I SA/Wa 2027/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, uznając, że skarżący nie wykazali się legitymacją procesową.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 2000 r. dotyczącej nabycia nieruchomości przez Województwo. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie mają interesu prawnego, ponieważ nie wykazali się tytułem własności do nieruchomości w dacie komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję Ministra, podkreślając, że wpis w księdze wieczystej stanowił dowód własności Skarbu Państwa, a jego obalenie wymaga postępowania cywilnego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 2000 r. Decyzja ta stwierdzała nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Województwo własności nieruchomości. Skarżący, będący spadkobiercami domniemanego właściciela, domagali się stwierdzenia nieważności tej decyzji w części dotyczącej konkretnej działki. Minister umorzył postępowanie, argumentując, że skarżący nie wykazali się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości w dacie komunalizacji, a zatem nie posiadają legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma stan prawny nieruchomości w dacie komunalizacji, a wpis w księdze wieczystej, wskazujący na własność Skarbu Państwa, jest wiążący dla organów administracji. Sąd zaznaczył, że obalenie domniemania zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym wymaga postępowania cywilnego, a nie administracyjnego. Skarżący nie przedstawili dowodów na posiadanie tytułu własności w dacie komunalizacji, co skutkowało brakiem legitymacji procesowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie posiadają interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli nie wykażą, że w dacie komunalizacji przysługiwał im tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że legitymację procesową do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej mają jedynie strony postępowania komunalizacyjnego (Skarb Państwa i gmina) oraz podmioty, które wykażą, że w dacie komunalizacji przysługiwał im tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, co stałoby na przeszkodzie komunalizacji. Brak takiego tytułu wyklucza możliwość skutecznego żądania weryfikacji decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 60 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 60 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 60 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 47 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 47 § 3
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.k.w.h. art. 5
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 365 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego art. 8 § 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego art. 8 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazali się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości w dacie komunalizacji. Wpis w księdze wieczystej stanowił dowód własności Skarbu Państwa i jest wiążący dla organów administracji. Obalenie domniemania z księgi wieczystej wymaga postępowania cywilnego.
Odrzucone argumenty
Decyzja Ministra Rolnictwa z 2014 r. dowodzi, że nieruchomość nie podlegała reformie rolnej i nie mogła być skomunalizowana. Organ błędnie zinterpretował skutki prawne decyzji Ministra Rolnictwa. Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie badając wszechstronnie materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym obrona interesu prawnego przymiot strony postępowania komunalizacja dotyczy jedynie mienia ogólnonarodowego wpis w księdze wieczystej jako orzeczenie sądu cywilnego wiąże wszystkie inne sądy oraz organy
Skład orzekający
Jolanta Dargas
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Durzyńska
sędzia
Anna Fyda-Kawula
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oraz znaczenia wpisów w księgach wieczystych dla postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i interpretacją wpisów w księgach wieczystych. Konieczność wykazania tytułu własności w dacie komunalizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii własnościowych nieruchomości i interpretacji przepisów dotyczących komunalizacji mienia, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym. Podkreśla znaczenie wpisów w księgach wieczystych.
“Księgi wieczyste nieomylne? Sąd administracyjny o granicach kontroli wpisów i prawie do nieruchomości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2027/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-09-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-08-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Fyda-Kawula Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 447/23 - Wyrok NSA z 2024-07-25 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 134 § 1, art 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. art 157 §2, art 28, art 7 i 77 § 1, art 80,art 107 §3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1575 art. 365 § 1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Anna Fyda – Kawula, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi J.T., M.K., I.T., G.T., M.T., A.T. i T.T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2000r., nr [...], działając na podstawie art. 60 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 47 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872), stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 1.01.1999r. przez Województwo [...] własności nieruchomości położonej w T. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, obj. Kw [...] i nr [...] o pow. [...] ha obj. Kw [...] wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi opisanych w kartach inwentaryzacyjnych nieruchomości nr [...] i [...] oraz protokole zdawczo - odbiorczym z przekazania mienia Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. sporządzonym w dniu 24 stycznia 2000r. stanowiącymi załączniki do tej decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działki nr [...] wystąpili J.T., M.K., P.T., G.T., M.T., A.T. i T.T. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2021r., nr [...] umorzył wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000r., nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Województwo [...] własności nieruchomości położonej w T. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha. J.T., M.K., l.T., G.T., M.T., A.T. i T.T. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpatrując sprawę wskazał, że w zaskarżonej decyzji w prawidłowy sposób wyjaśniono powody, dla których uznano, że prowadzenie niniejszego postępowania jest bezprzedmiotowe, co wyczerpuje przesłanki z art. 105 § 1 Kpa i skutkuje umorzeniem postępowania w sprawie. Minister podniósł, że zgodnie z art. 60 ust. 1 i 3 ustawy komunalizacyjnej z dnia 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z tym dniem przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy - staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nabycie zaś tego mienia, stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Jak zatem wynika z tego przepisu komunalizacja dotyczy jedynie mienia ogólnonarodowego. Z kolei wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 Kpa - na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 Kpa. W jego świetle, stroną danego postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes, o którym mowa, musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie - w niniejszym przypadku w dacie komunalizacji mienia, tj. 1 stycznia 1999r. W przedmiotowej sprawie należało zatem rozważyć, czy skarżący wykazali, że postępowanie w sprawie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości dotyczy Ich interesu prawnego, który należy odróżnić od interesu faktycznego, niepodlegającego ochronie przez obowiązujące normy prawne, a tym samym, czy posiadają oni legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 Kpa. Minister zauważył, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwy samorząd, który w wyniku postępowania komunalizacyjnego stał się nowym właścicielem nieruchomości. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Niewskazanie przez "inny" podmiot tytułu prawnorzeczowego do mienia będącego przedmiotem komunalizacji wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Natomiast nie ma znaczenia dla postępowania komunalizacyjnego interes prawny osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, ponieważ komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób. W ocenie organu w zaskarżonej decyzji w prawidłowy sposób wyjaśniono powody, dla których uznano, że brak jest podstaw do twierdzenia, że skarżący wykazali się tytułem prawnorzeczowym do mienia objętego komunalizacją, tj. działki nr [...] o pow. [...] ha. Zgromadzona w sprawie dokumentacja dowodzi, iż dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], prowadzona była księga wieczysta KW [...]. Jak zostało ustalone na podstawie działu II ww. księgi wieczystej, "prawo własności nieruchomości wpisane w Iwh [...] gm. kat. T. na zasadzie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946r., [...], prawo własności nieruchomości wpisane w [...] gm. kat. T. na zasadzie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946r., [...] - po przeniesieniu tego prawa na wniosek [...] - wpisano dnia [...] lipca 1994. /obwieszczenie z dnia 3.06.1994r./. Jednocześnie organ podkreślił, że nie kwestionuje pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], którą m.in. uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...], w części dot. pkt II ppkt 1 orzekającego, że nieruchomość położona w obrębie m. T. przy ul. [...], obok starego budynku Szpitala im. Z.T., składająca się z parceli gruntowej nr [...], gm. kat. T., stanowiącej użytek rolny, odpowiadający obecnie części działki ewid. nr [...], będącej własnością Województwa [...] w użytkowaniu Wojewódzkiego Szpitala im. Z.T. w T., podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., o przeprowadzeniu reformy rolnej, i jednocześnie stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e ww. dekretu. Minister podniósł, że to wpis w księdze wieczystej danej nieruchomości ma kluczowe znaczenie dla ustalenia jej stanu faktyczno-prawnego. W oparciu o niego zaś, organy administracji publicznej obowiązane są dokonywać jakiejkolwiek oceny badanych decyzji administracyjnych. Przyjęte orzecznictwo sądowo - administracyjne wyraźnie wskazuje, że treść wpisu w księdze wieczystej jako orzeczenie sądu cywilnego, wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie wynikające z ksiąg wieczystych jest wzruszalne, a jego obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy (powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., czy w postępowaniu o zasiedzenie). Podsumowując zatem: przeprowadzenie dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego i jest zastrzeżone wyłącznie dla właściwości sądu powszechnego i nie daje organom administracji publicznej jakiejkolwiek ingerencji w ich treść. Mając zatem na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny Minister stwierdził, że skoro w dacie komunalizacji działka nr [...] zgodnie z wpisem w księdze wieczystej KW [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, to spełnione zostały kluczowe warunki dla komunalizacji nieruchomości. Domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, jak już wcześniej wyjaśniono, nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym, ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ww. Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...]. W odniesieniu do przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów, organ podkreślił, że w postępowaniu komunalizacyjnym znaczenie prawne ma stan na dzień komunalizacji. Z posiadanej dokumentacji wyraźnie wynika, że na ten dzień jako właściciel skomunalizowanej nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa, a nie osoby fizyczne. Wobec powyższych ustaleń zasadnym jest stwierdzenie, że skarżącym nie przysługuje (ani obecnie, ani w dacie komunalizacji) tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości oznaczonej nr działki [...] legitymujący do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000r., nr [...] w części dotyczącej tej działki. Reasumując, Minister uznał, iż skarżący nie legitymując się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, nie posiadają też przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...]. W świetle zaś orzecznictwa sądów administracyjnych wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony tak jak to nakazuje art. 104 Kpa - co do istoty, ale odmiennie. W zależności od tego czy ustalenie braku przymiotu strony jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a Kpa - postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 Kpa - decyzja o umorzeniu postępowania. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo-administracyjnym wszczęcie postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Skarżący wskazując we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], zarzuca organowi błędne wyjaśnienie sprawy polegające na nieuwzględnieniu faktu funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...]. Już uprzednio Minister SWiA podkreślił, iż nie neguje faktu funkcjonowania tej decyzji w obrocie prawnym, jednakże będąc związanym wpisem w księdze wieczystej nie jest jednocześnie uprawniony do badania prawidłowości wynikających z niej wpisów. Możliwe jest wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu nadzoru prowadzącego postępowanie nadzorcze. Minister zaznaczył, że podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności i szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Organ podejmując rozstrzygnięcie wnikliwie zbadał stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Obowiązek bowiem wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy, który ciąży na organach administracji publicznej w każdym prowadzonym przez nie postępowaniu szczególnej wagi nabiera przy rozpatrywaniu sprawy w postępowaniu nadzorczym. Wobec tego nie sposób zgodzić się z tezą, iż odmienna od prezentowanej przez skarżących ocena stanu faktycznego lub stanu prawnego jest równoznaczna z naruszeniem obowiązku wynikającego z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dowodów (np. w postaci prawomocnego orzeczenia sądu) podważających ustalenia zawarte w KW [...]. Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: J.T., M.K., I.T., G.T., M.T., A.T. i T.T. zarzucając jej naruszenie: art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, iż skarżący nie mają interesu prawnego a tym samym legitymacji do zainicjowania niniejszego postępowania administracyjnego podczas, gdy są oni następcami prawnymi A.T. właściciela spornej zabudowanej nieruchomości składającej się z części działki nr [...], która odpowiada pgr [...], a w sprawie wykazano decyzją administracyjna Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...] (pkt 2 i 3 tej decyzji), iż nieruchomość ta nigdy nie została przejęta przez państwo na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a zatem nie mogła zostać skomunalizowana jako nieruchomość nie stanowiąca własności Skarbu Państwa; art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie mają bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego do bycia stroną postępowania nieważnościowego skoro prejudycjalne postępowanie administracyjne zakończone ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014r. (pkt 2 i 3 tej decyzji), w zakresie orzeczenia o nie podpadaniu pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej parceli [...] gm. kat. T., odpowiadającej części działki nr [...] potwierdza, że spadkobiercy A.T. - skarżący mieli tytuł prawny dokumentujący przysługujące im prawo własności, które stało na przeszkodzie wydaniu decyzji przez Wojewodę [...] z dnia [...] kwietnia 2000r. stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]; art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegający na: nierzetelnym przeanalizowaniu skutków prawnych wydanej w sprawie wnioskodawców ostatecznej i prawomocnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w której w pkt 2 uchylona została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku, nr [...] m. innymi w części dotyczącej punktu II podpunkt 1 i w punkcie 3 swojej decyzji Minister stwierdził, że powyżej opisana nieruchomość obok dawnego budynku Szpitala im. Z.T., składająca się z parceli [...], gm. kat T., odpowiadająca obecnie części działki nr [...] nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, p. 51 z zm.); niedopuszczalnym pominięciu bezspornego i stwierdzonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. faktu braku przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej z [...] kwietnia 2000 roku (por. orzeczony w sprawie Skarżących prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2017r., I SA/Wa 487/17 oraz powołane i zamieszczone w aktach administracyjnych sprawy ostateczne decyzje administracyjne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji); c) oczywiście błędnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodów powołanych przez wnioskodawców w sprawie oraz błędnej ocenie dowodów zgromadzonych w postępowania administracyjnym a zwłaszcza: wpisów widniejących w księdze hipotecznej lwh [...] (uprzednio nr [...]) w karcie A, z którego to wykazu hipotecznego - ujawniona w nim parcela [...] utworzyła działkę ewidencyjną nr [...] i została przeniesiona do księgi wieczystej nr [...], natomiast w karcie B lwh [...] został wpisany Skarb Państwa na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946r., [...] (wpis [...]); zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946r., [...] (wpis [...]); z odpisu kserokopii lwh [...] gm. kat T.; protokołu parcelowego gminy T. z pieczęcią za zgodność z oryginałem Urząd Marszałkowski Województwa [...] z dnia [...].11.2014r. i Prezydent Miasta [...] z dnia [...].09.2014r.; mapy ewidencyjnej z naniesionymi parcelami katastralnymi - w tym i pgr [...], która to kopia mapy ewidencyjnej i katastralnej została poświadczona za zgodność z treścią materiału państwowego zasobu geodezyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...].09.2014r., a w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...] w dniu [...].11.2014r.; odpis w skróconej formie z ksiąg wieczystych z dnia [...] listopada 1965r. wydanego przez Państwowe Biuro Notarialne w T. L.zam. [...]; wykaz synchronizacyjny parcel katastralnych Skarbu Państwa (dawny właściciel Hr. T.) z obecnym stanem ewidencyjnym - stan na dzień [...].09.1992r., sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr inż. J.K., L.ks. robót [...]. odpisu sądowego dekretu dziedzictwa sporządzonego w Sądzie Okręgowym w [...] Wydział I Cywilny w dniu [...] czerwca 1939r., sygn. akt [...]; art. 107 § 3 K.p.a., art. 7 K.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji niezawierającego niezbędnych elementów umożliwiających jej kontrolę (brak odniesienia się do wszystkich dowodów zaoferowanych w sprawie przez skarżących), jak również zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] odpowiadającą w dawnej parceli katastralnej pgr [...] ujawnionym w dawnym wykazie hipotecznym lwh nr [...] dawnej gminy katastralnej T., a nie jak to zostało błędnie stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prawo własności działki nr [...] zostało przepisane z lwh [...] gm. kat. T. i [...] gm. kat. T. na podstawie dwóch zaświadczeń Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] lipca 1946r. w księdze wieczystej nr [...], tj. błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w której w pkt 2 uchylona została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku, znak: [...] m.innymi w części dotyczącej punktu II podpunkt 1 i w punkcie 3 swojej decyzji Minister stwierdził, że powyżej opisana nieruchomość obok dawnego budynku Szpitala im. Z.T., składająca się z parceli [...], gm. kat T., odpowiadająca obecnie części działki nr [...] nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, która była organowi znana i nie była kwestionowana, organ utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie i przyjął, iż doszło do komunalizacji nieruchomości decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku, pomimo, iż wiedział, że w tym dniu Skarb Państwa nie był właścicielem spornej nieruchomości, a zatem z rażącym naruszeniem art. 60 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1999 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1988 r., Nr 133, poz. 872), albowiem w dniu 1 stycznia 1999r. działka nr [...] w części jakiej odpowiada ona pgr [...] nie mogła być skomunalizowana bowiem stanowiła własność ich poprzedniczki prawnej R.T. jako następczyni prawnej A.T.; art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 60 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 roku, umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Wojewodę [...] stwierdzającej przekazanie na własność Województwu [...] nieruchomości - działki nr [...], która w części odpowiada pgr [...], w sytuacji, gdy w części nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa; art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U 1982 nr 19 poz. 147) poprzez bezpodstawne przyjęcie wbrew poglądowi ugruntowanemu w orzecznictwie, iż podważenie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest w postępowaniu sądowo- administracyjnym niedopuszczalne, a na skutek wydania decyzji na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w przedmiocie niepodpadania nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dochodzi do restytucji z mocą wsteczną przynależnego pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości, a prawo własności majątku ziemskiego nie wraca "w naturze" do właściciela, a tym samym wyrok narusza zagwarantowane Konstytucją RP prawo do sądu oraz zasadę proporcjonalności; art. 365 § 1 K.p.c. w zw. z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż podważenie domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w niniejszej sprawie naruszałoby powołaną ostatnio normę, podczas gdy w rzeczywistości w takiej sytuacji sąd nie ustala niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym w sentencji orzeczenia, lecz jedynie w uzasadnieniu (jako przesłankę rozstrzygnięcia), a tym samym z obaleniem domniemania w takim postępowaniu nie wiążą się skutki przewidziane wart. 365 K.p.c. (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1960 r., sygn. akt 3 CR 328/60, LEX nr 1634043); art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., p. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz sprzecznej z utrwaloną praktyką organów administracji publicznej od blisko 30 lat (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020r., sygn. akt I OSK 2079/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2018r., I OSK 2264/17, decyzja Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r., znak: [...], decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...], wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2019r., I SA/Wa 2040/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2017r., I SA/Wa 487/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020r., IV SA/Wa 2888/19, decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...], decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...], decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020r., znak sprawy: [...], wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 stycznia 2020 roku, II SA/Bd 879/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2021 roku, I SA/Wa 2650/20, wyrok Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny [...] wraz z pismem Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] maja 2021 roku, znak [...], orzeczone w innych sprawach skarżących ostateczne i prawomocne decyzje administracyjne załączone do skargi), 9. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki. Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia i z dnia 29 sierpnia 2022 r. skarżący powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podtrzymali stanowisko zaprezentowane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] objętej KW nr [...] i nr [...] objętej KW nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi opisanych w kartach inwentaryzacyjnych nieruchomości nr [...] i [...] oraz protokole zdawczo-odbiorczym z przekazania mienia sporządzonym w dniu [...] stycznia 2000 r. stanowiącymi załączniki do tej decyzji. Powodem umorzenia przedmiotowego postępowania było uznanie przez organ nadzoru, że skarżący nie posiadają w sprawie przymiotu strony, a tylko taki podmiot, stosownie do art. 157 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej zwanej "k.p.a.", jest uprawniony do skutecznego uruchomienia postępowania nieważnościowego. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W kwestii istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, natomiast jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2035/10, Lex nr 1121192). W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. stanowił art. 60 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 47 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Zgodnie z powołanym przepisem z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z tym dniem przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy - staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nabycie zaś tego mienia, stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Jak zatem wynika z tego przepisu komunalizacja dotyczy jedynie mienia ogólnonarodowego. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1178/09, Lex nr 594943). Tylko bowiem na taki tytuł prawny, chroniony prawem materialnym, oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1181/15, Lex nr 2348965 oraz 16 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 660/11, Lex nr 1218892). Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w rozpatrywanej sprawie. Skarżący obecnie nie posiadają bowiem żadnego tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości, nie byli również ani oni, ani ich poprzednicy prawni stronami postępowania komunalizacyjnego. Dlatego za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 28 k.p.a. Przepis ten wskazuje bowiem na przesłanki decydujące o legitymacji konkretnego podmiotu do działania w postępowaniu administracyjnym w charakterze jego strony. Samodzielnie przepis ten nie wystarczy natomiast do przypisania tego statusu jakiemukolwiek podmiotowi. O możliwości wystąpienia w roli strony postępowania decyduje bowiem to, czy dany podmiot posiada interes prawny warunkujący ubieganie się o wszczęcie postępowania, względnie skierowanie w stosunku do niego czynności w postępowaniu wszczętym z urzędu. Jak wyżej wskazano, źródłem interesu prawnego o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest zawsze przepis prawa materialnego. Przepis art. 28 k.p.a. nie ustanawia zatem normy prawnej samoistnej, a stosowany jest w związku z przepisami prawa materialnego, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, przyznając jednostce status strony postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2218/18). W orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskodawcy, którzy wykażą, że w okresie poprzedzającym komunalizację byli właścicielami komunalizowanej nieruchomości mają interes prawny w sprawie, choć nie przesądza on automatycznie o nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1760/20). Wyrażany był także pogląd, że samo wykazanie, że poprzednicy prawni wnioskodawcy legitymowali się prawem własności, nie jest wystarczające do przyznania statusu strony ich następcom. Interes prawny musi być bowiem konkretny i rzeczywisty i powinien mieć związek z danym postępowaniem prowadzonym w danym miejscu i czasie, i na podstawie określonego stanu prawnego. Dla możliwości skutecznego zainicjowania postępowania weryfikującego komunalizację mienia Skarbu Państwa istotne jest bowiem wykazanie prawa własności nie kiedykolwiek - lecz w dacie samej komunalizacji (vide wyroki WSA w Warszawie: z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2045/20 i z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1633/19 i przywołane w nich orzecznictwo). Decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Materialnoprawną podstawę wskazanej decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 60 ust. 1 i 3 powołanej ustawy, z którego wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie Skarbu Państwa. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie miał więc stan prawny nieruchomości istniejący w dacie komunalizacji. Jak wyżej wskazano, stroną prowadzonego postępowania administracyjnego o przekazaniu gminie własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa jest więc, poza daną gminą i Skarbem Państwa, jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługiwał tytuł prawnorzeczowy. Stroną postępowania w sprawie weryfikacji decyzji komunalizacyjnej w trybie nadzwyczajnym może być wyjątkowo również podmiot, który wykaże, iż w dniu, w którym nastąpiła komunalizacja spornego mienia, legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości objętej tym postępowaniem komunalizacyjnym. W aktach administracyjnych sprawy nie ma żadnego dowodu, że w dacie komunalizacji skarżącym, czy też ich poprzednikom prawnym przysługiwał tytuł własności do spornych działek. Skarżący nie przedstawili również żadnego dokumentu potwierdzającego, aby w powołanej dacie lub obecnie przysługiwało im lub ich poprzednikom prawnym prawo własności spornej nieruchomości. Przeprowadzone postępowanie nadzorcze (będące obecnie przedmiotem kontroli sądowej) nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego w przypadku ewentualnego uregulowania przed właściwym organem lub sądem w sposób odmienny od istniejącego (czyli po myśli skarżących) stanu prawnego spornej nieruchomości. Jak prawidłowo bowiem ustalił organ, zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...] w dacie komunalizacji sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa w wyniku jej przejęcia na cele reformy rolnej. Dlatego nie mogło odnieść w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym oczekiwanego przez skarżących skutku powoływanie się na decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r., z której m.in. wynika, że sporna działka nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). W ocenie Sądu, zasadnie w tej sytuacji organ nadzoru odwołał się do treści art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto, zgodnie z art. 5 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Obalenie tego domniemania jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Oznacza to, że widniejący w wyżej powołanej księdze wieczystej spornej nieruchomości wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. wiąże zarówno sąd, który go dokonał, strony, jak również organy państwowe i organy administracji publicznej. Zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 729/16). W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 6 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2338/98, zgodnie z którym zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03 (opubl. w: OTK ZU 7A/2004, poz. 69) wskazał, że to domniemanie wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to jednak w istotny sposób ją uzupełnia, składając się wraz z nią na spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do tego, że odwrócone zostają reguły dowodowe, bowiem jego wprowadzenie oznacza, że nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd w pełni podziela powyższe poglądy. Jak powyżej zostało wyjaśnione, ani organ administracji publicznej, ani Sąd kontrolujący obecnie wydane w tej sprawie decyzje nie może wbrew treści wpisów w księdze wieczystej, samodzielnie podważać i odmiennie oceniać faktów znajdujących potwierdzenie w zapisach wieczystoksięgowych. Raz jeszcze należy podkreślić, że rozstrzygnięcie sporu o własność nieruchomości nastąpić może jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Na obecnym etapie postępowania nie można zatem uznać, że skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej. Reasumując, w ocenie Sądu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, będąc związany treścią wpisu w księdze wieczystej, a także nie mając możliwości dokonywania w toku postępowania administracyjnego odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej, prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że w dacie komunalizacji prawo własności spornej działki należało do skarżących, lub jego poprzedników prawnych, a postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie służy wyjaśnieniu, czy skarżącym służy tytułu prawnorzeczowy do spornej nieruchomości. Dlatego, wbrew zarzutowi skargi, wydane w sprawie decyzje nie naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie zaniechał zatem podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący żądając wszczęcia postępowania nadzorczego powinni wykazać, że legitymują się tytułem prawnorzeczowym do spornej nieruchomości obecnie lub w dacie komunalizacji. Nie można bowiem uznać, że to organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy pomimo ciążącego na stronie obowiązku środków takich nie przedstawia. Oznacza to, że obowiązkiem skarżących w tej sprawie było, zanim wystąpili z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości, że posiadają tytułu prawnorzeczowy do spornej nieruchomości obecnie lub posiadali go ich poprzednicy prawni w dacie komunalizacji. (por. pogląd WSA w Warszawie wyrażony w wyroku z 14 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2119/20). Oznacza to, że wbrew zarzutom skargi, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przeprowadził kontrolowane postępowanie nadzorcze w sposób prawidłowy, właściwie zastosował zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętego rozstrzygnięcia wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, zgodnie z wymogiem określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI