II SA/LU 578/22

II SA/Lu 578/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 30, art. 97, art. 61, art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 2, art. 666-668[1], art. 1025
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 13 lipca 2022 r. nr IF-VII.7840.1.51.2021.AA-2 w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 13 lipca 2022 r., Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z 24 maja 2022 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na remont części lokalu usługowego, zlokalizowanego na parterze kamienicy mieszkalno-usługowej, położonej na działce nr [...], przy ul. [...] w L..
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
[...] S.A., wnioskiem z 26 sierpnia 2021 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta Lublin o udzielenie pozwolenia na remont części lokalu usługowego (placówki bankowej) zlokalizowanego na parterze kamienicy mieszkalno-usługowej, położonej na działce nr [...], przy ul. [...] w L.. Do wniosku inwestor dołączył m.in. oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikającym z aneksu do umowy najmu zawartej 17 grudnia 2010 r. z M. D., A. D. i P. D.. Ponieważ z załączonej umowy najmu wynikało, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości - A. D. - wskazany w księdze wieczystej, nie żyje, organ uznał, że konieczne jest ustalenie wszystkich spadkobierców, którzy będą stronami przedmiotowego postępowania, administracyjnego i działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postanowieniem z 13 października 2021 r. zawiesił postępowanie w sprawie i wezwał [...] S.A. do wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, jakim jest prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku lub ustanowienie kuratora masy spadkowej po zmarłym 9 czerwca 1961 r. A. D. (s. M. i K.), wyznaczając trzymiesięczny termin od daty otrzymania postanowienia.
Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego Wojewoda Lubelski postanowieniem z 30 listopada 2021 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 7 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 39/22 odrzucił skargę wniesioną przez A. D. na postanowienie Wojewody Lubelskiego.
Następnie A. D. wnioskiem z 22 kwietnia 2022 r. wystąpił do organu pierwszej instancji o podjęcie zawieszonego postępowania, podnosząc, że nawet gdyby uznać, że spadek po A. D. jest nieobjęty, to na mocy art. 30 § 5 k.p.a. organ powinien wyjaśnić, czy istnieje osoba sprawująca zarząd majątkiem masy spadkowej, a dopiero po ustaleniu, że takiej osoby nie ma, otwiera się podstawa do wystąpienia przez organ do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora. Podał, że brak zainteresowania przedmiotową nieruchomością następców prawnych po zmarłym A. D. wynika z podjętej przez nich decyzji, a nie z braku wiedzy o jego zgonie. Dalej podkreślił, że przedmiotową nieruchomością zarządza on oraz M. D. i P. D., zatem to oni powinni otrzymać przymiot strony jako osoby sprawujące faktyczny zarząd masą spadkową. Tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania.
Prezydent Miasta Lublin postanowieniem z 24 maja 2022 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania wyjaśniając, że w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę konieczne jest ustalenie wszystkich spadkobierców zmarłego właściciela nieruchomości, którzy będą stronami przedmiotowego postępowania. Zauważył, że ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych, co wynika z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1025 § 2 k.c. i organ administracji nie może ustalić tej okoliczności we własnym zakresie. Następstwo prawne praw dziedzicznych, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. W tej sytuacji organ był zobowiązany do zawieszenia postępowania, a wskazane przyczyny zawieszenia dotychczas nie ustąpiły, co uzasadnia odmowę podjęcia zawieszonego postępowania.
Wojewoda Lubelski przywołanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając, że w sprawie istnieje zagadnienie wstępne, uzasadniające zawieszenia postępowania w postaci ustalenia następców prawnych po nieżyjącym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości. W tym przypadku rozpatrzenie sprawy i prawidłowe wydanie merytorycznej decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) w postaci ustalenia spadkobierców zmarłego współwłaściciela nieruchomości A. D.. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron.
Jednocześnie Wojewoda podniósł, że od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie uległ zmianie stan prawny w sprawie, nie ustąpiły więc przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania dotyczącego remontu części lokalu usługowego, lokalizowanego na parterze kamienicy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na powyższe postanowienie A. D. (dalej jako: skarżący lub strona), postanowieniu temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 97 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie zawieszonego postępowania pomimo nieistnienia przesłanki z powodu której przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone, co powinno skutkować jego podjęciem;
2) art. 30 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że A. D. jest stroną postępowania, pomimo tego, że zmarł on przed jego wszczęciem, zatem w dacie wszczęcia postępowania nie mógł posiadać przymiotu strony, ponieważ nie posiadał zdolności prawnej;
3) art. 30 § 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż A. D. zmarł w toku postępowania administracyjnego w związku z czym w jego miejsce powinni wstąpić jego następcy prawni;
4) art. 6 k.p.a. w związku z art. 97 § 2 k.p.a. poprzez odmowę podjęcia zawieszonego postępowania mimo nieistnienia przesłanki leżącej u podstaw jego zawieszenia, co winno skutkować podjęciem zawieszonego postępowania, naruszając tym samym wyrażoną w treści art. 6 k.p.a. zasadę praworządności;
5) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy, zwłaszcza pod kątem ustalenia statusu strony w odniesieniu do A. D. z dalszymi tego konsekwencjami, naruszając tym samym wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej;
6) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że A. D. jest stroną przedmiotowego postępowania z dalszymi tego konsekwencjami, naruszając tym samym, wyrażoną w treści przepisu art. 8 k.p.a., zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej.
W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Lublin i zwrot kosztów postępowania.
W treści wywiedzionej skargi strona podniosła, że organ niewłaściwie przyjął, że A. D. jest stroną postępowania o uzyskanie pozwolenia na budowę, nie bacząc, że ten zmarł [...] 1961 r. na terenie [...], a więc nie żył już w chwili wszczęcia postępowania, będącego przedmiotem niniejszej skargi. Stroną postępowania może być tylko ten, kto ma zdolność prawną w dacie wszczęcia postępowania (zmarły jej nie ma) i jest w stanie wykazać swój interes prawny - potencjalni spadkobiercy muszą wykazać swoje prawa do spadku poprzez przedstawienie stwierdzenia nabycia spadku. Jeśli organ nie ma wiedzy o takich spadkobiercach, nie ma podstaw do zawieszania postępowania i ich poszukiwania.
Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie może mieć co najwyżej art. 30 § 5 k.p.a. Aby jednak zaistniała możliwość zastosowania przytoczonej normy prawnej, należy ustalić, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle mamy do czynienia ze spadkiem nieobjętym. A. D. zmarł w [...] w 1961 r. i pomimo podejmowanych prób nie udało się ustalić czy jego spadkobiercy wiedzą o jego śmierci oraz czy przeprowadzili po nim postępowanie spadkowe. Można jedynie przypuszczać, że skoro zgon A. D. zgłosiła jego żona, to zawiadomiła o tym ich wspólne dzieci. Niemniej jednak z powodu braku wiedzy o tym, czy było przeprowadzone postępowanie spadkowe czy też nie, nie można wyciągać wniosku, że spadek jest nieobjęty.
Nawet jeżeliby uznać, że spadek po A. D. nie został objęty, to na mocy art. 30 § 5 k.p.a. organ winien był wyjaśnić, czy istnieje osoba sprawująca zarząd majątkiem masy spadkowej, a dopiero po ustaleniu, że takiej osoby nie ma, otwiera się droga do wystąpienia przez organ do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora. Przy czym powszechnie przyjmuje się, że zarząd ten ma mieć charakter faktyczny. W skład masy spadkowej po A. D. wchodzą udziały w przedmiotowej nieruchomości, którą to nieruchomością w całości zarządzają skarżacy, M. D. i P. D.. Zatem to oni powinni otrzymać przymiot strony, jako osoby sprawujące faktycznie zarząd masą spadkową.
Nadto skarżący podniósł, że w identycznej sytuacji prawnej znajdowała się inna nieruchomość położona w L., w stosunku do której skutecznie zostało przeprowadzone postępowanie o zasiedzenie udziału we własności należącego do A. D.. Z powyższego wynika, iż brak zainteresowania nieruchomościami położonymi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ze strony następców prawnych A. D. wynika z podjętej przez nich decyzji, a nie z braku wiedzy o jego śmierci.
Podsumowując stwierdził, że organ błędnie uznał, iż prawidłowy tok postępowania administracyjnego w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę zależny jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. ustalenia kręgu spadkobierców A. D., skądinąd w sposób nieprawidłowy uznanego przez organ za stronę toczącego się postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Nadto dodał, że zarówno na dzień rozpatrywania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jak i na dzień złożenia skargi nie zostali ustaleni spadkobiercy po zmarłym A. D., co stanowi przyczynę braku możliwości podjęcia zawieszonego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a więc wówczas, gdy istnieje konieczność rozstrzygania zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd.
Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej rozstrzygnięcie poprzedzające rozpatrzenie sprawy administracyjnej, leży w kompetencji innego organu lub sądu, i jest niezbędne dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych czy faktycznych danej sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga istnienia miedzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia tegoż "zagadnienia wstępnego" przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści, pozytywnej bądź negatywnej.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. warunkujące możliwość zawieszenia przez organ z urzędu postępowania administracyjnego. Jednocześnie przesłanki te do momentu wniesienia skargi w dalszym ciągu istniały, co czyni zasadnym stanowisko organu o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Sąd podziela przy tym wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż organ administracji ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie nie tylko w razie ustania przyczyny zawieszenia, ale także wówczas, gdy okaże się, że przesłanka z powodu której postępowanie zostało zawieszone w rzeczywistości nie istniała.
Rozważania w sprawie rozpocząć należy od wskazania, że obowiązkiem organu jest ustalenie pełnego kręgu jego stron i czuwanie nad możliwością udziału każdej ze stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.) Bez tego ustalenia dalsze prawidłowe prowadzenie postępowania nie jest możliwe.
Dlatego też należy się zgodzić z organami, że w przedmiotowym postępowaniu rozpatrzenie sprawy i wydanie merytorycznej decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) w postaci ustalenia spadkobierców zmarłego współwłaściciela objętej wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę nieruchomości.
Pojęcie strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę zostało natomiast zdefiniowane w art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2351). W myśl powołanego przepisu, stronami tego postępowania są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu będącego przedmiotem tego postępowania. Zatem, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dotyczy interesu prawnego lub obowiązku: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Nie może zatem budzić wątpliwości, że w przedmiotowym postępowaniu powinni brać udział wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej na działce nr [...], przy ul. [...] w L., ponieważ udzielenie pozwolenia na jej remont wpływa na prawa i obowiązki wszystkich współwłaścicieli budynku.
W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że prowadzenie postępowania przed ustaleniem prawidłowego kręgu spadkobierców zmarłego współwłaściciela objętej wnioskiem nieruchomości nie znajduje uzasadnienia prawnego. Na podstawie posiadanych dokumentów i informacji organ nie może kontynuować przedmiotowego postępowania administracyjnego, gdyż nie jest w stanie prawidłowo ustalić kręgu spadkobierców po zmarłym A. D.. Zagadnieniem wstępnym w sprawie jest zatem ustalenie przez właściwy sąd jego spadkobierców. Wobec tego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny w przedmiocie ustalenia następców prawnych po wyżej wymienionym niewątpliwie warunkuje określenie kręgu podmiotowego stron postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę. Powyższe stanowi zatem zagadnienie prejudycjalne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bez rozstrzygnięcia którego dalsze prowadzenia postępowania i podjęcie w nim merytorycznego rozstrzygnięcia nie jest możliwe. Ustalenie następców prawnych ma zatem bezpośredni związek z wydaniem decyzji administracyjnej.
Warto przy tym zwrócić również uwagę na dyspozycje art. 61 § 4 k.p.a. W myśl tego przepisu, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Błędna jest zatem argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi, według której, organ ma obowiązek rozpoznania wniosku, niezależnie od udziału spadkobierców, czyli pomijając spadkobierców. Konsekwencją nieustalenia i braku zawiadomienia o postępowaniu wszystkich stron oraz niebrania przez te strony, bez własnej winy, udziału w postępowaniu, jest zaistnienie wady, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. Roman Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego", Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998/1, s. 9).
Ustalenie obowiązków organu wynikających z konieczności ustalenia wszystkich stron, w tym także następców prawnych osób, które zmarły przed wszczęciem postępowania, a które pozostają wpisane do stosownych dokumentów urzędowych jako właściciele, powinno nastąpić na podstawie postępowania wyjaśniającego unormowanego w art. 75 i nast. k.p.a., przy czym jest niewątpliwe, że organ administracyjny nie jest powołany do rozstrzygania w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c., do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Stwierdzenie nabycia spadku jest sprawą cywilną. Zgodnie z art. 1025 § 1 k.c., sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Natomiast w myśl art. 1025 § 2 k.c., domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
O następstwie prawnym wynikającym ze spadkobrania, w odniesieniu do właściciela nieruchomości której dotyczy postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zmarłego przed wszczęciem postępowania, rozstrzyga zatem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1421/00, ONSA 2003/2/64; wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2933/14; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1531/11).
Warto jednak podkreślić, że kwestie związane z następstwem prawnym powinny stanowić podstawę do zawieszenia postępowania tylko w sytuacji, gdy ustalenie kręgu następców prawnych nie jest możliwe bez zawieszenia postępowania. Jeśli zatem organ nie jest w stanie samodzielnie ustalić następców prawnych, mimo podjęcia czynności procesowych, zachodzi sytuacja przewidziana normą art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, polegającego na ustaleniu spadkobierców osoby będącej właścicielem nieruchomości i zmarłej przed wszczęciem postępowania.
Teza skargi o niedopuszczalności zawieszenia postępowania z powodu konieczności ustalenia następców prawnych po osobie, która zmarła przed wszczęciem postepowania i nie była w związku z tym stroną, jest zatem błędna. Podobnie błędne jest twierdzenie o braku cech zagadnienia wstępnego w takiej sytuacji procesowej i materialnoprawnej. Skarżący powołuje się przy tym na orzeczenia w których oceniana była zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 1 pkt 1 k.p.a. który to przepis nie miał przecież w sprawie zastosowania. W istocie dotyczy on sytuacji śmierci strony w toku postępowania, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Nie zasługują również na uwzględnienie twierdzenia dotyczące możliwości zastosowania przez organ art. 30 § 5 k.p.a. Podkreślenia bowiem wymaga, że art. 30 § 5 k.p.a. upoważnia organ prowadzący postępowanie do wystąpienia do sądu powszechnego o wyznaczenie kuratora spadku w sprawach dotyczących spadków nieobjętych. Zagadnienia zarządu spadku nieobjętego oraz ustanowienia i zadań kuratora tego spadku normują przepisy art. 666-6681 k.p.c. Zaznaczyć jednak wypada, że przepis art. 30 § 5 został wprowadzony do Kodeksu postępowania administracyjnego w 1980 r. głównie ze względu na pewne sytuacje, które występowały ówcześnie w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych (zob. J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 221). Na gruncie innych spraw znajduje on zastosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach. W praktyce w sytuacji śmierci strony postępowania, celem umożliwienia jego kontynuowania, organ powinien zwrócić się do sądu o wyznaczenie kuratora spadku najczęściej wtedy, gdy wiadomym jest, że zmarła strona nie pozostawiła następców prawnych (zob. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., I OSK 3284/15). W przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest dowód w postaci postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Działania, o jakich mowa w art. 30 § 4 i 5 k.p.a., dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny (wyrok NSA z 5 stycznia 2012 r., I OSK 148/11).
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze śmiercią strony w trakcie postępowania, bowiem A. D. zmarły przed wszczęciem postępowania, a więc nie można było zamiast ustalenia jego spadkobierców dopuścić do udziału w postępowaniu kuratora spadku lub pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości jako sprawujących zarząd majątkiem masy spadkowej. Prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie z udziałem kuratora spadku nastąpiłoby z naruszeniem art. 30 § 5, art. 10 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Słusznie zatem postąpił organ zawieszając niniejsze postępowanie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., z uwagi na konieczność ustalenia spadkobierców byłego współwłaściciela nieruchomości, a następnie odmawiając jego podjęcia z uwagi na niezmienione okoliczności w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, nie można przy tym nie dostrzec braku należytej aktywności ze strony pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. To w ich interesie pozostaje bowiem jak najszybsze uregulowanie jej stanu prawnego, co jak sami wskazują było możliwe już jakiś czas temu chociażby w trybie zasiedzenia prawa własności nieruchomości. Ich ignorancja w tym zakresie nie może aktualnie być przerzucana na organ, który nie ma takich uprawnień jak oni celem zakończenia zaistniałej sytuacji.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy obu instancji w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw zaskarżonych rozstrzygnięć. Organy orzekające nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, z zachowaniem wszelkich uprawnień procesowych strony, a poczynione ustalenia doprowadziły do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Okoliczność, że ocena organów nie jest zbieżna z oczekiwaniem strony, nie uzasadnia zarzutu, że jest ona ogólnikowa, czy też powierzchowna.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), sąd orzekł o oddaleniu skargi, przy czym mógł to uczynić na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy).