I SA/WA 2051/18

I SA/Wa 2051/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1314/21 - Wyrok NSA z 2023-08-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1508
art. 39 ust. 1 i 2,  art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] wydaną w sprawie przyznania zasiłku celowego T. P. .
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Prezydent W. , po rozpatrzeniu wniosku T. P. , decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. odmówił przyznania mu zasiłku celowego na remont mieszkania.
Odwołanie od tej decyzji złożył T. P. wnosząc o przyznanie zasiłku.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany przykładowo na pokrycie całości lub części kosztów remontów lub drobnych napraw w mieszkaniu. Generalny remont mieszkania komunalnego nie jest celem na jaki może zostać przyznany zasiłek celowy, zwłaszcza gdy osoba, która się go domaga, nie ma tytułu prawnego do tego lokalu.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu i instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i nieprzyznanie mu zasiłku celowego w sytuacji udowodnienia straty w postaci zniszczenia mieszkania w wyniku pożaru w zajmowanym przez niego lokalu komunalnym, zaś z powodu ubóstwa nie jest on w stanie sfinansować remontu, który umożliwiłby mu powrót do mieszkania;
- błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, sprowadzającą się do przyjęcia, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, podczas gdy informował organy obu instancji, że w toku jest postepowanie reprywatyzacyjne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. [...] ustanowił dla całkowicie ubezwłasnowolnionego T. P. opiekuna prawnego w osobie W. K. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej ups). Materialnoprawną podstawę świadczenia o przyznanie którego wystąpił skarżący stanowią przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ups. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ups w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym istotne jest, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.
Godzi się jednak zauważyć, iż nawet spełnienie tych wymogów nie oznacza, że wnioskowana pomoc zostanie jednostce przyznana. Rozpatrując złożony w tym względzie wniosek organ musi bowiem kierować się także ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 ups, tj. koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
W przypadku zasiłków celowych – a o taki ubiegał się skarżący - cel jaki ma być za jego pomocą zrealizowany związany jest z zabezpieczeniem niezbędnej potrzeby bytowej, co wynika wprost z art. 39 ust. 1 u.p.s. Przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć zaś potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to więc tego rodzaju potrzeba, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, a więc związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 4.09.2014 r., II SA/Go 482/14, Lex nr 1513358). Takie jej rozumienie potwierdza także treść ust. 2 art. 39, gdzie wymieniając przykłady owych potrzeb, wskazano na: zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, czy pokrycie kosztów pogrzebu.
Zdaniem sądu organy rozpoznając sprawę nie naruszyły powyższych przepisów, a podjęte rozstrzygniecie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Z akt sprawy wynik, że skarżący ma przyznany zasiłek stały w wysokości [...] zł, jest przewlekle chory z powodu [...], w 2017 r. roku została wykonana orzeczona wyrokiem z 2011 r. eksmisja ze zniszczonego w trakcie pożaru mieszkania przy ul. [...] . Obecnie skarżący przebywa w schronisku dla bezdomnych. W toku jest również sprawa o umieszczenie go w domu pomocy społecznej wbrew jego woli. Zatem organy uwzględniły zarówno sytuację życiową świadczeniobiorcy, uznając, że w jego sytuacji całkowity remont mieszkania komunalnego, do którego nie posiada już tytułu prawnego, a nawet w nim nie zamieszkuje- nie jest niezbędna potrzebą życiową. Brak tytułu prawnego do lokalu wynika z akt sprawy, a toczące się postępowanie reprywatyzacyjne nie ma w tej sprawie znaczenia. Organy miały bowiem obowiązek brać pod uwagę aktualną sytuację skarżącego. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący nie został pozbawiony jakiejkolwiek pomocy społecznej. Objęty jest stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej - korzysta z różnego rodzaju zasiłków oraz z innego rodzaju pomocy.
Sąd nie kwestionuje, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna. Pragnie jednak podkreślić, że w ramach swych kompetencji może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei nakazują organom pomocy społecznej "wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust. 1 ups).
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na M. oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Oceniając zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).