gospodarczych znajdujących się po wschodniej i zachodniej części zespołu dworsko-parkowego.
Wojewoda wskazując na zagospodarowanie terenu, dostrzegł – pomimo upływu ponad 70 lat – że zespół dworsko-parkowy był częścią reprezentatywną i mieszkalną. Uznał jednak, że nie można wykluczyć, iż nie był on związany z prowadzeniem działalności rolniczej. Powiązania takiego Wojewoda upatrywał m.in. w tym, że przewóz płodów rolnych musiał odbywać się przez teren zespołu, przez co teren ten był niezbędny dla prowadzenia działalności rolniczej. Wojewoda zauważył też, że zespół dworsko-parkowy był centralnym ośrodkiem zarządzania częścią gospodarczą folwarku.
Odwołanie od decyzji Wojewody złożyli W. E. i D. P.. Odwołujący się reprezentowany przez adw. A. M. zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie:
- art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zespół dworsko-parkowy położony w [...] podpadał pod działanie tego przepisu, pomimo braku spełnienia przez tę nieruchomość wymaganych przesłanek;
- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że zespół dworsko-parkowy miał charakter rolny i miał związek funkcjonalny z gospodarstwem rolnym;
- art. 9 w zw. z art. 79 a k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieinformowanie strony o sposobie oceny dowodów, które zdaniem organu są niewystarczające i "nie pozwalają na jednoznaczne wykluczenie faktu, iż nie była ona (nieruchomość) związana z prowadzeniem działalności rolniczej";
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności zeznaniom D. P., która zeznała, że rządcówka znajdowała się poza zespołem dworsko-parkowym, a w budynku dworu nie było biura, ani też kancelarii, z których mógł odbywać się zarząd administracyjny majątkiem. Wobec powyższego odwołujący wnosi o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie, że zespół dworsko-parkowy położony w [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.
Odwołujący się stanął na stanowisku, że Wojewoda w żaden sposób nie wykazał w uzasadnieniu decyzji, by zespół dworsko-parkowy miał związek funkcjonalny z częścią gospodarczą majątku, gdyż częścią folwarczną administrował rządca, który nie mieszkał w budynku dworu, a w budynku dworu nie odbywały się żadne czynności związane z produkcją rolną czy administrowaniem folwarku.
Odwołująca się, reprezentowana przez pełnomocników r.pr. A. F. i r.pr. P. G. wniosła za kolei o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie żądania wyrażonego we wniosku i wydanie decyzji orzekającej, że sporny zespół dworsko-parkowy nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, polegające na jego błędnym zastosowaniu w sprawie, mimo braku spełnienia w tym zakresie ustawowych przesłanek; naruszenie
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ zgromadzenia i rozpoznania całości materiału dowodowego oraz pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, w szczególności wadliwe i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym ustalenie stanu faktycznego, dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz dokonanie ustaleń stanu faktycznego na podstawie przypuszczeń, założeń i domniemań.
Odwołująca się podniosła, że sporna nieruchomość nie mogła podpadać pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, ponieważ nie była funkcjonalnie związana z pozostałą częścią nieruchomości, służącej do prowadzenia działalności rolniczej oraz nie służyła prowadzeniu tego typu działalności. W jej ocenie, organ dokonał dowolnej oceny dowodów, ustalając stan faktyczny na nieuzasadnionych założeniach i przypuszczeniach, powołując się na znaczny upływ czasu, brak dokumentów, czy też zmiany wyglądu nieruchomości, co prowadzi to do naruszenia przepisów prawa w zakresie oceny zgromadzonych dowodów.
Minister dążąc do rozpoznania odwołania przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające. Pismem z dnia 15 marca 2021 r. zwrócił się do Wojskowego Biura Historycznego o przeprowadzenie kwerendy dokumentów dotyczących nieruchomości objętej wnioskiem odwołujących. Z podobnym wnioskiem w wystąpił też do Archiwum Akt Nowych, a także do Instytutu Dziedzictwa Narodowego. W odpowiedzi Dyrektor Instytutu przy piśmie z dnia 8 kwietnia 2021 r. przesłał skany karty ewidencyjnej nieruchomości w [...] i poinformował Ministra, że nie podsiada innych dokumentów na temat majątku objętego postępowaniem z okresu przed I Wojną Światową. Dyrektor Archiwum Akt Nowych przy piśmie z dnia 18 maja 2021 r. przesłał Ministrowi 12 stron uwierzytelnionych kopi akt dotyczących majątku [...] obejmujących m.in. wykaz parceli i resztówek. Z kolei Zastępca Dyrektora Wojskowego Biura Historycznego do pisma z dnia 2 lipca 2021 r. skierowanego do Ministra dołączył zapisane w formie cyfrowej zdjęcia lotnicze majątku [...] sporządzone w latach 1949 i 1950.
W oparciu o dokumenty pozyskane przez Wojewodę i uzupełnione na etapie postępowania odwoławczego Minister decyzją powołaną na wstępie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Minister powołał treść art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z którego wynika jakie nieruchomości ziemski podlegały celom reformy rolnej, po czym wskazał, że majątek ziemski [...] w dacie przejęcia posiadał pow. ok. 269 ha (według matrykuły majątku [...]), w tym grunty orne stanowiły 172 ha, łąki 5 ha, pastwiska 20 ha, wody dzikie 3 ha, lasy 63 ha, nieużytki 4,5 ha oraz sady - ogrody 1 ha, zatem obejmował powierzchnię znacznie przekraczająca normy obszarowe określone w tym przepisie. Oznaczało to, w ocenie Ministra, że majątek [...] zasadnie przeszedł na własność Państwa.
Organ wyjaśnił również, że w postępowaniu zmierzającym do ustalenia czy dany teren był objęty przepisami dekretu o reformie rolnej badane są nie tylko normy obszarowe, ale ocenia się też czy jest to nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym, a niekiedy konieczne jest również zbadanie związku funkcjonalnego zachodzącego między częścią nieruchomości objętą postępowaniem, a pozostałą częścią majątku. Odnosząc się do ostatniego z tych elementów Minister zauważył, że na przestrzeni lat ukształtowała się linia orzecznicza wskazująca, że z uwagi na cele reformy rolnej, przepisom dekretu PKWN podlegały nie tylko nieruchomości o charakterze rolnym, ale także towarzyszące im części majątku ziemskiego, o ile pozostawały z rolniczą częścią majątku ziemskiego w nierozerwalnym związku funkcjonalnym. Przy czym – jak podkreślił Minister – o związku funkcjonalnym np. rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne, brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, nieoddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron, źródła dochodów właściciela, zamieszkiwanie właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej, korzystanie przez właściciela z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski. Natomiast dla istnienia związku funkcjonalnego istotne znaczenie może mieć miejsce zamieszkania rządcy – czy na terenie części rezydencjalnej czy też poza nią.
Minister po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy zgodził się z wnioskami Wojewody, co do podpadania parcel objętych wnioskiem pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, choć poczynił odmienne ustalenia co do wielkości parcel, umiejscowienia budynków gospodarczych, czy też występowania parku na terenie zespołu folwarcznego.
W ocenie Ministra, objęta wnioskiem nieruchomość składa się z trzech parceli o numerach [...], [...] i [...], a z matrykuły [...] [...] wynika, że parcela nr [...] miała powierzchnię 1,1440 ha, rodzaj użytku – rolny, parcela [...] miała powierzchnię 1,7943 ha, rodzaj użytku – rolny oraz parcela [...] miała powierzchnię 1,3406 ha, rodzaj użytku – rolny. Z mapy katastralnej, w skali 1:5000 wynika natomiast, że parcela [...] i parcela [...] nie były zabudowane, w przeciwieństwie do parceli [...], na której uwidocznione są budynki. Analizując mapę parcelacyjną – szkic gruntów majątku [...] rozparcelowanych na mocy dekretu PKWN z 6 września 1944 r., mapę katastralną w skali 1:5000 (skopiowaną w maju 1944 r. z pierworysu z roku 1862 z uwzględnieniem zmian i zatwierdzoną do użytku służbowego), a także plan sytuacyjny z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w [...], Minister stwierdził, że dwie niezabudowane parcele, tj. parcela nr [...] i parcela nr [...] w części stanowiły ogród, a w części grunty orne III klasy, powierzchnia ogrodu warzywnego wynosiła ok. 1 ha, zatem niewątpliwie parcele nr [...] i nr [...] podlegały pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej jako nieruchomości stanowiącej użytki rolne – ogrody i grunty orne III klasy.
Minister zauważył, że choć odwołujący twierdzą, iż na parcelach [...] i [...] (o łącznej pow. 2,9383 ha) znajdowały się wyłącznie ogrody warzywne oraz, że mogły one mieć charakter ogrodów przeznaczonych na potrzeby mieszkańców rezydencji, ponieważ znajdowały się przy budynku dworu. Jednak zdaniem organu w rzeczywistości dominującą część tych parceli stanowiły grunty orne, a ogrody zajmowały znaczenie mniejszą powierzchnię.
Przechodząc do charakterystyki parceli [...] Minister dostrzegł, że zarówno Wojewoda, jak i wnioskodawcy wskazują, że jej pow. wynosiła 1,7943 ha, tymczasem z matrykuły [...] wynika, że parcela [...] miała pow. 1,3405 ha, a 1.7943 ha to pow. parceli [...]. Jednocześnie mapa katastralna wskazuje jednoznacznie, że wszystkie zabudowania znajdują się na działce [...] i nie ma budynków uwidocznionych na innych parcelach. Na podstawie mapy sytuacyjnej i opisu w Karcie Ewidencyjnej Zabytków Architektury i Budownictwa, Minister przyjął, że Folwark [...] pierwotnie posiadał wyraźny podział na część rezydencjalną (północna część zespołu) oraz podwórze gospodarcze (południowa część zespołu). Budynek dworu, jak zauważył Minister, znajdował się jednak w centralnej części zespołu folwarcznego, na granicy pomiędzy częścią rezydencjalną i częścią gospodarczą w ten sposób stanowił łącznik części rezydencjalnej i gospodarczej.
Dokonując analizy powiązań funkcjonalno-organizacyjnych dworu z częścią gospodarczą folwarku Minister podkreślił, że w opinii konserwatora zabytków zespół ten określany jest jako "folwarczny", a nie "dworsko-parkowy", co wskazuje na jego charakter, jako zorganizowanej całości gospodarczej. Minister zauważył również, że z budynku dworu można było swobodnie dostać się do budynków gospodarczych. W części północnej zespołu znajdowały się ogrody (oznaczone lit. E na planie sytuacyjnym). Dalej, posiłkując się wspomnianym opracowaniem, Minister stwierdził, że pomiędzy obiektem mieszkalnym a podwórzem gospodarczym, przed podjazdem do budynku dworu, znajdowało się skupisko (niekreślonej wielkości) starych drzew. Przy czym z karty przewodniej, mającej za przedmiot opracowania – rozpoznanie stanu zachowania parków wiejskich w woj. [...], w gm. [...], miejscowość [...] wynika, że starodrzewu jest niewiele, teren na obrzeżach jest zadrzewiony, a w części zaznaczonej na planie sytuacyjnym lit. D został nasadzony lasek topolowy. W ocenie Ministra na terenie spornej parceli nie istniał park, o czym świadczą ewidencja przesłana z Archiwum Akt Nowych (brak wpisu dotyczącego powierzchni parku w rubryce 6L, zatytułowanej parki), a także zdjęcia przesłane przez Wojskowe Biuro Historyczne z 1949 r. i z 1950 r. z których wynika, że w majątku nie było zwartego parku, a jedynie grupy drzew wokół ogrodu warzywnego i gruntów rolnych oraz pomiędzy obiektem mieszkalnym a podwórzem gospodarczym (co stanowi potwierdzenie ustaleń dokonanych przez konserwatora). Taki sposób nasadzeń zdaniem Ministra był korzystny dla gospodarstwa rolnego ponieważ wpływał na właściwości gleby oraz chronił przed erozją wietrzną, wpływając korzystnie na rośliny uprawne.
Przechodząc dalej Minister zauważył, że w kierunku południowym od budynku dworu posadowione były budynki, które wypełniały podwórze gospodarcze (podwórze gospodarcze oznaczone na planie sytuacyjnym D1 i D). Na wysokości budynku mieszkalnego (na planie sytuacyjnym budynek oznaczony nr [...]) w kierunku zachodnim, znajdował się budynek gospodarczy (na planie sytuacyjnym oznaczony nr [...]; brak dokumentu wskazującego jaki dokładnie był to budynek gospodarczy), w roku 1957 na fundamentach tego budynku powstała obora.
Minister stwierdził, że posadowienie budynku gospodarczego nr [...] na wysokości budynku dworu oznacza, że nie można było przeprowadzić granicy wyraźnie oddzielającej część północną (rezydencjalną) od części południowej (gospodarczej). Kolejne budynki gospodarcze oznaczone nr [...], [...] i [...] zostały wyburzone i nie ma informacji o ich przeznaczeniu. Podobnie budynki nr [...] i [...] zostały wyburzone, a te łącznie z budynkiem nr [...] tworzyły ciąg budynków wielofunkcyjnych. Budynek nr [...] pierwotnie stanowił stodołę, została ona wyburzona. Budynek nr [...] to chlewnia powstała w okresie po przejęciu nieruchomości na podstawie dekretu o reformie rolnej. Teren zaznaczony lit. C pierwotnie stanowił zaplecze podwórza gospodarczego. Mister odnotował, że lit. F oznaczono kolonię mieszkalną, w której zgodnie z zeznaniami stron zamieszkiwali robotnicy rolni i służba, w tym rządca majątku, sama kolonia mieszkalna była zaś odgrodzona drogą od zespołu folwarcznego. Taki układ przestrzenny zespołu folwarcznego wskazuje – w ocenie Ministra – na bezpośrednie sąsiedztwo budynków gospodarczych z budynkiem dworu, gdzie budynek dworu znajdujący się w centrum założenia, jest elementem wspólnym, łączącym podwórze gospodarcze z północną częścią, na której znajdowały się użytki rolne, w tym ogród warzywny.
Przechodząc dalej Minister zauważył, że istotnym kryterium przy ocenie istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy częścią dworską parceli, a gospodarstwem jest miejsce zamieszkania rządcy. Nie jest ona jednak przesłanką samodzielną i wystarczającą do uznania istnienia takiego związku, zaś zeznania strony, składane na tę okoliczność, z uwagi na ich sprzeczność z pozostałym materiałem dowodowym, zostały uznane przez Ministra za niewiarygodne. Również dowody w postaci wyrysu z mapy ewidencyjnej, czy też oględzin nieruchomości nie był w ocenie organu dowodami wartościowymi na tle innych dowodów z dokumentów i map, które są bliższe dacie przejęcia nieruchomości [...].
Materiał dowody oceniany według takiego założenia pozwolił Ministrowi stwierdzić, że parcela [...], na której znajdował się dwór oraz budynki gospodarcze była funkcjonalnie związana z resztą majątku ziemskiego o charakterze rolnym, z uwagi na to, że budynek dworu dzielił plac z budynkami mającymi charakter stricte gospodarczy, a dowody wykluczające sprawowanie zarządu również z budynku dworu w postaci zeznań strony, zostały uznane za niewiarygodne.
Z tych względów Minister uznał, że układ przestrzenny całego założenia nie pozwala na wyraźne wydzielenie części dworskiej i części wykorzystywanej do produkcji rolnej. Co więcej, znajdujący się w centrum założenia folwarcznego budynek dworu, od strony północnej sąsiadujący z ogrodem warzywnym (nie mającym charakteru ogródka przydomowego), a od strony południowej z podwórzami gospodarczymi, przy jednoczesnym braku części parkowej sprawia, że cały zespół folwarczny stanowił nieruchomość zabudowaną o charakterze rolnym.
Skargę na decyzję Ministra złożył W. E., który zarzucił zaskarżonej w całości decyzji naruszenie:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, polegającą w szczególności na bezpodstawnym przyjęciu, że budynek dworu tworzył łącznie z budynkami gospodarczymi zorganizowaną całość związaną z prowadzeniem działalności rolniczej i był powiązany funkcjonalnie z gospodarczą częścią majątku co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 list. e) dekretu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zespół dworsko-parkowy podpadał pod działanie tego przepisu, pomimo braku spełnienia przez tę nieruchomość wymaganych przesłanek.
W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Wojewody oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ponadto zwrócił się o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także przeprowadzenie rozprawy na posiedzeniu jawnym przy udziale stron.
W ocenie Skarżącego organy powinny przyznać prymat zeznaniom świadków i stron, którym bezpodstawnie organ odmówił wiarygodności, zaś jego rozstrzygnięcie opiera się na dokumentach powstałych po nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości, a więc nieodpowiadającej charakterowi obiektu w dniu 6 września 1944 r.
Skargę na decyzję Ministra wniosła też D. P., która zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na braku uchylenia przez Organ administracyjny decyzji Wojewody [...], będącego skutkiem dokonania przez Organ administracyjny dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów, co więcej, oceny arbitralnej i przeczącej podstawowym regułom logiki i zasad rozumowania, w szczególności:
1) poprzez wadliwe i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i przyjęcie przez Organ administracji, że zespół dworsko-parkowy położony na nieruchomości stanowiącej dawną parcelę o numerze [...] miał rolniczy charakter i był w sposób nierozerwalny funkcjonalnie powiązany z zespołem folwarcznym wykorzystywanym do prowadzenia gospodarki rolnej, a przez to podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy
2) na uznaniu przez Organ administracyjny w sposób dowolny, że funkcja pierwotnego budynku oznaczonego nr [...] (zanim powstał na jego fundamentach w 1957 r. budynek obory) miała charakter gospodarczy, pomimo tego, że karta ewidencyjna nieruchomości w [...], załącznik nr [...] nie zawiera takiej informacji, co doprowadziło Organ administracyjny do wniosku, że podział majątku na dwie części o różnych funkcjach (północną — rezydencjonalną O oraz południową — służącą do gospodarki rolnej), nie miał miejsca.
3) na uznaniu za niewiarygodne zeznań D. P. i W. E. i przyjęciu w sposób dowolny na podstawie własnych przypuszczeń Organu administracji, że w budynku rezydencjonalnym podejmowano czynności związane z zarządzaniem gospodarstwem rolnym, chociaż dowody zgromadzone w sprawie, a w szczególności zeznania D. P. i W. E. tego nie potwierdzają.
W ocenie Skarżącej, Minister wyciągnął niepoparty niczym innym niż swoimi przypuszczeniami wniosek, że w budynku rezydencjonalnym musiały znajdować się pomieszczenia służące do zarządzania gospodarstwem rolnym. Co istotne, organ administracji kwestionując zeznania wnioskodawców dotyczące miejsca, z którego zarządzano gospodarstwem rolnym nie opiera się na dokumentach, gdyż one powyższej kwestii nie wyjaśniają, tylko na swoich przypuszczeniach popartych przywołanymi powyżej okolicznościami.
Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W tym miejscu warto przypomnieć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Przechodząc do istoty sprawy Sąd stwierdził, że postępowanie przed organami administracji było prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Jak przyjmuje się w orzecznictwie, powołany przepis rozporządzenia w dalszym ciągu może stanowić podstawę do orzekania przez właściwe organy o tym, czy nieruchomość lub jej część, podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (zob. uchwałę NSA z 10 stycznia 2011, I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/2[...]).
Wspomniany § 5 rozporządzenia w ust. 1 stanowi, że orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. (1) pkt e) należy w I instancji do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich. Reguluje one więc zasadnicze aspekty procedury, której przedmiotem jest ustalenie, czy dana nieruchomość podlegała reformie rolnej na mocy art. 2 ust. 1 lit. e. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr [...], poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w powyższej uchwale, należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu.
Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej (...). Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r."
Sąd w niniejszej sprawie w całości powyższe stanowisko podziela w konsekwencji należy stwierdzić, że z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej na własność Skarbu Państwa przeszły nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak, co do zasady, nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym.
W podobny sposób pojęcie "nieruchomości ziemskiej" zdefiniował po raz pierwszy Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., W 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Według stanowiska TK pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru. Uchwała ta znalazła aprobatę w orzecznictwie sądowym. Odwołują się do niej liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 września 1991 r., III CZP 90/91,OSNC 1992/5/72; wyrok Sądu Najwyższego z 1[...] lutego 200[...] r., III CKN 1492/00, LEX nr 78867; wyrok NSA z 18 października 2005 r., OSK 1518/04, LEX nr 201351; wyrok NSA z 22 kwietnia 2004 r., OSK 46/04, ONSAiWSA 2004/1/20; wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563).
Spór jaki zarysował się pomiędzy Skarżącymi, a organem dotyczy możliwości orzeczenia o wyłączenia spod działania przepisów dekretu części majątku [...], powiat [...], województwo [...] w granicach wyznaczonych dawnymi parcelami katastralnymi nr [...], [...] i [...] wchodzącymi w skład działki ewidencyjnej nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] (wnioski z dnia 23 i 25 stycznia 2021 r. – k. 14 i 32 akt administracyjnych, doprecyzowane pismem z dnia 20 września 2021 r. – k. 45 akt administracyjnych). Skarżący w toku postępowania, a także w złożonej do tut. Sądu skardze konsekwentnie stoją na stanowisku, że nieruchomość ta wraz budynkiem dworu zlokalizowanego na dawnej parceli nr [...] nie stanowiła nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym, zaś sam dwór nie pozostawał funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią majątku ziemskiego. W ich ocenie istnienia tego rodzaju powiązań nie można wywieść z materiału zgromadzonego w aktach sprawy. Skarżący argumentowali też, że zespół dworski nie był wykorzystywany przez pracowników rolnych, którzy mieli zapewnione mieszkanie w tzw. kolonii mieszkalnej.
Sąd stanął jednak na stanowisku, że tezy stawiane przez Skarżących nie zostały udowodnione, a przeczą im ustalenia poczynione na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego. Zauważyć należy w tym miejscu, że zgodnie z § 6 rozporządzenia strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt. Z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny, że przedstawienie dowodów na okoliczność obszaru użytków, których kwalifikacja mogłaby uzasadniać wyłączenie spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, spoczywa głównie na stronie postępowania prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.
Tymczasem wnioskodawcy niniejszego postępowania nie przedstawili dowodów, które w sposób nie budzący wątpliwości wskazywałyby, że zespół dworsko-parkowy nie był powiązany funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym. Zauważyć należy, że przy wnioskach z dnia 23 stycznia 2021 r. (W. E.) i z dnia 25 stycznia 2012 r. (D. P.) Wnioskodawcy przedłożyli organowi wyłącznie dokumentację potwierdzającą nabycie spadku po B. P. – byłym właścicielu nieruchomości położonej w [...] o pow. 268,7788 ha oznaczonej jako dawna hipoteka "[...]".
Zgodnie natomiast z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten przewiduje, że organ – jako swoisty gospodarz postępowania – niezależnie od podejmowanej przez stronę inicjatywy dowodowej ma z urzędu obowiązek wykonać wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Realizując ten obowiązek organy pozyskały m.in. z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytów w [...] (delegatura w [...]) kartę ewidencyjną zabytków architektury i budownictwa dla zespołu folwarcznego w położonego w miejscowości [...], a także kopię skróconej dokumentacji parkowej "Rozpoznanie stanu zachowania parków wiejskich".
Sąd zwrócił uwagę, że w pozyskanej przez organ dokumentacji konserwatorskiej dotyczącej obiektów posadowionych na dawnej parceli [...] określa się je jako "Zespół folwarczny", czy też "[...]". Można by stwierdzić, że samo posługiwanie się określeniem "folwark", czy "zespół folwarczny" w odniesieniu do zabudowań zlokalizowanych w obrębie nieruchomości, której dotyczyło postępowanie, może wskazywać na ich powiązanie z gospodarstwem rolnym, wszak folwark zgodnie z definicją językową, to dawniej duże gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami (tak: https://sjp.pwn.pl/sjp/folwark; data dostępu 15.12.2023 r.). O tym jaki charakter miały rzeczone zabudowania i poszczególne parcele w pośredni sposób świadczy też zakwalifikowanie ich jako "parków wiejskich" w opracowaniu sporządzonym przez Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Zakład Działalności Gospodarczej na zamówienie Urzędu Wojewódzkiego w [...] (przesłane przy piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków – k. 88 akt administracyjnych).
Nadto z dokumentacji archiwalnej wynika, że dawniej budynek rezydencjonalny znajdował się na granicy pomiędzy podwórzem, a częścią gospodarczą folwarku, co potwierdza ustalenia poczynione przez organy obu instancji. Dopiero w obecnych czasach (opracowanie na dzień 11 sierpnia 1990 r.) pierwotny plan założenia został zmieniony przez zagospodarowanie części podwórza gospodarczego i przesunięcie go na wschód, co spowodowało, że długo po przeprowadzeniu nacjonalizacji, budynek rezydencjonalny stał się głównym obiektem części użytkowej. Tak szczegółowa analiza przeprowadzona na potrzeby ewidencji zabytków, uwzględniająca zarówno pierwotny kształt założenia folwarcznego, jak i dokonywane na nim zmiany, czyni niezasadnymi zarzuty Skarżących, że Minister w swoich ustaleniach w całości opierał się na dokumentacji powstałej po przecięciu przedmiotowej nieruchomości. Wprawdzie organ w swojej argumentacji powołuje się, jak twierdzą Skarżący, na dokumenty i opracowania powstałe już po przejściu folwarku [...] na rzecz Skarbu Państwa, jednak nie może twierdzić, że dowody te nie uwzględniają charakteru zabudowy parceli [...] według stanu istniejącego w 1944 r.
Także z innych dowodów zgromadzonych w aktach nie daje się wywieść, że budynek rezydencjonalny znajdował się w wyodrębnionym zespole dworsko-parkowym. Przeciwnie wskazują one, że choć taka – dworsko-parkowa część folwarku istniała, to budynek mieszkalny stanowił swoisty łącznik pomiędzy tymi elementami folwarku. Był więc tym samym czymś w rodzaju centrum administracyjnego, z którego odbywało się zarządzenie majątkiem.
Szkice sytuacyjne znajdujące się w aktach administracyjnych wskazują, że budynek rezydencjonalny od frontu (południowy wschód i zachód) sąsiadował z częścią gospodarczą gdzie znajdowały się w większości wyburzone budynki gospodarcze. Z kolei od północno wschodniej strony bezpośrednio z budynkiem sąsiadowały ogrody warzywne. Nie sposób jest przyjąć, jak twierdzą Skarżący, że ustalenia Wojewody i Ministra co do przeznaczenia budynków sąsiadujących z budynkiem rezydencjonalnym mają charakter dowolny. Poczynione zostały one bowiem w oparciu o zgromadzoną dokumentacje archiwalną, gdzie zabudowania te opisywane są jako gospodarcze. Wśród nich wymienia się: oborę, chlewnią, silos, budynek wielofunkcyjny (obecnie magazyn).
Odnotować należy, że w toku postępowania w charakterze świadków przesłuchano strony. W. E. zeznał, że nigdy nie przebywał w majątku [...], gdyż urodził się w 1948 r. i wiedzę o jego funkcjonowaniu czerpał z opowieści ojca i babki. Z ich przekazów wie, że właścicielem majątku był małoletni B. P., wobec czego folwarkiem zarządzał najprawdopodobniej jego ociec lub zatrudniony przez niego zarządca. Z opowiadań ojca Wnioskodawcy wynikało, że dookoła znajdowały się zabudowania gospodarcze, a w części gospodarczej uprawniono m.in. ziemniaki, rzepak i żyto. Z kolei D. P. zeznała, że urodziła się w 1 stycznia 1947 r., a więc po przejęciu majątku na rzecz Skarbu Państwa. Informacje o majątku Wnioskodawczyni posiada od swojego ojca – W. E. i babki, wynika z nich, że w folwarku prowadzono uprawy głównie zbóż i ziemniaków, a majątkiem zarządzał rządca, który mieszkał po za zespołem dworsko-pałacowym. Z relacji Wnioskodawczyni wynikało, że w bezpośrednim sąsiedztwie budynku rezydencjonalnego znajdowały się parowozownia i stajnia dla koni powozowych.
W ocenie Sądu organ dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. i nie można mu zarzucić dowolności.
Skarżący nie potrafili zaś wykazać, że zabudowania gospodarcze pozostawały poza obszarem, który uznają za zespół dworsko – parkowy i wnoszą o uznanie, że nie podpadał on pod działanie przepisów o reformie rolnej. W takiej sytuacji nawet założenie, że sam dwór oraz część zajęta pod park, nie miały charakteru rolniczego, to jednak nie pozwala na przyjęcie, że nie pozostawały w związku funkcjonalnym z resztą majątku ziemskiego, skoro pozostawały w otoczeniu zabudowań (gospodarczych oraz służących pracownikom majątku) oraz sadu i warzywniaka, które ewidentnie służyły produkcji rolnej. Braku takiego otoczenia (gospodarczego o charakterze rolniczym), które nie pozwalało na samodzielne funkcjonowanie dworu (chociażby w kwestii utrzymania i wyżywienia jego mieszkańców w okresie pobytu), skarżący nie byli w stanie zaprzeczyć, a więc nie wykazali tym samym braku związku funkcjonalnego z pozostałą częścią nieruchomości rolnej.
Podzielić należy zatem stanowisko organów obydwu instancji, że przedmiotowy zespół dworsko-parkowy podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, jako że pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią majątku ziemskiego o charakterze rolniczym.
Zasadnie organ drugiej instancji uznał, że zebrana w trakcie postępowania dokumentacja dowodzi, że zespół dworsko-parkowy [...] pod względem przestrzennym i funkcjonalnym nie stanowił części samodzielnej, wyodrębnionej od pozostałego gospodarstwa rolnego. Za tym, że budynek dworu był funkcjonalnie powiązany z nieruchomością ziemską przemawiają następujące okoliczności. Blisko i z każdej strony dworu były urządzone obiekty przydatne rolniczo. Jeden z budynków gospodarczych znajdował się po zachodniej stronie "na wysokości" dworu, pozostałe budynki sąsiadowały zaś z nim od strony wschodniej. Drugorzędne znaczenie ma w tym wypadku, to czy służyły one jako chlewnia, czy też jako stajnie dla koni przewozowych, jak zeznali świadkowie. Ich relacje w wielu aspektach nie znajdują odzwierciedlenia w materiałach archiwalnych zgromadzonych w sprawie i tak np. zbiornik wodny znajdujący się w północno wschodniej części od dworu, który według Wnioskodawców miał stanowić staw rekreacyjny w protokole zdawczo-odbiorczym sporządzonym w dniu 26 czerwca 1946 r. (w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku) zaewidencjonowany jest jako wody dzikie. Również istnienia rządcówki, z której sprawowany był zarząd majątkiem, o której wspominali Skarżący, nie potwierdza żaden z dokumentów pozyskanych przez organy obu instancji. Na uwagę zasługuje natomiast to, że w skład przejmowanego folwarku według rzeczonego protokołu wchodziły: grunty orne o pow. 172 ha, łąki o pow. 5 ha, pastwiska naturalne i sztuczne o pow. 20 ha i lasy o pow. 63 ha. W ocenie Sądu, takie użytki i areał znacznie przekraczają potrzeby rodziny, co również potwierdza tezę o typowo rolniczym charakterze majątku [...].
Sąd nie dał więc wiary zeznaniom składanym przez świadków, a odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących dowolności ustaleń poczynionych przez organy należy stwierdzić, że Minister oceniając zgormadzony w sprawie materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a. również mógł odmówić im mocy dowodowej. W ocenie Sądu zeznania te są mało wiarygodne, głównie dlatego, że stanowią relacje zasłyszane od innych osób. Sami Skarżący z uwagi na swój wiek nie zamieszkiwali w folwarku. Znamienne jest również to, że zeznania Skarżącej, która wie jak funkcjonować miał majątek [...] od swojego ojca, w niektórych kwestiach przedstawia informacje na ten temat w sposób bardziej precyzyjny niż Skarżący. Zatem konfrontacja depozycji składanych przez tych świadków może nasuwać wątpliwości co do ich wiarygodności. Ich zeznania nie znajdują też potwierdzenia w innych dokumentach zgormadzonych w aktach sprawy. Ponadto należy zauważyć, że skoro Skarżący kwestionują prawidłowość ustaleń poczynionych przez organy na podstawie zgromadzonych dokumentów jako materiałów wytworzonych już po przejęciu majątku, to w taki sam sposób – z dużą dozą ostrożności – należy oceniać też przydatność zeznań świadków, którzy nigdy nie wiedzieli jak w rzeczywistości funkcjonował sporny majątek.
W tej sytuacji Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa procesowego jak i materialnego za bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.