I SA/Wa 690/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP z powodu braku jednoznacznych dowodów własności i powierzchni nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP. Sąd oddalił skargę, uznając, że zebrany materiał dowodowy, w tym zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego i zeznania świadków, nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie właściciela, rodzaju i powierzchni nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą odmowy było stwierdzenie organów, że zgromadzona dokumentacja, w tym zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego oraz zeznania świadków, nie pozwala na jednoznaczne ustalenie właściciela, rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wskazując na rozbieżności między różnymi dokumentami i zeznaniami, a także na niespełnienie przez zeznania świadków wymogów formalnych określonych w ustawie. Sąd podkreślił, że kluczowe dla przyznania rekompensaty jest jednoznaczne ustalenie właściciela, co w tej sprawie nie zostało udowodnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli istnieją rozbieżności z innymi dowodami i nie można jednoznacznie ustalić właściciela, rodzaju i powierzchni nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wskazując na niespójności między zaświadczeniem PUR a zeznaniami świadków, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawa do rekompensaty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.r.p. art. 2
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 3 § 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 3 § 2
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 4
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 6 § 4
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 6 § 5
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 76 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jednoznacznych dowodów na własność, rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych poza granicami RP. Rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym (zaświadczenie PUR, zeznania świadków). Niespełnienie przez zeznania świadków wymogów formalnych określonych w ustawie.
Odrzucone argumenty
Zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z [...] października 1946 r. powinno być uznane za dowód potwierdzający własność i powierzchnię majątku. Organy naruszyły przepisy k.p.a. poprzez zakwestionowanie mocy dowodowej dokumentu urzędowego i zeznań świadków. Organy odstąpiły od dotychczasowej praktyki potwierdzania prawa do rekompensaty w analogicznych stanach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
nie można jednoznacznie wskazać właściciela pozostawionych nieruchomości oraz stwierdzić ich rodzaju i powierzchni oświadczenia świadków nie mogą stanowić dowodu na posiadanie prawa własności nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, gdyż nie spełniają wymogu art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy wobec jednak istnienia w aktach sprawy dowodów (oświadczenie I. F. z [...] października 1945 r. oraz oświadczenie I. S. z [...] października 1946 r.) prowadzących do odmiennych wniosków w zakresie właściciela i powierzchni nieruchomości pozostawionych nie można uznać aby okoliczności zawarte w zaświadczeniu z [...] października 1946 r. zostały w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wykazane.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
sprawozdawca
Iwona Kosińska
członek
Jolanta Dargas
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu podmiotów uprawnionych do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, znaczenie dokumentów urzędowych i zeznań świadków."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej ustawy i stanu faktycznego związanego z okresem powojennym. Interpretacja dowodów może być specyficzna dla tego rodzaju spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego, choć historycznego, zagadnienia rekompensat za mienie utracone poza granicami kraju. Pokazuje złożoność postępowania dowodowego w takich przypadkach.
“Utracone mienie za wschodnią granicą: dlaczego sąd odmówił rekompensaty mimo posiadania dokumentów?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 690/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-06-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-04-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /sprawozdawca/ Iwona Kosińska Jolanta Dargas /przewodniczący/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 3180/19 - Wyrok NSA z 2023-03-02 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art 2,3,4,6, Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...], o odmowie potwierdzenia W. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w [...] oraz w [...], pow. [...], woj. [...], w zakresie udziału przypadającego wnioskodawcy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożył W. M. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. W. M. wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. i M. małż. T. oraz ich córkę – W. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] oraz w [...], pow. [...], woj. [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił W. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. M. ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, w zakresie udziału przypadającego wnioskodawcy. Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...], odmówił W. M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. M. ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, w zakresie udziału przypadającego wnioskodawcy. Organ wojewódzki stwierdził, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie można jednoznacznie wskazać właściciela pozostawionych nieruchomości oraz stwierdzić ich rodzaju i powierzchni. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniósł W. M. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zgromadzono następujące dokumenty: 1) zaświadczenie z [...] października 1946 r., L.dz. [...], opatrzone pieczątką Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału Powiatowego [...] (dokument przedłożony w oryginale) wraz z jego nieuwierzytelnioną kopią; 2) wykaz imienny zaświadczeń repatrianckich za miesiąc październik 1946 r., L.dz. [...] wydany przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział w [...].; 3) uwierzytelnione notarialnie kopie: a) poświadczenia złożonego przez I. F. w zakresie ustalenia własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych w m. S. i Z., sporządzonego w [...] w dniu [...] października 1945 r., opatrzonego pieczątką Głównego Pełnomocnika Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego do Spraw Ewakuacji Rejonowy Pełnomocnik w [...]; b) poświadczenia złożonego przez I. S., sporządzonego w [...]. w dniu [...] października 1946 r., opatrzonego pieczątką Starosty Powiatowego [...]; c) poświadczenia złożonego przez J. N., sporządzonego w [...] w dniu [...] października 1945 r., opatrzonego pieczątką Głównego Pełnomocnika Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego do Spraw Ewakuacji Rejonowy Pełnomocnik w [...].; d) poświadczenia złożonego przez J. M., sporządzonego w [...] w dniu [...] października 1946 r., opatrzonego pieczątką Starosty Powiatowego [...]; 4) protokół przesłuchania strony postępowania – W. M., sporządzony w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] maja 2015 r. na okoliczność ustalenia własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych w [...], pow. [...], woj. [...]; 5) oświadczenia wnioskodawcy z [ ...] września 2010 r., z [...] lutego 2010 r., z [...] lipca 2012 r. w zakresie wskazania własności oraz powierzchni nieruchomości pozostawionych w [...]; 6) informacje o braku w zasobach archiwalnych dokumentów urzędowych świadczących o własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych w m. [...]., otrzymane z: a) Archiwum Państwowego w [...]. - w piśmie z [...] stycznia 2011 r., znak: [...]; b) Archiwum Obwodu [...] - w pismach z [...] listopada 2010 r. i z [...] grudnia 2011 r., nr [...] oraz z [...] stycznia 2016 r., nr [...]; c) Archiwum Państwowego w [...] - w pismach z [...] marca 2011 r., znak: [...] oraz z [...] października 2015 r., znak [...]; d) Archiwum Akt Nowych - w piśmie z [...] czerwca 2014 r., znak: [...]; e) Archiwum Państwowego w [...] -w piśmie z [...] grudnia 2016 r., znak: [...]. Organ drugiej instancji zaznaczył, że w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Powiatowego Oddziału w [...]. z [...] października 1946 r., L.dz. [...] brak jest informacji, na jakiej podstawie został wystawiony ww. dokument. Przedmiotowe zaświadczenie zawiera jedynie zapis, że W. T. pozostawiła gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone w [...]., pow. [...], woj. [...]. Natomiast z załączonego do akt sprawy wykazu imiennego zaświadczeń repatrianckich za miesiąc październik 1946 r. wynika, że w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym Oddziale Powiatowym w [...] w tym okresie wydano [...] imiennych zaświadczeń, jednak wśród podanych w nim osób nazwisko W. T. nie figuruje. Organ podniósł również, że w zeznaniach czterech świadków występują rozbieżności co do własności, rodzaju i powierzchni pozostawionego mienia. Z oświadczeń J. N. i J. M. wynika, że właścicielem majątku [...] o powierzchni [...] ha od 1935 r. była W. T, natomiast zeznania pozostałych dwóch świadków: I. F. i I. S. wskazują, że na powierzchnię [...] ha składały się dwa majątki położone w [...] , z czego majątek [...] liczył [...] ha, a [...] - [...] ha. W skład majątków wchodziły zabudowania mieszkalne i gospodarcze oraz lasu o powierzchni [...] ha. Zdaniem ww. świadków obydwa majątki stanowiły przedmiot współwłasności L. i M. małż. T. oraz ich córki – W. T. Minister podkreślił, że oświadczenia świadków nie mogą stanowić dowodu na posiadanie prawa własności nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, gdyż nie spełniają wymogu art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem świadkowie powinni zeznawać pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Powyższe oświadczenia mogą jedynie stanowić dowód uzupełniający, na podstawie art. 75 k.p.a. Z uwagi na fakt, że świadkowie nie żyją, nie ma możliwości przeprowadzenia konwalidacji złożonych zeznań. Ponadto, organ wskazał, że Wojewoda [...] wykonał zalecenia zawarte w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2017 r. Pismami z [...] kwietnia 2018 r. organ wojewódzki, wystąpił bowiem do Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] oraz do Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego [...] za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w. [...]. w celu ustalenia miejsca przechowywania ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, które mogły być prowadzone dla nieruchomości położonej w [...] oraz w [...], pow. [...], woj. [...]. W odpowiedzi na powyższe ustalono, że wszystkie przedwojenne i powojenne dokumenty dotyczące nieruchomości z powiatu [...], przechowywane są jedynie w Państwowym Archiwum Obwodu [...]. Natomiast z odpowiedzi Archiwum Państwowego Obwodu [...] wynika, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono żadnych dokumentów urzędowych wystawionych na nazwisko T. Minister podkreślił, że strona postępowania nie potwierdziła okoliczności faktycznych, na które się powołuje, bowiem nie przedłożyła dowodów, na podstawie których można by jednoznacznie wskazać właściciela pozostawionych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdzić ich rodzaju i powierzchni. Skargę na decyzję z [...] lutego 2019 r. wniósł W. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez niewłaściwe zastosowanie poprzez odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz osoby spełniającej wymogi z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 2005 r.; 2) naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zakwestionowanie mocy dowodowej dokumentu urzędowego w postaci zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z [...] października 1946 r. nr., L. dz. [...], bez podania jakichkolwiek przeciwdowodów przeczących jego treści, podczas gdy zgodnie z przepisem zaświadczenie to jest dowodem dotyczącym własności i powierzchni majątku [...].; b) art. 6 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 2005 r., poprzez odmowę wiarygodności mocy dowodowej dokumentowi PUR w postaci zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z [...] października 1946 r. nr., L. dz. [...] podczas gdy ich walor dowodowy jest wprost wskazany w ustawie; c) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wprowadzenie jako przesłanki rozstrzygnięcia nieznanego prawu pojęcia "dowodu uzupełniającego", w odniesieniu do oświadczeń świadków, nie będącego dowodem, podczas gdy przepis nakazuje traktować jako dowód wszystko, co ma istotne znaczenie dla przedmiotu sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, d) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z dokumentu urzędowego przeczącego tezie o niewykazaniu przez stronę własności i powierzchni nieruchomości pozostawionej, oraz poprzez skonstruowanie uzasadnienia w sposób niegodny z logiką, a to zanegowanie oświadczeń świadków pod pretekstem niespełniania przez nie ustawowych wymogów formalnych, a dowodu z dokumentu spełniającego ustawowe wymogi formalne pod pretekstem niezgodności z dowodami wcześniej odrzuconymi jako dowody i z uwagi na nieznajomość źródeł na jakich dokument powstał, w konsekwencji - niedokonanie oceny dowodów; a także poprzez uzasadnienie rozstrzygnięcia poprzez instytucję "dowodów uzupełniających", nieznanych prawu, oraz poprzez twierdzenie, że występują rozbieżności w oświadczeniach świadków, co do powierzchni nieruchomości podczas gdy wszystkie ww. oświadczenia podają powierzchnię w sposób zbieżny; e) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty pomimo istnienia dowodu z dokumentu PUR, podczas gdy prawa w innych sprawach w analogicznym stanie faktycznym były na podstawie dowodów tego rodzaju potwierdzane; f) naruszenie art. 8 § 2 i art. 11 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia - jakie to okoliczności skłoniły organy administracji do odstąpienia od dotychczasowej (i zgodnej z prawem) praktyki potwierdzania prawa do rekompensaty w stanie faktycznym odpowiadającej stanowi faktycznemu sprawy, tj. w przypadku istnienia dokumentu urzędowego stwierdzającego własność i stan nieruchomości pozostawionej. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie potwierdzenia W. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w [...] oraz w [...]., pow. [...], woj. [...], w zakresie udziału przypadającego wnioskodawcy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), dalej zwanej "ustawą". Stosownie do art. 2 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu. Artykuł 3 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku gdy pozostawione nieruchomości były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje co do zasady wszystkim współwłaścicielom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Natomiast w przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, stosownie do treści art. 3 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, kluczowe w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty jest ustalenie kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które – zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy – jest niezbywalne. W ustawie wskazano – przykładowo, w sposób niewyczerpujący – jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości. Są to w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych innych państw (zob. art. 6 ust. 4 pkt 1–3 ww. ustawy). Przepis art. 6 ust. 5 ww. ustawy dodaje, że - w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy - dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości oraz o jej rodzaju i powierzchni mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka (...). Powyższe przepisy w pewnym sensie "ukierunkowują" postępowanie dowodowe, służące ustaleniu prawa do rekompensaty. Nie wyłączają one przy tym zastosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.), zwanej dalej "kpa", jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 80 kpa, organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, kierując się "całokształtem materiału dowodowego". Oznacz to, że przepisów art. 6 ust. 4 i 5 ustawy nie można odczytywać ani jako zawierających zamknięty katalog źródeł dowodowych, ani jako wprowadzających wiążącą hierarchię tych źródeł w tym znaczeniu, że przepisy te miałyby krępować przysługującą organowi swobodę oceny dowodów, nakazując – nawet w razie uzasadnionych wątpliwości – uznawanie określonych okoliczności za udowodnione w sposób niepodważalny. Po analizie z tej perspektywy zarzutów skargi Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, zgodnie z którym zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie właściciela nieruchomości pozostawionych w [...] oraz w [...] oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Podniesione w skardze zarzuty w głównej mierze koncentrują się na naruszeniu przez organy przepisów ustawy oraz przepisów kpa poprzez zakwestionowanie mocy dowodowej dokumentu urzędowego w postaci zaświadczenia PUR z [...] października 1946 r. bez podania jakichkolwiek przeciwdowodów przeczących treści tego zaświadczenia. Analiza akt sprawy zasadności tych zarzutów nie potwierdza. W ocenie Sądu, działając w granicach swobodnej oceny dowodów i oceniając wszystkie zgromadzone w sprawie dowody we wzajemnej łączności ze sobą, organy były uprawnione do odmowy mocy dowodowej okolicznościom stwierdzonym w zaświadczeniu wystawionym w dniu [...] października 1946 r. i opatrzonym pieczątką Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział Powiatowy [...], zgodnie z którym W. T. pozostawiła gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone w [...], pow. [...], woj. [...]. Analiza akt sprawy potwierdza bowiem ocenę organów, że informacje zawarte w ww. zaświadczeniu z [...] października 1946 r. są niespójne z informacjami dotyczącymi właściciela i powierzchni nieruchomości pozostawionych zawartymi w znajdujących się w aktach sprawy zeznaniach świadków I. F. z [...] października 1945 r. oraz I. S. z [...] października 1946 r. Z zeznań tych świadków wynika, że na powierzchnię [...] ha składały się dwa majątki położone w [...], z czego majątek [...] liczył [...] ha, a [...]. - [...] ha. W skład majątków wchodziły zabudowania mieszkalne i gospodarcze oraz las o powierzchni [...] ha. Ponadto, według tych oświadczeń, obydwa majątki stanowiły przedmiot współwłasności L. i M. małż. T. oraz ich córki – W.. T. Takie same informacje o właścicielach i powierzchni nieruchomości pozostawionych, jak w oświadczeniach I. F. z [...] października 1945 r. oraz I. S. z [...] października 1946 r., zawarł skarżący we wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z [...] grudnia 2008 r. Z kolei według oświadczeń świadków J. N. z [...] października 1945 r. i J. M. z [...] października 1946 r. właścicielem majątku [...]. o powierzchni [...] ha od 1935 r. była W. T. Rację ma skarżący, że informacje zawarte w oświadczeniach J. N. i J. M. są zbieżne z informacjami zawartymi w zaświadczeniu z [...] października 1946 r. Wobec jednak istnienia w aktach sprawy dowodów (oświadczenie I. F. z [...] października 1945 r. oraz oświadczenie I. S. z [...] października 1946 r.) prowadzących do odmiennych wniosków w zakresie właściciela i powierzchni nieruchomości pozostawionych nie można uznać aby okoliczności zawarte w zaświadczeniu z [...] października 1946 r. zostały w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wykazane. Prawidłowo również wskazał organ, powołując się na art. 6 ust. 5 ustawy, że za dowód potwierdzający własność i powierzchnię nieruchomości pozostawionych nie można uznać znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków. Treść tych oświadczeń potwierdza bowiem, że nie spełniają one wymogów określonych w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy, tj. złożenia zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Ponownie podnieść trzeba, że w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty kluczowe jest ustalenie przez organ kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub spadkobierca może być beneficjentem tego prawa. Konieczne jest zatem jednoznaczne wykazanie tej okoliczności przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zebranych w sprawie i we wzajemnej ich łączności ze sobą. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości udowodnienia okoliczności posiadania nieruchomości pozostawionych i ich powierzchni. Zebrany materiał dowodowy nie eliminuje bowiem wątpliwości w tym zakresie. Nie można zaś uznać za udowodnioną danej okoliczności w sytuacji gdy zebrane środki dowodowe prowadzą do odmiennych wniosków i istniejące sprzeczności i wątpliwości w zakresie własności i powierzchni nieruchomości pogłębiają. Wbrew twierdzeniom skarżącego, taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdzie brak spójnych dowodów nie pozwala na jednoznaczne ustalenie właściciela nieruchomości pozostawionych oraz powierzchni tych nieruchomości. Wobec powyższego, niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., art. 76 § 1 oraz art. 75 § 1 kpa. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie przez organy faktu istnienia i treści zaświadczenia wystawionego w dniu [...] października 1946 r. i opatrzonego pieczątką Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział Powiatowy [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ poddał wspomniane zaświadczenie wnikliwej analizie oraz w sposób wyczerpujący wyjaśnił, z zachowaniem reguł swobodnej oceny dowodów, dlaczego w jego ocenie na podstawie tego dokumentu, ocenianego we wzajemnej łączności z pozostałymi dokumentami zebranymi w sprawie, nie można jednoznacznie wskazać właściciela i powierzchni nieruchomości pozostawionych. Podkreślić trzeba, że za uzasadniony nie można uznać zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna i orzecznictwo sądów administracyjnych wskazują w sposób wyraźny, że organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguł logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej danym środkom dowodowym, nawet jeśli spełniają przepisane prawem wymagania. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 8 § 1 kpa, art. 8 § 2 kpa kpa oraz art. 11 kpa, których skarżący upatruje w niezasadnym odstąpieniu przez organ od praktyki potwierdzania prawa do rekompensaty w sprawach o analogicznym stanie faktycznym, przy istnieniu dowodu z dokumentu PUR. Stawiając ten zarzut skarżący pomija bowiem szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, gdzie, jak już wskazano powyżej, brak jest spójnych dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie właściciela oraz powierzchni nieruchomości pozostawionych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI