I SA/Wa 2035/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-14
NSAnieruchomościWysokawsa
reprywatyzacjanieruchomości warszawskiedecyzja reprywatyzacyjnaKomisja ds. reprywatyzacjiWSA Warszawaprawo administracyjneskarżącynieważność decyzjiwniosek dekretowyspadkobiercy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Komisji ds. reprywatyzacji, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącej ustanowienia użytkowania wieczystego, uznając, że wniosek dekretowy złożyła osoba nieuprawniona.

Skarżący kwestionowali decyzję Komisji ds. reprywatyzacji, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2014 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie. Komisja uznała, że wniosek dekretowy złożyła L. M., która nie była spadkobierczynią zmarłego właściciela K. M., a tym samym nie była stroną uprawnioną do złożenia wniosku. Sąd administracyjny uznał te argumenty za zasadne, oddalając skargę i potwierdzając, że decyzja Prezydenta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. G. i J. V. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 25 maja 2022 r. nr KR II R 40a/19, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 lipca 2014 r. nr 322/GK/DW/2014 dotyczącej ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...]. Komisja ustaliła, że przed wojną nieruchomość stanowiła własność K. M., który zmarł w 1926 r. Wniosek dekretowy z 16 lutego 1949 r. złożyła L. M., podając się za wdowę i spadkobierczynię K. M. Jednakże, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z 2010 r., L. M. nie należała do kręgu spadkobierców K. M. W związku z tym Komisja uznała, że decyzja Prezydenta z 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wniosek dekretowy nie pochodził od osoby uprawnionej. Sąd administracyjny podzielił stanowisko Komisji. Oddalił zarzuty skarżących dotyczące naruszenia Konstytucji, zasady trójpodziału władzy oraz wadliwej obsady Komisji. Sąd podkreślił, że Komisja działa w ramach specjalnej ustawy (lex specialis) i jej celem jest usuwanie skutków wadliwych decyzji reprywatyzacyjnych. Sąd uznał, że kwestia praw spadkowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z 2010 r., a L. M. nie była uprawniona do złożenia wniosku dekretowego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących nieodwracalności skutków prawnych decyzji, wskazując, że zawarcie umowy o użytkowanie wieczyste nie stanowi przeszkody do wykreślenia tego prawa z księgi wieczystej w ramach procedury reprywatyzacyjnej. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wniosek dekretowy złożyła osoba nieuprawniona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawomocne postanowienie sądu spadkowego z 2010 r. jednoznacznie określiło krąg spadkobierców K. M., do którego L. M. (wdowa) nie należała. W związku z tym, uwzględnienie wniosku złożonego przez L. M. stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa reprywatyzacyjna art. 29 § ust. 1 pkt 3a

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.

ustawa reprywatyzacyjna art. 30 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.

dekret art. 7 § ust. 1 i 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Warunek skuteczności wniosku dekretowego - złożenie przez osobę uprawnioną.

ustawa reprywatyzacyjna art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.

ustawa reprywatyzacyjna art. 29 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.

ustawa reprywatyzacyjna art. 2 § pkt 4

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Definicja nieodwracalnych skutków prawnych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 28 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.c. Królestwa Polskiego art. 232

Kodeks cywilny Królestwa Polskiego

Argument skarżących dotyczący prawa dożywocia małżonka.

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji.

u.k.w.i.h. art. 10

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 10 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 173

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 175 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek dekretowy został złożony przez osobę nieuprawnioną (L. M. nie była spadkobierczynią K. M.). Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Funkcjonowanie Komisji ds. reprywatyzacji jest zgodne z prawem i Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 156 par. 1 pkt 1 lub 2 kpa w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 4 i 10 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z nienależytą obsadą Komisji. Naruszenie art. 2 i art. 7 w zw. z art. 64 ust.1-3 Konstytucji RP oraz art.10 ust.1 i 2 , art. 173 oraz art. 175 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w europejskim państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z Konstytucji. Naruszenie art. 6, 7 w zw. z art. 77 par. 1, art. 80 oraz art. 8 par. 1 kpa, art. 28 kpa i art. 158 par. 2 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez wadliwe ustalenie, jakoby L. M. nie była uprawniona do złożenia wniosku dekretowego. Naruszenie art. 107 par. 3 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu lub brak wyjaśnienia czy rzekomo w tej sprawie doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej czy z jego rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie art. 155 kpa poprzez uznanie, że nie było podstaw do zmiany decyzji. Naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 3 a) ustawy poprzez brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Naruszenie art. 29 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy poprzez pominięcie nieodwracalnych skutków prawnych w związku z odpłatną umową ustanowienia użytkowania wieczystego. Naruszenie art. 16 par. 1 kpa, art. 7a § 1 kpa i art. 81a § 1 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez niezastosowanie tych norm w odniesieniu do skarżących w zakresie oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych.

Godne uwagi sformułowania

Komisja powstała w związku z szeregiem publikacji o nieprawidłowościach, jakie na przestrzeni lat miały miejsce w procesie przypisywania praw do nieruchomości objętych działaniem dekretu [...], niejako w odpowiedzi na "zapotrzebowanie społeczne". Sąd w tym składzie również nie kwestionuje samej zasadności i możliwości powołania ad hoc specjalnego organu nadzoru, zwłaszcza, że decyzje wydawane przez Komisję nie pozostają poza kontrolą sądu. W kontrolowanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że w dacie wydawania decyzji przez prezydenta kwestia praw spadkowych po K. M. została już prawomocnie rozstrzygnięta w przywołanym przez Komisję postanowieniu spadkowym z 2010r. Skarżący nie uwzględnili w swojej narracji kwestii brzmienia art. 40 ust. 1 ustawy. Zarzut ochrony praw "słusznie" nabytych w przypadku stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa przy realizacji tych praw wydaje się chybiony.

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Marta Kołtun-Kulik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu warszawskiego, zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych przez Komisję ds. reprywatyzacji, ochrona praw nabytych w kontekście reprywatyzacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i działania Komisji ds. reprywatyzacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy reprywatyzacji warszawskich nieruchomości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje mechanizmy działania Komisji ds. reprywatyzacji i sądów administracyjnych w kontekście usuwania skutków wadliwych decyzji.

Reprywatyzacja w Warszawie: Sąd potwierdza nieważność decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego z powodu wniosku złożonego przez nieuprawnioną osobę.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2035/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. G. i J. V. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 25 maja 2022 r. nr KR II R 40a/19 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 lipca 2014 r. nr 322/GK/DW/2014 Prezydent miasta st. Warszawy (dalej jako prezydent/organ) rozpoznał wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego dotyczący niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w W. prowadzi księgę wieczystą Nr [...] (obecnie [...]). Następnie decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 2 września 2014 r. nr 377/GK/DW/2014 [DP] na wniosek zainteresowanych, w trybie art. 155 kpa, ww decyzja z 29 lipca 2014 r. nr 322/GK/DW/2014 została zmieniona przez prezydenta w zakresie udziałów przysługujących poszczególnym jej beneficjentom. W dniu 23 lutego 2016 r. Rep. [...] przed notariuszem M. W. prowadzącym Kancelarię Notarialną w W., pomiędzy G. J. oraz A. D. działającymi w imieniu i na rzecz Miasta [...], a J. V., H. G., P. G., S. G. doszło do zawarcia umowy o oddanie ww gruntu w użytkowanie wieczyste.
Jak wskazała Komisja, Prokuratura Regionalna w W. prowadzi postępowanie o sygnaturze [...], w toku którego Prokurator Prokuratury Regionalnej w W. w ww. sprawie wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie sprzeciw od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 322/GK/DW/2014 (zmienionej decyzją 377/GK/DW/2014 z dnia 2 września 2014 r.). Zaskarżonej decyzji Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
- tj. przepisów art. 28 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu poprzez wszczęcie postępowania i wydanie decyzji na wniosek osoby niebędącej stroną, ani przedstawicielem strony- L. M.- wdowy po zmarłym w dniu 13 maja 1926 r. właścicielu nieruchomości K. M., która zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. ([...]) nie należała do kręgu spadkobierców po w/w,
-tj. przepisów art.7 kpa, art.77 kpa, art.80 kpa i art.107 § 3 kpa i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu poprzez zupełne zaniechanie ustalenia czy wniosek dekretowy został złożony skutecznie, a mianowicie czy L. M. podająca się za następcę prawnego zmarłego właściciela hipotecznego nieruchomości przy ul. [...] ozn. [...], była w posiadaniu wskazanej nieruchomości w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. w dniu 16 lutego 1949 r. i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że wszystkie przesłanki do przyznania prawa użytkowania wieczystego zostały spełnione, gdy tymczasem niespełnienie przesłanki posiadania gruntu skutkować winno odmową przyznania prawa, tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się Karta Rejestracyjna Nieruchomości, w której wskazano, że nie są znane dane ani właściciela, ani zarządcy ani użytkownika, a sama L. M. mieszkała i przebywała na stałe w M.
Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją nr KR II 40 a/19 z dnia 25 maja 2022 r., działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795; dalej: ustawa) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279; dalej jako: dekret) w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 76 § 1 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa art. 80 kpa, w związku z art. 38 ust. 1 ustawy, Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako Komisja) stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 29 lipca 2014 r. nr 322/GK/DW/2014, dotyczącej niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], dz. nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w W. prowadzi księgę wieczystą Nr [...] (obecnie [...]) i jednocześnie decyzją nr KR II 40 b/19 z dnia 25 maja 2022 r. Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2 września 2014 r. nr 377/GK/DW/2014 [DP].
W uzasadnieniu zaskarżonej w tej sprawie decyzji Komisji nr KR II 40 a/19 wskazano, że przed wojną nieruchomość przy ul. [...] w W. stanowiła własność zmarłego w 1926r. K. M. Działka nr [...] pochodzi z dawnej nieruchomości hipotecznej [...] ([...]), jest niezabudowana i funkcjonuje jako podwórko publicznego Przedszkola nr [...] w W. prowadzonego przez Miasto [...]. Podziału działki nr [...] dokonano w celu wydzielenia części gruntu objętego roszczeniem do dawnej nieruchomości [...] ozn. hip. "[...]" ([...]) oraz do gruntu dawnej nieruchomości [...] ozn. hip. "[...]" ([...]) położonych przy ul. [...].
Odnosząc się do kwestii historycznych Komisja przedstawiła ciąg zdarzeń dotyczących ww niezabudowanego gruntu, kwestie objęcia go w zarząd, a następnie decyzją lokalizacyjną, zaś w zakresie wniosku dekretowego wskazano, że w terminie 6 miesięcy od [...] sierpnia 1948 r., tj. od dnia ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], dokładnie [...] lutego 1949 r. wniosek dekretowy w imieniu własnym o ustanowienie prawa własności czasowej do terenu niezabudowanej nieruchomości położnej w W. przy ul. [...], oznaczonego nazwami hipotecznymi część "[...]" rej. hip. [...][...] i "[...]" [...]" rej. hip. [...] złożyła L. M. (M.). We wniosku wnioskująca podpisała się "[...]", wskazała, że jest żoną zmarłego i spadkobierczynią K. M. (M.) ze wskazaniem, że postępowanie spadkowe po K. M. (M.) jest w toku.
Osobny wniosek dekretowy złożyła I. R. (wnuczka właściciela hipotecznego K. M. (M.)) pismem z dnia 25 sierpnia 1949 r. i jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie czasowej własności do terenu nieruchomości położnej przy ul. [...], hip. [...], powierzchni [...] sążni. Prezydium Rady Narodowej orzeczeniem administracyjnym z dnia 28 czerwca 1950 r. nr L.Dz. WPB/9322/49/U odmówiło I. R. przywrócenia ww terminu (...).
Państwowe Biuro Notarialne, na wniosek Urzędu Dzielnicowego [...]a z dnia 11 lutego 1975 r. dokonało wpisu własności w księdze wieczystej "[...]" [...] na rzecz Skarbu Państwa na podst. art. 1 dekretu.
Spadek po właścicielu hipotecznym K. M. (M.) zmarłym w dniu [...] maja 1926 r. w W., na podstawie ustawy nabyły córki A. S. z domu M. oraz S. G. z domu M. w 1/2 części (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt [...] prowadzona poprzednio pod sygnaturą akt [...]).
Wskazując na powyższe Komisja podniosła, że wniosek dekretowy odnośnie do nieruchomości przy ul. [...] nie pochodził od właściciela dekretowego, gdyż w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] żona zmarłego w 1926r. K. M. nie należała do kręgu jego spadkobierców. W konsekwencji Komisja uznała, że przy wydawaniu decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 lipca 2014 r. nr 322/GK/DW/2014 doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, pomimo braku wniosku uprawnionego podmiotu. Komisja wskazała na treść art. 28 kpa i art. 7 ust. 1 dekretu i podała, że skoro z wnioskiem dekretowym 16 lutego 1949 r. wystąpiła L. M. (M.), a przy tym wniosek ten złożyła w imieniu własnym, to prezydent rozpatrzył wniosek nie pochodzący od strony. Wdowa po K. M. nie była bowiem ani spadkobiercą ani następcą prawnym zmarłego właściciela hipotecznego. (Komisja szeroko uzasadniła swoje stanowisko przywołując poglądy doktryny i orzecznictwa a także przepisy właściwego prawa spadkowego). Komisja wskazała dalej, że w pierwotnej decyzji prezydenta mylnie oznaczono wysokość udziałów jej poszczególnych beneficjentów.
Stwierdzając nieważność decyzji prezydenta Komisja odniosła się też do kwestii skutków prawnych tej decyzji. Przywołała określoną w art. 2 pkt 4 ustawy nieodwracalność skutków prawnych decyzji i uznała, że sporna decyzja Prezydenta m.st. Warszawa z 29 lipca 2014 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych gdyż od momentu jej wydania nie doszło do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego na osoby trzecie.
W skardze na ww decyzję Komisji nr KR II 40 a/19 skarżący zarzucili jej naruszenie:
1) art. 156 par. 1 pkt 1 lub 2 kpa w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 4 i 10 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z nienależytą obsadą Komisji ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w tej sprawie,
2) art. 2 i art. 7 w zw. z art. 64 ust.1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.10 ust.1 i 2 , art. 173 oraz art. 175 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących europejskim państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z Konstytucji poprzez ingerencję w słusznie nabyte prawa skarżących oraz powołanie organu, który narusza trójpodział władzy gwarantowany przez Konstytucję,
3) art. 6, 7 w zw. z art. 77 par. 1, art. 80 oraz art. 8 par. 1 kpa, art. 28 kpa i art. 158 par. 2 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez wadliwe ustalenie, jakoby L. M. nie była uprawniona do złożenia wniosku dekretowego w dniu 16.02.1949 r. skoro z mocy prawa na podstawie art. 232 Kodeksu Cywilnego Królestwa polskiego małżonek zmarłego był zwykłym użytkownikiem i spadkobiercą, któremu przysługiwało ustawowe prawo dożywocia na majątku spadkowym pozostałym po mężu,
4) art. 107 par. 3 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu lub brak wyjaśnienia czy rzekomo w tej sprawie doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej czy z jego rażącym naruszeniem prawa oraz pominięcie, że L. M. była uprawniona do złożenia wniosku dekretowego z mocy prawa albo, jako małżonka K. M. posiadająca prawo dożywocia na majątku spadkowym albo spadkobierczyni (organ bezprawnie uznał, że nigdy nie miała takiego prawa),
5) art. 155 kpa poprzez uznanie, że nie było podstaw do zmiany decyzji, mimo spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie,
6) art. 29 ust. 1 pkt 3 a) ustawy poprzez brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi m.in. na brak wykazania wszystkich trzech przesłanek (oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki gospodarcze),
7) art. 29 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy poprzez pominięcie nieodwracalnych skutków prawnych w związku z odpłatną umową ustanowienia użytkowania wieczystego z dnia [...].02.2016 r. i rozszerzającą interpretacją pojęcia "osoba trzecia",
8) art. 16 par. 1 kpa, art. 7a § 1 kpa i art. 81a § 1 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez niezastosowanie tych norm w odniesieniu do skarżących w zakresie oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych w wyniku wydanej przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji reprywatyzacyjnej i umowy z [...].02.2016 r. jako chronionej przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 oraz ust. 2 oraz konwencjami międzynarodowymi m.in. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( w zw. z art. 9 ustawy zasadniczej).
Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, albo uchylenie decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Komisji kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.
Skargi P. G. i J. V. na ww decyzję Komisji nr KR II 40 a/19 i nr KR II 40 b/19 zostały zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Wa 2034/22 i I SA/Wa 2035/22. Pod sygn. akt I SA/Wa 2066/22 (+ skarga H. G. I SA/Wa 2067/22) i I SA/Wa 2068/22 toczyły się z kolei postępowania ze skarg ww skarżących P. G. i J. V. oraz H. G. (I SA/Wa 2069/22) na decyzje Komisji z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KR II 40 d/19 i nr KR II 40 c/19 dotyczące dwóch decyzji reprywatyzacyjnych prezydenta 30 września 2015 r. nr 536/GK/DW/2015 dotyczącej działki nr [...] i z 22 kwietnia 2015r. nr 211/GK/DW/2015 co do działki nr [...] objętych dawną księgą [...] [...]. Wszystkie te cztery sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i osobnego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Przepisami ustawy z 9.03.2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa ustawodawca powołał do życia Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Komisja powstała w związku z szeregiem publikacji o nieprawidłowościach, jakie na przestrzeni lat miały miejsce w procesie przypisywania praw do nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], niejako w odpowiedzi na "zapotrzebowanie społeczne". Z założenia zadaniem Komisji ma być ujawnianie nadużyć przy podejmowaniu decyzji reprywatyzacyjnych i usuwanie skutków wadliwości tych decyzji. Postępowanie prowadzone przez Komisję to nadzwyczajne jednoinstancyjne postępowanie kontrolne regulowane przepisami ustawy, będącej lex specialis w stosunku do przepisów kpa. Kognicji Komisji podlegają sprawy już zakończone i sprawy będące dopiero w toku. Poza merytoryczną kontrolą decyzji reprywatyzacyjnych, istotnym zadaniem Komisji jest także kontrola samej administracji (jako aparatu władzy publicznej) i mechanizmów jej funkcjonowania. Komisja posiada więc nie tylko kompetencje do kontroli i weryfikacji decyzji dekretowych, ale i dodatkowo uprawnienia audytowe wyrażające się w prawie do prowadzenia kontroli w ramach struktury organów administracji. Przypisano jej w związku z tym nie tylko uprawnienia organów administracji publicznej typowe dla procedur kontroli instancyjnej, ale też została ona wyposażona w instrumenty właściwe dla organów śledczych, a nawet (swego czasu) w uprawnienia prokuratorskie. W ustawie mamy zatem do czynienia ze zróżnicowaniem kompetencji, form i zakresu kontroli, a także jej kryteriów.
Pomimo to, jak dotychczas, a upłynęło od jej powołania 5 lat, żaden organ państwowy ani Sąd, tak administracyjny czy powszechny, nie zakwestionował zasadności i konstytucyjności funkcjonowania Komisji co do zasady, a zwłaszcza w kontekście naruszenia konstytucyjnej zasady trójpodziału władz – jak to zarzucają skarżący. Sąd w tym składzie również nie kwestionuje samej zasadności i możliwości powołania ad hoc specjalnego organu nadzoru, zwłaszcza, że decyzje wydawane przez Komisję nie pozostają poza kontrolą sądu (vide też M. Durzyńska, Interwencyjna kontrola administracji. Uwagi o Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, Kryzys, stagnacja, renesans? Prawo administracyjne przyszłości. Księga Jubileuszowa Prof. Jacka Jagielskiego, Wolters Kluwer 2021). Sąd nie podziela więc zarzutu, że Komisja jest organem z założenia nielegalnym, bądź też, że jej funkcjonowanie narusza zasadę trójpodziału władzy. Komisja jest organem nadzoru ustanowionym w ramach lex specialis w związku z podjętą przez państwo inicjatywą ustawodawczą. Jej zadaniem jest badanie prawidłowości przebiegu procesu reprywatyzacji gruntów [...] przejętych przez państwo w ramach dekretu. Stąd za niezasadne należy uznać twierdzenie skarżących, że Komisja pozbawiała ich praw "słusznie nabytych" skoro zapadłe w sprawie, a kontrolowane przez tut. Sąd decyzje prezydenta zostały zweryfikowane w ramach obowiązujących w dacie wydawania decyzji przez tegoż prezydenta przepisów dekretu i prawa spadkowego, a nie w ramach prawa powołanego w samej ustawie. Zdaniem Sądu nie narusza żadnych norm konstytucyjnych kontrola decyzji administracyjnej podjęta przez Komisję w kontekście przepisów i stanu faktycznego sprawy istniejących i wiążących w dacie wydawania decyzji przez prezydenta. Przeciwnie, taka kontrola wpisuje się w schemat nadzwyczajnej kontroli procesu reprywatyzacji zainicjowanej przez ustawodawcę w ramach wielu medialnie opisywanych skandali odnośnie do reprywatyzacji nieruchomości [...].
Zdaniem Sądu niezasadne są też wszystkie zarzuty skargi co do tego, że Komisja błędnie zweryfikowała legitymację prawną wnioskodawcy dekretowego. Trzeba podkreślić, że gdy chodzi o przepisy dekretu, to na przestrzeni ponad pół wieku orzecznictwo wykształciło ścisłe zasady jego wykładania, dość formalistyczne i jednoznaczne. Przykładem jest tu kwestia nieprzywracalności terminu dekretowego czy właśnie ścisłego kwalifikowania podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o ówczesne prawo własności czasowej. W kontrolowanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że w dacie wydawania decyzji przez prezydenta kwestia praw spadkowych po K. M. została już prawomocnie rozstrzygnięta w przywołanym przez Komisję postanowieniu spadkowym z 2010r., stąd ewentualne wątpliwości w tym zakresie, rysujące się na tle wielodekadowego konfliktu rodzinnego pomiędzy dziećmi pierwszej żony a drugą żoną przeddekretowego właściciela, zostały już rozwiane, i kwestia legitymacji wnioskodawcy mogła być skutecznie zweryfikowana, co niestety nie nastąpiło, a co wychwyciła Komisja w ramach nadzoru nad reprywatyzacją ww gruntów. Stąd zarzuty skargi odnośnie do błędnej oceny statusu strony w kontekście nie powołanej do spadku wdowy po K. M. – pozostają nieuzasadnione. W sprawie mamy związanie przywołanym przez Komisję postanowieniem Sądu spadku i rozwiewa ono wszelkie wątpliwości w tym zakresie, a wywodzone przez skarżących prawo wdowy jako dożywotnika spadkowego, nie może być utożsamiane z prawem do spadku czy z następstwem prawnym. Skoro więc postanowienie spadku określające krąg spadkobierców po K. M. zalegało w aktach sprawy w dacie wydawania decyzji przez prezydenta, to nie można przyjąć, że Komisja naruszyła art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez uznanie, że prezydent mając pełną świadomość treści tego postanowienia rażąco naruszył art. 7 dekretu, bo uwzględnił wniosek dekretowy nie pochodzący od osoby legitymującej się prawem do spadku.
W ocenie Sądu nie doszło też do naruszenia przez Komisję art. 29 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy poprzez pominięcie nieodwracalnych skutków prawnych w związku z odpłatną umową ustanowienia użytkowania wieczystego z dnia [...].02.2016 r. i rozszerzającą interpretacją pojęcia "osoba trzecia". Skarżący nie uwzględnili w swojej narracji kwestii brzmienia art. 40 ust. 1 ustawy. Tymczasem niezależnie od zawartej w ustawie osobnej definicji nieodwracalnych skutków prawnych ustawodawca uznał, że decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, 3 lub 3a oraz ust. 3 ustawy, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej, decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o której mowa w art. 29 ust. 3, lub zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej albo dokonanych po tym wpisie wpisów użytkowania wieczystego lub własności nieruchomości, oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio [...] albo Skarbu Państwa, a przy tym przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece nie stosuje się. Powyższe oznacza, że wg ustawodawcy zawarcie aktu notarialnego o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w wykonaniu decyzji dekretowej nie stanowi przeszkody do wykreślenia tego prawa z kw w wyniku zakwestionowania go przez Komisję – o ile nie doszło do jego przeniesienia na osoby trzecie. Stąd należy przyjąć, że w ramach lex specialis, jakkolwiek organ administracji co do zasady nie ma prawa weryfikować stricte cywilnych aktów notarialnych ani odwracać w trybie administracyjnym ich cywilnoprawnych skutków, to jednak w ramach nadzoru sprawowanego przez Komisję, przy uwzględnieniu specyfiki administracyjno-cywilnej prawa użytkowania wieczystego gruntów warszawskich – samo zawarcie aktu notarialnego w ramach wykonania prawa ustanowionego przez decyzję "dekretową" – w wyniku płynącego z ustawy lex specialis - nie stanowi przeszkody do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, jak i nie stanowi o niemożliwości wykreślenia tego prawa z księgi wieczystej pomimo braku cywilistycznego zakwestionowania jego legalności.
W sprawie nie można w konsekwencji mówić o naruszeniu art. 16 par. 1 kpa, art. 7a § 1 kpa i art. 81a § 1 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy poprzez niezastosowanie tych norm w odniesieniu do skarżących w zakresie oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych w wyniku decyzji wydanej przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji i umowy z 23.02.2016 r., jako chronionej przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 oraz ust. 2 oraz konwencjami międzynarodowymi m.in. Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ( w zw. z art. 9 ustawy zasadniczej). Zarzut ochrony praw "słusznie" nabytych w przypadku stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa przy realizacji tych praw wydaje się chybiony; niezrozumiałe zaś pozostają zarzuty co do przywołanych wyżej przepisów Konstytucji – w kontekście sprawowanego przez Komisję aktu nadzoru nad wadliwą decyzją administracyjną tj. decyzją administracyjną przyznającą prawo do nieruchomości dekretowej, co do której wniosek złożyła osoba nieuprawniona w świetle przepisów dekretu.
Wszystko to skutkowało oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).
-----------------------
#

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI