I SA/Wa 2026/19

I SA/Wa 2026/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Mariola Kowalska. /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2045/21 - Wyrok NSA z 2024-12-11
I OSK 2045/19 - Wyrok NSA z 2022-10-11
IV SA/Wa 1939/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-13
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1774
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Mariola Kowalska (spr.) WSA Łukasz Trochym Protokolant referent stażysta Katarzyna Bińczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Uzasadnienie
I SA/Wa 2026/19
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm.), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez Zakład [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...] (powiat [...]), obręb nr [...],[...], obejmującego działki o numerach:
-[...] o pow. [...] ha,
-[...] o pow. [...] ha,
-[...] o pow. [...] ha.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. znak sprawy: [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. Oddział w [...], od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja organu I instancji zapadła na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.),
Zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu [...] grudnia 1990 r. Mocą tej decyzji potwierdza się jedynie przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek.
Stosownie do przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r.
musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do
tego gruntu.
Organ ustalił, że na mocy zarządzenia nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] listopada 1958 r. znak; [...] utworzono przedsiębiorstwo państwowe "Zakłady [...] " w [...]. Następnie zarządzeniem nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] kwietnia 1985 r. znak: [...] utworzono z dniem [...] kwietnia 1985 r. przedsiębiorstwo państwowe "[...]", w skład którego wszedł majątek oraz pozostałe aktywa i pasywa zakładów wchodzących w skład przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w [...]. Zarządzeniem Nr [...] Ministra Przemysłu z dnia [...] stycznia 1989 r. utworzono z dniem [...] stycznia 1989 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Zakład [...] "[...]" w [...]. Przedsiębiorstwo to powstało w wyniku podziału przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w [...] na bazie zakładu Zakład [...] "[...]" w [...]. Następnie na podstawie aktu przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną z dnia [...] lipca 1993 r. zawartego w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] dokonano przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego działającego pod nazwą Zakład [...] "[...]" w [...] w spółkę [...] S.A z siedzibą w [...]. Na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2007 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego rep. A Nr [...] spółka [...] S.A. z siedzibą w [...] objęła akcje spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] oraz wniosła wkład niepieniężny do spółki. Następnie w dniu [...] lutego 2012 r. spółka [...] S.A. w [...] zmieniła nazwę na [...] S.A. w [...]. Na skutek połączenia spółek przez przejęcie, spółka [...] S.A. została przejęta przez [...] S.A. z siedzibą w [...]. Aktualnie, jak wynika z odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego pod numerem KRS: [...], ww. spółka prowadzi działalność pod nazwą [...] S.A. z siedzibą w [...]. Z powyższego wynika, iż spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego Zakład [...] "[...] " w [...].
Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawca posiada przymiot
strony w tym postępowaniu.
Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działek nr [...], nr [...], nr [...] prawo własności ww. gruntu w dniu [...] grudnia 1990 r. przysługiwało Skarbowi Państwa na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1968 r., rep. [...]. Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości Ministra Inwestycji i Rozwoju i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą.
Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy poprzednikowi prawnemu skarżącej przysługiwało w dniu [...] grudnia 1990 r. prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych działek.
Organ podkreślił, że zarząd, to prawna formy władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu [...] grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz.
99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego umowy organu o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32. poz. 159) przechodziły w zarząd tych jednostek.
Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów w tym przepisie wymienionych.
W braku powyższych dokumentów stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Stwierdzenie prawa zarządu państwowej lub komunalnej osoby prawnej jest elementem postępowania administracyjnego, którego celem jest potwierdzenie nabycia przez tą osobę użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, lokali i innych urządzeń. W toku tego postępowania ocenia się dokumenty, którymi wykazuje się przysługiwanie zarządu w dniu [...] grudnia 1990 r. Istotne przy tym jest, iż zarówno zeznania, jak i dokumenty, powinny udowodnić choćby w sposób pośredni fakt istnienia stosownego aktu o charakterze indywidualnym, na podstawie którego oddano nieruchomości w zarząd.
Spółka [...] SA, następca prawny Zakładu [...] "[...] " w [...] wywodziła prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości objętej wnioskiem ze znajdującej się w aktach sprawy umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1968 r., rep. [...], zgodnie z którą Skarb Państwa nabył parcelę nr [...], nr [...] i nr [...].
Organ odwoławczy, analizując treść wskazanej powyżej umowy sprzedaży nieruchomości uznał, że przedmiotowa umowa sprzedaży nie dowodzi istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.
Obowiązujący w momencie zawarcia ww. umowy stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości w drodze zawartej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa umowy sprzedaży nieruchomości.
Jak wynikało z treści ww. umowy nieruchomość oznaczona jako parcele nr [...], nr [...] i nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa od osób fizycznych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.). W takim wypadku skutkiem zawarcia ww. umowy sprzedaży było jedynie przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, natomiast przepisy ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w żadnym wypadku nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.
Organ wyjaśnił, że w dacie zawarcia powyższej umowy kwestię władania mieniem Skarbu Państwa przez jednostki państwowe na terenie miast i osiedli regulowały przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm., następnie Dz. U. z 1969 r.. Nr 22, poz. 159 ze zm ). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. w brzmieniu obowiązującym w momencie zawarcia ww. umowy sprzedaży, tereny państwowe mogą być przekazywane jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie, innym zaś osobom prawnym i osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste.
Natomiast zgodnie z art. 10 ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki
komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu.
Organ wskazał, że analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości w dacie zawarcia ww. umowy sprzedaży nieruchomości, w tym użytkowania, mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a więc poprzez oddanie właściwej jednostce państwowej nieruchomości w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej. Sam fakt nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy sprzedaży zawartej w
formie aktu notarialnego, przeznaczonej na potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Zakładów [...] - poprzednika prawnego wnioskodawcy, jak również późniejsze faktyczne władanie tą nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe, nie mogło wywołać skutku w postaci nabycia przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w [...] prawa użytkowania tej nieruchomości, ponieważ tego rodzaju skutku nie przewidywała obowiązująca ówcześnie ustawa z dnia 14 lipca 1961 r.
Możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa
zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), zgodnie z którym państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.
Ponadto przepisy art. 8 ust. 1 i 3 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy, wskazywały, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji
państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedstawiona przez skarżącą spółkę [...] SA. umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] marca 1968 r., rep. [...] została zawarta jeszcze przed wejściem ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., tj. przed dniem 1 sierpnia 1985 r., tym samym brak jest podstaw do stosowania powyższych przepisów w odniesieniu do wskazanej wyżej umowy sprzedaży.
W aktach przedmiotowej sprawy brak jest decyzji świadczącej o przekazaniu
na rzecz przedsiębiorstwa państwowego Zakład [...] "[...]" w [...] bądź na rzecz jego poprzedników prawnych prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości.
Ponadto wskazać należy także, że na istnienie decyzji ustanawiającej prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych nieruchomości nie wskazuje treść wpisów w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla działek nr [...], nr [...], nr [...]. Pomimo, że w dziale drugim ww. księgi wieczystej, w rubryce "własność" widnieje wpis Skarb Państwa - w użytkowaniu Zakładów [...] P.P. Zakład [...], to podstawę wpisu własności
Skarbu Państwa stanowi wyłącznie wskazana już powyżej umowa z dnia [...] marca 1968 r., rep. [...] sprzedaży nieruchomości oznaczonej jako parcele nr [...], nr [...] i nr [...], zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która to umowa potwierdza jedynie tytuł prawa własności nalężący do Skarbu Państwa.
Przechodząc natomiast do oceny znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy Wyciągu Głównego z wykazu zmian gruntowych dla działek nr [...], nr [...] i nr [...], sporządzonego przez geodetę uprawnionego F. R., wskazać należy, iż ww. rejestr również nie stanowi dokumentu, który wskazywałby na istnienie w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ tego rodzaju dokument nie widnieje w wykazie zawartym w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.
Na istnienie prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nie wskazuje także przedłożony do akt sprawy protokół zdawczo- odbiorczy z przekazania terenów z Zakładu [...] do Zakładu [...] z 1976 r., z którego nie wynika, które konkretnie nieruchomości zostały objęte przedmiotowym protokołem. Tym samym brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia, czy nieruchomości objęte przedmiotowym postępowaniem zostały przekazane na rzecz Zakładu [...].
Ponadto w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się pismo Starosty [...] z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...], z treści którego wynika, że starosta nie dysponuje dokumentacją, na podstawie której można dokonać stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r.
Wobec powyższego Wojewoda [...], w ocenie organu odwoławczego, w decyzji [...] sierpnia 2016 r. znak; [...] prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania w dniu [...] grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Zakład [...] "[...]" w [...] prawa zarządu w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...].
Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 roku, wniosła [...] S.A. z siedzibą w [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
- § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku
w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych na nieruchomościach będących dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (dalej jako: Rozporządzenie) przez błędną wykładnię przesłanki stwierdzenia prawa zarządu tj. "odpisu z księgi wieczystej", stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości", polegającą na ustaleniu, że stwierdzenie prawa zarządu następuje
na podstawie dokumentów stanowiących podstawę wpisu w dziale II księgi
wieczystej (de facto akt księgi wieczystej), podczas gdy interpretacja ta sprzeczna
jest z brzmieniem przepisu, który jako podstawę do stwierdzenia wskazuje wyłącznie odpis księgi wieczystej,
• art. 128 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (u.g.g.) w
zw. z art. 8 ust. 1 i 3 u.g.g. przez błędną wykładnię skutków nabycia przez Skarb Państwa Nieruchomości dla potrzeb przedsiębiorstwa państwowego — Zakładów [...], polegającą na ustaleniu, iż nie doprowadziło do nabycia przez to przedsiębiorstwo prawa użytkowania tej nieruchomości, a w konsekwencji prawa zarządu;
art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 Rozporządzenia przez błędną wykładnię przesłanek stwierdzenia prawa zarządu, polegającą na ustaleniu, że może nastąpić to jedynie na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, a w konsekwencji błędne ustalenie, iż poprzednikowi prawnemu skarżącego w dniu [...] grudnia 1990 roku nie przysługiwało względem nieruchomości prawo zarządu, w-sytuacji gdy przedłożona Umowa sprzedaży oraz oznaczenie w dziale II księgi wieczystej wskazuje na dysponowanie tym prawem.
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które-'miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. art. 7 k.p.a. przez sprzeczną z logiką, doświadczeniem życiowym ocenę materiału dowodowego polegającą na ustaleniu, że ze zgromadzonego w toku sprawy materiału dowodowego nie wynika, iż w dniu [...] grudnia 1990 roku Zakładowi [...] w [...] przysługiwało względem nieruchomości prawo zarządu, a także że protokół zdawczo - odbiorczy z przekazania terenów z Zakładu [...] do Zakładu [...] z 1976 roku nie potwierdza przekazania Nieruchomości w obszar działalności Zakładu [...].
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 roku,
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325, ze zm.) Sąd rozstrzyga w
granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2204 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane
lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji
wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2.
W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane przez Radę Ministrów
rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i
komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym
jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozporządzenia).
Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju i poprzedzająca ją
decyzja Wojewody nie naruszają prawa. Należy zgodzić się z organami obu instancji, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu Zakład [...] "[...]" w [...] do przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania, skarżąca Spółka nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowego gruntu jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Ma to w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub jego wykorzystywanie. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że:
"Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr
22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu [...] maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)."
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej
nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych
organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby dysponowała takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. W świetle art. 200 ustawy o
gospodarce nieruchomościami dla nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu [...] grudnia 1990 r.
Dla potwierdzenia swoich praw skarżąca spółka powołuje się na umowę sprzedaży nieruchomości z dnia [...] marca września 1968 r., zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którą Skarb Państwa nabył od osoby fizycznej nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...],[...] i nr [...]. Umowa ta nie dowodzi jednak istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego na rzecz którego została nabyta nieruchomość przez Skarb Państwa (jak ujęto to w akcie notarialnym) w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Zasadnie organy wyjaśniły, że obowiązujący w momencie zawarcia powołanej
umowy stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości w drodze zawartej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa umowy sprzedaży nieruchomości. Skutkiem zawarcia umowy sprzedaży było jedynie przejście prawa własności spornej działki na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przewidywały wywłaszczenia
nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.
Wyjaśnić należy, ze możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 8 ust. 1 i 3 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przedstawiona przez skarżącą Spółkę umowa
z dnia [...] marca 1968 r. została natomiast zawarta jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. W tej sytuacji przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego faktu istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.
Wskazać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu. Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów. Natomiast, jak już wskazano uprzednio, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie przedstawiła, żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu jej poprzednika prawnego. Z uwagi na to, że jak wykazano wyżej, zarząd nie powstaje z mocy prawa, należy uznać za prawidłową ocenę organu, że wpis w księdze wieczystej o pozostawaniu nieruchomości w użytkowaniu Zakładów [...] P.P. Zakład [...] nie stanowi, w braku decyzji o ustanowieniu zarządu, dowodu na istnienie prawa zarządu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16.
Również z przedłożony do akt protokół zdawczo odbiorczy z przekazania terenów z Zakładu [...] do Zakładu [...] z 1976 r., nie daje prawa do uznania, że doszło do przeniesienia prawa zarządu. Nie tylko z tego powodu, że nie zostało ustalone jakie nieruchomości zostały przeniesione powyższym protokołem lecz również dlatego, że nie wykazano, aby Zakład [...] posiadał prawo zarządu przedmiotową nieruchomością.
W ocenie Sądu powołane przez skarżącą Spółkę w skardze przepisy w żaden sposób nie kreują ani nie potwierdzają prawa zarządu w stosunku do konkretnych nieruchomości. Zarzut zatem naruszenia przez organ powołanych przepisów uznać należy za chybiony. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej. Dokonały ustaleń także w pozostałym zakresie sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ma cech dowolności i nie narusza zasad zawartych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie
dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą Spółkę argumentacji, wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej wydanych decyzji.
W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno Wojewoda, jak i Minister trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego skarżącej Spółki.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2£257ze zm.) orzekł jak w sentencji.